भूतपूर्वे, भगवतः वचः श्रुत्वा, मुनयः समागताः सन् प्रपृच्छुः—“किं स्विदस्ति पृथिव्यां भूमिर्भारतसमाना, द्विजोत्तम?” तदा भगवानुवाच—“नास्ति पृथिव्यां भारतेन तुल्या भूमिः, यत्र मुनिप्रधानाः वर्णाः स्वकामान् पुरुषार्थान् प्राप्नुवन्ति। धन्यास्ते पुण्यशिला मनुष्याः ये भारतभूमौ जाताः, ये धर्मार्थकाममोक्षमहाफलान् लभन्ते। अत्रैव दुर्लभं तपसः फलम्, सर्वदानयज्ञफलानि च सुलभानि भवन्ति। अत्रैव तीर्थयात्रायाः फलम्, गुरोः सेवायाः फलम्, देवपूजायाः फलम्, स्वाध्यायस्य च फलम्, ऋषयः। अत्र देवाः सदा तुष्टाः सन्ति, शुभजन्म कामयन्ति, तत्र विविधव्रतफलानि, नानाशास्त्रफलानि च लभ्यन्ते। अहिंसादीनां गुणानां फलम्, सर्वेषां काम्यं फलम्, ब्रह्मचर्यस्य च फलम्, गार्हस्थ्येन लभ्यमानं फलम् चात्रैव। वने वसतः फलम्, संन्यासस्य फलम्, पूजादानकर्मणां च शुभफलानि अत्रैव लभ्यन्ते। भारतभूमौ एतानि सर्वाणि सुलभानि, अन्यत्र न क्वचित्, मुनिवराः। को वा भारतस्य सर्वगुणान् वर्णयितुं समर्थः? एवं मया सम्यगुक्ता भारतस्य परा भूमिः, या सर्वपापहरिणी, पुण्या, पावनी, ज्ञानवर्धिनी च। यः कश्चन एतत् प्रतिदिनं शृणोति वा पठति वा, संयतात्मा, स सर्वपापैः विमुक्तः विष्णुलोकं प्राप्नोति। तत्र भारतभूमौ, दक्षिणसागरतीरे, ओण्ड्राख्यं प्रदेशं विद्यते, यः स्वर्गमोक्षप्रदः। समुद्रात् उत्तरदिशि विरजाचक्रपर्यन्तं यः देशः, स सर्वगुणैः शोभितः, धर्मिष्ठानां निवासः। तत्रैव जाताः ब्राह्मणाः, संयतेंद्रियाः, तपस्विनः, स्वाध्यायनिष्ठाश्च, सदा पूज्याः मान्याश्च। पित्र्यकर्मसु, दाने, विवाहे, यज्ञे, अध्ययने च, तस्मात् देशात् जाताः द्विजाः सर्वत्र सम्मानिताः। तत्र ब्राह्मणाः षड्कर्मनिरताः, वेदविदः, इतिहासज्ञाः, पुराणार्थविशारदाः च। सर्वशास्त्रार्थनिपुणाः, यज्ञकर्तारः, अमत्सरिणः, केचित् अग्निहोत्रनिष्ठाः, केचित् परम्परागताग्निपूजनरताः। पुत्रदारधनसम्पन्नाः, दानशीलाः, सत्यवदिनः, उत्कलाख्ये पुण्यक्षेत्रे, यज्ञोत्सवशोभिते, निवसन्ति। अन्ये वर्णास्त्रयः, क्षत्रियादयः, अपि च सुसंस्कृताः, स्वधर्मनिष्ठाः, शान्ताः, धर्मपरायणाश्च तत्र वसन्ति। तत्रैव प्रसिद्धः कोणादित्यः स्थितः; तं सूर्यं दृष्ट्वा, मनुष्यः सर्वपापैः विमुक्तः भवति। तस्य देशस्य सूर्यक्षेत्रस्य यथा स्थितिः, तन्मे श्रोतुमिच्छामः, तस्मात् त्वया वक्तव्यम्, देवश्रेष्ठ। लवणसागरतीरे, शुद्धे रम्ये स्थले, सर्वत्र बालुकाविचित्रे, सर्वगुणसम्पन्ने भूमौ, चम्पक, अशोक, बकुल, करवीर, पाटल, पुंनाग, कर्णिकार, बकुल, नागकेसरवृक्षैः शोभिते। तगर, धव, बाण, अतिमुक्त, कुब्जक, मालती, कुन्द, अन्यैश्च मल्लिकादिभिः पुष्पैः सुसज्जिते। केतकीकाननैः, सर्वऋतुपुष्पशोभितैः, कदम्ब, लाकुच, शाल, फणस, देवदारुवृक्षैः विभूषिते। सरल, मुचुकुन्द, चन्दन (श्वेतादि), अश्वत्थ, सप्तपर्ण, आम्र, वक्राम्रवृक्षैः च शोभिते। ताळ, गुर्वादिफलैः, नारिकेल, बिल्व, विविधवृक्षैः च सर्वतो विभूषिते। तत्रैव ख्यातं सूर्यक्षेत्रं, योजनेन चतुर्भागेन चतुर्दिशं विस्तीर्णं, भोगमोक्षप्रदं, विश्वविख्यातं। तत्र स्वयमेव भगवान् सहस्रकिरणः सूर्यः, कोणादित्यनाम्ना, भोगमोक्षफलप्रदः, निवसति। माघमासे शुक्लपक्षे सप्तम्याम्, संयतेंद्रियः, उपोष्य, तत्र सम्प्राप्य, मकरालये स्नानं कुर्यात्। शुद्धात्मा, सम्यक्स्नात्वा, भगवन्तं सूर्यं स्मृत्वा, रात्रौ समुद्रे सम्यग्भावेन स्नात्वा, एकचित्तः भवेत्। देवान्, ऋषीन्, मनुष्यांश्च, पितॄंश्च तर्पयित्वा, तीरं गत्वा, वस्त्रं क्षालयित्वा, निर्मलानि वस्त्राणि धारयेत्। आचम्य, शुद्धचित्तः सन्, तस्मिन्महानदीतीरे, सूर्यागमने, पूर्वाभिमुखः उपविष्टः भवेत्। तत्र प्राज्ञः रक्तचन्दनजलेन अष्टदलां पद्मरेखां, सूत्रसम्पन्नां, वर्तुलां, उन्नतगर्भां च आरेष्यति। तिल, तण्डुल, जलं, रक्तचन्दनयुतं, रक्तपुष्पैः, कुशैः सह, ताम्रपात्रे स्थापयेत्। ताम्रपात्राभावे, अर्कपत्रे तिलादीन् स्थापयित्वा, तदन्येन पत्रेण आवृत्य, एकं पात्रं अन्तरे स्थापयेत्। हृदयाद्यङ्गैः हस्ताङ्गन्यासं कृत्वा, आत्मानं सूर्यरूपेण ध्यायन्, श्रद्धया युक्तः भवेत्। मध्ये अग्निपत्रे, नैऋत्ये वायुपत्रे, रिपोः क्षेत्रे, पुनः मध्ये, पूजनं कुर्यात्। पूजां कृत्वा, विशुद्धं, सारभूतं, परमसुखमयं पद्मं सम्पूज्य, आकाशात् सूर्यं तत्र आह्वयेत्। तं गर्भे स्थाप्य, हस्तमुद्रां दर्शयित्वा, सर्वस्नानादिकं कृत्वा, एकचित्तः तं ध्यायेत्। श्वेतपद्मे, सूर्यः तेजोमण्डलरूपे, पिंगललोचनः, द्विभुजः, रक्तवर्णः, पद्मवस्त्रधारी, संस्थितः इति ध्येयः। एवं भारतभूमेः, ओण्ड्रदेशस्य, उत्कलस्य, कोणार्कक्षेत्रस्य, पूजनस्य च माहात्म्यं भगवान् मुनिभ्यः सम्यग् आख्यात्।