विन्ध्यप्रदेशे तु तुंबुराः, चराः, यवनाः, पवनाः, अभयाः, रुंडिकेराः, चarcharाः, होत्रधर्तयश्च निवसन्ति। एते सर्वे जनाः विन्ध्यप्रदेशे वसन्ति; पर्वतवासिनां देशानां वर्णनं च अहम् अधुना करिष्यामि। निहाराः, तुषमार्गाः, कुरवाः, तुङ्गनाः, खासाः, कर्णप्रवराणाः, ऊर्णाः, दर्घाः, शकुन्तकाः च पर्वतेषु वसन्ति। चित्रमार्गाः, मालवाः, किराताः, तोमरैः सहिताः अपि तत्र सन्ति; अत्र च कृतत्रेताद्युगानां धर्मः प्रतिष्ठितः अस्ति। एवं नवधा विभागेन भारतभूमिः व्यवस्थिताऽस्ति, या दक्षिणपूर्वपश्चिमेषु महोदधिना परिवृता। तस्या उत्तरे हिमालयः धनुषाकृतिः स्थितः; एषा भारतभूमिः, द्विजश्रेष्ठ, सर्वस्य बीजमिति कथ्यते। अत्रैव ब्रह्मत्वं, अमराणां ऐश्वर्यं, दिव्यता, मरुतां जन्म, व्याधयः, यक्षाः, अप्सरसो, नागाः, सर्पाः च जायन्ते। स्थावराः सर्वेऽपि, मुनयः, स्वकर्मानुसारं शुभाशुभलोकान् यान्ति; अन्यः लोको नास्ति यथा अयं। देवाः अपि, मुनयः, सदा एषमेव कामयन्ते—"देवताद् भूमौ पतित्वा मानुषं जन्म लभेम" इति। यत्कर्म मानुषः करोति, तत् न देवैः न दानवैः शक्यं कर्तुं; ते हि कर्मबन्धनैः बद्धाः, स्वकर्मक्षयकाङ्क्षिणः। पृथिव्यां भारतसमो देशो नास्ति, द्विजश्रेष्ठ, यत्र ऋषिप्रधानाः वर्णाः स्वाभिलषितं फलम् आप्नुवन्ति। धन्याः ते महापुरुषाः ये भारतभूमौ जाताः, ये धर्मार्थकाममोक्षफलानि प्राप्नुवन्ति। अत्रैव दुर्लभं तपःफलम्, सर्वदानफलं, सर्वयज्ञफलं च लभ्यते। अत्रैव तीर्थफलम्, गुरुसेवाफलम्, देवपूजनफलं, स्वाध्यायफलं च लभ्यते, मुनयः। अत्र देवाः सदा प्रहृष्टाः, शुभजन्म कामयन्ति; विविधव्रतफलानि, विविधशास्त्रफलानि च अत्रैव। अहिंसादिसर्वगुणानां फलं, सर्वेषां काम्यफलं, ब्रह्मचर्यफलम्, गार्हस्थ्यफलम् च अत्र लभ्यते। वानप्रस्थ्यफलम्, संन्यासफलम्, यज्ञदानादिसत्कर्मफलम् च अत्रैव। एतानि सर्वाणि भारतदेशे लभ्यन्ते, नान्यत्र, मुनिवरा; को वा वर्णयितुं शक्नोति भारतस्य सर्वगुणान्, मुनयः? एवं मया सम्यक् उक्तं भारतस्य परमं क्षेत्रं, यत् सर्वपापहरं, पुण्यं, शुभं, ज्ञानवर्धनं च। यः प्रतिदिनं शृणोति वा पठति वा, संयतात्मा, स सर्वपापैः विमुक्तः विष्णोः पदं प्राप्नोति। तत्र भारतदेशे, दक्षिणसागरतीरे, ओण्ड्राख्यं प्रदेशं वर्तते, यः स्वर्गमोक्षप्रदः। समुद्रात् उत्तरं यावत् विराजमण्डलम्, सः प्रदेशः सर्वगुणसम्पन्नः, धर्मिष्ठजननिवासः च। तत्र जाताः ब्राह्मणाः, संयतेन्द्रियाः, तपस्विनः, स्वाध्यायरताः, सदा पूज्याः मान्याश्च। पितृकृत्ये, दाने, विवाहे, यज्ञे, अध्यापने च, तस्मात् प्रदेशात् उत्पन्नाः द्विजाः सर्वत्र गौरवयुक्ताः। तत्र ब्राह्मणाः षड्कर्मनिरताः, वेदविदः, इतिहासज्ञाः, पुराणार्थविशारदाः च। सर्वशास्त्रार्थनिपुणाः, यज्ञकर्मपरायणाः, अमत्सराः, केचित् अग्निहोत्रे, केचित् अनुशिष्टाग्निकर्मणि रताः। पुत्रदारधनसम्पन्नाः, दानशीलाः, सत्यवादिनः च, उत्कलाख्ये पुण्यप्रदेशे, यज्ञोत्सवशोभिते, वसन्ति। अन्ये त्रयो वर्णाः—क्षत्रियादयः—अपि सुशिक्षिताः, स्वधर्मनिष्ठाः, शान्ताः, धर्मिष्ठाश्च तत्र वसन्ति। तस्मिन्नेव प्रदेशे प्रसिद्धः कोणादित्यः स्थितः; तं सूर्यं दृष्ट्वा मनुष्यः सर्वपापैः विमुक्तः स्यात्। वयं श्रोतुमिच्छामः, तस्मात्, देवश्रेष्ठ, तस्य सूर्यक्षेत्रस्य वर्णनं वद, यत्र सूर्यः वसति। लवणसागरतीरे, शुद्धे रम्ये, सर्वत्र वालुकाविचित्रे, सर्वगुणसम्पन्ने देशे तदस्ति। तत्र चम्पक, अशोक, बकुल, करवीर, पाटल, पुंनाग, कर्णिकार, बकुल, नागकेसरादिवृक्षाः शोभन्ते। तगर, धव, बाण, अतिमुक्त, कुब्जक, मालती, कुन्दपुष्पाणि, अन्यानि च मालतीसदृशानि पुष्पाणि तत्र सन्ति। केतकीवनानि, सर्वऋतुपुष्पशोभितानि, कदम्ब, लकुच, शाल, फणस, देवदारुवृक्षाः च शोभन्ते। सरल, मुचुकुन्द, चन्दन—श्वेतं चान्यच्च—अश्वत्थ, सप्तपर्ण, आम्र, वटाम्रवृक्षाः च सन्ति। ताल, सुपारी, नारिकेल, कपित्थ, अन्ये च नानावृक्षाः तत्र सर्वतोभद्रं शोभन्ते। तत्रैव सूर्यस्य पुण्यक्षेत्रं प्रसिद्धं, यज्जगति विश्रुतम्, सर्वतो योजनेन चतुर्भागपरिमितं, भोगमोक्षप्रदं च। तत्रैव देवः स्वयं सहस्रकिरणः सूर्यः कोणादित्यनाम्ना वसति, भोगमोक्षफलप्रदः। माघमासस्य शुक्लपक्षे सप्तम्यां, संयतात्मा, उपोष्य, तत्र आगत्य, मकरालये स्नात्वा। शुद्धः, विशुद्धचित्तः, सूर्यं स्मरन्, यथाविधि रात्र्यन्ते समुन्द्रे स्नात्वा, एकचित्तः भवति।