गङ्गाह्रदः, वटवृक्षः, बदरीपाटनं, इन्द्रमार्गः, एकरात्रः, क्षीरकावासः; सोमतीर्थं, दधीचः, श्रुततीर्थं द्विजश्रेष्ठ, कोटितीर्थस्थली, भद्रकालीसरोवरं; अरुन्धतीवनं, परमं ब्रह्मावर्तं, अश्ववेदी, कुब्जावनं, यमुनास्रोतः; वीरः, प्रमोक्षः, उत्तमः सिन्धुः, ऋषः, कुल्या, सकृत्विका, उर्वीसंक्रमणं, मायाविद्यायाः आद्यस्थानम्; महाश्रमः, वैतसिकारूपः, सुन्दरिकाश्रमः, बाहुतीर्थः, रम्या नदी, विमलाशोकः; पञ्चनदतीर्थं, विद्वान् मार्कण्डेयस्य स्थानम्, सोमतीर्थं, सितोदः, मत्स्योदरीनाम्ना तीर्थम्; सूर्यप्रभा, सूर्यतीर्थं, अशोकवनं, अरुणास्पदं, कामदं, शुक्रमृत्तिका युक्तं तीर्थम्; पिशाचमोचनं, सुभद्रासरोवरं, विमलदण्डस्य सरः, चण्डेश्वरतीर्थम्; ज्येष्ठस्थानसरोवरं, पुण्यं ब्रह्मसरः, जैगिशव्यगुहः, हरिकेसवनं च; अजामुखसरोवरं, घण्टकर्णसरोवरं, पुण्डरीकसरोवरं, कर्कोटकस्य कूपः; सुवर्णकूपः, श्वेततीर्थसरोवरं, घरघरिकस्य सरः, चन्द्रिकायाः कृष्णकूपः; श्मशानस्तम्भकूपः, विनायकसरोवरं, सिन्धुजः कूपः, पुनः पुण्यं ब्रह्मसरः; रुद्रस्य निवासः, नागतीर्थं, पुलोमकः, भक्तसरोवरं, क्षीरसरोवरं, पितृनिवासः, कुमारकः; ब्रह्मावर्तः, कुशावर्तः, दधिकर्णकूपः, शृङ्गतीर्थं, महातीर्थं, श्रेष्ठतीर्थानि, महानदी; दिव्यं पुण्यं ब्रह्मसरः, गयामुखे अक्षयवटः, दक्षिणगोमायः, उत्तरगोमायः, रूपशीतिका; कपिलसरोवरं, गृध्रवटः, सावित्रीसरोवरं, प्रभासानं, सीतावनं, गर्भद्वारं, धेनुकः; धन्यकः, कोकिलाख्यं स्थानम्, मातङ्गसरोवरं, पितृकूपः, रुद्रतीर्थं, इन्द्रतीर्थं, सुमालिनः; ब्रह्मासनम्, सप्तसरः, रत्नसरोवरं, कौशिकी, भरतः, तीर्थं, ज्येष्ठलिका च; विश्वेश्वरः, कल्पसरः, कन्यसंवेत्यः, निश्चिवः, प्रभवः, वसिष्ठस्य आश्रमः; देवकूटः तस्य कूपः, वसिष्ठस्य आश्रमः, वीराश्रमः, ब्रह्मसरः, ब्रह्मवीरः, अवकपिलिः; कुमारधारः, श्रीधारः, गौरीशिखरः, शुनःसरोवरं, तीर्थं, नन्दीतीर्थं च; कुमारनिवासः, श्रीनिवासः, भूमिशीतलतीर्थं, कुम्भकर्णसरोवरं, कौशिकीसरोवरं; धर्मतीर्थं, कामतीर्थं, उद्दालकतीर्थं, सन्ध्यातीर्थं, करतोया, कपिलः, रक्तसागरः; शोना प्रवाहः, वंशवनम्, ऋषभः, कालतीर्थं, पुण्यवतीसरोवरं, तीर्थं, बदरिकाश्रमः; रामतीर्थं, पितृवनम्, विराजातीर्थं, मार्कण्डेयवनम्, कृष्णतीर्थं, वटवृक्षः; रोहिण्याः श्रेष्ठकूपः, इन्द्रद्युम्नसरोवरं, सानुगर्तः, समहेन्द्रः, श्रीतीर्थं, श्रीनदी च; इषुतीर्थं, वार्षभः, कावेरीसरोवरं, कन्यातीर्थं, गोकरणं, गायत्र्याः स्थानम्; बदरीसरोवरं, अन्यः पुण्यसरः, मध्यस्थानं विकर्णकाख्यं, जातिसरोवरं, देवकूपः, कुशतिरः; सर्वदेवताव्रतम्, कन्याश्रमसरोवरं, वालखिल्यस्थानं पूर्वं चोत्तरं; महर्षिणाम् अविभक्तसरः अन्यः च; एतेषु पुण्यस्थानेषु विधिवत् श्रद्धया युक्तः— यः मानवः तत्र उपवसन् संयमेन स्नानं करोति, देवतान्, ऋषीन्, मानवान्, पितृन् च क्रमशः तर्पयति। तत्र देवपूजनं कृत्वा, त्रिरात्रं तिष्ठन्, प्रत्येकस्य तीर्थस्य पृथक् फलम् लभते, द्विजश्रेष्ठाः। अश्वमेधस्य फलम् पुरुषः प्राप्नोति—नात्र संशयः। यः प्रतिदिनं एषां पुण्यतीर्थानां परमं महिमानं शृणोति, पठति, वा पठयितुं करोति, सर्वपापेभ्यः विमुक्तः भवति। पृथिव्यां तु उत्तमं देशं, यः धर्मार्थकाममोक्षफलदः, तं पुण्यतीर्थं सर्वतीर्थेषु श्रेष्ठं वर्णयस्व, इति ब्रह्मर्षयः पप्रच्छुः। एतत् पूर्वं मम गुरोः ऋषयः पृष्टवन्तः; अहं तु द्विजश्रेष्ठ, यद् पृच्छसि, तद् ते वक्ष्यामि। तस्य स्वाश्रमे, परमपुण्ये, नानाफूलैः शोभिते, विविधवृक्षलतायुक्ते, बहुविधान् पशून् आवासयन्—पुंनागः, कर्णिकारः, सरलः, देवदारुः, शालः, तालः, तमालः, पनसः, धवः, खादिरः; पाटलः, अशोकः, बकुलः, करवीरः, चम्पकः, अन्ये च नानाविधवृक्षाः विविधपुष्पविभूषिताः— कुरुक्षेत्रे व्यासः, मुनिश्रेष्ठः, महाभारतकर्ता, सर्वशास्त्रविद्, तपसि स्थितः, सर्वज्ञः, सर्वभूतहिते रतः, पुराणागमवक्ता, वेदवेदाङ्गविद्, तत्र उपविशत्।