सर्वपुण्यतीर्थानां महिमा यत्र निरूप्यते, तत्र कथा प्रवर्तते। स तु सरस्वतद्वीपः, विजयो नाम, कामदाख्यं च, रुद्रकोटिः, सुमनसः, सद्रवणमिततीर्थं च, पुण्यतीर्थानां आरम्भः। तत्र स्यामन्तपञ्चकं तीर्थं, ब्रह्मतीर्थं, सुदर्शनं, पृथिव्याः सकलप्रदेशः, परिप्लवपृथुदकं च विराजते। दशाश्वमेधतीर्थं, सर्पिजं, विषयान्तिकं, कोटितीर्थं, पञ्चनदं, वराहतीर्थं, यक्षिणीसरोवरं च तत्र सन्ति। पुण्डरीकं, सोमतीर्थं, श्रेष्ठं मुञ्जवटं, बदरीवनं, आसीनं, रत्नमूलकं च पुण्यतीर्थानि तत्र दृश्यन्ते। लोकद्वारं, पञ्चतीर्थं, कपिलतीर्थं, सूर्यतीर्थं, शङ्खिन्याख्यं, गोष्ठानं च पुण्यप्रदेशाः सन्ति। यक्षराजस्य तीर्थं, ब्रह्मावर्तः, सुतितीर्थं, कामेश्वरः, मातृतीर्थं, शीतवनतीर्थं च पुण्यदायकानि। स्नानलोमपः, माससंसरकः, दशाश्वमेधः, केदारः, ब्रह्मोदुम्बरः च पुण्यतीर्थसमूहः। सप्तर्षिकुण्डं, देवीतीर्थं, सुजम्बुकं, इतःपदं, कोटिकूटं, किंदनं, किंजपं च पुण्यस्थलानि। करन्दवः, अवेध्यः, अपरत्रिविष्टपः, पणिशतः, मिश्रकः, मधुवटः, मनोजवः च पुण्यप्रदेशाः। कौशिकी दिव्यतीर्थं, ऋणमोचनतीर्थं, दिव्यं नृगधूमतीर्थं, विष्णुपदं च पुण्यजनकं। अमृतोद्भवसरोवरं, कोटितीर्थं, श्रीकुञ्जः, शालितीर्थं, नैमिषाख्यं प्रसिद्धं तीर्थं च। ब्रह्मस्थानं, सोमतीर्थं, कन्यातीर्थं, ब्रह्मतीर्थं, मनस्तीर्थं, पवित्रं कारुपावनं च पुण्यदायकं। सौगन्धिकवनं, मणितीर्थं, सरस्वती, विशुद्धीशानतीर्थं, पञ्चयज्ञस्थानं च पुण्यम्। त्रिशूलधारः, माहेन्द्रः, देवस्थानं, शाकम्भरी, देवतीर्थं, सुवर्णसरोवरं च पुण्यप्रदेशाः। क्षीरश्रवः, विरूपाक्षः, भृगुतीर्थं, कुशोद्भवः, ब्रह्मतीर्थं, ब्रह्मयोनि, नीलपर्वतः च पुण्यतीर्थानि। कुब्जाम्बकं, भद्रवटं, वसिष्ठासनं, स्वर्गद्वारं, भूतद्वारं, कालीआश्रमः च पुण्यस्थलानि। रुद्रावर्तः, सुगन्धाश्वः, कपिलावनं, भद्रकर्णसरोवरं, शङ्कुकर्णसरोवरं च पुण्यतीर्थानि। सप्तसरस्वताः, औशनसतीर्थं, कपालमोचनं, अवकीर्णं, काम्यकं च पुण्यजनकं। चतु:सामुद्रिकं, शतकं, सहस्रिकं, रेणुका, पञ्चवटिकं, विमोचनं, ओजः च पुण्यतीर्थानि। स्थाणुतीर्थं, कुरुतीर्थं, स्वर्गद्वारं, कुशध्वजः, विश्वेश्वरः, मानवकः, कूपः, नारायणाश्रयः च पुण्यस्थानानि। गङ्गाह्रदं, वटवृक्षः, बदरीपाटनं, इन्द्रमार्गः, एकरात्रं, क्षीरकावासः च पुण्यतीर्थानि। सोमतीर्थं, दधीचः, श्रुतीर्थं, द्विजश्रेष्ठ, कोटितीर्थस्थली, भद्रकालीसरोवरं च पुण्यदायकानि। अरुन्धतीवनं, परमं ब्रह्मावर्तं, अश्ववेदी, कुब्जावनं, यमुनास्रोतः च पुण्यस्थानानि। वीरः, प्रमोक्षः, श्रेष्ठः सिन्धुः, ऋषः, कुल्या, सकृत्तिकः, उर्वीसंक्रमणं, मायाविद्यायाः उद्गमः च पुण्यतीर्थानि। महाश्रमः, वैतसिकारूपः, सुन्दरिकाश्रमः, बाहुतीर्थं, रम्यनदी, विमलाशोकः च पुण्यस्थानानि। पञ्चनदतीर्थं, मर्कण्डेयमहर्षेः स्थानं, सोमतीर्थं, सितोदा, मत्स्योदरीतीर्थं च पुण्यदायकानि। सूर्यप्रभा, सूर्यतीर्थं, अशोकवनं, अरुणास्पदं, कामदं, शुक्रतीर्थं च पुण्यजनकं। पिशाचमोचनं, सुभद्रासरोवरं, विमलदण्डकुण्डं, चण्डेश्वरतीर्थं च पुण्यस्थलानि। ज्येष्ठस्थानसरोवरं, पवित्रं ब्रह्मसरः, जैगिशव्यगुहां, हरिकेशवनं च पुण्यदायकानि। अजामुखसरोवरं, घण्टाकर्णसरोवरं, पुण्डरीकसरोवरं, कर्कोटककूपः च पुण्यतीर्थानि। सुवर्णकूपः, श्वेततीर्थसरोवरं, घरघरिकाकुण्डः, चन्द्रिकातमःकूपः च पुण्यजनकानि। श्मशानस्तम्भकूपः, विनायकसरोवरं, सिन्धुजातकूपः, पुण्यं ब्रह्मसरः पुनः च। रुद्रधाम, नागतीर्थं, पुलोमकः, भक्तसरोवरं, क्षीरसरोवरं, पितृधाम, कुमारकः च पुण्यस्थानानि। ब्रह्मावर्तः, कुशावर्तः, दधिकर्णकूपः, शृङ्गतीर्थं, महातीर्थं, श्रेष्ठतीर्थानि, महानदी च पुण्यदायकानि। दिव्यं पवित्रं ब्रह्मसरः, अक्षयवटः गया-मूर्धनि, दक्षिण-उत्तरगोमयः, रूपशीतिका च पुण्यतीर्थानि। कपिलसरोवरं, गृध्रवटः, सावित्रीसरोवरं, प्रभासनं, सीतावनं, योनिद्वारं, धेनुकः च पुण्यस्थानानि। धन्यकं, कोकिलाख्यं स्थानं, मातङ्गसरोवरं, पितृकूपः, रुद्रतीर्थं, इन्द्रतीर्थं, सुमलिनः च पुण्यदायकानि। ब्रह्मासनं, सप्तकुण्डानि, मणिसरोवरं, कौशिकी, भरतः, तीर्थं, ज्येष्ठलिका च पुण्यस्थानानि। विश्वेश्वरः, कल्पसरोवरं, कन्यासंवेत्त्याः, निश्चिवः, प्रभवः, वसिष्ठाश्रमः च पुण्यदायकानि। देवकूटं तस्य कूपश्च, वसिष्ठाश्रमः, वीराश्रमः, ब्रह्मसरः, ब्रह्मवीरः, अवकपिलिः च पुण्यतीर्थानि। एवं पुण्यतीर्थानां महिमा, यत्र स्नानादिपुण्येन सर्वपापविनाशः, सर्वसिद्धिप्राप्तिश्च सुलभा भवति। एतेषु पुण्यतीर्थेषु यः श्रद्धया स्नानं दानं जपं वा करोति, स सर्वपापैः विमुक्तः, परमं श्रेयः प्राप्नोति।