एकदा भगवतः ब्रह्मपुराणे पुण्यतीर्थानां महिमा विवृतः। तत्र प्रथमे कीर्त्यन्ते पञ्चह्रदाख्यं पवित्रं तीर्थं, तदनन्तरं पिण्डारकं, मालव्यं, गोप्रभावं, गोवरं, वटमूलकं च। ततः स्नानदण्डं तीर्थं, प्रयागं पुण्यस्थानं, गूढं विष्णुपदं, कन्याश्रमं, वायुकुण्डं, उत्तमं जम्बुमार्गं च श्रुतम्। गभस्तितीर्थं, ययातिपतनं, शुचिं, कोटितीर्थं, भद्रवटं, महाकालस्य महान् वनं च तत्रैव दृश्यते। अन्यच्च नर्मदातीर्थं, वज्रतीर्थं, अर्बुदं, पिङ्गुतीर्थं, सवशिष्ठं, पृथासंगमाख्यं तीर्थं च विद्यमानम्। दौर्वासिकं नाम तीर्थं, शुभं पिञ्जरकं, ऋषितीर्थं, ब्रह्मतुङ्गं, वसुत्तीरं, कुमारिका च कीर्त्यन्ते। शक्रतीर्थं, पञ्चनदं, रेणुकातीर्थं, पितामहपवित्रतीर्थं, श्रेष्ठं रुद्रपदं च तत्र सन्ति। मनिमत्तं, कामाख्यां, कृष्णतीर्थं, कुशविलं, यजनं, पुनः यजनं, ब्रह्मवालुकां च। पुष्पन्यासं, पुण्डरीकं, मणिपुरं, उत्तरदिग्भागं, दीर्घसत्रं, हयपदं, अनशनाख्यं तीर्थं च। गङ्गास्रोतः, शिवस्रोतः, नर्मदास्रोतः, वस्त्रपदं, दारुवलम्, छायारोहणं च पुण्यस्थानानि। सिद्धेश्वरं, मित्रवलं, कालिकाश्रमं, वटवटं, भद्रवटं, कौशाम्बीं, दिवाकरं च। सरस्वतद्वीपं, विजयतीर्थं, कामदं, रुद्रकोटिं, सुमनसं, सद्रवणमितं तीर्थं च। स्यामन्तपञ्चकतीर्थं, ब्रह्मतीर्थं, सुदर्शनं, सर्वदा पृथिवी, परिप्लवपृथुदकं च तत्रैव। दशाश्वमेधतीर्थं, सर्पिजं, विषयान्तिकं, कोटितीर्थं, पञ्चनदं, वराहं, यक्षिणीह्रदं च। पुण्डरीकं, सोमतीर्थं, उत्तमं मुञ्जवटं, बदरीवनं, असिनं, रत्नमूलकं च। लोकद्वारं, पञ्चतीर्थं, कपिलतीर्थं, सूर्यतीर्थं, शङ्खिन्याख्यं, गोसदनं च। यक्षराजतीर्थं, ब्रह्मवर्तं, सुतितीर्थं, कामेश्वरं, मातृतीर्थं, शीतवनतीर्थं च। स्नानलोमपहम्, माससंसरकं, दशाश्वमेधं, केदारं, ब्रह्मोदुम्बरं च पुण्यस्थानानि। सप्तर्षिकुण्डं, देवीतीर्थं, सुजम्बुकं, इतःपदं, कोटिकूटं, किंदनं, किंजपं च। करन्दवं, अवेध्यं, त्रिविष्टपं, पाणिशतं, मिश्रकं, मधुवटं, मनोजवं च। कौशिकी, दिव्यतीर्थं, ऋणमोचनतीर्थं, दिव्यं निर्गधूमाख्यं तीर्थं, विष्णुपदं च। देवह्रदं, कोटितीर्थं, श्रीकुञ्जं, शालितीर्थं, प्रसिद्धं नैमिषं च। ब्रह्मस्थानं, सोमतीर्थं, कन्यातीर्थं, ब्रह्मतीर्थं, मनस्तीर्थं, पावनं कारूपावनं च। सौगन्धिकवनं, मणितीर्थं, सरस्वतीं, उत्तमं शुद्ध्यर्थं ईशानतीर्थं, पञ्चयज्ञस्थानं च। त्रिशूलधारं, माहेन्द्रं, देवस्थानं, शाकम्भरीं, देवतीर्थं, सुवर्णाख्यं ह्रदं च। क्षीरश्रवः, विरूपाक्षं, भृगुतीर्थं, कुशोद्भवं, ब्रह्मतीर्थं, ब्रह्मयोनि, नीलपर्वतं च। कुब्जाम्बकं, भद्रवटं, वसिष्ठासनं, स्वर्गद्वारं, भूतद्वारं, काल्याश्रमं च। रुद्रावर्तं, सुगन्धाश्वं, कपिलावनं, भद्रकर्णह्रदं, शङ्कुकर्णह्रदं च। सप्तसरस्वतानि, औशनसतीर्थं, कपालमोचनं, अवकीर्णं, काम्यकं च। चतुर्सामुद्रिकं, शतकं, सहस्रिकं, रेणुकां, पञ्चवटकं, विमोचनं, ओजः च। स्थानुतीर्थं, कुरुतीर्थं, स्वर्गद्वारं, कुशध्वजं, विश्वेश्वरं, मानवकं, कूपं, नारायणाश्रयणं च। गङ्गाह्रदं, वटवृक्षं, बदरीपाटनं, इन्द्रमार्गं, एकरात्रं, क्षीरकावासं च। सोमतीर्थं, दधीचं, श्रुततीर्थं, द्विजश्रेष्ठ, कोटितीर्थस्थली, भद्रकालीह्रदं च। अरुन्धतीवनं, श्रेष्ठं ब्रह्मावर्तं, अश्ववेदी, कुब्जावनं, यमुनास्रोतः च। वीरं, प्रमोक्षं, उत्तमं सिन्धुं, ऋषं, कुल्यां, सकृत्तिकं, उर्वीसङ्क्रमणं, मायाविद्यायाः स्रोतः च। महाश्रमं, वैतसिकारूपं, सुन्दरिकाश्रमं, बाहुतीर्थं, सुन्दरीं नदीं, विमलाशोकं च। पञ्चनदतीर्थं, मर्कण्डेयस्य स्थानं, सोमतीर्थं, सितोदं, मत्स्योदरीति तीर्थं च। सूर्यप्रभा, सूर्यतीर्थं, अशोकवनं, अरुणास्पदं, कामदं, शुक्रतीर्थं ससिकतानं च। पिशाचमोचनं, सुभद्रह्रदं, विमलदण्डकुण्डं, चण्डेश्वरतीर्थं च। पवित्रं ज्येष्ठस्थानह्रदं, पुण्यं ब्रह्मसरः, जैगीषव्यगुहां, हरिकेसवनं च। अजामुखह्रदं, घण्टाकर्णह्रदं, पुण्डरीकह्रदं, कर्कोटककूपं च अपि। एवं महर्षयः पुण्यतीर्थानां परमं माहात्म्यं कीर्तयन्तः, तेषां दर्शनस्नानादिभिः सर्वपापविनाशः, पुण्यलाभः, मोक्षप्राप्तिश्च इति निश्चित्य, श्रद्धया सेवितव्यं मन्यन्ते।