चौरः विमोहनामकं नरकं प्राप्नोति। यः सीमालङ्घनं करोति, देवद्विजपितृद्वेष्टा वा, रत्नदूषकः च—सः कृमिभक्षनरकं याति। यस्तु महापातकं करोति, पितृदेवतात्मथिथिभ्यो न निवेद्य स्वयं भुङ्क्ते, सः लालयाभक्षनरकं प्राप्नोति। यः बाणैः विद्ध्यति, छिन्दति, कर्णच्छेदनं करोति, खड्गं धारयति वा—एते सर्वे विषसनं नामातिभयंकरं नरकं यान्ति। यः तु अयुक्तं दानं गृह्णाति, सः शिरसि अधःकृत्य नरकं गच्छति। यः अयोग्याय यज्ञं करोति, नक्षत्रैः शकुनं वदति, सदा च सुशीतलं खादति—सः कृमिपूयभक्षनरकं एकाकी प्राप्नोति। ब्राह्मणः यः लाक्षा-मांस-रस-तिल-लवणस्य विक्रयणं करोति, सः तत्रैव नरकं याति। यः मार्जारकुक्कुट-अज-हय-वराह-पक्षिणां पालनं करोति, सः अपि नरकं प्राप्नोति। जुआरी, मत्स्यग्रहकः, कूपभोजी, विषदातृ, सूत्रकारः, महिषपालकः, उत्सवदिने द्विजः यात्रां करोति—एते च। अग्निदाहकः, मित्रघ्नः, पक्षिजालकः, ग्रामपुरोहितः, रक्तमोहितः, सोमविक्रेता—एते सर्वे पतन्ति। मधुचौरः, ग्रामनाशकः, शुक्रपायी, सीमाभेदकः—एते वैतरणीं नदीं यान्ति। ये मलिनाः, मायया जीवन्ति, वनच्छेदनं निःकारणं कुर्वन्ति, ते कृच्छ्रात् तिक्तपत्रवनं यान्ति। अजपालकः, मृगयुः, दाहकः—ते अग्नौ पतन्ति; ये च परगृहदाहकाः ब्राह्मणाः, ते अपि तत्र यान्ति। यः व्रतानां विघ्नकर्ता, स्वधर्माच्च्युतः—उभौ दंशनपीडनमध्ये पततः। ब्रह्मचारी ये दिवास्वप्ने वीर्यस्रावं कुर्वन्ति, येषां पुत्राः पितॄन् शिक्षयन्ति, ते श्वभक्ष्यं प्राप्नुवन्ति। एवं चान्ये च शतानि सहस्रशश्च नरकाः सन्ति, यत्र पापकर्मिणः क्लेशाय आगत्य पच्यन्ते। एवं विविधजातीनां, अन्येषां च नरकवासिनां, एतानि सहस्रशः पापानि अनुभव्यानि। ये पुरुषाः जात्याश्रमविरोधिनः कर्मणा, मनसा, वाचा वा, ते नरकं पतन्ति। नरकवासिनः शिरसा अधःकृत्वा देवान् उपरि पश्यन्ति, देवाः अपि अधःकृत्वा नरकवासिनः पश्यन्ति। स्थावराः, कृमयः, अजाः, पक्षिणः, पश्यवः, मनुष्याः, धर्मिष्ठाः, देवाः, मुक्ताश्च—एते सर्वे क्रमेण स्थिताः। आद्यतः द्वितीयः सहस्रांशं लभते, एवं परमपर्यन्तं, सर्वे महात्मानः मोक्षपर्यन्तं तिष्ठन्ति। स्वर्गे यावन्ति भूतानि, तावन्ति नरके अपि; यः प्रायश्चित्तं न कृत्वा पापं करोति, सः नरकं याति। पापानां प्रायश्चित्तानि तदनुसारिणि मुनिभिः स्मृतानि, तानि प्रोक्तानि। महापापस्य महत् प्रायश्चित्तं, लघुपापस्य लघु—इति विद्वांसः, स्वयंभुवादयः, उक्तवन्तः। सर्वाणि प्रायश्चित्तानि तपः एव; तेषु सर्वेषु विष्णोः स्मरणं परम्। यदा पापं कृत्वा पुरुषः खेदं अनुभवति, तदा हरिस्मरणं परमं प्रायश्चित्तं भवति। प्रातः, रात्रौ, सायं, मध्याह्ने, अन्येषु च कालेषु नारायणस्मरणेन, त्वरितं पापक्शयः स्यात्। विष्णोः स्मरणेन, सर्वदुःखक्षये सति, विष्णोः स्तुतिपुनःपुनः मोक्षः लभ्यते। यस्य मनः वासुदेवस्मरणे जपयज्ञपूजादिषु नित्यं स्थितं, तस्य किञ्चिदपि विघ्नं न भवति, सः इन्द्रादिफलानि प्राप्नोति। स्वर्गारोहणस्य पुनरावृत्तिलक्षणस्य च वासुदेवजपस्य च, कः भेदः? वासुदेवजपः मोक्षबीजम्। अतः द्विजः यः विष्णुं दिनरात्रं स्मरति, सः न नरकं याति, शुद्धः, सर्वपापक्शयः। स्वर्गः मनसः प्रमोदाय, नरकः तद्विपरीतः; पापपुण्ययोः एव 'नरक' 'स्वर्ग' इति संज्ञा। एकः एव वस्तु दुःखसुखयोः, ईर्ष्यारोषयोः च कारणम्; तस्मात् वस्तु केवलं दुःखरूपं किम्? यत् पूर्वं सुखदं, तत् पश्चात् दुःखहेतुः; यत् पूर्वं क्रोधहेतुः, तत् अपि अनुग्रहदायकं भवति। तस्मात् न किञ्चिद् दुःखस्वरूपम्, न किञ्चिद् सुखस्वरूपम्; एतानि मनसः विकाराः, सुखदुःखादिरूपेण। ज्ञानं एव परं ब्रह्म, अविद्या बन्धः; इदं विश्वं ज्ञानमयं, ज्ञानात् परं न किञ्चन। ज्ञानमेव विद्या च अविद्या च; एवं पृथिव्याः क्षेत्रं वर्णितम्। द्विजश्रेष्ठ, सर्वाणि अधोलोकनरकसागरपर्वतद्वीपजनपदरूपनद्यः संक्षेपेणोक्ताः। किमन्यत् श्रोतुमिच्छसि? ते उचुः—यथावत् सर्वं त्वया कथितम्। अधुना भूर्लोकादारभ्य लोकानां वर्णनं श्रोतुमिच्छामः। तथैव, ग्रहाणाम् व्यवस्थां मापनं च, भगवन् लोमहर्षण, यथावत् कथय। पृथिवी सागरस्रोतःपर्वतयुताः सूर्यचन्द्ररश्मिपर्यन्तं विस्तृता इति कथ्यते।