मुनिवर्य, तत्र मध्यदेशे ब्राह्मणाः, क्षत्रियाः, वैश्याः, तथा किञ्चित् शूद्राः च प्रतिष्ठिताः, यज्ञे, युद्धे, व्यापारादिषु कर्मसु प्रवृत्ताः। हिमालयस्य पादात् शतद्रू, चन्द्रभागा इत्यादयः नद्यः उत्पन्नाः; अन्याः, वेदस्मृतिषु उल्लिखिताः, पारियात्रात् उत्पन्नाः, इति तव कथ्यते। विन्ध्यपर्वतात् नर्मदा, सुरमा, तापी, पयोष्णी, निर्विन्ध्या, कावेरी च प्रमुखाः नद्यः प्रसूताः। ऋक्षपर्वतपादात् गोधावरी, भीम, रथी, कृष्णा, वेणी इत्यादयः पापहारिण्यः नद्यः प्रसूताः। सह्यपर्वतात् उत्पन्नाः नद्यः पापभयहारिण्यः स्मृताः; तत्र कृतमाला, ताम्रपर्णी च मलयपर्वतात् उत्पन्ने प्रमुखे। महेन्द्रपर्वतात् ऋषिकुल्या, कुमाराद्याः नद्यः स्मृताः; शुक्तिमत्पर्वतात् ऋषिकुल्या, कुमाराद्याः उत्पन्नाः। एषु नदीनदीषु सहस्रशः उपनद्यः सन्ति; तेषु प्रदेशेषु कुरुपञ्चालमध्यदेशवासिनः निवसन्ति। तथैव पूर्वदेशवासिनः, कामरूप, पौण्ड्र, कलिङ्ग, मगध, दक्षिणदेशाः च तत्र निवसन्ति। एवं सौराष्ट्राः, शूद्राः, आभीराः, अर्बुदाः, मारुकाः, मालवाः, पारियात्रप्रदेशवासिनः च। सौवीराः, सैन्धवाः, शाल्वाः, शाकलवासिनः, मद्राः, रामाः, अम्बष्ठाः, पारसीकाः च अन्ये तत्र निवसन्ति। ते सर्वे एषां नदीनां जलं पिबन्ति, तेषां तीरदेशेषु सदा सुखसमृद्धजनैः परिवृताः वसन्ति, महात्मन्। भारते भूमौ, महर्षे, कृत, त्रेता, द्वापर, कलि इत्येते युगाः सदा वर्तन्ते; अन्यत्र न तानि सन्ति। अत्र तपस्विनः तपः कुर्वन्ति, यजमानाः यज्ञं यजन्ति, दानानि श्रद्धया परलोकार्थं ददति। जम्बूद्वीपे पुरुषः यज्ञरूपः मनुष्यैः यज्ञैः पूज्यते; विष्णुः यज्ञमयः अन्यद्वीपेषु विविधरूपेण पूज्यते। अत्रापि, महर्षे, जम्बूद्वीपे भारतं प्रमुखं, कर्मभूमिः; अन्यानि भोगभूमयः। अत्र, महात्मन्, सहस्रसहस्रजन्मानां अनन्तरं, पुण्यसंचयेन कदाचित् मानवजन्म लभ्यते। देवाः गीतानि गायन्ति—"धन्याः ते, ये भारतभागे मानवत्वं लभन्ते, स्वर्गमोक्षहेतुः स्थानं च एतत्।" ये कर्मफलानि त्यक्त्वा, तानि विष्णवे परमात्मरूपे अर्पयन्ति, अनन्ते कर्ममहत्त्वं प्राप्त्वा, शुद्धाः संप्राप्तविलयम् गच्छन्ति। वयं जानिमः, ब्राह्मणाः, यदा स्वर्गदं कर्म विनश्यति, तदा देहबन्धः प्राप्यते; भारतभूमौ ये इन्द्रियनिर्मुक्ताः मानवाः, ते धन्याः। ब्राह्मणाः, जम्बूद्वीपः नवखंडयुक्तः मया संक्षेपेण वर्णितः; शतसहस्रयोजनविस्तारः। जम्बूद्वीपं परितः शतसहस्रयोजनविस्तारेण, ब्राह्मणाः, क्षीरसागरः वर्तते, वृत्ताकारः। यथा जम्बू नाम द्वीपः लवणसागरेण परिवृतः, तथा लवणसागरपरितः प्लक्षद्वीपः स्थितः। जम्बूद्वीपस्य विस्तारः शतसहस्रयोजनः; प्लक्षद्वीपे तद्विस्तारः द्विगुणः। प्लक्षद्वीपाधिपस्य मेधातिथेः सप्त पुत्राः आसन्; तेषु प्रमुखः शान्तभयः, अनन्तरं शिशिरः। सुखोदयः, आनन्दः, शिवः, क्षेमकः, ध्रुवः च अन्ये; एते सप्त प्लक्षद्वीपस्य नृपाः। पूर्वे शान्तभयः, ततः शिशिरः, सुखदः, आनन्दः, शिवः, क्षेमकः, ध्रुवः च सप्त प्रदेशाः। तेषां सीमाः पर्वतैः चिह्निताः; अन्ये पर्वताः प्रदेशविभाजकाः। तेषां सप्त पर्वतानां नामानि—गोमेदा, चन्द्रः, नारदः, दण्डुभिः, सोमकः, सुमना, सप्तमः वैभ्राजः। तेषु रम्येषु पर्वतप्रदेशेषु, देवगन्धर्वैः सह, पापरहिताः जनाः वसन्ति। तेषु पुण्यदेशेषु, जनाः वीराः, नापि मृत्युः, न दुःखं, न व्याधिः, सदा सुखमेव। तत्र अपि सप्त नद्यः समुद्रगामिन्यः; तेषां नामानि पापनाशकानि—अनुतप्ताः, शिखा, विप्राशा, त्रिदिवा, क्रमुः, अमृता, सुकृता। एते प्रमुखाः पर्वताः, नद्यः च; सहस्रशः उपनद्यः उपपर्वताः च तत्र। तत्र जनाः सदा तासां नदीनां जलं हर्षेण पिबन्ति; तेषां नद्यः केवलं अधः प्रवहन्ति, न पुनः उद्गच्छन्ति। तेषु सप्तप्रदेशेषु युगविभागः नास्ति; तत्र कालः सदा त्रेतायुगसमानः। प्लक्षद्वीपे तथा शाकद्वीपातः परे, जनाः पञ्चसहस्रवर्षपर्यन्तं रोगरहिताः वसन्ति। तत्र धर्मः चतुर्विधः, वर्णाश्रमविभागात् उत्पन्नः; तत्र चत्वारः वर्णाः—आर्यकाः, कुरवः, विविश्वाः, भाविनः; ब्राह्मणक्षत्रियवैश्यशूद्राः। तत्र मध्यदेशे महावृक्षः प्लक्षः, जम्बूवृक्षसमानः; तस्मात् प्लक्षद्वीपः नाम्ना प्रसिद्धः। तत्र आर्यकादिभिः वर्गैः भगवतः पूजा क्रियते; हरिः सर्वस्रष्टा, सर्वेश्वरः, सोमरूपेण तत्र प्रकटितः पूज्यते। एवं, मुनिवर्य, द्वीपस्य, नदीनां, पर्वतानां, जनानां, धर्मस्य, भगवतः च महिमा मया संक्षेपेण कथितः।