तत् श्रुणु, द्विजश्रेष्ठ, मयाऽवर्णितानि मेरुं परितः स्थितानि सीमापर्वतानि, चतुरः दिशाः द्वयद्वयेन विभक्तानि। तेषु चतुःसु दिशासु मेरुं प्रति कीर्तिताः केसराख्याः पर्वताः शीतेत्याद्याः, ते परम रम्याः सन्ति। तेषां पर्वतानां अन्तःकन्दराः सिद्धचरनैरुपगतानि, तत्र च प्राचीनवनानि सन्ति, यत्र रमणीयता सदा वर्तते। तत्र, मुनिश्रेष्ठ, लक्ष्म्याः, विष्णोः, अग्नेः, सूर्यस्य, इन्द्रस्य, देवतानां च प्रमुखानि तीर्थानि विद्यन्ते, यत्र मानवाः किंनराः च शोभां वहन्ति। गन्धर्वाः, यक्षाः, राक्षसाः, दैत्याः, दानवाः च तेषु रम्येषु पर्वतकन्दरेषु दिवानिशं क्रीडन्ति। एते भूमिस्वर्गाः स्मृताः, धर्मिष्ठानां निवासस्थानानि; दुष्टजनाः तत्र शतजन्मन्यपि न गच्छन्ति। भद्राश्वे विष्णुः हयग्रीवस्वरूपे स्थितः, केतु्माले वराहरूपे, भारतवर्षे कूर्मरूपे विराजते। कुरुषु गोविन्दः मत्स्यरूपे नित्यः, हरिः सर्वेश्वरः सर्वत्र विश्वरूपे विराजमानः। स सर्वस्य आधारः, द्विजश्रेष्ठ, सर्वं व्याप्य स्थितः। किम्पुरुषाद्यष्टसु प्रदेशेषु दुःखं, श्रमः, क्लेशः, क्षुधाभयम् नास्ति; जनाः सुखिनः, विघ्नरहिताः, सर्वदुःखातीताः सन्ति। तत्र आयुः स्थिरं, दश वा द्वादश सहस्रवर्षाणि; तत्र, द्विजश्रेष्ठ, क्षुधातृष्णाद्याः भौतिकविपत्तयः न सन्ति। तत्र कृतत्रेताद्याः युगविचारः न विद्यते; प्रत्येकस्य प्रदेशस्य सप्त महापर्वताः, तेषु शतशः नद्यः उत्पद्यन्ति, द्विजश्रेष्ठ। समुद्रस्य उत्तरतः, हिमालयस्य दक्षिणतः, भारताख्यं देशं स्थितं, यत्र भारतवंशः निवसति। द्विजश्रेष्ठ, एष देशः नवसहस्रयोजनविस्तृतः; कर्मभूमिः साऽयं, यत्र स्वर्गं वा मोक्षं वा साधयितुं शक्यते। महेन्द्रः, मलयः, सह्यः, शुक्तिमान्, ऋक्षः, विन्ध्यः, पारियात्रः—एते सप्त मुख्यपर्वताः अत्र सन्ति। अत्रतः स्वर्गं वा मोक्षं वा प्राप्यते, अथवा पशुयोनिं नरकं वा गम्यते, द्विजश्रेष्ठ। अत्रतः स्वर्गं वा मोक्षं वा अन्त्यं मध्यं वा गम्यते; अन्यत्र कर्मभूमिः न स्थापिताः। शृणु, भारतदेशस्य नव विभागाः—इन्द्रद्वीपः, कसेतुमाः, ताम्रपर्णः, गभस्तिमान्, नागद्वीपः, सौम्यः, गन्धर्वः, वारुणः, नवमः च समुद्रपरिवृतः द्वीपः। एष द्वीपः दक्षिणोत्तरं सहस्रयोजनविस्तृतः; पूर्वे किराताः, पश्चिमे यवनाः निवसन्ति। मध्ये ब्राह्मणाः, क्षत्रियाः, वैश्याः, अंशतः शूद्राः च यज्ञयुद्धवाणिज्यादिकर्मसु प्रवृत्ताः। शतद्रूः, चन्द्रभागा, हिमालयपादोत्पन्नाः; अन्याः वेदस्मृतिसंकीर्तिताः नद्यः पारियात्रात् उत्पद्यन्ति। नर्मदा, सुरमा, विन्ध्यपादोत्पन्नाः; तापी, पयोष्णी, निर्विन्ध्या, कावेरी च मुख्यनद्यः। ऋक्षपादोत्पन्नाः पुण्यप्रसिद्धाः—गोदावरी, भीमा, रथी, कृष्णा, वेणी, अन्याः च। सह्यपर्वतात् उत्पन्नाः नद्यः पापभीहराः; कृतमाला, ताम्रपर्णी च मालयपर्वतात् उत्पन्नाः। महेंद्रपर्वतात् ऋषिकुल्या, कुमाराद्याः नद्यः; शुक्तिमत्पर्वतात् ऋषिकुल्या, कुमाराद्याः च। एषां नदीनां सहस्रशः उपनद्यः; तेषु कुरुपञ्चालमध्यदेशीयाः जनाः निवसन्ति। पूर्वप्रदेशे कामरूपः, पौण्ड्रः, कलिङ्गः, मगधः, दक्षिणप्रदेशाः च निवसन्ति। सौराष्ट्राः, शूद्राः, आभीराः, अर्बुदाः, मारुकाः, मालवाः, पारियात्रप्रदेशीयाः च तत्र निवसन्ति। सौवीराः, सैन्धवाः, शाल्वाः, शाकलनिवासिनः, मद्राः, रामाः, अंबष्ठाः, पारसीकाः च अन्ये च। एते नदीनां जलं पिबन्ति, तेषां तटे रम्यसमृद्धजनाः वासं कुर्वन्ति। भारतवर्षे, महर्षे, चतुर्युगानि—कृतं, त्रेता, द्वापरं, कलिः—अत्रैव सन्ति, अन्यत्र न। अत्र तपस्विनः तपः कुर्वन्ति, यज्ञकर्तारः यज्ञं यजन्ति, दानं श्रद्धया प्रयच्छन्ति, परलोकसाधनाय। जम्बूद्वीपे पुरुषः यज्ञरूपेण मानवैः पूज्यते; विष्णुः यज्ञमयः अन्येषु द्वीपेषु भिन्नरूपेण पूज्यते। अत्र भारतं जम्बूद्वीपे प्रमुखं, कारणं कर्मभूमिः अत्रैव, अन्यत्र भोगभूमयः। अत्र, द्विजश्रेष्ठ, सहस्रसहस्रजन्मान्तरेषु, पुण्यसंचयेन मनुष्यजन्म लभ्यते। देवाः गीतानि गायन्ति—"धन्याः ते, ये भारतभागे मानवत्वं प्राप्नुवन्ति, यत्र स्वर्गमोक्षयोः कारणं निवासः च।" ये कर्माणि फलानि च त्यक्त्वा, तानि विष्णवे परब्रह्मरूपे समर्प्य, अनन्ते कर्ममाहात्म्यं प्राप्य, विशुद्धाः प्रलयं गच्छन्ति। यदा स्वर्गदायि कर्म लीयते, देहबन्धः प्राप्यते; धन्याः ते मानवाः, ये भारतवर्षे इन्द्रियैः मुक्ताः। ब्राह्मणाः, जम्बूद्वीपस्य नव विभागाः संक्षेपेण मया वर्णिताः; एष द्वीपः लक्षयोजनविस्तृतः।