तत्र मेरुं चतुर्दिशं परिवृत्य, महिम्ना युतमिलावृतं नाम क्षेत्रं वर्तते, यः नवसहस्रयोजनविस्तीर्णः। तत्र चत्वारो महाशैलाः सन्ति, ये मेरोः महतीः प्रोत्थानानि भवन्ति, प्रत्येकः दशसहस्रयोजनविस्तृतः। तेषां पूर्वदिशि मन्दरः, दक्षिणे गन्धमादनः, पश्चिमे विपुलः, उत्तरस्यां सुपार्श्व इति प्रसिद्धाः। एतेषु चतुर्षु पर्वतेषु कदम्बः, जम्बूः, पिप्पलः, वटश्च महावृक्षाः वर्धन्ते। तत्रैकैकः वृक्षः एकोनविंशत्यधिकशतयोजनपरिमाणः पर्वतराजः इव दृश्यते। तेषु, हे द्विजश्रेष्ठ, जम्बुवृक्षः तस्यां द्वीपे जम्बूद्वीपस्य नाम कारणम् अभवत्। तस्य जम्बुवृक्षस्य फलानि महागजसमानानि भवन्ति; तानि पर्वतशृङ्गेषु पतित्वा विनश्यन्ति, सर्वत्र प्रसृतानि सन्ति। तेषां रसात्, यः तत्र प्रसिद्धः, जम्बूनदी नाम नदी उत्पद्यते, सा तत्रवासिभिः पीयते। तस्यां जले ये पिबन्ति, तेषां न कदाचन श्रमः, न दुर्गन्धः, न जरः, न च इन्द्रियाणां हानिः; एवं तत्र जनानां प्रभावः दृश्यते। सा नदी यदा तटमुपेत्य मन्दमारुतैः शुष्यति, तदा तस्याः रसो जाम्बूनदं नाम सुवर्णं भवति, यत् सिद्धानां भूषणाय युक्तम्। मेरोः पूर्वे भद्राश्वः, पश्चिमे केतुमालः; एते द्वौ देशौ, हे मुने, तयोर्मध्ये इलावृतं क्षेत्रं स्थितम्। पूर्वदिशि चैत्ररथवनम्, दक्षिणे गन्धमादनम्, पश्चिमे वैभ्राजम्, उत्तरस्यां नन्दनवनं प्रसिद्धम्। अरुणोदा, महाभद्रा, असितोदा, समानसमिति—एते चत्वारः सरः सदा देवानां प्रियाः। शान्तवान्, चक्रकुञ्जः, कुररी, माल्यवान्, वैकङ्कश्च—एते वैकङ्कमुख्याः केसराचलाः मेरोः पूर्वे स्थिताः। त्रिकूटः, शिशिरः, पतङ्गः, रुचकः, निषधादयश्च—एते केसरपर्वताः दक्षिणदिशि सन्ति। शिखिवासः, सवैदूर्यः, कपिलः, गन्धमादनः, जानुधिः च—एते केसराचलाः पश्चिमे सन्ति। मेरुं संनिकृष्टाः, जठरादिप्रदेशेषु, शङ्खकूटः, ऋषभः, हंसः, नागः, अन्ये च पर्वताः स्थिताः। उत्तरस्यां कालञ्जरादयः केसराचलाः सन्ति; तत्र महानगरी चतुर्दशसहस्रयोजनविस्तीर्णा वर्तते। मेरोः उपरि, हे ब्राह्मणश्रेष्ठ, दिवि ब्रह्मणः पुरी स्थितेति कीर्त्यते; सा सर्वासु अष्टासु दिशासु च अन्तरदिशासु च व्याप्य अस्ति। तत्रैव इन्द्रादिलोकपालानां प्रमुखनगर्यः, विष्णोः पादसमुत्थिताः, सोममण्डलं प्लावयन्त्यः, प्रसिद्धाः सन्ति। ब्रह्मणः पुरीं परितः गङ्गा दिवः पतिता; सा तत्र पतित्वा चतुर्दिशं व्यभज्यत। सीता, अलकानन्दा, चक्षुः, भद्रेति तासां नामानि; तत्र प्रथमं सीता व्योम्नि पर्वताद् पर्वतं यान्ति। भद्रा अपि पूर्वदिशया सर्णवनाम समुद्रं प्रति गच्छति; तथैव अलकानन्दा दक्षिणमार्गेण भारतदेशं प्राप्नोति। सा सप्तधा भूत्वा सागरं प्रति प्रवहति, हे द्विजश्रेष्ठ; चक्षुः पश्चिमपर्वतान् अतिक्रम्य तानि सर्वाणि यान्ति। सा केतुमालाख्यं देशं गच्छन्ती पश्चिमसागरं प्राप्नोति; भद्रा पुनः उत्तरपर्वतान् उत्तरकुरूञ्च अतिक्रम्य तत्र आगच्छति। उत्तरसागरं अतिक्रम्य सा तत्र गच्छति, हे द्विजश्रेष्ठ; अनिलनिषधौ, माल्यवत् गन्धमादनश्च द्वौ पर्वतयुग्मौ तत्र सन्ति। तयोर्मध्ये मेरुः कमलनालाकृतिः स्थितः; भारत, केतुमाल, भद्राश्व, कुरवश्च तत्र देशाः। लोकपर्वतानां पत्राणि सीमापर्वतानां बहिः स्थितानि; जठरः देवकूटश्च सीमापर्वतौ। अनिलनिषधौ दक्षिणोत्तरे स्थितौ; गन्धमादनः कैलासश्च पूर्वपश्चिमयोः। अष्टाशीतियोजनपरिमाणौ तौ सागरे स्थितौ; निषधः परियात्रश्च सीमापर्वतौ। अनिलनिषधौ दक्षिणोत्तरे स्थितौ; मेरोः पश्चिमे अपि तौ पूर्ववत् स्थितौ। त्रिशृङ्गः, जरुधिः च उत्तरपर्वतौ; तौ पूर्वपश्चिमदिशौ सागरे प्रविष्टौ सन्ति। एवं, हे द्विजोत्तम, मेरुं परितः स्थितान् सीमापर्वतान् चतुर्दिशं द्वयोर् द्वयोर् वर्णितवान्। केसरशब्देनोक्ताः पर्वताः मेरोः चतुर्दिशं, शीतादयः, हे द्विजोत्तम, परममनोहराः सन्ति। तेषां पर्वतानां मध्ये, सिद्धचरनसेविताः रम्याः कन्दराः, तत्र च प्राचीनवनानि अपि सन्ति। तत्रैव, हे मुने, लक्ष्म्याः, विष्णोः, अग्नेः, सूर्यस्य, इन्द्रस्य, देवतानां च प्रमुखतीर्थानि मानवकिन्नरालङ्कृतानि सन्ति। गन्धर्वयक्षराक्षसाः, दैत्यदानवाश्च, तेषु रमणीयेषु पर्वतकन्दरेषु दिवानिशं क्रीडन्ति। एते वै पृथिव्यां स्वर्गाः पुण्यजननिवासाः स्मृताः, हे द्विजोत्तम; दुष्कृतिनः तत्र शतजन्मभिः अपि न गच्छन्ति। भद्राश्वे श्रीविष्णुः हयग्रीवरूपेण वर्तते, हे द्विजोत्तम; केतुमाले वराहरूपेण; भारते कूर्मरूपेण तिष्ठति। कुरुषु गोविन्दः मत्स्यरूपेण नित्यः वसति; हरिः सर्वेश्वरः विश्वरूपेण सर्वत्र स्थितः। स एव सर्वस्य आधारः, हे द्विजोत्तम, सर्वत्र व्याप्य स्थितः; किम्पुरुषाद्यष्टसु प्रदेशेषु, हे द्विजोत्तम— तत्र तत्र न दुःखं, न श्रमः, न क्लेशः, न क्षुधाभयं; जनाः सुखिनः, निरुपद्रवाः, सर्वदुःखवर्जिताः सन्ति।