सः वीरः, कवचेन सज्जितः, खड्गं करगतम्, धनुः शरांश्च वहन्, रथमारूढः सप्तसु द्वीपेषु विचरन् योगबलसम्पन्नः पुरुषैः दृश्यते। तस्य राज्ये न वित्तहानिः, न दुःखम्, न च जनानां मोहः; स महान् राजा धर्मेण तान् बलात् रक्षितवान्। सः सर्वरत्नसम्पन्नः सम्राट् अभवत्, चक्रवर्ती, स एव गोपालकः, क्षेत्रपालकश्च। योगबलात् सः पर्जन्यवत् वर्षाकरः अभवत्; स एव अर्जुनः, यस्य सहस्रभुजः त्वक् धनुर्ज्यया कठिनीकृता। शरदादित्यवत् सहस्रकिरणः सः पुरुषेषु महिष्मत्यां सर्पवत् महानात्मा बभौ। सः कर्कोटकपुत्रान् विजित्य तान् नगरे स्थापयामास; हे कमललोचने, वर्षाकाले सागरवेगं निरोद्धुम् अशकत्। सः क्रीडया नदीं प्रवाहितां स्वबाहुबलात् प्रतिनिवर्तयामास; सा ग्रामसंयुक्ता नदी तेन क्रीडया लुण्ठिता। सहस्रतरङ्गयुक्ता नर्मदा भयभीता सागरं तस्य सहस्रभुजेन क्षिपन्तं समागच्छति। महानगाः पातालवासिनः सर्पाः भयभीता स्थिरा अभवन्, सागरमन्थने तेन महातरङ्गविक्षेपे मीनमकरसंघर्षे च लीनाः। सः राजा तदा जलानि प्रवर्तयामास, वाताहतफेनराशिसम्पूर्णानि, चक्रवातैः कम्पितानि, स्वसहस्रबाहुभिः। देवदानवैर् अमृतोत्पत्त्याशङ्कया मन्दराचल इव क्षिप्तः सागरः कम्पितः बभूव। सहसा तम् अतिबलिनं श्रेष्ठं च राजानं दृष्ट्वा ते महासर्पाः भीता अनम्य शिरसः उत्पेतुः। सायं समये सः वाताहतकदलीस्तम्भवद् धनुः संनद्ध्य पञ्चशरान् शीघ्रं ससर्ज। सः लङ्केश्वरं रावणं सैन्येन सहितं मोहयित्वा बलात् निगृह्य महिष्मत्यां बद्धवान्। रावणस्य बन्धनं श्रुत्वा पुलस्त्यवंशजस्य अर्जुनेन बद्धत्वं, स्वयम् पुलस्त्यः तत्र गत्वा अर्जुनं ददर्श। पुलस्त्यस्य प्रार्थनया सः रावणं निशाचरं मुक्तवान्, यस्य सहस्रबाहोः धनुःज्याशब्दः श्रूयते स्म। युगान्ते मेघनिःस्वन इव, भर्गवबलम् अद्भुतम्, युद्धे तस्य वीर्यं छित्त्वा तं निर्बलम् अकरोत्। सहस्रबाहोः राज्ञः सुवर्णतालवनवत्, सः एकदा चित्रभानुना तृषार्तेन याचितः। सः वीरः दानं दत्तवान्—सप्तद्वीपान्, अग्निपुराणि, ग्रामान्, पदतान्, सर्वं च राज्यं। चित्रभानुः तानि सर्वाणि दग्धवान्, तान् भक्षयितुम् इच्छन्, तस्य पुरुषसिंहस्य महात्मनः प्रभावेन। सः कर्तवीर्यस्य गिरिवनानि च दग्धवान्, वरुणपुत्रस्य रम्यं चाश्रमम्। चित्रभानुः भयभीतः तं हैहयम् अपि दग्धवान्; सः वरुणेन पुत्रत्वेन लब्धः, तेजस्वी चासीत्। तत्रैव कोपात् वसिष्ठः, आपवः नाम्ना, मुनिः अर्जुनं शप्तवान्। "हे हैहय, यत् त्वं मम वनं न रक्षितवान्, घोरं कर्म कृतम्; अन्यः त्वां हन्ता भविष्यति।" "बलशाली रामः, जमदग्निसुतः, यशस्वी, तव सहस्रबाहून् छित्वा त्वां नाशयिष्यति।" "स ब्राह्मणः तापसः, भर्गवः, त्वां हन्ता; यस्य वित्तं न नष्टं, यो रिपून् जितवान्।" तस्य राज्ञः तेजसा, धर्मेण जनरक्षिणः, तदा मुनिशापेन मृत्युः प्राप्तः। एवं सः एकदा स्वयम् इच्छया वरं वरयामास; स महानात्मा शतपुत्रः, तेषु पञ्च एव शेषिताः। ते शस्त्रकुशलाः, बलिनः, वीर्यवन्तः, धर्मिष्ठाः, यशस्विनः—शूरसेनः, शूरः, वृषणः, मधुपध्वजश्च। जयध्वजः नाम्ना अवन्तिदेशस्य महाबलः कर्तवीर्यपुत्रः राजा। जयध्वजस्य पुत्रः तालजङ्घः महाबलवान्; तस्य शतपुत्राः तालजङ्घा इति प्रसिद्धाः। तेषां वंशे, हे मुनिश्रेष्ठ, हैहया महात्मानः—वीतिहोत्राः, सुजाताः, भोजाः, अवन्तयश्च स्मृताः। तौण्डिकेराः अपि प्रसिद्धाः, तालजङ्घाश्च; भरताः, सुजाताश्च, अनेकाः, सर्वे न नाम्ना कीर्तिताः। वृषः च अन्ये च, हे मुनयः, पुण्यशीलाः यादवाः; वृषः वंशधरः, तस्य पुत्रः मधुः। मधोः शतपुत्राः, वृषणात् वंशः प्रवर्तितः; वृषणात् वृष्णयः, मधोः माधवाः अभवन्। यादवाः यदुनाम्ना कथ्यन्ते, हैहयाः अपि तथा; सः न कदापि वित्तं नाशयति, नष्टं च पुनः प्राप्नोति। यः कश्चन कर्तवीर्यस्य जन्म प्रतिदिनं कीर्तयति, एते पञ्च ययातिपुत्रवर्गाः, द्विजोत्तम। एते लोकेषु वीर्यवन्तः कीर्तिताः, ये लोकान् धारयन्ति, मुनिश्रेष्ठ, स्थावरजङ्गमपञ्चवर्गाः। पञ्चप्रभवश्रवणेन, धर्मकामविद् राजा, पञ्चपुत्राधिपः, स्वामी च भवति। सः पञ्च दुर्लभानि भौमानि लाभः प्राप्नोति—दीर्घायुः, कीर्तिः, पुत्राः, श्रीः, यशश्च।