अनोरपत्यं धर्मा नाम बभूव, तस्य पुत्रोऽभवत् द्यूतः। द्यूतात् वनदुहः, तस्य च प्रचेता नाम पुत्रः। प्रचेतसः सुतः सुचेताः अभवत्। एवं अनुर्वंशः मया संक्षिप्तः कथितः। यदुश्च पञ्च पुत्रान् अलभत, ये सर्वे देवपुत्रसमाः स्मृताः। तत्र सहस्रादः, पयोदः, क्रोष्टा, नीलः, अञ्जिकश्च पञ्च पुत्राः। सहस्रादस्य त्रयः पुत्राः आसन्, ये धर्मात्मानः अभवन्—हैहयः, हयः, राज्ञः वेणुहयश्च। हैहयस्य पुत्रः धर्मनेत्रः कीर्त्यते। धर्मनेत्रस्य कार्तः नाम पुत्रः, तस्य च साहञ्जः नाम सुतेन सहञ्जनी नाम पुरी स्थापिता। महिष्मतस्य पुत्रः भद्रश्रेण्यः, यः पराक्रमेण प्रसिद्धः। भद्रश्रेण्यस्य पुत्रः दुरदमाख्यः कीर्तिमान्। दुरदमस्य बुद्धिमान् पुत्रः कनकः नाम्ना, तस्य चत्वारः पुत्राः जगति विश्रुताः—कृतवीर्यः, कृतौजा, कृतधन्वा, कृताग्निश्च। कृतवीर्यात् अर्जुनः अभवत्। स एव सहस्रबाहुः सप्तद्वीपाधिपः अभवत्। स एकाकी, सूर्यसमप्रभया रथेन, पृथिवीं विजिग्ये। स दशसहस्रवर्षाणि कठोरं तपः कृत्वा, अत्रेः वंशे जातः कर्तवीर्यार्जुनः दातारं तुष्टाव। तस्मै दाता चतुर्वरान् ददौ, पूर्वं सहस्रबाहुत्वं च महादानम् अयाचत। यदा धर्मो लुप्तः, तदा धर्मिष्ठैः तत्र निगृहीतः; स पृथिवीं बलात् विजित्य धर्मेण प्रियं लेभे। बहूनि युद्धानि विजित्य, सहस्रशः शत्रून् निहत्य, संग्रामे अपि महत्तराणि मृत्युभयानि अप्राप्य, स युद्धे स्थितः। द्विजश्रेष्ठाः, तस्य युद्धकाले योगबलात् सहस्रबाहवः उत्पन्नाः, यथा योगिनां स्वमायया योगेश्वरस्य। स एवेदं सप्तद्वीपां पृथिवीं, नगराणि, समुद्रान्, ग्रामांश्च, उग्रतेजसा विजिग्ये। ऋषिसत्तम, तेन सप्तद्वीपेषु सप्तशतानि यज्ञानि विधिवत् कृतानि। सर्वे ते यज्ञाः शतसहस्रदक्षिणैः, सुवर्णस्तम्भैः सुवर्णवेद्यैश्च समन्विताः। देवैः दिव्यविमानस्थैः, गन्धर्वैः, अप्सरसोभिः च सदा शोभिताः। तस्मिन् यज्ञे गन्धर्वः नारदः वारिदात्मजः, तस्य महात्मनः महिम्ना विस्मितः, स्तोत्रं जगौ। नूनं कर्तवीर्यस्य मार्गं न कश्चित् राजा यज्ञैः, दानेन, तपसा, वीर्येण, विद्यया वा प्राप्नुयात्। स हि कवचधारी, खड्गधारी, धनुर्बाणधारी, रथस्थः, योगबलसमन्वितः सप्तद्वीपेषु चरन्, जनैः दृश्यते। तस्य राज्ये न धनहानिः, न शोकः, न मोहः; स राजा महाबलः धर्मेण प्रजाः रक्षन् ताः अपालयत्। स सर्वरत्नपति, सार्वभौमः, सम्राट् अभवत्; स एव गोपालकः, क्षेत्रपालकश्च। योगबलात् स पार्जन्यवत् वर्षदः अभवत्; अर्जुनोऽपि सः, तस्य सहस्रबाहोः त्वक् धनुष्कोट्या दृढीकृता। स शरदर्कसमप्रभः सहस्रकिरणः बभौ; महिष्मत्यां पुरुषेषु महान् सर्प इव बभूव। स कर्कोटकसुतान् विजित्य, तान् नगरे स्थापयामास; कमललोचन, वर्षाकाले स समुद्रवेगं निरुन्धन्। स इव क्रीडन्, स्वबाहुभिः प्रवाहितां नदीं प्रतिवेगं प्रत्यावर्तयामास; ग्रामपरितां तां नदीं क्रीडया लुण्ठितवान्। सहस्रतरङ्गिण्याः नर्मदायाः, भयभीता सा सागरं सहस्रबाहुना क्षिपता समागच्छत्। पाताले स्थिताः महोरगाः, भयभीता, अचलाः, तस्य सागरमथने, महातरङ्गविक्षेपे, मीनमत्स्यविचारणे, निलीनाः। स राजा तदा वातप्रहता फेनराशिभिः पूर्णां, चक्रवातविक्षिप्तां, जलसमूहां सहस्रबाहुभिः संप्रचालयामास। मन्दरगिरिरिव देवासुरैः क्षीरोदधौ क्षिप्तः, ते कम्पिताः, अमृतोत्पत्तेः शङ्कया भयभीताः। सहसा, तं महाबलिनं राजानं दृष्ट्वा, ते महोरगाः भयभीताः, अचलमस्तकाः प्रणम्योत्पतन्। सायं वातचालितकेशरकन्दलीव, धनुः संधाय, पञ्चबाणान् शीघ्रं मुमोच। स लङ्काधिपतिं रावणं सैन्येन सहितं मोहयित्वा, बलात् निगृह्य, महिष्मत्यां बद्धवान्। तं रावणं बद्धं अर्जुनेन श्रुत्वा, पुलस्त्यः स्वयं गत्वा अर्जुनं ददर्श। पुलस्त्यस्य प्रार्थनया, स रावणं मुक्तवान्, यस्य सहस्रबाहवो धनुष्कोटिनिनादेन पुरा प्रतिश्रुताः। युगान्ते, यथा मेघविदारणं वा वज्रनिनादः, तथा—किमद्भुतम्!—भार्गवतेजसा तस्य बलं संग्रामे छिन्नम्। सहस्रबाहोः राज्ञः सुवर्णताळवनमिव, कदाचित् चित्रभानुना तृषार्तेन याचितम्। स वीरः सप्तद्वीपान्, पुराणान् अग्निपुर्यः, ग्रामान्, पल्यान्, सर्वं च राष्ट्रं दानं दत्तवान्। चित्रभानुः तानि सर्वाणि दग्धुमिच्छन्, दग्धवान्, किन्तु तस्य महात्मनः नरपतित्वेनैव। एवं कर्तवीर्यार्जुनस्य महात्मनः, सहस्रबाहोः, अद्भुतकर्मणः, वंशः, पराक्रमः, तपः, दानं, धर्मपालनं, योगबलं, सर्वत्र प्रसिद्धं बभूव।