ਰਜਸ੍ ਤਸ੍ਯਾ ਗੁਣਃ ਸਰ੍ਗਂ ਸਾ ਕਰੋਤਿ ਸਦੈਵ ਹਿ ਯਾ ਤृਤੀਯਾ ਹਰੇਰ੍ ਮੂਰ੍ਤਿਃ ਪ੍ਰਜਾਪਾਲਨਤਤ੍ਪਰਾ
ਉਸ ਦਾ ਗੁਣ ਰਜਸ ਹੈ; ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਤੀਜਾ ਰੂਪ, ਹਰੀ ਦਾ, ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸਾ ਤੁ ਧਰ੍ਮਵ੍ਯਵਸ੍ਥਾਨਂ ਕਰੋਤਿ ਨਿਯਤਂ ਭੁਵਿ ਪ੍ਰੋਦ੍ਧਤਾਨ੍ ਅਸੁਰਾਨ੍ ਹਨ੍ਤਿ ਧਰ੍ਮਵ੍ਯੁਚ੍ਛਿਤ੍ਤਿਕਾਰਿਣਃ
ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਕਰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਹੰਕਾਰੀ ਅਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਧਰਮ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਣ ਵਾਲੇ ਹਨ।
ਪਾਤਿ ਦੇਵਾਨ੍ ਸਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾਨ੍ ਧਰ੍ਮਰਕ੍ਸ਼ਾਪਰਾਯਣਾਨ੍ ਯਦਾ ਯਦਾ ਚ ਧਰ੍ਮਸ੍ਯ ਗ੍ਲਾਨਿਃ ਸਮੁਪਜਾਯਤੇ
ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਧਰਮ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਜਦੋਂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਘਟਾਅ ਆਉਂਦੀ ਹੈ,
ਅਭ੍ਯੁਤ੍ਥਾਨਮ੍ ਅਧਰ੍ਮਸ੍ਯ ਤਦਾਤ੍ਮਾਨਂ ਸृਜਤ੍ਯ੍ ਅਸੌ ਭੂਤ੍ਵਾ ਪੁਰਾ ਵਰਾਹੇਣ ਤੁਣ੍ਡੇਨਾਪੋ ਨਿਰਸ੍ਯ ਚ
ਅਧਰਮ ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ, ਵਾਰਾਹ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੀ ਨੱਕ ਨਾਲ ਪਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਹਟਾਇਆ ਸੀ।
ਏਕਯਾ ਦਂष੍ਟ੍ਰਯੋਤ੍ਖਾਤਾ ਨਲਿਨੀਵ ਵਸੁਂਧਰਾ ਕृਤ੍ਵਾ ਨृਸਿਂਹਰੂਪਂ ਚ ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੁਰ੍ ਹਤਃ
ਇੱਕ ਹੀ ਦੰਦ ਨਾਲ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਕਮਲ ਵਾਂਗ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕ ਲਿਆ। ਨਰਸਿੰਘ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੁ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
ਵਿਪ੍ਰਚਿਤ੍ਤਿਮੁਖਾਸ਼੍ ਚਾਨ੍ਯੇ ਦਾਨਵਾ ਵਿਨਿਪਾਤਿਤਾਃ ਵਾਮਨਂ ਰੂਪਮ੍ ਆਸ੍ਥਾਯ ਬਲਿਂ ਸਂਯਮ੍ਯ ਮਾਯਯਾ
ਵਿਪ੍ਰਚਿੱਤੀ ਆਦਿ ਹੋਰ ਦਾਨਵ ਵੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ। ਵਾਮਨ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਬਲੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਵਸ਼ ਕਰ ਲਿਆ।
ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਂ ਕ੍ਰਾਨ੍ਤਵਾਨ੍ ਏਵ ਵਿਨਿਰ੍ਜਿਤ੍ਯ ਦਿਤੇਃ ਸੁਤਾਨ੍ ਭृਗੋਰ੍ ਵਂਸ਼ੇ ਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨੋ ਜਾਮਦਗ੍ਨ੍ਯਃ ਪ੍ਰਤਾਪਵਾਨ੍
ਦਿਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਉਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਫੈਲ ਗਈ। ਭ੍ਰਿਗੁ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿਚ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ, ਜਾਮਦਗਨਿ ਦਾ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਪੁੱਤਰ ਬਣੀ।
ਜਘਾਨ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਾਨ੍ ਰਾਮਃ ਪਿਤੁਰ੍ ਵਧਮ੍ ਅਨੁਸ੍ਮਰਨ੍ ਤਥਾਤ੍ਰਿਤਨਯੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਦਤ੍ਤਾਤ੍ਰੇਯਃ ਪ੍ਰਤਾਪਵਾਨ੍
ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ ਕੇ, ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕੀਤਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਤ੍ਰਿ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਬਣ ਕੇ, ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਦੱਤਾਤ੍ਰੇਯ ਜਨਮਿਆ।
ਯੋਗਮ੍ ਅष੍ਟਾਙ੍ਗਮ੍ ਆਚਖ੍ਯਾਵ੍ ਅਲਰ੍ਕਾਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨੇ ਰਾਮੋ ਦਾਸ਼ਰਥਿਰ੍ ਭੂਤ੍ਵਾ ਸ ਤੁ ਦੇਵਃ ਪ੍ਰਤਾਪਵਾਨ੍
ਉਸ ਨੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਅਲਰਕ ਨੂੰ ਅਸ਼ਟਾਂਗ ਯੋਗ ਸਿਖਾਇਆ। ਦਸ਼ਰਥ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਬਣ ਕੇ, ਉਹ ਦੇਵਤਾ ਰਾਮ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਹੋਇਆ।
ਜਘਾਨ ਰਾਵਣਂ ਸਂਖ੍ਯੇ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਸ੍ਯ ਭਯਂਕਰਮ੍ ਯਦਾ ਚੈਕਾਰ੍ਣਵੇ ਸੁਪ੍ਤੋ ਦੇਵਦੇਵੋ ਜਗਤ੍ਪਤਿਃ
ਉਸ ਨੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਡਰਾਉਣਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਜਗਤ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਇੱਕ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਤੇ,
ਸਹਸ੍ਰਯੁਗਪਰ੍ਯਨ੍ਤਂ ਨਾਗਪਰ੍ਯਙ੍ਕਗੋ ਵਿਭੁਃ ਯੋਗਨਿਦ੍ਰਾਂ ਸਮਾਸ੍ਥਾਯ ਸ੍ਵੇ ਮਹਿਮ੍ਨਿ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਃ
ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਭੂ, ਪੰਨਗ ਦੇ ਸਿਰਹਾਣੇ ਤੇ ਟਿਕ ਕੇ, ਹਜ਼ਾਰ ਯੁਗਾਂ ਲਈ ਯੋਗ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਆਪਣੀ ਮਹਿਮਾ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਮ੍ ਉਦਰੇ ਕृਤ੍ਵਾ ਜਗਤ੍ ਸ੍ਥਾਵਰਜਙ੍ਗਮਮ੍ ਜਨਲੋਕਗਤੈਃ ਸਿਦ੍ਧੈਃ ਸ੍ਤੂਯਮਾਨੋ ਮਹਰ੍षਿਭਿਃ
ਉਸ ਨੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ, ਜਗਤ ਦੇ ਸਾਰੇ ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲ ਜੀਵਾਂ ਸਮੇਤ, ਆਪਣੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਲਿਆ। ਜਨਲੋਕ ਦੇ ਸਿੱਧ ਤੇ ਮਹਾ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ।
ਤਸ੍ਯ ਨਾਭੌ ਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨਂ ਪਦ੍ਮਂ ਦਿਕ੍ਪਤ੍ਤ੍ਰਮਣ੍ਡਿਤਮ੍ ਮਰੁਤ੍ਕਿਞ੍ਜਲ੍ਕਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਗृਹਂ ਪੈਤਾਮਹਂ ਵਰਮ੍
ਉਸ ਦੀ ਨਾਭੀ ਤੋਂ ਇੱਕ ਕਮਲ ਉੱਗਿਆ, ਜੋ ਦਿਸਾਵਾਂ ਵੱਲ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਸੀ, ਹਵਾ ਦੇ ਰੇਸ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਵਧੀਆ ਪੁਰਖਾਂ ਦਾ ਘਰ ਸੀ।
ਯਤ੍ਰ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨੋ ਦੇਵਦੇਵਸ਼੍ ਚਤੁਰ੍ਮੁਖਃ ਤਦਾ ਕਰ੍ਣਮਲੋਦ੍ਭੂਤੌ ਦਾਨਵੌ ਮਧੁਕੈਟਭੌ
ਉਥੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜਨਮਿਆ, ਚਾਰ ਮੁਹਾਂ ਵਾਲਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਦੇਵਤਾ। ਫਿਰ, ਉਸ ਦੇ ਕੰਨ ਦੀ ਮਲ ਤੋਂ ਦਾਨਵ ਮਧੁ ਤੇ ਕੈਟਭ ਜਨਮੇ।
ਮਹਾਬਲੌ ਮਹਾਵੀਰ੍ਯੌ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਂ ਹਨ੍ਤੁਮ੍ ਉਦ੍ਯਤੌ ਜਘਾਨ ਤੌ ਦੁਰਾਧਰ੍षੌ ਉਤ੍ਥਾਯ ਸ਼ਯਨੋਦਧੇਃ
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਮਹਾ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਤੇ ਮਹਾ ਬਲਵਾਨ ਸਨ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਏ। ਪਰ, ਉਹ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਸਿਰਹਾਣੇ ਤੋਂ ਉਠ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਏਵਮਾਦੀਂਸ੍ ਤਥੈਵਾਨ੍ਯਾਨ੍ ਅਸਂਖ੍ਯਾਤੁਮ੍ ਇਹੋਤ੍ਸਹੇ ਅਵਤਾਰੋ ਹ੍ਯ੍ ਅਜਸ੍ਯੇਹ ਮਾਥੁਰਃ ਸਾਂਪ੍ਰਤਸ੍ ਤ੍ਵ੍ ਅਯਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤੇ ਹੋਰ ਅਣਗਿਣਤ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ, ਅਜਨਮਾ ਇੱਥੇ ਅਵਤਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ, ਇਹ ਮੌਜੂਦਾ ਅਵਤਾਰ ਮਥੁਰਾ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸਾ ਸਾਤ੍ਤ੍ਵਿਕੀ ਮੂਰ੍ਤਿਰ੍ ਅਵਤਾਰਂ ਕਰੋਤਿ ਚ ਪ੍ਰਦ੍ਯੁਮ੍ਨੇਤਿ ਸਮਾਖ੍ਯਾਤਾ ਰਕ੍ਸ਼ਾਕਰ੍ਮਣ੍ਯ੍ ਅਵਸ੍ਥਿਤਾ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਸਾਤਵਿਕ ਰੂਪ ਵੀ ਅਵਤਾਰ ਵਜੋਂ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਦਾ ਰੱਖਿਆ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਦੇਵਤ੍ਵੇ ऽਥ ਮਨੁष੍ਯਤ੍ਵੇ ਤਿਰ੍ਯਗ੍ਯੋਨੌ ਚ ਸਂਸ੍ਥਿਤਾ ਗृਹ੍ਣਾਤਿ ਤਤ੍ਸ੍ਵਭਾਵਸ਼੍ ਚ ਵਾਸੁਦੇਵੇਚ੍ਛਯਾ ਸਦਾ
ਚਾਹੇ ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਜਾਤੀ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਉਸ ਸਥਿਤੀ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਸੁਭਾਵ ਧਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਦਦਾਤ੍ਯ੍ ਅਭਿਮਤਾਨ੍ ਕਾਮਾਨ੍ ਪੂਜਿਤਾ ਸਾ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਾਃ ਏਵਂ ਮਯਾ ਸਮਾਖ੍ਯਾਤਃ ਕृਤਕृਤ੍ਯੋ ऽਪਿ ਯਃ ਪ੍ਰਭੁਃ ਮਾਨੁषਤ੍ਵਂ ਗਤੋ ਵਿष੍ਣੁਃ ਸ਼ृਣੁਧ੍ਵਂ ਚੋਤ੍ਤਰਂ ਪੁਨਃ
ਜਦੋਂ ਉਹ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਉਹ ਮਨਚਾਹੇ ਵਾਂਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਕਰ ਚੁੱਕਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਵਜੋਂ ਮਨੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਇਆ। ਹੁਣ ਅੱਗੇ ਸੁਣੋ।
ਸ਼ृਣੁਧ੍ਵਂ ਮੁਨਿਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲਾਃ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸਮਾਸਤਃ ਅਵਤਾਰਂ ਹਰੇਸ਼੍ ਚਾਤ੍ਰ ਭਾਰਾਵਤਰਣੇਚ੍ਛਯਾ
ਹੇ ਮুনি ਸ਼ੇਰੋ, ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਹਰੀ ਦੇ ਅਵਤਾਰ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਦਾ ਭਾਰ ਘਟਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਹੋਇਆ।
ਯਦਾ ਯਦਾ ਤ੍ਵ੍ ਅਧਰ੍ਮਸ੍ਯ ਵृਦ੍ਧਿਰ੍ ਭਵਤਿ ਭੋ ਦ੍ਵਿਜਾਃ ਧਰ੍ਮਸ਼੍ ਚ ਹ੍ਰਾਸਮ੍ ਅਭ੍ਯੇਤਿ ਤਦਾ ਦੇਵੋ ਜਨਾਰ੍ਦਨਃ
ਜਦੋਂ-ਜਦੋਂ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਅਧਰਮ ਵਧਦਾ ਹੈ ਤੇ ਧਰਮ ਘਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਦੋਂ ਜਨਾਰਦਨ ਪਰਮਾਤਮਾ—
ਅਵਤਾਰਂ ਕਰੋਤ੍ਯ੍ ਅਤ੍ਰ ਦ੍ਵਿਧਾ ਕृਤ੍ਵਾਤ੍ਮਨਸ੍ ਤਨੁਮ੍ ਸਾਧੂਨਾਂ ਰਕ੍ਸ਼ਣਾਰ੍ਥਾਯ ਧਰ੍ਮਸਂਸ੍ਥਾਪਨਾਯ ਚ
—ਇੱਥੇ ਅਵਤਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਕੇ, ਸਾਧੂਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਲਈ।
ਦੁष੍ਟਾਨਾਂ ਨਿਗ੍ਰਹਾਰ੍ਥਾਯ ਅਨ੍ਯੇषਾਂ ਚ ਸੁਰਦ੍ਵਿषਾਮ੍ ਪ੍ਰਜਾਨਾਂ ਰਕ੍ਸ਼ਣਾਰ੍ਥਾਯ ਜਾਯਤੇ ऽਸੌ ਯੁਗੇ ਯੁਗੇ
ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ, ਅਤੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ, ਉਹ ਹਰ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਪੁਰਾ ਕਿਲ ਮਹੀ ਵਿਪ੍ਰਾ ਭੂਰਿਭਾਰਾਵਪੀਡਿਤਾ ਜਗਾਮ ਧਰਣੀ ਮੇਰੌ ਸਮਾਜੇ ਤ੍ਰਿਦਿਵੌਕਸਾਮ੍
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਧਰਤੀ ਭਾਰੀ ਭਾਰ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਮੈਰੂ ਪਹਾੜ ਤੇ ਤ੍ਰਿਦਿਵ ਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਗਈ।
ਸਬ੍ਰਹ੍ਮਕਾਨ੍ ਸੁਰਾਨ੍ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਪ੍ਰਣਿਪਤ੍ਯਾਥ ਮੇਦਿਨੀ ਕਥਯਾਮ੍ ਆਸ ਤਤ੍ ਸਰ੍ਵਂ ਖੇਦਾਤ੍ ਕਰੁਣਭਾषਿਣੀ
ਉਥੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਧਰਤੀ ਨੇ ਦੁੱਖ ਤੇ ਕਰੁਣਾ ਭਰੀ ਬੋਲੀ ਨਾਲ, ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸਿਆ।
ਅਗ੍ਨਿਃ ਸੁਵਰ੍ਣਸ੍ਯ ਗੁਰੁਰ੍ ਗਵਾਂ ਸੂਰ੍ਯੋ ऽਪਰੋ ਗੁਰੁਃ ਮਮਾਪ੍ਯ੍ ਅਖਿਲਲੋਕਾਨਾਂ ਵਨ੍ਦ੍ਯੋ ਨਾਰਾਯਣੋ ਗੁਰੁਃ
ਅਗਨਿ ਸੋਨੇ ਦੀ ਗੁਰੂ ਹੈ, ਸੂਰਜ ਗਾਂਵਾਂ ਦੀ ਦੂਜੀ ਗੁਰੂ ਹੈ; ਪਰ ਮੇਰੇ ਲਈ ਤੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ, ਨਾਰਾਇਣ ਹੀ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਗੁਰੂ ਹੈ।
ਤਤ੍ਸਾਂਪ੍ਰਤਮ੍ ਇਮੇ ਦੈਤ੍ਯਾਃ ਕਾਲਨੇਮਿਪੁਰੋਗਮਾਃ ਮਰ੍ਤ੍ਯਲੋਕਂ ਸਮਾਗਮ੍ਯ ਬਾਧਨ੍ਤੇ ऽਹਰ੍ਨਿਸ਼ਂ ਪ੍ਰਜਾਃ
ਹੁਣ ਇਹ ਦੈਤ, ਕਾਲਨੇਮੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ, ਮਨੁੱਖ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਦਿਨ-ਰਾਤ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਕਾਲਨੇਮਿਰ੍ ਹਤੋ ਯੋ ऽਸੌ ਵਿष੍ਣੁਨਾ ਪ੍ਰਭਵਿष੍ਣੁਨਾ ਉਗ੍ਰਸੇਨਸੁਤਃ ਕਂਸਃ ਸਂਭੂਤਃ ਸੁਮਹਾਸੁਰਃ
ਕਾਲਨੇਮੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਮਾਰਿਆ ਸੀ, ਹੁਣ ਉਗ੍ਰਸੇਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਕংস ਵਜੋਂ ਜਨਮ ਲਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਅਸੁਰ ਹੈ।
ਅਰਿष੍ਟੋ ਧੇਨੁਕਃ ਕੇਸ਼ੀ ਪ੍ਰਲਮ੍ਬੋ ਨਰਕਸ੍ ਤਥਾ ਸੁਨ੍ਦੋ ऽਸੁਰਸ੍ ਤਥਾਤ੍ਯੁਗ੍ਰੋ ਬਾਣਸ਼੍ ਚਾਪਿ ਬਲੇਃ ਸੁਤਃ
ਅਰਿਸ਼ਟ, ਧੇਨੁਕ, ਕੇਸ਼ੀ, ਪ੍ਰਲੰਬ, ਨਰਕ, ਸੁੰਡਾ ਜੋ ਭਿਆਨਕ ਅਸੁਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਬਾਣਾ ਜੋ ਬਲੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ—
ਤਥਾਨ੍ਯੇ ਚ ਮਹਾਵੀਰ੍ਯਾ ਨृਪਾਣਾਂ ਭਵਨੇषੁ ਯੇ ਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨਾ ਦੁਰਾਤ੍ਮਾਨਸ੍ ਤਾਨ੍ ਨ ਸਂਖ੍ਯਾਤੁਮ੍ ਉਤ੍ਸਹੇ
—ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਹਾਂਵੀਰ, ਮੰਦ-ਮਨ ਵਾਲੇ, ਜੋ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਮਹਲਾਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।