ਗੁਣਾਸ੍ ਤ੍ਰਯਸ਼੍ ਚ ਪੁਰੁषਾਸ੍ ਤ੍ਰਯੋ ਦੇਵਾਃ ਸਨਾਤਨਾਃ ਵੇਦਾਸ਼੍ ਚ ਸ੍ਮृਤਿਭਿਰ੍ ਯੁਕ੍ਤਾਸ਼੍ ਚਤ੍ਵਾਰਸ੍ ਤੇ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਾਃ
ਤਿੰਨ ਗੁਣ, ਤਿੰਨ ਕਿਸਮ ਦੇ ਲੋਕ, ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤੇ, ਤੇ ਚਾਰ ਵੇਦ ਜੋ ਸਮ੍ਰਿਤੀਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜੇ ਹਨ — ਇਹ ਚਾਰ ਹੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ।
ਪੁਰੁषਾਰ੍ਥਾਸ਼੍ ਚ ਚਤ੍ਵਾਰੋ ਵਾਣੀ ਚਾਪਿ ਚਤੁਰ੍ਵਿਧਾ ਗੁਣਾ ਹ੍ਯ੍ ਅਪਿ ਤੁ ਚਤ੍ਵਾਰਃ ਸਮਤ੍ਵੇਨੇਤਿ ਨਾਰਦ
ਚਾਰ ਜੀਵਨ ਦੇ ਲਕੜ, ਤੇ ਚਾਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਾਣੀ; ਹੇ ਨਾਰਦ, ਚਾਰ ਗੁਣ ਵੀ ਹਨ, ਜੋ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਹਨ।
ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਧਰ੍ਮਃ ਸਾਮਾਨ੍ਯੋ ਯਤੋ ਧਰ੍ਮਃ ਸਨਾਤਨਃ ਸਾਧ੍ਯਸਾਧਨਭਾਵੇਨ ਸ ਏਵ ਬਹੁਧਾ ਮਤਃ
ਧਰਮ ਹਰ ਥਾਂ ਆਮ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਧਰਮ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਲਕੜ ਤੇ ਉਪਾਏ ਵੱਖਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਈ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਯਾਸ਼੍ਰਯਸ਼੍ ਚ ਦ੍ਵਿਵਿਧੋ ਦੇਸ਼ਃ ਕਾਲਸ਼੍ ਚ ਸਰ੍ਵਦਾ ਕਾਲਾਸ਼੍ਰਯਸ਼੍ ਚ ਯੋ ਧਰ੍ਮੋ ਹੀਯਤੇ ਵਰ੍ਧਤੇ ਸਦਾ
ਉਸ ਦਾ ਆਧਾਰ ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੈ: ਥਾਂ ਤੇ ਸਮਾਂ, ਹਮੇਸ਼ਾ; ਸਮੇਂ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਧਰਮ ਘਟਦਾ ਜਾਂ ਵਧਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਯੁਗਾਨਾਮ੍ ਅਨੁਰੂਪੇਣ ਪਾਦਃ ਪਾਦੋ ऽਸ੍ਯ ਹੀਯਤੇ ਧਰ੍ਮਸ੍ਯੇਤਿ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞ ਦੇਸ਼ਾਪੇਕ੍ਸ਼ਾ ਤਥੋਭਯਮ੍
ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਧਰਮ ਦਾ ਚੌਥਾ ਹਿੱਸਾ ਘਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਗਿਆਨੀ; ਥਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਵੀ ਦੋਵੇਂ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹਨ।
ਕਾਲੇਨ ਚਾਸ਼੍ਰਿਤੋ ਧਰ੍ਮੋ ਦੇਸ਼ੇ ਨਿਤ੍ਯਂ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਃ ਯੁਗੇषੁ ਕ੍ਸ਼ੀਯਮਾਣੇषੁ ਨ ਦੇਸ਼ੇषੁ ਸ ਹੀਯਤੇ
ਸਮੇਂ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਧਰਮ ਹਮੇਸ਼ਾ ਥਾਂ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਯੁਗ ਘਟਦੇ ਹਨ, ਥਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਘਟਦਾ ਨਹੀਂ।
ਉਭਯਤ੍ਰ ਵਿਹੀਨੇ ਚ ਧਰ੍ਮਸ੍ਯ ਸ੍ਯਾਦ੍ ਅਭਾਵਤਾ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ ਦੇਸ਼ਾਸ਼੍ਰਿਤੋ ਧਰ੍ਮਸ਼੍ ਚਤੁष੍ਪਾਤ੍ ਸੁਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਃ
ਜਦੋਂ ਦੋਵੇਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਧਰਮ ਮਿਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਥਾਂ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਧਰਮ ਚਾਰ ਪੈਰਾਂ ਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸ ਚਾਪਿ ਧਰ੍ਮੋ ਦੇਸ਼ੇषੁ ਤੀਰ੍ਥਰੂਪੇਣ ਤਿष੍ਠਤਿ ਕृਤੇ ਦੇਸ਼ਂ ਚ ਕਾਲਂ ਚ ਧਰ੍ਮੋ ऽਵष੍ਟਭ੍ਯ ਤਿष੍ਠਤਿ
ਉਹ ਧਰਮ ਥਾਂ-ਥਾਂ ਵਿੱਚ ਤੀਰਥ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਧਰਮ ਥਾਂ ਤੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਤ੍ਰੇਤਾਯਾਂ ਪਾਦਹੀਨੇਨ ਸ ਤੁ ਪਾਦਃ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਤਃ ਦ੍ਵਾਪਰੇ ਚਾਰ੍ਧਤਃ ਕਾਲੇ ਧਰ੍ਮੋ ਦੇਸ਼ੇ ਸਮਾਸ੍ਥਿਤਃ
ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਇੱਕ ਪੈਰ ਘੱਟ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਪੈਰ ਵੀ ਥੋੜ੍ਹਾ ਘਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੁਆਪਰ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਅੱਧੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਕਲੌ ਪਾਦੇਨ ਚੈਕੇਨ ਧਰ੍ਮਸ਼੍ ਚਲਤਿ ਸਂਕਟਮ੍ ਏਵਂਵਿਧਂ ਤੁ ਯੋ ਧਰ੍ਮਂ ਵੇਤ੍ਤਿ ਤਸ੍ਯ ਨ ਹੀਯਤੇ
ਕਲਿਜੁਗ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਪੈਰ ਨਾਲ ਓਲੜ-ਪੋਲੜ ਚੱਲਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੋ ਐਸਾ ਧਰਮ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਦੇ ਘਾਟੀ ਨਹੀਂ ਪਾਂਦਾ।
ਯੁਗਾਨਾਮ੍ ਅਨੁਭਾਵੇਨ ਜਾਤਿਭੇਦਾਸ਼੍ ਚ ਸਂਸ੍ਥਿਤਾਃ ਗੁਣੇਭ੍ਯੋ ਗੁਣਕਰ੍ਤृਭ੍ਯੋ ਵਿਚਿਤ੍ਰਾ ਧਰ੍ਮਸਂਸ੍ਥਿਤਿਃ
ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਜਾਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਫਰਕ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਗੁਣਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰਤਿਆਂ ਤੋਂ ਧਰਮ ਦੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨੀਂਹ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਗੁਣਾਨਾਮ੍ ਅਨੁਭਾਵੇਨ ਉਦ੍ਭਵਾਭਿਭਵੌ ਤਥਾ ਤੀਰ੍ਥਾਨਾਮ੍ ਅਪਿ ਵਰ੍ਣਾਨਾਂ ਵੇਦਾਨਾਂ ਸ੍ਵਰ੍ਗਮੋਕ੍ਸ਼ਯੋਃ
ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਉਤਪੰਨ ਹੋਣਾ ਤੇ ਦਬ ਜਾਣਾ ਦੋਵੇਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹੀ ਤੀਰਥਾਂ, ਜਾਤੀਆਂ, ਵੇਦਾਂ ਅਤੇ ਸੁਰਗ-ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਵੀ ਸਚ ਹੈ।
ਤਾਦृਗ੍ਰੂਪਪ੍ਰਵृਤ੍ਤ੍ਯਾ ਤੁ ਤਦ੍ ਏਵ ਚ ਵਿਸ਼ਿष੍ਯਤੇ ਕਾਲੋ ऽਭਿਵ੍ਯਞ੍ਜਕਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤੋ ਦੇਸ਼ੋ ऽਭਿਵ੍ਯਙ੍ਗ੍ਯ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਤੇ ਕਰਤਾਂ ਨਾਲ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਸਮਾਂ ਪਰਗਟ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਤੇ ਥਾਂ ਪਰਗਟ ਹੋਈ ਚੀਜ਼ ਹੈ।
ਯਦਾ ਯਦਾ ਅਭਿਵ੍ਯਕ੍ਤਿਂ ਕਾਲੋ ਧਤ੍ਤੇ ਤਦਾ ਤਦਾ ਤਦ੍ ਏਵ ਵ੍ਯਞ੍ਜਨਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਂਸ੍ ਤਸ੍ਮਾਨ੍ ਨਾਸ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਜਦੋਂ-ਜਦੋਂ ਸਮਾਂ ਪਰਗਟ ਹੋਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਦੋਂ-ਤਦੋਂ ਉਹੀ ਪਰਗਟਤਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਣ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
ਯੁਗਾਨੁਰੂਪਾ ਮੂਰ੍ਤਿਃ ਸ੍ਯਾਦ੍ ਦੇਵਾਨਾਂ ਵੈਦਿਕੀ ਤਥਾ ਕਰ੍ਮਣਾਮ੍ ਅਪਿ ਤੀਰ੍ਥਾਨਾਂ ਜਾਤੀਨਾਮ੍ ਆਸ਼੍ਰਮਸ੍ਯ ਤੁ
ਯੁਗ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਰੂਪ ਵੀ ਵੇਦਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਐਸਾ ਹੀ ਕਰਮਾਂ, ਤੀਰਥਾਂ, ਜਾਤੀਆਂ ਅਤੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਲਈ ਵੀ ਹੈ।
ਤ੍ਰਿਦੈਵਤ੍ਯਂ ਸਤ੍ਯਯੁਗੇ ਤੀਰ੍ਥਂ ਲੋਕੇषੁ ਪੂਜ੍ਯਤੇ ਦ੍ਵਿਦੈਵਤ੍ਯਂ ਯੁਗੇ ऽਨ੍ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਦ੍ਵਾਪਰੇ ਚੈਕਦੈਵਿਕਮ੍
ਸਤਯੁਗ ਵਿੱਚ ਤੀਰਥਾਂ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਦੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ, ਤੇ ਦੁਆਪਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੇਵਤਾ ਨਾਲ।
ਕਲੌ ਨ ਕਿਂਚਿਦ੍ ਵਿਜ੍ਞੇਯਮ੍ ਅਥਾਨ੍ਯਦ੍ ਅਪਿ ਤਚ੍ ਛृਣੁ ਦੈਵਂ ਕृਤਯੁਗੇ ਤੀਰ੍ਥਂ ਤ੍ਰੇਤਾਯਾਮ੍ ਆਸੁਰਂ ਵਿਦੁਃ
ਕਲਿਜੁਗ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵੀ ਜਾਣਨ ਯੋਗ ਨਹੀਂ। ਹੁਣ ਹੋਰ ਸੁਣੋ; ਕ੍ਰਿਤਾ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਤੀਰਥ ਦਿਵਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਤ੍ਰੇਤਾ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਅਸੁਰਕ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।
ਆਰ੍षਂ ਚ ਦ੍ਵਾਪਰੇ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਕਲੌ ਮਾਨੁषਮ੍ ਉਚ੍ਯਤੇ ਅਥਾਨ੍ਯਦ੍ ਅਪਿ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸ਼ृਣੁ ਨਾਰਦ ਕਾਰਣਮ੍
ਦੁਆਪਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਰਿਸ਼ੀ-ਸਮਾਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਕਲਿਜੁਗ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਹੋਰ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਸੁਣੋ ਹੇ ਨਾਰਦ, ਕਾਰਨ।
ਗੌਤਮ੍ਯਾਂ ਯਤ੍ ਤ੍ਵਯਾ ਪृष੍ਟਂ ਤਤ੍ ਤੇ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਵਿਸ੍ਤਰਾਤ੍ ਯਦਾ ਚੇਯਂ ਹਰਸ਼ਿਰਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਗਙ੍ਗਾ ਮਹਾਮੁਨੇ
ਗੌਤਮੀ ਬਾਰੇ ਜੋ ਤੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, ਉਹ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸਾਂਗਾ; ਜਦੋਂ ਗੰਗਾ, ਹਰੇ ਦੇ ਸਿਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਆਈ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ।
ਤਦਾ ਪ੍ਰਭृਤਿ ਸਾ ਗਙ੍ਗਾ ਸ਼ਂਭੋਃ ਪ੍ਰਿਯਤਰਾਭਵਤ੍ ਤਦ੍ ਦੇਵਸ੍ਯ ਮਤਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਗਜਵਕ੍ਤ੍ਰਮ੍ ਉਵਾਚ ਸਾ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਤੋਂ ਗੰਗਾ ਸ਼ੰਭੂ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰੀ ਹੋ ਗਈ। ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਜਾਣ ਕੇ, ਉਹ ਹਾਥੀ-ਮੂੰਹ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਆਖੀ।
ਉਮਾ ਲੋਕਤ੍ਰਯੇਸ਼ਾਨਾ ਮਾਤਾ ਚ ਜਗਤੋ ਹਿਤਾ ਸ਼ਾਨ੍ਤਾ ਸ਼੍ਰੁਤਿਰ੍ ਇਤਿ ਖ੍ਯਾਤਾ ਭੁਕ੍ਤਿਮੁਕ੍ਤਿਪ੍ਰਦਾਯਿਨੀ
ਉਮਾ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਾਣੀ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਮਾਂ ਤੇ ਭਲਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਸ਼੍ਰੁਤੀ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਭੋਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈ।
ਤਨ੍ ਮਾਤੁਰ੍ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਗਜਵਕ੍ਤ੍ਰੋ ऽਭ੍ਯਭਾषਤ
ਮਾਂ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਹਾਥੀ-ਮੂੰਹ ਵਾਲਾ ਬੋਲਿਆ।
ਕਿਂ ਕृਤ੍ਯਂ ਸ਼ਾਧਿ ਮਾਂ ਮਾਤਸ੍ ਤਤ੍ਕਰ੍ਤਾਹਮ੍ ਅਸਂਸ਼ਯਮ੍
ਮਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਮੈਂ ਉਹ ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਕਰਾਂਗਾ।
ਉਮਾ ਸੁਤਮ੍ ਉਵਾਚੇਦਂ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਜਟਾਸ੍ਥਿਤਾ ਤ੍ਵਯਾਵਤਾਰ੍ਯਤਾਂ ਗਙ੍ਗਾ ਸਤ੍ਯਮ੍ ਈਸ਼ਪ੍ਰਿਯਾ ਸਤੀ
ਉਮਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ, ਜੋ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਜਟਾ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਸੀ, ਆਖਿਆ: 'ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਤੂੰ ਧਰਤੀ ਤੇ ਲਿਆਉ; ਉਹ ਸਚਮੁਚ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਹੈ।'
ਪੁਨਸ਼੍ ਚੇਸ਼ਸ੍ ਤਤ੍ਰ ਚਿਤ੍ਰਮ੍ ਅਧ੍ਯਾਸ੍ਤੇ ਸਰ੍ਵਦਾ ਸੁਤ ਸ਼ਿਵੋ ਯਤ੍ਰ ਸੁਰਾਸ੍ ਤਤ੍ਰ ਤਤ੍ਰ ਵੇਦਾਃ ਸਨਾਤਨਾਃ
ਫਿਰ ਪ੍ਰਭੂ ਉਥੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅਜੀਬ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਪੁੱਤਰ। ਜਿੱਥੇ ਸ਼ਿਵ ਹਨ, ਉਥੇ ਹੀ ਸਦਾ ਦੇ ਵੇਦ ਵੀ ਹਨ।
ਤਤ੍ਰੈਵ ऋषਯਃ ਸਰ੍ਵੇ ਮਨੁष੍ਯਾਃ ਪਿਤਰਸ੍ ਤਥਾ ਤਸ੍ਮਾਨ੍ ਨਿਵਰ੍ਤਯੇਸ਼ਾਨਂ ਦੇਵਦੇਵਂ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਮ੍
ਉਥੇ ਹੀ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਮਨੁੱਖ ਤੇ ਪਿਤਰ ਵੀ ਹਨ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਭੇਜੋ।
ਤਸ੍ਯਾ ਨਿਵਰ੍ਤਿਤੇ ਦੇਵੇ ਗਙ੍ਗਾਯਾਃ ਸਰ੍ਵ ਏਵ ਹਿ ਨਿਵृਤ੍ਤਾਸ੍ ਤੇ ਭਵਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਸ਼ृਣੁ ਚੇਦਂ ਵਚੋ ਮਮ ਨਿਵਰ੍ਤਯ ਤਤਸ੍ ਤਸ੍ਯਾਃ ਸਰ੍ਵਭਾਵੇਨ ਸ਼ਂਕਰਮ੍
ਜਦੋਂ ਉਹ ਗੰਗਾ ਦੇਵੀ ਵਾਪਸ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਹੋਰ ਸਾਰੀਆਂ ਵੀ ਵਾਪਸ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣ: ਪੂਰੀ ਨਿਭਾ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ੰਕਰ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦੇ।
ਮਾਤੁਸ੍ ਤਦ੍ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪੁਨਰ੍ ਆਹ ਗਣੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਮਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਗਣਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੇ ਫਿਰ ਬੋਲਿਆ।
ਨੈਵ ਸ਼ਕ੍ਯਃ ਸ਼ਿਵੋ ਦੇਵੋ ਮਯਾ ਤਸ੍ਯਾ ਨਿਵਰ੍ਤਿਤੁਮ੍ ਅਨਿਵृਤ੍ਤੇ ਸ਼ਿਵੇ ਤਸ੍ਯਾ ਦੇਵਾ ਅਪਿ ਨਿਵਰ੍ਤਿਤੁਮ੍
ਸ਼ਿਵ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਮੈਂ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਜਦ ਤਕ ਉਹ ਖੁਦ ਨਹੀਂ ਵਾਪਸ ਜਾਂਦੇ; ਉਹਦੇ ਰਹਿਣ ਨਾਲ, ਹੋਰ ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ।
ਨ ਸ਼ਕ੍ਯਾ ਜਗਤਾਂ ਮਾਤਰ੍ ਅਥਾਨ੍ਯਚ੍ ਚਾਪਿ ਕਾਰਣਮ੍ ਗਙ੍ਗਾਵਤਾਰਿਤਾ ਪੂਰ੍ਵਂ ਗੌਤਮੇਨ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ
ਜਗਤ ਦੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਵਾਪਸ ਕਰਨਾ ਅਸੰਭਵ ਹੈ, ਤੇ ਹੋਰ ਇਕ ਕਾਰਨ ਵੀ ਹੈ: ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਮਹਾਨ ਗੌਤਮ ਨੇ ਧਰਤੀ ਤੇ ਲਿਆ ਸੀ।