ਪੁਨਸ੍ ਤਾਮ੍ ਅਬ੍ਰਵਂ ਦੇਵੀਂ ਕਰ੍ਮਭੂਃ ਕ੍ਵ ਵਿਧੀਯਤੇ ਤਦਾ ਨਾਰਦ ਨੈਵਾਸੀਦ੍ ਭਾਗੀਰਥ੍ਯ੍ ਅਥ ਨਰ੍ਮਦਾ
ਮੈਂ ਫਿਰ ਉਸ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਕਰਮ ਦੀ ਧਰਤੀ ਕਿੱਥੇ ਬਣੀ?' ਉਸ ਵੇਲੇ, ਓ ਨਾਰਦ, ਨਾ ਭਾਗੀਰਥੀ ਸੀ, ਨਾ ਨਰਮਦਾ।
ਯਮੁਨਾ ਨੈਵ ਤਾਪੀ ਸਾ ਸਰਸ੍ਵਤ੍ਯ੍ ਅਥ ਗੌਤਮੀ ਸਮੁਦ੍ਰੋ ਵਾ ਨਦਃ ਕਸ਼੍ਚਿਨ੍ ਨ ਸਰਃ ਸਰਿਤੋ ऽਮਲਾਃ ਸਾ ਸ਼ਕ੍ਤਿਃ ਪੁਨਰ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਏਵਂ ਮਾਮ੍ ਉਵਾਚ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ
ਯਮੁਨਾ, ਤਾਪੀ, ਸਰਸਵਤੀ, ਗੌਤਮੀ ਵੀ ਨਹੀਂ; ਸਮੁੰਦਰ, ਕੋਈ ਦਰਿਆ, ਨਾ ਕੋਈ ਪਵਿੱਤਰ ਝੀਲ ਜਾਂ ਨਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਸ਼ਕਤੀ ਮੈਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖਦੀ ਰਹੀ।
ਸੁਮੇਰੋਰ੍ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਤਥਾ ਹਿਮਵਤੋ ਗਿਰੇਃ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇ ਚਾਪਿ ਵਿਨ੍ਧ੍ਯਸ੍ਯ ਸਹ੍ਯਾਚ੍ ਚੈਵਾਥ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇ ਸਰ੍ਵਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਕਾਲੇ ਤੁ ਕਰ੍ਮਭੂਮਿਃ ਸ਼ੁਭੋਦਯਾ
ਸੁਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਦੇ ਦੱਖਣ ਪਾਸੇ, ਹਿਮਵਤ ਦੇ ਦੱਖਣ ਪਾਸੇ, ਵਿਂਧਿਆ ਅਤੇ ਸਹਿਆ ਦੇ ਦੱਖਣ ਪਾਸੇ, ਹਰ ਸਮੇਂ ਤੇ ਹਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਕਰਮ ਦੀ ਧਰਤੀ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸ਼ੁਭ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਤਤ੍ ਤੁ ਵਾਕ੍ਯਮ੍ ਅਥੋ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਮੇਰੁਂ ਮਹਾਗਿਰਿਮ੍ ਤਂ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਮ੍ ਅਥਾਗਤ੍ਯ ਸ੍ਥਾਤਵ੍ਯਂ ਕ੍ਵੇਤ੍ਯ੍ ਅਚਿਨ੍ਤਯਮ੍ ਤਤੋ ਮਾਮ੍ ਅਬ੍ਰਵੀਤ੍ ਸੈਵ ਵਿष੍ਣੋਰ੍ ਵਾਣ੍ਯ੍ ਅਸ਼ਰੀਰਿਣੀ
ਉਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੈਂ ਮਹਾਂ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਛੱਡਿਆ, ਉਸ ਥਾਂ ਆ ਗਿਆ, ਤੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਕਿੱਥੇ ਰਹਿਣਾ। ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਬਿਨਾ ਸਰੀਰ ਵਾਲੀ ਆਵਾਜ਼ ਮੈਨੂੰ ਆਖੀ।
ਇਤੋ ਗਚ੍ਛ ਇਤਸ੍ ਤਿष੍ਠ ਤਥੋਪਵਿਸ਼ ਚਾਤ੍ਰ ਹਿ ਸਂਕਲ੍ਪਂ ਕੁਰੁ ਯਜ੍ਞਸ੍ਯ ਸ ਤੇ ਯਜ੍ਞਃ ਸਮਾਪ੍ਯਤੇ
'ਇਥੋਂ ਜਾ, ਇਥੇ ਰਹਿ ਜਾਂ, ਜਾਂ ਇਥੇ ਬੈਠ; ਇਥੇ ਹੀ ਯਜਨ ਲਈ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕਰ। ਤੇਰਾ ਯਜਨ ਇਥੇ ਪੂਰਾ ਹੋਵੇਗਾ।'
ਕृਤੇ ਚੈਵਾਥ ਸਂਕਲ੍ਪੇ ਯਜ੍ਞਾਰ੍ਥੇ ਸੁਰਸਤ੍ਤਮ ਯਦ੍ ਵਦਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਖਿਲਾ ਵੇਦਾ ਵਿਧੇ ਤਤ੍ ਤਤ੍ ਸਮਾਚਰ
ਜਦ ਯਜਨ ਲਈ ਨਿਸ਼ਚਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਓ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਜਿਹੜਾ ਵੀ ਸਾਰੇ ਵੇਦ ਕਰਮਾਂ ਬਾਰੇ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਉਹੀ ਕਰ।
ਇਤਿਹਾਸਪੁਰਾਣਾਨਿ ਯਦ੍ ਅਨ੍ਯਚ੍ ਛਬ੍ਦਗੋਚਰਮ੍ ਸ੍ਵਤੋ ਮੁਖੇ ਮਮ ਪ੍ਰਾਯਾਦ੍ ਅਭੂਚ੍ ਚ ਸ੍ਮृਤਿਗੋਚਰਮ੍
ਇਤਿਹਾਸ ਤੇ ਪੁਰਾਣ, ਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਹਦ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ, ਮੇਰੇ ਮੂੰਹੋਂ ਨਿਕਲਿਆ ਤੇ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ।
ਵੇਦਾਰ੍ਥਸ਼੍ ਚ ਮਯਾ ਸਰ੍ਵੋ ਜ੍ਞਾਤੋ ऽਸੌ ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਣੇਨ ਚ ਤਤਃ ਪੁਰੁषਸੂਕ੍ਤਂ ਤਦ੍ ਅਸ੍ਮਰਂ ਲੋਕਵਿਸ਼੍ਰੁਤਮ੍
ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਸਾਰਾ ਅਰਥ ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਪਲ ਹੀ ਪਤਾ ਲੱਗ ਗਿਆ; ਫਿਰ ਮੈਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ 'ਪੁਰੁਸ਼ ਸੂਕਤ' ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ।
ਯਜ੍ਞੋਪਕਰਣਂ ਸਰ੍ਵਂ ਤਦ੍ ਉਕ੍ਤਂ ਚ ਤ੍ਵ੍ ਅਕਲ੍ਪਯਮ੍ ਤਦੁਕ੍ਤੇਨ ਪ੍ਰਕਾਰੇਣ ਯਜ੍ਞਪਾਤ੍ਰਾਣ੍ਯ੍ ਅਕਲ੍ਪਯਮ੍
ਜੋ ਕੁਝ ਯਜਨ ਦੇ ਸਾਜ-ਸਮਾਨ ਉਥੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ, ਮੈਂ ਉਹ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ; ਉਥੇ ਦੱਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਯਜਨ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਵੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ।
ਅਹਂ ਸ੍ਥਿਤ੍ਵਾ ਯਤ੍ਰ ਦੇਸ਼ੇ ਸ਼ੁਚਿਰ੍ ਭੂਤ੍ਵਾ ਯਤਾਤ੍ਮਵਾਨ੍ ਦੀਕ੍ਸ਼ਿਤੋ ਵਿਪ੍ਰਦੇਸ਼ੋ ऽਸੌ ਮਨ੍ਨਾਮ੍ਨਾ ਤੁ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਃ
ਮੈਂ ਉਸ ਥਾਂ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ, ਦীক্ষਾ ਲੈ ਕੇ, ਓ ਵਿਦਵਾਨ, ਉਹ ਥਾਂ ਮੇਰੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਗਈ।
ਮਦ੍ਦੇਵਯਜਨਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਨਾਮ੍ਨਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਗਿਰਿਃ ਸ੍ਮृਤਃ ਚਤੁਰਸ਼ੀਤਿਪਰ੍ਯਨ੍ਤਂ ਯੋਜਨਾਨਿ ਮਹਾਮੁਨੇ
ਮੇਰਾ ਪਵਿੱਤਰ ਯਜਨ-ਸਥਾਨ 'ਬ੍ਰਹਮਗਿਰੀ' ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ, ਓ ਮਹਾਂ ਮੁਨੀ, ਜੋ ਚੌਰਾਸੀ ਯੋਜਨ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਮਦ੍ਦੇਵਯਜਨਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਪੂਰ੍ਵਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ਗਿਰੇਃ ਤਤ੍ਰ ਮਧ੍ਯੇ ਵੇਦਿਕਾ ਸ੍ਯਾਦ੍ ਗਾਰ੍ਹਪਤ੍ਯੋ ऽਸ੍ਯ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇ
ਮੇਰਾ ਪਵਿੱਤਰ ਯਜਨ-ਸਥਾਨ ਬ੍ਰਹਮਗਿਰੀ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਹੈ; ਉਸ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵੇਦਿਕਾ ਹੈ, ਤੇ ਦੱਖਣ ਪਾਸੇ ਗਾਰਹਪਤਿਆ ਅੱਗ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰ ਚਾਹਵਨੀਯਸ੍ਯ ਏਵਮ੍ ਅਗ੍ਨੀਂਸ੍ ਤ੍ਵ੍ ਅਕਲ੍ਪਯਮ੍ ਵਿਨਾ ਪਤ੍ਨ੍ਯਾ ਨ ਸਿਧ੍ਯੇਤ ਯਜ੍ਞਃ ਸ਼੍ਰੁਤਿਨਿਦਰ੍ਸ਼ਨਾਤ੍
ਉਥੇ ਮੈਂ ਆਹਵਨੀਅ ਅੱਗ ਵੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ; ਪਤਨੀ ਦੇ ਬਿਨਾ ਯਜਨ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸ਼ਰੀਰਮ੍ ਆਤ੍ਮਨੋ ऽਹਂ ਵੈ ਦ੍ਵੇਧਾ ਚਾਕਰਵਂ ਮੁਨੇ ਪੂਰ੍ਵਾਰ੍ਧੇਨ ਤਤਃ ਪਤ੍ਨੀ ਮਮਾਭੂਦ੍ ਯਜ੍ਞਸਿਦ੍ਧਯੇ
ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ, ਓ ਮੁਨੀ; ਪਹਿਲੇ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਯਜਨ ਦੀ ਸਿਧੀ ਲਈ ਜਨਮੀ।
ਉਤ੍ਤਰੇਣ ਤ੍ਵ੍ ਅਹਂ ਤਦ੍ਵਦ੍ ਅਰ੍ਧੋ ਜਾਯਾ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤੇਃ ਕਾਲਂ ਵਸਨ੍ਤਮ੍ ਉਤ੍ਕृष੍ਟਮ੍ ਆਜ੍ਯਰੂਪੇਣ ਨਾਰਦ
ਦੂਜੇ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਆਪ, ਜਿਵੇਂ ਪਰੰਪਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਣਿਆ, ਪਤੀ ਬਣਿਆ; ਵਧੀਆ ਵਸੰਤ ਰੁੱਤ ਨੂੰ ਮੈਂ ਘੀ ਵਾਂਗ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ, ਓ ਨਾਰਦ।
ਅਕਲ੍ਪਯਂ ਤਥਾ ਚੇਧ੍ਮਂ ਗ੍ਰੀष੍ਮਂ ਚਾਪਿ ਸ਼ਰਦ੍ ਧਵਿਃ ऋਤੁਂ ਚ ਪ੍ਰਾਵृषਂ ਪੁਤ੍ਰ ਤਦਾ ਬਰ੍ਹਿਰ੍ ਅਕਲ੍ਪਯਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਲਕੜੀ ਵਾਂਗ, ਤੇ ਸਰਦ ਰੁੱਤ ਨੂੰ ਹਵਨ ਵਾਂਗ ਰੱਖਿਆ; ਪਾਵਣ ਰੁੱਤ ਨੂੰ, ਓ ਪੁੱਤਰ, ਮੈਂ ਯਜਨ ਦੀ ਘਾਸ ਵਾਂਗ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ।
ਛਨ੍ਦਾਂਸਿ ਸਪ੍ਤ ਵੈ ਤਤ੍ਰ ਤਦਾ ਪਰਿਧਯੋ ऽਭਵਨ੍ ਕਲਾਕਾष੍ਠਾਨਿਮੇषਾ ਹਿ ਸਮਿਤ੍ਪਾਤ੍ਰਕੁਸ਼ਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ
ਉਥੇ ਸੱਤ ਛੰਦਾਂ ਹੀ ਵਲਕੜਾਂ ਬਣ ਗਈਆਂ, ਤੇ ਕਾਲ, ਕਾਠਾ ਤੇ ਨਿਮੇਸ਼ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਲੱਕੜ, ਪਾਤਰ ਤੇ ਕੁਸ਼ ਘਾਸ ਵਾਂਗ ਸਮਝਿਆ ਗਿਆ।
ਯੋ ऽਨਾਦਿਸ਼੍ ਚ ਤ੍ਵ੍ ਅਨਨ੍ਤਸ਼੍ ਚ ਸ੍ਵਯਂ ਕਾਲੋ ऽਭਵਤ੍ ਤਦਾ ਯੂਪਰੂਪੇਣ ਦੇਵਰ੍षੇ ਯੋਕ੍ਤ੍ਰਂ ਚ ਪਸ਼ੁਬਨ੍ਧਨਮ੍
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਜਿਸ ਕਾਲ ਦਾ ਨਾ ਆਰੰਭ ਹੈ ਨਾ ਅੰਤ, ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਯੂਪ ਬਣ ਗਿਆ, ਹੇ ਦੇਵਰਿਸ਼ਿ, ਤੇ ਪਸ਼ੂ ਨੂੰ ਬੰਨਣ ਵਾਲੀ ਰੱਸੀ ਵੀ।
ਸਤ੍ਤ੍ਵਾਦਿਤ੍ਰਿਗੁਣਾਃ ਪਾਸ਼ਾ ਨੈਵ ਤਤ੍ਰਾਭਵਤ੍ ਪਸ਼ੁਃ ਤਤੋ ऽਹਮ੍ ਅਬ੍ਰਵਂ ਵਾਚਂ ਵੈष੍ਣਵੀਮ੍ ਅਸ਼ਰੀਰਿਣੀਮ੍
ਸੱਤ ਆਦਿ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਦੀਆਂ ਰੱਸੀਵਾਂ ਬੰਨਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬਣ ਗਈਆਂ, ਪਰ ਉਥੇ ਕੋਈ ਪਸ਼ੂ ਨਹੀਂ ਸੀ; ਫਿਰ ਮੈਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਬਿਨਾ ਸਰੀਰ ਵਾਲੀ ਬਾਣੀ ਬੋਲੀਆਂ।
ਵਿਨੈਵ ਪਸ਼ੁਨਾ ਨਾਯਂ ਯਜ੍ਞਃ ਪਰਿਸਮਾਪ੍ਯਤੇ ਤਤੋ ਮਾਮ੍ ਅਵਦਦ੍ ਦੇਵੀ ਸੈਵ ਨਿਤ੍ਯਾਸ਼ਰੀਰਿਣੀ
ਪਸ਼ੂ ਦੇ ਬਿਨਾ ਇਹ ਯਜਨ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ; ਫਿਰ ਸਦੀਵੀ ਤੇ ਬਿਨਾ ਸਰੀਰ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ।
ਪੌਰੁषੇਣਾਥ ਸੂਕ੍ਤੇਨ ਸ੍ਤੁਹਿ ਤਂ ਪੁਰੁषਂ ਪਰਮ੍
ਪੁਰੁਸ਼ ਸੁਕਤ ਨਾਲ, ਉਸ ਪਰਮ ਪੁਰੁਸ਼ ਦੀ ਮਰਦਾਨਾ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਸਤਕਾਰ ਕਰ।
ਤਥੇਤ੍ਯ੍ ਉਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ੍ਤੂਯਮਾਨੇ ਦੇਵਦੇਵੇ ਜਨਾਰ੍ਦਨੇ ਮਮ ਚੋਤ੍ਪਾਦਕੇ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਸੂਕ੍ਤੇਨ ਪੁਰੁषਸ੍ਯ ਹਿ
ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ 'ਠੀਕ ਹੈ' ਕਿਹਾ, ਤੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਜਨਾਰਦਨ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਉਤਪੱਤੀ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਮੈਂ ਪੁਰੁਸ਼ ਸੁਕਤ ਨਾਲ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸਤਕਾਰ ਕੀਤਾ।
ਸਾ ਚ ਮਾਮ੍ ਅਬ੍ਰਵੀਦ੍ ਦੇਵੀ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਮਾਂ ਤ੍ਵਂ ਪਸ਼ੁਂ ਕੁਰੁ ਤਦਾ ਵਿਜ੍ਞਾਯ ਪੁਰੁषਂ ਜਨਕਂ ਮਮ ਚਾਵ੍ਯਯਮ੍
ਫਿਰ ਦੇਵੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ, 'ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਣ, ਮੈਨੂੰ ਪਸ਼ੂ ਬਣਾਓ, ਤੇ ਪੁਰੁਸ਼ ਨੂੰ ਮੇਰਾ ਸਦਾ ਦਾ ਜਣਨਹਾਰ ਜਾਣੋ।'
ਕਾਲਯੂਪਸ੍ਯ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਤਂ ਗੁਣਪਾਸ਼ੈਰ੍ ਨਿਵੇਸ਼ਿਤਮ੍ ਬਰ੍ਹਿਸ੍ਥਿਤਮ੍ ਅਹਂ ਪ੍ਰੌਕ੍ਸ਼ਂ ਪੁਰੁषਂ ਜਾਤਮ੍ ਅਗ੍ਰਤਃ
ਕਾਲ ਯੂਪ ਦੇ ਪਾਸ, ਗੁਣਾਂ ਦੀਆਂ ਰੱਸੀਵਾਂ ਨਾਲ ਬੰਨਿਆ ਹੋਇਆ, ਬਰਹੀ (ਕੁਸ਼) ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਜਨਮ ਲੈ ਚੁੱਕਾ ਪੁਰੁਸ਼, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਛਿੜਕਿਆ।
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨ੍ ਅਨ੍ਤਰੇ ਤਤ੍ਰ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਸਰ੍ਵਮ੍ ਅਭੂਦ੍ ਇਦਮ੍ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਸ੍ ਤੁ ਮੁਖਾਤ੍ ਤਸ੍ਯ ऽਭਵਨ੍ ਬਾਹ੍ਵੋਸ਼੍ ਚ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਾਃ
ਇਸੇ ਸਮੇਂ, ਉਸ ਤੋਂ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਗਿਆ; ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਬਾਂਹਾਂ ਤੋਂ ਕਸ਼ਤਰੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ।
ਮੁਖਾਦ੍ ਇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ ਤਥਾਗ੍ਨਿਸ਼੍ ਚ ਸ਼੍ਵਸਨਃ ਪ੍ਰਾਣਤੋ ऽਭਵਤ੍ ਦਿਸ਼ਃ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਾਤ੍ ਤਥਾ ਸ਼ੀਰ੍ष੍ਣਃ ਸਰ੍ਵਃ ਸ੍ਵਰ੍ਗੋ ऽਭਵਤ੍ ਤਦਾ
ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਇੰਦਰ ਤੇ ਅੱਗ, ਸਾਹ ਤੋਂ ਹਵਾ, ਕੰਨਾਂ ਤੋਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ, ਤੇ ਸਿਰ ਤੋਂ ਸਾਰਾ ਸਵਰਗ ਬਣਿਆ।
ਮਨਸਸ਼੍ ਚਨ੍ਦ੍ਰਮਾ ਜਾਤਃ ਸੂਰ੍ਯੋ ऽਭੂਚ੍ ਚਕ੍ਸ਼ੁषਸ੍ ਤਥਾ ਅਨ੍ਤਰਿਕ੍ਸ਼ਂ ਤਥਾ ਨਾਭੇਰ੍ ਊਰੁਭ੍ਯਾਂ ਵਿਸ਼ ਏਵ ਚ
ਮਨ ਤੋਂ ਚੰਦ, ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਸੂਰਜ, ਨਾਭੀ ਤੋਂ ਅੰਤਰਿਕਸ਼, ਤੇ ਰਾਣਾਂ ਤੋਂ ਲੋਕ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ।
ਪਦ੍ਭ੍ਯਾਂ ਸ਼ੂਦ੍ਰਸ਼੍ ਚ ਸਂਜਾਤਸ੍ ਤਥਾ ਭੂਮਿਰ੍ ਅਜਾਯਤ ऋषਯੋ ਰੋਮਕੂਪੇਭ੍ਯ ਓषਧ੍ਯਃ ਕੇਸ਼ਤੋ ऽਭਵਨ੍
ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੂਦਰ ਤੇ ਧਰਤੀ, ਵਾਲਾਂ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਤੇ ਵਾਲਾਂ ਤੋਂ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈਆਂ।
ਗ੍ਰਾਮ੍ਯਾਰਣ੍ਯਾਸ਼੍ ਚ ਪਸ਼ਵੋ ਨਖੇਭ੍ਯਃ ਸਰ੍ਵਤੋ ऽਭਵਨ੍ ਕृਮਿਕੀਟਪਤਂਗਾਦਿ ਪਾਯੂਪਸ੍ਥਾਦ੍ ਅਜਾਯਤ
ਉਸ ਦੇ ਨਖਾਂ ਤੋਂ ਘਰੇਲੂ ਤੇ ਜੰਗਲੀ ਪਸ਼ੂ, ਪਿਛਵाड़ ਤੇ ਲਿੰਗ ਤੋਂ ਕੀੜੇ, ਕੀਟ ਤੇ ਉੱਡਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ।
ਸ੍ਥਾਵਰਂ ਜਙ੍ਗਮਂ ਕਿਂਚਿਦ੍ ਦृਸ਼੍ਯਾਦृਸ਼੍ਯਂ ਚ ਕਿਂਚਨ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਸਰ੍ਵਮ੍ ਅਭੂਦ੍ ਦੇਵਾ ਮਤ੍ਤਸ਼੍ ਚਾਪ੍ਯ੍ ਅਭਵਨ੍ ਪੁਨਃ ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨ੍ ਅਨ੍ਤਰੇ ਸੈਵ ਵਿष੍ਣੋਰ੍ ਵਾਗ੍ ਅਬ੍ਰਵੀਚ੍ ਚ ਮਾਮ੍
ਜੋ ਕੁਝ ਹਿਲਦਾ-ਡੁੱਲਦਾ, ਦਿਸਦਾ-ਨਾ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਉਸ ਤੋਂ ਬਣਿਆ; ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਤੋਂ ਫਿਰ ਦੇਵਤੇ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਮੈਨੂੰ ਆਖੀ।