ਤੇ ਤਮ੍ ਊਚੁਰ੍ ਮੁਨਿਵਰਂ ਜ੍ਞਾਨਦਃ ਕੋ ऽਭਿਧੀਯਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ ਮਹੇਸ਼ੋ ਵਾ ਆਦਿਤ੍ਯੋ ਵਾਪਿ ਚਨ੍ਦ੍ਰਮਾਃ
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਕੌਣ ਹੈ — ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਮਹੇਸ਼, ਆਦਿਤਿਆ ਜਾਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ?'
ਅਗ੍ਨਿਸ਼੍ ਚ ਵਰੁਣਃ ਕਃ ਸ੍ਯਾਜ੍ ਜ੍ਞਾਨਦੋ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮ ਅਗਸ੍ਤ੍ਯਃ ਪੁਨਰ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਆਹ ਜ੍ਞਾਨਦਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍ ਅਯਮ੍
'ਅੱਗ ਜਾਂ ਵਰੁਣ — ਕੌਣ ਗਿਆਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ?' ਅਗਸਤਿਆ ਨੇ ਫਿਰ ਕਿਹਾ, 'ਸੁਣੋ, ਗਿਆਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਕੌਣ ਹੈ।'
ਯਾ ਆਪਃ ਸੋ ऽਗ੍ਨਿਰ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਉਕ੍ਤੋ ਯੋ ऽਗ੍ਨਿਃ ਸੂਰ੍ਯਃ ਸ ਉਚ੍ਯਤੇ ਯਸ਼੍ ਚ ਸੂਰ੍ਯਃ ਸ ਵੈ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ ਯਸ਼੍ ਚ ਵਿष੍ਣੁਃ ਸ ਭਾਸ੍ਕਰਃ
'ਜੋ ਪਾਣੀ ਹੈ, ਉਹ ਅੱਗ ਹੈ; ਜੋ ਅੱਗ ਹੈ, ਉਹ ਸੂਰਜ ਹੈ; ਜੋ ਸੂਰਜ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਹੈ; ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂ ਹੈ, ਉਹ ਭਾਸਕਰ ਹੈ।'
ਯਸ਼੍ ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਸ ਵੈ ਰੁਦ੍ਰੋ ਯੋ ਰੁਦ੍ਰਃ ਸਰ੍ਵਮ੍ ਏਵ ਤਤ੍ ਯਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਂ ਤੁ ਤਜ੍ ਜ੍ਞਾਨਂ ਜ੍ਞਾਨਦਃ ਸੋ ऽਤ੍ਰ ਕੀਰ੍ਤ੍ਯਤੇ
'ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਰੁਦਰ ਹੈ; ਜੋ ਰੁਦਰ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਕੁਝ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਗਿਆਨ — ਇਥੇ ਉਸ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।'
ਦੇਸ਼ਿਕਪ੍ਰੇਰਕਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਕृਦੁਪਾਧ੍ਯਾਯਦੇਹਦਾਃ ਗੁਰਵਃ ਸਨ੍ਤਿ ਬਹਵਸ੍ ਤੇषਾਂ ਜ੍ਞਾਨਪ੍ਰਦੋ ਮਹਾਨ੍
ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਧਿਆਪਕ ਹਨ — ਦਿਸ਼ਾ ਦਿਖਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਸਿੱਖਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਤੇ ਸਰੀਰ ਦੇਣ ਵਾਲੇ — ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਗਿਆਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ।
ਤਦ੍ ਏਵ ਜ੍ਞਾਨਮ੍ ਅਤ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਯੇਨ ਭੇਦੋ ਵਿਹਨ੍ਯਤੇ ਏਕ ਏਵਾਦ੍ਵਯਃ ਸ਼ਂਭੁਰ੍ ਇਨ੍ਦ੍ਰਮਿਤ੍ਰਾਗ੍ਨਿਨਾਮਭਿਃ ਵਦਨ੍ਤਿ ਬਹੁਧਾ ਵਿਪ੍ਰਾ ਭ੍ਰਾਨ੍ਤੋਪਕृਤਿਹੇਤਵੇ
ਇਥੇ ਉਹੀ ਗਿਆਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਮਿਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਹੀ, ਅਦਵੈਤ ਸ਼ੰਭੂ ਨੂੰ ਵਿਦਵਾਨ ਲੋਕ ਇੰਦਰ, ਮਿਤ੍ਰ, ਅੱਗ ਆਦਿ ਨਾਂ ਨਾਲ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਦੀ ਭੁੱਲ-ਭੁੱਲਾਈ ਕਾਰਨ।
ਏਤਚ੍ ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਮੁਨੇਰ੍ ਵਾਕ੍ਯਂ ਗਾਥਾ ਗਾਯਨ੍ਤ ਏਵ ਤੇ ਜਗ੍ਮੁਃ ਪਞ੍ਚੋਤ੍ਤਰਾਂ ਗਙ੍ਗਾਂ ਪਞ੍ਚ ਜਗ੍ਮੁਸ਼੍ ਚ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਮ੍
ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਗੀਤ ਗਾਂਦੇ ਹੋਏ ਚਲੇ। ਪੰਜ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਗਏ, ਪੰਜ ਦੱਖਣ ਵੱਲ।
ਅਗਸ੍ਤ੍ਯੇਨੋਦਿਤਾਨ੍ ਦੇਵਾਨ੍ ਪੂਜਯਨ੍ਤੋ ਯਥਾਵਿਧਿ ਆਸਨੇषੁ ਵਿਸ਼ੇषੇਣ ਹ੍ਯ੍ ਆਸੀਨਾਸ੍ ਤਤ੍ਤ੍ਵਚਿਨ੍ਤਕਾਃ
ਅਗਸਤਿਆ ਦੀ ਦੱਸਿਆ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਆਪਣੀਆਂ ਥਾਂਵਾਂ ਤੇ ਬੈਠੇ, ਸੱਚ ਦੀ ਚਿੰਤਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਏ।
ਤੇषਾਂ ਸਰ੍ਵੇ ਸੁਰਗਣਾਃ ਪ੍ਰੀਤਿਮਨ੍ਤੋ ऽਭਵਨ੍ ਮੁਨੇ ਸ੍ਰष੍ਟृਤ੍ਵਂ ਤੁ ਯੁਗਾਦੌ ਯਤ੍ ਕਲ੍ਪਿਤਂ ਵਿਸ਼੍ਵਯੋਨਿਨਾ
ਉਹਨਾਂ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ, ਰਿਸ਼ੀ। ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਜੁਗ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਸਰੋਤ ਨੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਅਧਰ੍ਮਾਣਾਂ ਨਿਵृਤ੍ਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਵੇਦਾਨਾਂ ਸ੍ਥਾਪਨਾਯ ਚ ਲੋਕਾਨਾਮ੍ ਉਪਕਾਰਾਰ੍ਥਂ ਧਰ੍ਮਕਾਮਾਰ੍ਥਸਿਦ੍ਧਯੇ
ਅਧਰਮ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ, ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਲਈ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਤੇ ਧਰਮ, ਕਾਮ ਤੇ ਅਰਥ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ।
ਪੁਰਾਣਸ੍ਮृਤਿਵੇਦਾਰ੍ਥਧਰ੍ਮਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਰ੍ਥਨਿਸ਼੍ਚਯੇ ਸ੍ਰष੍ਟृਤ੍ਵਂ ਜਗਤਾਮ੍ ਇष੍ਟਂ ਤਾਦृਗ੍ਰੂਪਾ ਭਵਿष੍ਯਥ
ਪੁਰਾਣੇ, ਸ੍ਰੁਤੀ, ਵੇਦ ਤੇ ਧਰਮ-ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਜਗਤ ਦੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਕੰਮ ਚਾਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਤੁਸੀਂ ਉਹੀ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਵੋਗੇ।
ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਤ੍ਵਂ ਤੇषਾਂ ਵੈ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਸ਼ਨੈਃ ਕ੍ਰਮਾਤ੍ ਯਦਾ ਹ੍ਯ੍ ਅਧਰ੍ਮੋ ਭਵਿਤਾ ਵੇਦਾਨਾਂ ਚ ਪਰਾਭਵਃ
ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਧੀਰੇ-ਧੀਰੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦਾ ਦਰਜਾ ਮਿਲੇਗਾ, ਜਦੋਂ ਅਧਰਮ ਵਧੇਗਾ ਤੇ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਹਾਨੀ ਹੋਵੇਗੀ।
ਵੇਦਾਨਾਂ ਵ੍ਯਸਨਂ ਤੇਭ੍ਯੋ ਭਾਵਿਵ੍ਯਾਸਾਸ੍ ਤਤਸ੍ ਤੁ ਤੇ ਯਦਾ ਯਦਾ ਤੁ ਧਰ੍ਮਸ੍ਯ ਗ੍ਲਾਨਿਰ੍ ਵੇਦਸ੍ਯ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ
ਜਦੋਂ ਵੇਦਾਂ ਨੂੰ ਕਲੇਸ਼ ਆਵੇਗਾ, ਤਾਂ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵਿਆਸ ਉਤਪੰਨ ਹੋਣਗੇ; ਜਦ-ਜਦ ਧਰਮ ਦੀ ਘਟ ਜਾਂ ਵੇਦ ਦੀ ਹਾਨੀ ਹੋਵੇ।
ਤਦਾ ਤਦਾ ਤੁ ਤੇ ਵ੍ਯਾਸਾ ਭਵਿष੍ਯਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਉਪਕਾਰਿਣਃ ਤੇषਾਂ ਯਤ੍ ਤਪਸਃ ਸ੍ਥਾਨਂ ਗਙ੍ਗਾਯਾਸ੍ ਤੀਰਮ੍ ਉਤ੍ਤਮਮ੍
ਉਹ ਵਿਆਸ, ਹਰ ਸਮੇਂ, ਸਭ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨਗੇ; ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਤਪਸਿਆ ਦਾ ਸਥਾਨ ਗੰਗਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਤੀਰ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰ ਤਤ੍ਰ ਸ਼ਿਵੋ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ ਅਹਮ੍ ਆਦਿਤ੍ਯ ਏਵ ਚ ਅਗ੍ਨਿਰ੍ ਆਪਃ ਸਰ੍ਵਮ੍ ਇਤਿ ਤਤ੍ਰ ਸਂਨਿਹਿਤਂ ਸਦਾ
ਉਥੇ, ਸ਼ਿਵ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਮੈਂ, ਆਦਿਤਿਆ, ਅੱਗ ਤੇ ਪਾਣੀ — ਸਭ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੌਜੂਦ ਹਨ।
ਨੈਤੇਭ੍ਯਃ ਪਾਵਨਂ ਕਿਂਚਿਨ੍ ਨੈਤੇਭ੍ਯਸ੍ ਤ੍ਵ੍ ਅਧਿਕਂ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ਤਤ੍ਤਦਾਕਾਰਤਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਪਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮੈਵ ਕੇਵਲਮ੍
ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਵਿੱਤਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਕਦੇ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ; ਉਹ ਰੂਪ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਕੇਵਲ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਕਃ ਸ਼ਿਵੋ ਵ੍ਯਾਪੀ ਸਰ੍ਵਭਾਵਸ੍ਵਰੂਪਧृਕ੍ ਵਿਸ਼ੇषਤਸ੍ ਤਤ੍ਰ ਤੀਰ੍ਥੇ ਸਰ੍ਵਪ੍ਰਾਣ੍ਯਨੁਕਮ੍ਪਯਾ
ਸ਼ਿਵ, ਜੋ ਸਭ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ, ਸਭ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਉਸ ਤੀਰਥ ਤੇ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਦਇਆ ਕਰਕੇ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵੈਰ੍ ਦੇਵੈਰ੍ ਅਨੁਵृਤਸ੍ ਤਦਨੁਗ੍ਰਹਕਾਰਕਃ ਧਰ੍ਮਵ੍ਯਾਸਾਸ੍ ਤੁ ਤੇ ਜ੍ਞੇਯਾ ਵੇਦਵ੍ਯਾਸਾਸ੍ ਤਥੈਵ ਚ
ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਉਥੇ ਆਪਣਾ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਧਰਮ-ਵਿਆਸ ਤੇ ਵੇਦ-ਵਿਆਸ ਜਾਣੋ।
ਤੇषਾਂ ਤੀਰ੍ਥਂ ਤੇਨ ਨਾਮ੍ਨਾ ਵ੍ਯਪਦਿष੍ਟਂ ਜਗਤ੍ਤ੍ਰਯੇ ਪਾਪਪਙ੍ਕਕ੍ਸ਼ਾਲਨਾਮ੍ਭੋ ਮੋਹਧ੍ਵਾਨ੍ਤਮਦਾਪਹਮ੍ ਸਰ੍ਵਸਿਦ੍ਧਿਪ੍ਰਦਂ ਪੁਂਸਾਂ ਵ੍ਯਾਸਤੀਰ੍ਥਮ੍ ਅਨੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਉਹ ਤੀਰਥ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ ਪਾਪਾਂ ਦੀ ਗੰਦਗੀ ਧੋ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਮੋਹ ਅਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਿੱਧੀਆਂ ਦਿੰਦੇ ਹਨ—ਇਹ ਵਿਆਸ ਤੀਰਥ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ।
ਵਞ੍ਜਰਾਸਂਗਮਂ ਨਾਮ ਤੀਰ੍ਥਂ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਵਿਸ਼੍ਰੁਤਮ੍ ऋषਿਭਿਃ ਸੇਵਿਤਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸਿਦ੍ਧੈ ਰਾਜਰ੍षਿਭਿਸ੍ ਤਥਾ
ਵੰਜਰਾਸੰਗਮ ਨਾਮਕ ਤੀਰਥ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਸਦਾ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਸਿੱਧਾਂ ਅਤੇ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਦਾਸਤ੍ਵਮ੍ ਅਗਮਤ੍ ਪੂਰ੍ਵਂ ਨਾਗਾਨਾਂ ਗਰੁਡਃ ਖਗਃ ਮਾਤृਦਾਸ੍ਯਾਤ੍ ਤਦਾ ਦੁਃਖਪਰਿਸਂਤਪ੍ਤਮਾਨਸਃ ਕਦਾਚਿਚ੍ ਚਿਨ੍ਤਯਾਮ੍ ਆਸ ਰਹਃ ਸ੍ਥਿਤ੍ਵਾ ਵਿਨਿਸ਼੍ਵਸਨ੍
ਕਦੇ ਗਰੁੜ, ਪੰਛੀਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਨਾਗਾਂ ਦਾ ਨੌਕਰ ਬਣ ਗਿਆ; ਮਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਕਈ ਵਾਰ ਇਕੱਲੇ ਹੋ ਕੇ, ਡੂੰਘੀ ਆਹ ਭਰ ਕੇ, ਸੋਚਦਾ ਸੀ।
ਤ ਏਵ ਧਨ੍ਯਾ ਲੋਕੇ ऽਸ੍ਮਿਨ੍ ਕृਤਪੁਣ੍ਯਾਸ੍ ਤ ਏਵ ਹਿ ਨਾਨ੍ਯਸੇਵਾ ਕृਤਾ ਯੈਸ੍ ਤੁ ਨ ਯੇषਾਂ ਵ੍ਯਸਨਾਗਮਃ
ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਉਹੀ ਲੋਕ ਧਨਿਆ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਚੰਗੇ ਕਰਮ ਕੀਤੇ ਹਨ; ਉਹੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸੁਭਾਗੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਪਈ, ਤੇ ਜੋ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਏ।
ਸੁਖਂ ਤਿष੍ਠਨ੍ਤਿ ਗਾਯਨ੍ਤਿ ਸ੍ਵਪਨ੍ਤਿ ਚ ਹਸਨ੍ਤਿ ਚ ਸ੍ਵਦੇਹਪ੍ਰਭਵੋ ਧਨ੍ਯਾ ਧਿਗ੍ ਧਿਗ੍ ਅਨ੍ਯਵਸ਼ੇ ਸ੍ਥਿਤਾਨ੍
ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਸੌਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਹੱਸਦੇ ਹਨ—ਆਪਣੇ ਆਪ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਧਨਿਆ ਹਨ; ਪਰ ਜੋ ਹੋਰ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਉੱਤੇ ਲਾਨਤ ਹੈ।
ਇਤਿ ਚਿਨ੍ਤਾਸਮਾਵਿष੍ਟੋ ਜਨਨੀਮ੍ ਏਤ੍ਯ ਦੁਃਖਿਤਃ ਪਰ੍ਯਪृਚ੍ਛਦ੍ ਅਮੇਯਾਤ੍ਮਾ ਵੈਨਤੇਯੋ ऽਥ ਮਾਤਰਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ, ਵੈਨਤੇਯਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਅਥਾਹ ਸੀ, ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਕੋਲ ਗਿਆ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗਾ।
ਕਸ੍ਯਾਪਰਾਧਾਨ੍ ਮਾਤਸ੍ ਤ੍ਵਂ ਪਿਤੁਰ੍ ਵਾ ਮਮ ਵਾਨ੍ਯਤਃ ਦਾਸੀਤ੍ਵਮ੍ ਆਪ੍ਤਾ ਵਦ ਤਤ੍ਕਾਰਣਂ ਮਮ ਪृਚ੍ਛਤਃ
ਮਾਂ, ਕਿਸ ਦੀ ਗਲਤੀ ਕਰਕੇ—ਤੇਰੀ, ਪਿਤਾ ਦੀ ਜਾਂ ਮੇਰੀ—ਤੂੰ ਨੌਕਰ ਬਣੀ ਹੈਂ? ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪੁੱਛ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਕਾਰਨ ਦੱਸ।
ਸਾਬ੍ਰਵੀਤ੍ ਪੁਤ੍ਰਮ੍ ਆਤ੍ਮੀਯਮ੍ ਅਰੁਣਸ੍ਯਾਨੁਜਂ ਪ੍ਰਿਯਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ, ਅਰੁਣ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ, ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਕਿਹਾ।
ਨੈਵ ਕਸ੍ਯਾਪਰਾਧੋ ऽਸ੍ਤਿ ਸ੍ਵਾਪਰਾਧੋ ਮਯੋਦਿਤਃ ਯਸ੍ਯਾ ਵਾਕ੍ਯਂ ਵਿਪਰ੍ਯੇਤਿ ਸਾ ਦਾਸੀ ਸ੍ਯਾਨ੍ ਮਯੋਦਿਤਮ੍
ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਕੋਈ ਗਲਤੀ ਨਹੀਂ; ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਗਲਤੀ ਦੱਸ ਰਹੀ ਹਾਂ। ਜਿਸ ਦਾ ਬੋਲ ਪਲਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨੌਕਰ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—ਇਹ ਮੈਂ ਕਿਹਾ ਹੈ।
ਕਦ੍ਰੂਸ਼੍ ਚਾਪਿ ਤਥੈਵਾਹਂ ਸਾ ਮਯਾ ਸਂਯੁਤਾ ਯਯੌ ਕਦ੍ਰ੍ਵਾ ਮਮਾਭਵਦ੍ ਵਾਦਸ਼੍ ਛਦ੍ਮਨਾਹਂ ਤਯਾ ਜਿਤਾ
ਮੈਂ ਕਦਰੂ ਦੇ ਨਾਲ ਇਕ ਸ਼ਰਤ ਲਾਈ ਸੀ; ਉਸ ਨੇ ਧੋਖੇ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਦਰੂ ਮੇਰੀ ਮਾਲਕਣ ਬਣ ਗਈ।
ਵਿਧਿਰ੍ ਹਿ ਬਲਵਾਂਸ੍ ਤਾਤ ਕਾਂ ਕਾਂ ਚੇष੍ਟਾਂ ਨ ਚੇष੍ਟਤੇ ਏਵਂ ਦਾਸੀਤ੍ਵਮ੍ ਅਗਮਂ ਕਦ੍ਰ੍ਵਾਃ ਕਸ਼੍ਯਪਨਨ੍ਦਨ ਯਦਾ ਦਾਸੀ ਤੁ ਜਾਤਾਹਂ ਦਾਸੋ ऽਭੂਸ੍ ਤ੍ਵਂ ਦ੍ਵਿਜਨ੍ਮਜ
ਪੁੱਤਰ, ਕਿਸਮਤ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਰ ਹੈ—ਇਹ ਕੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀ? ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਕਦਰੂ ਦੀ ਨੌਕਰ ਬਣ ਗਈ, ਕਸ਼੍ਯਪ ਦੇ ਪੁੱਤਰ; ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਨੌਕਰ ਬਣੀ, ਤੂੰ ਵੀ ਨੌਕਰ ਬਣ ਗਿਆ, ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ।
ਤੂष੍ਣੀਂ ਤਦਾ ਬਭੂਵਾਸੌ ਗਰੁਡੋ ऽਤੀਵ ਦੁਃਖਿਤਃ ਨ ਕਿਂਚਿਦ੍ ਊਚੇ ਜਨਨੀਂ ਚਿਨ੍ਤਯਨ੍ ਭਵਿਤਵ੍ਯਤਾਮ੍
ਉਸ ਵੇਲੇ ਗਰੁੜ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਚੁੱਪ ਰਹਿ ਗਿਆ, ਮਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ, ਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਲਿਖਤ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ।