ਦਸ਼ ਮੇ ਮਾਨਸਾਃ ਪੁਤ੍ਰਾਃ ਸ੍ਰष੍ਟਾਰੋ ਜਗਤਾਮ੍ ਅਪਿ ਅਨ੍ਤਂ ਜਿਜ੍ਞਾਸਵਸ੍ ਤੇ ਵੈ ਪृਥਿਵ੍ਯਾ ਜਗ੍ਮੁਰ੍ ਓਜਸਾ
ਮੇਰੇ ਦਸ ਮਨ-ਜਨਮ ਪੁੱਤਰ ਸਨ, ਜੋ ਸੰਸਾਰਾਂ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ ਵੀ ਸਨ। ਉਹ ਅੰਤ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਚਲੇ ਗਏ।
ਪੁਨਃ ਸृष੍ਟਾਃ ਪੁਨਸ੍ ਤੇ ऽਪਿ ਯਾਤਾਸ੍ ਤਾਨ੍ ਸਮਵੇਕ੍ਸ਼ਿਤੁਮ੍ ਨੈਵ ਤੇ ऽਪਿ ਸਮਾਯਾਤਾ ਯੇ ਗਤਾਸ੍ ਤੇ ਗਤਾ ਗਤਾਃ
ਉਹ ਮੁੜ ਰਚੇ ਗਏ, ਤੇ ਮੁੜ ਚਲੇ ਗਏ। ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਆਏ—ਜੋ ਚਲੇ ਗਏ, ਉਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਚਲੇ ਗਏ।
ਤਦੋਤ੍ਪਨ੍ਨਾ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞਾ ਦਿਵ੍ਯਾ ਆਙ੍ਗਿਰਸੋ ਮੁਨੇ ਵੇਦਵੇਦਾਙ੍ਗਤਤ੍ਤ੍ਵਜ੍ਞਾਃ ਸਰ੍ਵਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਵਿਸ਼ਾਰਦਾਃ
ਫਿਰ ਉਹ ਮਹਾਨ ਗਿਆਨੀ, ਅੰਗਿਰਸ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਆਏ, ਜਨਮ ਲਏ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਵੇਦ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂਗਾਂ ਦੀ ਸਾਰ ਜਾਣਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਹਰ ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸਨ।
ਤੇ ऽਨੁਜ੍ਞਾਤਾ ਅਙ੍ਗਿਰਸਾ ਗੁਰੁਂ ਨਤ੍ਵਾ ਤਪੋਧਨਾਃ ਤਪਸੇ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਨੈਵ ਪृष੍ਟ੍ਵਾ ਤੁ ਮਾਤਰਮ੍
ਉਹ ਸਾਰੇ ਤਪਸੀ, ਅੰਗਿਰਸ ਗੁਰੂ ਤੋਂ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ, ਉਸਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਤਪ ਲਈ ਨਿਸਚਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛੇ ਬਿਨਾ ਚਲੇ ਗਏ।
ਸਰ੍ਵੇਭ੍ਯੋ ਹ੍ਯ੍ ਅਧਿਕਾ ਮਾਤਾ ਗੁਰੁਭ੍ਯੋ ਗੌਰਵੇਣ ਹਿ ਤਦਾ ਨਾਰਦ ਕੋਪੇਨ ਸਾ ਸ਼ਸ਼ਾਪ ਤਦਾਤ੍ਮਜਾਨ੍
ਮਾਂ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਤੋਂ ਵਧ ਕਰਮਤਮਾਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਗੁਰੂ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ। ਤਦ ਨਾਰਦ ਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।
ਮਾਮ੍ ਅਨਾਦृਤ੍ਯ ਯੇ ਪੁਤ੍ਰਾਃ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਾਸ਼੍ ਚਰਿਤੁਂ ਤਪਃ ਸਰ੍ਵੈਰ੍ ਅਪਿ ਪ੍ਰਕਾਰੈਸ੍ ਤਨ੍ ਨ ਤੇषਾਂ ਸਿਦ੍ਧਿਮ੍ ਏष੍ਯਤਿ
"ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਕੇ, ਹਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਤਪ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਤਪ ਦੀ ਸਿਧੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇਗੀ।"
ਨਾਨਾਦੇਸ਼ਾਂਸ਼੍ ਚ ਚਿਨ੍ਵਾਨਾਸ੍ ਤਪਃਸਿਦ੍ਧਿਂ ਨ ਯਾਨ੍ਤਿ ਚ ਵਿਘ੍ਨਮ੍ ਅਨ੍ਵੇਤਿ ਤਾਨ੍ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਇਤਸ਼੍ ਚੇਤਸ਼੍ ਚ ਧਾਵਤਃ
ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਤਪ ਦੀ ਸਿਧੀ ਲੱਭਦੇ ਰਹੇ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਤਪ ਦੀ ਪੂਰਨਤਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ; ਜਿੱਥੇ-ਤਿੱਥੇ ਗਏ, ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਈਆਂ।
ਕ੍ਵਾਪਿ ਤਦ੍ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੈਰ੍ ਵਿਘ੍ਨਂ ਕ੍ਵਾਪਿ ਤਨ੍ ਮਾਨੁषੈਰ੍ ਅਭੂਤ੍ ਪ੍ਰਮਦਾਭਿਃ ਕ੍ਵਚਿਚ੍ ਚਾਪਿ ਕ੍ਵਾਪਿ ਤਦ੍ਦੇਹਦੋषਤਃ
ਕਦੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਵਲੋਂ ਰੁਕਾਵਟ ਆਈ, ਕਦੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਲੋਂ, ਕਦੇ ਔਰਤਾਂ ਵਲੋਂ, ਤੇ ਕਦੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਖਾਮੀਆਂ ਕਰਕੇ।
ਏਵਂ ਤੁ ਭ੍ਰਮਮਾਣਾਸ੍ ਤੇ ਯਯੁਃ ਸਰ੍ਵੇ ਤਪੋਨਿਧਿਮ੍ ਅਗਸ੍ਤ੍ਯਂ ਤਪਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਂ ਕੁਮ੍ਭਯੋਨਿਂ ਜਗਦ੍ਗੁਰੁਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਟਕਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਅਗਸਤਿਆ ਕੋਲ ਆਏ, ਜੋ ਤਪ ਦਾ ਖਜਾਨਾ, ਤਪਸੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ, ਕੁੰਭ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ, ਅਤੇ ਜਗਤ ਦਾ ਗੁਰੂ ਹੈ।
ਨਮਸ੍ਕृਤ੍ਵਾ ਹ੍ਯ੍ ਆਙ੍ਗਿਰਸਾ ਹ੍ਯ੍ ਅਗ੍ਨਿਵਂਸ਼ਸਮੁਦ੍ਭਵਾਃ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਸ਼ਾਪਤਿਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਂ ਵਿਨੀਤਾਃ ਪ੍ਰष੍ਟੁਮ੍ ਉਦ੍ਯਤਾਃ
ਅੰਗਿਰਸ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਤੋਂ, ਅੱਗ ਦੀ ਲਕੀਰ ਤੋਂ ਆਏ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਦੱਖਣੀ ਦਿਸ਼ਾ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਵਿਨੀਤ ਅਗਸਤਿਆ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਪੁੱਛਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਏ।
ਭਗਵਨ੍ ਕੇਨ ਦੋषੇਣ ਤਪੋ ऽਸ੍ਮਾਕਂ ਨ ਸਿਧ੍ਯਤਿ ਨਾਨਾਵਿਧੈਰ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਉਪਾਯੈਃ ਕੁਰ੍ਵਤਾਂ ਚ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ
"ਮਹਾਨ ਜੀ, ਕਿਸ ਗਲਤੀ ਕਰਕੇ ਸਾਡਾ ਤਪ ਸਫਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਰਿਹਾ, ਜਦ ਕਿ ਅਸੀਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਤਪ ਕਰਦੇ ਹਾਂ?"
ਕਿਂ ਕੁਰ੍ਮਃ ਕਃ ਪ੍ਰਕਾਰੋ ऽਤ੍ਰ ਤਪਸ੍ਯ੍ ਏਵ ਭਵਾਮ ਕਿਮ੍ ਉਪਾਯਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਵਿਪ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰ ਜ੍ਯੇष੍ਠੋ ऽਸਿ ਤਪਸਾ ਧ੍ਰੁਵਮ੍
"ਅਸੀਂ ਕੀ ਕਰੀਏ? ਇੱਥੇ ਤਪ ਲਈ ਕਿਹੜਾ ਢੰਗ ਹੈ? ਸਾਨੂੰ ਤਰੀਕਾ ਦੱਸੋ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ; ਤੁਸੀਂ ਤਪ ਵਿੱਚ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਹੋ।"
ਜ੍ਞਾਤਾਸਿ ਜ੍ਞਾਨਿਨਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਵਕ੍ਤਾਸਿ ਵਦਤਾਂ ਵਰਃ ਸ਼ਾਨ੍ਤੋ ऽਸਿ ਯਮਿਨਾਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਦਯਾਵਾਨ੍ ਪ੍ਰਿਯਕृਤ੍ ਤਥਾ
"ਤੁਸੀਂ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੀ, ਤੇ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ; ਤੁਸੀਂ ਸਦਾ ਯਮੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸ਼ਾਂਤ, ਦਯਾਲੂ, ਤੇ ਭਲਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹੋ।"
ਅਕ੍ਰੋਧਨਸ਼੍ ਚ ਨ ਦ੍ਵੇष੍ਟਾ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ ਬ੍ਰੂਹਿ ਵਿਵਕ੍ਸ਼ਿਤਮ੍ ਸਾਹਂਕਾਰਾ ਦਯਾਹੀਨਾ ਗੁਰੁਸੇਵਾਵਿਵਰ੍ਜਿਤਾਃ ਅਸਤ੍ਯਵਾਦਿਨਃ ਕ੍ਰੂਰਾ ਨ ਤੇ ਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਵਿਜਾਨਤੇ
"ਤੁਸੀਂ ਗੁੱਸੇ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਤੇ ਵੈਰ-ਵਿਰੋਧ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋ, ਇਸ ਲਈ ਜੋ ਦੱਸਣਾ ਚਾਹੋ, ਦੱਸੋ। ਜਿਹੜੇ ਅਹੰਕਾਰ ਵਾਲੇ, ਦਯਾ ਤੋਂ ਖਾਲੀ, ਗੁਰੂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਤੋਂ ਵੰਜੇ, ਝੂਠ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਕਠੋਰ ਹਨ, ਉਹ ਸੱਚਾਈ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ।"
ਅਗਸ੍ਤ੍ਯਃ ਪ੍ਰਾਹ ਤਾਨ੍ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਕ੍ਸ਼ਣਂ ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ਸ਼ਨੈਃ ਸ਼ਨੈਃ
ਅਗਸਤਿਆ ਨੇ, ਥੋੜ੍ਹਾ ਸਮਾਂ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸਾਰੇ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
ਸ਼ਾਨ੍ਤਾਤ੍ਮਾਨੋ ਭਵਨ੍ਤੋ ਵੈ ਸ੍ਰष੍ਟਾਰੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਕृਤਾਃ ਨ ਪਰ੍ਯਾਪ੍ਤਂ ਤਪਸ਼੍ ਚਾਭੂਤ੍ ਸ੍ਮਰਧ੍ਵਂ ਸ੍ਮਯਕਾਰਣਮ੍
"ਤੁਸੀਂ ਸ਼ਾਂਤ ਮਨ ਵਾਲੇ ਹੋ, ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਰਚਨਾ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਸੀ; ਪਰ ਤੁਹਾਡਾ ਤਪ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ—ਆਪਣੀ ਨਾਕਾਮੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਯਾਦ ਕਰੋ।"
ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਨਿਰ੍ਮਿਤਾਃ ਪੂਰ੍ਵਂ ਯੇ ਗਤਾਃ ਸੁਖਮ੍ ਏਧਤੇ ਯੇ ਗਤਾਃ ਪੁਨਰ੍ ਅਨ੍ਵੇष੍ਟੁਂ ਤੇ ਚ ਤ੍ਵ੍ ਆਙ੍ਗਿਰਸੋ ऽਭਵਨ੍
"ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਲੋਂ ਬਣੇ, ਤੇ ਸੁਖ ਨੂੰ ਪਾਇਆ, ਤੇ ਜੋ ਮੁੜ ਲੱਭਣ ਗਏ, ਉਹ ਵੀ ਅੰਗਿਰਸ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਬਣ ਗਏ।"
ਤੇ ਯੂਯਂ ਚ ਪੁਨਃ ਕਾਲੇ ਯਾਤਾ ਯਾਤਾਃ ਸ਼ਨੈਃ ਸ਼ਨੈਃ ਪ੍ਰਜਾਪਤੇਰ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਧਿਕਾ ਭਵਿਤਾਰੋ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
"ਤੁਸੀਂ ਵੀ, ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ 'ਤੇ, ਮੁੜ-ਮੁੜ ਲੱਭਣ ਗਏ; ਤੁਸੀਂ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਹੋਵੋਗੇ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।"
ਇਤੋ ਯਾਨ੍ਤੁ ਤਪਸ੍ ਤਪ੍ਤੁਂ ਗਙ੍ਗਾਂ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਪਾਵਨੀਮ੍ ਨੋਪਾਯੋ ऽਨ੍ਯੋ ऽਸ੍ਤਿ ਸਂਸਾਰੇ ਵਿਨਾ ਗਙ੍ਗਾਂ ਸ਼ਿਵਪ੍ਰਿਯਾਮ੍
"ਹੁਣ ਗੰਗਾ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਥੇ ਜਾ ਕੇ ਤਪ ਕਰੋ; ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਗੰਗਾ, ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਹੈ, ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਤਰੀਕਾ ਨਹੀਂ।"
ਤਤ੍ਰਾਸ਼੍ਰਮੇ ਪੁਣ੍ਯਦੇਸ਼ੇ ਜ੍ਞਾਨਦਂ ਪੂਜਯਿष੍ਯਥ ਸ ਚ੍ਛੇਦਯਿष੍ਯਤ੍ਯ੍ ਅਖਿਲਂ ਸਂਸ਼ਯਂ ਵੋ ਮਹਾਮਤਿਃ ਨ ਸਿਦ੍ਧਿਃ ਕ੍ਵਾਪਿ ਕੇषਾਂਚਿਦ੍ ਵਿਨਾ ਸਦ੍ਗੁਰੁਣਾ ਯਤਃ
"ਉਥੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ 'ਤੇ, ਤੁਸੀਂ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋਗੇ; ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਰੇ ਸੰਦੇਹ ਦੂਰ ਕਰੇਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਸੱਚੇ ਗੁਰੂ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਸਿਧੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ।"
ਤੇ ਤਮ੍ ਊਚੁਰ੍ ਮੁਨਿਵਰਂ ਜ੍ਞਾਨਦਃ ਕੋ ऽਭਿਧੀਯਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ ਮਹੇਸ਼ੋ ਵਾ ਆਦਿਤ੍ਯੋ ਵਾਪਿ ਚਨ੍ਦ੍ਰਮਾਃ
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਕੌਣ ਹੈ — ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਮਹੇਸ਼, ਆਦਿਤਿਆ ਜਾਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ?'
ਅਗ੍ਨਿਸ਼੍ ਚ ਵਰੁਣਃ ਕਃ ਸ੍ਯਾਜ੍ ਜ੍ਞਾਨਦੋ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮ ਅਗਸ੍ਤ੍ਯਃ ਪੁਨਰ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਆਹ ਜ੍ਞਾਨਦਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍ ਅਯਮ੍
'ਅੱਗ ਜਾਂ ਵਰੁਣ — ਕੌਣ ਗਿਆਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ?' ਅਗਸਤਿਆ ਨੇ ਫਿਰ ਕਿਹਾ, 'ਸੁਣੋ, ਗਿਆਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਕੌਣ ਹੈ।'
ਯਾ ਆਪਃ ਸੋ ऽਗ੍ਨਿਰ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਉਕ੍ਤੋ ਯੋ ऽਗ੍ਨਿਃ ਸੂਰ੍ਯਃ ਸ ਉਚ੍ਯਤੇ ਯਸ਼੍ ਚ ਸੂਰ੍ਯਃ ਸ ਵੈ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ ਯਸ਼੍ ਚ ਵਿष੍ਣੁਃ ਸ ਭਾਸ੍ਕਰਃ
'ਜੋ ਪਾਣੀ ਹੈ, ਉਹ ਅੱਗ ਹੈ; ਜੋ ਅੱਗ ਹੈ, ਉਹ ਸੂਰਜ ਹੈ; ਜੋ ਸੂਰਜ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਹੈ; ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂ ਹੈ, ਉਹ ਭਾਸਕਰ ਹੈ।'
ਯਸ਼੍ ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਸ ਵੈ ਰੁਦ੍ਰੋ ਯੋ ਰੁਦ੍ਰਃ ਸਰ੍ਵਮ੍ ਏਵ ਤਤ੍ ਯਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਂ ਤੁ ਤਜ੍ ਜ੍ਞਾਨਂ ਜ੍ਞਾਨਦਃ ਸੋ ऽਤ੍ਰ ਕੀਰ੍ਤ੍ਯਤੇ
'ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਰੁਦਰ ਹੈ; ਜੋ ਰੁਦਰ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਕੁਝ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਗਿਆਨ — ਇਥੇ ਉਸ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।'
ਦੇਸ਼ਿਕਪ੍ਰੇਰਕਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਕृਦੁਪਾਧ੍ਯਾਯਦੇਹਦਾਃ ਗੁਰਵਃ ਸਨ੍ਤਿ ਬਹਵਸ੍ ਤੇषਾਂ ਜ੍ਞਾਨਪ੍ਰਦੋ ਮਹਾਨ੍
ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਧਿਆਪਕ ਹਨ — ਦਿਸ਼ਾ ਦਿਖਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਸਿੱਖਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਤੇ ਸਰੀਰ ਦੇਣ ਵਾਲੇ — ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਗਿਆਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ।
ਤਦ੍ ਏਵ ਜ੍ਞਾਨਮ੍ ਅਤ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਯੇਨ ਭੇਦੋ ਵਿਹਨ੍ਯਤੇ ਏਕ ਏਵਾਦ੍ਵਯਃ ਸ਼ਂਭੁਰ੍ ਇਨ੍ਦ੍ਰਮਿਤ੍ਰਾਗ੍ਨਿਨਾਮਭਿਃ ਵਦਨ੍ਤਿ ਬਹੁਧਾ ਵਿਪ੍ਰਾ ਭ੍ਰਾਨ੍ਤੋਪਕृਤਿਹੇਤਵੇ
ਇਥੇ ਉਹੀ ਗਿਆਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਮਿਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਹੀ, ਅਦਵੈਤ ਸ਼ੰਭੂ ਨੂੰ ਵਿਦਵਾਨ ਲੋਕ ਇੰਦਰ, ਮਿਤ੍ਰ, ਅੱਗ ਆਦਿ ਨਾਂ ਨਾਲ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਦੀ ਭੁੱਲ-ਭੁੱਲਾਈ ਕਾਰਨ।
ਏਤਚ੍ ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਮੁਨੇਰ੍ ਵਾਕ੍ਯਂ ਗਾਥਾ ਗਾਯਨ੍ਤ ਏਵ ਤੇ ਜਗ੍ਮੁਃ ਪਞ੍ਚੋਤ੍ਤਰਾਂ ਗਙ੍ਗਾਂ ਪਞ੍ਚ ਜਗ੍ਮੁਸ਼੍ ਚ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਮ੍
ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਗੀਤ ਗਾਂਦੇ ਹੋਏ ਚਲੇ। ਪੰਜ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਗਏ, ਪੰਜ ਦੱਖਣ ਵੱਲ।
ਅਗਸ੍ਤ੍ਯੇਨੋਦਿਤਾਨ੍ ਦੇਵਾਨ੍ ਪੂਜਯਨ੍ਤੋ ਯਥਾਵਿਧਿ ਆਸਨੇषੁ ਵਿਸ਼ੇषੇਣ ਹ੍ਯ੍ ਆਸੀਨਾਸ੍ ਤਤ੍ਤ੍ਵਚਿਨ੍ਤਕਾਃ
ਅਗਸਤਿਆ ਦੀ ਦੱਸਿਆ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਆਪਣੀਆਂ ਥਾਂਵਾਂ ਤੇ ਬੈਠੇ, ਸੱਚ ਦੀ ਚਿੰਤਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਏ।
ਤੇषਾਂ ਸਰ੍ਵੇ ਸੁਰਗਣਾਃ ਪ੍ਰੀਤਿਮਨ੍ਤੋ ऽਭਵਨ੍ ਮੁਨੇ ਸ੍ਰष੍ਟृਤ੍ਵਂ ਤੁ ਯੁਗਾਦੌ ਯਤ੍ ਕਲ੍ਪਿਤਂ ਵਿਸ਼੍ਵਯੋਨਿਨਾ
ਉਹਨਾਂ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ, ਰਿਸ਼ੀ। ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਜੁਗ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਸਰੋਤ ਨੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਅਧਰ੍ਮਾਣਾਂ ਨਿਵृਤ੍ਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਵੇਦਾਨਾਂ ਸ੍ਥਾਪਨਾਯ ਚ ਲੋਕਾਨਾਮ੍ ਉਪਕਾਰਾਰ੍ਥਂ ਧਰ੍ਮਕਾਮਾਰ੍ਥਸਿਦ੍ਧਯੇ
ਅਧਰਮ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ, ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਲਈ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਤੇ ਧਰਮ, ਕਾਮ ਤੇ ਅਰਥ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ।