ਯੋ ऽਹਂ ਸੋ ऽਹਮ੍ ਇਤਿ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਨ ਚਿਨ੍ਤਾਂ ਕਰ੍ਤੁਮ੍ ਅਰ੍ਹਸਿ ਕਿਂ ਚਾਪੋ ਮਾਤਰੋ ਦੇਵ੍ਯੋ ਹ੍ਯ੍ ਅਗ੍ਨਿਃ ਸ਼੍ਵਸ਼ੁਰ ਇਤ੍ਯ੍ ਅਪਿ ਇਤਿ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਵਿਨਿਸ਼੍ਚਿਤ੍ਯ ਮਾ ਵਿषਣ੍ਣਾ ਭਵ ਸ੍ਨੁषੇ
ਜਦ ਤੂੰ ਜਾਣ ਲਿਆ ਕਿ 'ਮੈਂ ਹੀ ਉਹ ਆਪ ਹਾਂ', ਫਿਰ ਚਿੰਤਾ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਸੋਚ ਸਮਝ ਕੇ ਵੇਖ: ਪਾਣੀ, ਮਾਵਾਂ, ਦੇਵੀਆਂ, ਅੱਗ ਜਾਂ ਸੱਸ—ਇਹ ਸਭ ਕੀ ਹਨ? ਇਸ ਲਈ, ਪੂਰੀ ਸੋਝੀ ਨਾਲ, ਸਨੁਹਰੀਏ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਉਦਾਸੀ ਨਾ ਆਉਣ ਦੇ।
ਆਪੋ ਜਨਨ੍ਯ ਇਤਿ ਯਦ੍ ਬਭਾषੇ ਅਗ੍ਨੇਰ੍ ਅਹਂ ਤਵ ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਭਾਰ੍ਯਾ ਕਥਂ ਭੂਤ੍ਵਾ ਜਨਨੀ ਚਾਪਿ ਭਾਰ੍ਯਾ ਵਿਰੁਦ੍ਧਮ੍ ਏਤਜ੍ ਜਲਰੂਪੇਣ ਨਾਥ
ਜਦ ਤੂੰ ਕਿਹਾ 'ਪਾਣੀ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਹੈ' ਤੇ 'ਮੈਂ ਅੱਗ ਦੇ ਪੁੱਤ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹਾਂ', ਤਾਂ ਮਾਂ ਕਿਵੇਂ ਪਤਨੀ ਹੋ ਸਕਦੀ? ਇਹ ਗੱਲ ਵਿਰੋਧੀ ਹੈ, ਪ੍ਰਭੂ, ਪਾਣੀ ਦੇ ਰੂਪ ਕਰਕੇ।
ਆਦੌ ਤੁ ਪਤ੍ਨੀ ਭਰਣਾਤ੍ ਤੁ ਭਾਰ੍ਯਾ ਜਨੇਸ੍ ਤੁ ਜਾਯਾ ਸ੍ਵਗੁਣੈਃ ਕਲਤ੍ਰਮ੍ ਇਤ੍ਯਾਦਿਰੂਪਾਣਿ ਬਿਭਰ੍षਿ ਭਦ੍ਰੇ ਕੁਰੁष੍ਵ ਵਾਕ੍ਯਂ ਮਦੁਦੀਰਿਤਂ ਯਤ੍
ਪਹਿਲਾਂ ਪਤਨੀ, ਫਿਰ ਪਾਲਣ ਵਾਲੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਭਾਰਿਆ, ਜਣਨ ਕਰਕੇ ਜਾਇਆ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਕਲਤ੍ਰਮ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਰੂਪ ਤੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਦੀ ਹੈਂ, ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀਏ। ਮੇਰੀ ਕਹੀ ਹੋਈ ਗੱਲ ਮੰਨ ਲੈ।
ਯੋ ऽਸ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਜਾਤਃ ਸ ਤੁ ਪੁਤ੍ਰ ਏਵ ਸਾ ਤਸ੍ਯ ਮਾਤੈਵ ਨ ਸਂਸ਼ਯੋ ऽਤ੍ਰ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ ਵਦਨ੍ਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤਿਤਤ੍ਤ੍ਵਵਿਜ੍ਞਾਃ ਸਾ ਨੈਵ ਯੋषਿਤ੍ ਤਨਯੇ ऽਭਿਜਾਤੇ
ਜੋ ਉਸ ਤੋਂ ਜੰਮਿਆ, ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਹੀ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ, ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੀ ਸੋਝੀ ਵਾਲੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਪੁੱਤਰ ਜੰਮਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਪਤਨੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ।
ਸ਼੍ਵਸ਼ੁਰਸ੍ਯ ਤੁ ਤਦ੍ ਵਾਕ੍ਯਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾਤ੍ਰੇਯੀ ਤਦੈਵ ਤਤ੍ ਆਗ੍ਨੇਯਂ ਰੂਪਮ੍ ਆਪਨ੍ਨਮ੍ ਅਮ੍ਭਸਾਪ੍ਲਾਵਯਤ੍ ਪਤਿਮ੍
ਸੱਸ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਅਤਰੇਈ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਅੱਗ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ ਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਉਭੌ ਤੌ ਦਂਪਤੀ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਸਂਗਤੌ ਗਾਙ੍ਗਵਾਰਿਣਾ ਸ਼ਾਨ੍ਤਰੂਪਧਰੌ ਚੋਭੌ ਦਂਪਤੀ ਸਂਬਭੂਵਤੁਃ
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਦੋਵੇਂ ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਮਿਲ ਕੇ, ਸ਼ਾਂਤ ਗੰਗਾ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ, ਤੇ ਦੋਵੇਂ ਇਕੱਠੇ ਜੋੜੇ ਬਣ ਗਏ।
ਲਕ੍ਸ਼੍ਮ੍ਯਾ ਯੁਕ੍ਤੋ ਯਥਾ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ ਉਮਯਾ ਸ਼ਂਕਰੋ ਯਥਾ ਰੋਹਿਣ੍ਯਾ ਚ ਯਥਾ ਚਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ ਤਥਾਭੂਨ੍ ਮਿਥੁਨਂ ਤਦਾ
ਜਿਵੇਂ ਵਿਸ਼ਨੁ ਲਕਸ਼ਮੀ ਨਾਲ, ਸ਼ਿਵ ਉਮਾ ਨਾਲ, ਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਰੋਹਣੀ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਜੋੜਾ ਵੀ ਉਸ ਵੇਲੇ ਇਕੱਠਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਭਰ੍ਤਾਰਂ ਪ੍ਲਾਵਯਨ੍ਤੀ ਸਾ ਦਧਾਰਾਮ੍ਬੁਮਯਂ ਵਪੁਃ ਪਰੁष੍ਣੀ ਚੇਤਿ ਵਿਖ੍ਯਾਤਾ ਗਙ੍ਗਯਾ ਸਂਗਤਾ ਨਦੀ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਡੁੱਬੋ ਕੇ, ਪਾਣੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ। ਗੰਗਾ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਉਹ ਪਰੁਸ਼ਣੀ ਨਦੀ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਈ।
ਗੋਸ਼ਤਾਰ੍ਪਣਜਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਪਰੁष੍ਣੀਸ੍ਨਾਨਤੋ ਭਵੇਤ੍ ਤਤ੍ਰ ਚਾਙ੍ਗਿਰਸਾਸ਼੍ ਚਕ੍ਰੁਰ੍ ਯਜ੍ਞਾਂਸ਼੍ ਚ ਬਹੁਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਨ੍
ਪਰੁਸ਼ਣੀ ਵਿਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਸੋ ਵਧੀਆ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਸੌ ਗਾਂ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ। ਉਥੇ ਅੰਗੀਰਸ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਦਾਨ ਵਾਲੇ ਯਜਨ ਕੀਤੇ।
ਤਤ੍ਰ ਤ੍ਰੀਣਿ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਤੀਰ੍ਥਾਨ੍ਯ੍ ਆਹੁਃ ਪੁਰਾਣਗਾਃ ਉਭਯੋਸ੍ ਤੀਰਯੋਸ੍ ਤਾਤ ਪृਥਗ੍ ਯਾਗਫਲਂ ਵਿਦੁਃ
ਪੁਰਾਣੇ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਥੇ ਤਿੰਨ ਹਜ਼ਾਰ ਤੀਰਥ ਹਨ। ਦੋਵੇਂ ਕੰਢਿਆਂ 'ਤੇ, ਪਿਆਰੇ, ਯਜਨ ਦੇ ਫਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤੇषੁ ਸ੍ਨਾਨਂ ਚ ਦਾਨਂ ਚ ਵਾਜਪੇਯਾਧਿਕਂ ਮਤਮ੍ ਵਿਸ਼ੇषਤਸ੍ ਤੁ ਗਙ੍ਗਾਯਾਃ ਪਰੁष੍ਣ੍ਯਾ ਸਹ ਸਂਗਮੇ
ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਤੇ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਵਾਜਪੇਯ ਯਜਨ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧੀਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਗੰਗਾ ਤੇ ਪਰੁਸ਼ਣੀ ਦੇ ਸੰਗਮ 'ਤੇ।
ਸ੍ਨਾਨਦਾਨਾਦਿਭਿਃ ਪੁਣ੍ਯਂ ਯਤ੍ ਤਦ੍ ਵਕ੍ਤੁਂ ਨ ਸ਼ਕ੍ਯਤੇ
ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ, ਦਾਨ ਆਦਿ ਕਰਕੇ ਜੋ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸਣੀ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ।
ਮਾਰ੍ਕਣ੍ਡੇਯਂ ਨਾਮ ਤੀਰ੍ਥਂ ਸਰ੍ਵਪਾਪਵਿਮੋਚਨਮ੍ ਸਰ੍ਵਕ੍ਰਤੁਫਲਂ ਪੁਣ੍ਯਮ੍ ਅਘੌਘਵਿਨਿਵਾਰਣਮ੍
ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨਾਂਕਾ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਂਦਾ, ਸਭ ਯਜਨਾਂ ਦੇ ਫਲ ਦਿੰਦਾ, ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਤੇ ਬਹੁਤ ਉਲਟੀਆਂ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਭਾਵਂ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸ਼ृਣੁ ਨਾਰਦ ਯਤ੍ਨਤਃ ਮਾਰ੍ਕਣ੍ਡੇਯੋ ਭਰਦ੍ਵਾਜੋ ਵਸਿष੍ਠੋ ऽਤ੍ਰਿਸ਼੍ ਚ ਗੌਤਮਃ
ਉਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਮੈਂ ਦੱਸਾਂਗਾ—ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ, ਨਾਰਦ। ਮਾਰਕੰਡੇਯ, ਭਰਦਵਾਜ, ਵਸਿਸ਼ਠ, ਅਤ੍ਰਿ ਤੇ ਗੌਤਮ—
ਯਾਜ੍ਞਵਲ੍ਕ੍ਯਸ਼੍ ਚ ਜਾਬਾਲਿਰ੍ ਮੁਨਯੋ ऽਨ੍ਯੇ ऽਪਿ ਨਾਰਦ ਏਤੇ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਪ੍ਰਣੇਤਾਰੋ ਵੇਦਵੇਦਾਙ੍ਗਪਾਰਗਾਃ
ਯਾਜ਼ਨਵਲਕ, ਜਾਬਾਲੀ ਤੇ ਹੋਰ ਰਿਸ਼ੀ, ਨਾਰਦ—ਇਹ ਸਭ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ, ਵੇਦ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹਨ।
ਪੁਰਾਣਨ੍ਯਾਯਮੀਮਾਂਸਾਕਥਾਸੁ ਪਰਿਨਿष੍ਠਿਤਾਃ ਮਿਥਃ ਸਮੂਚੁਰ੍ ਵਿਦ੍ਵਾਂਸੋ ਮੁਕ੍ਤਿਂ ਪ੍ਰਤਿ ਯਥਾਮਤਿ
ਇਹ ਪੁਰਾਣੇ, ਨਿਆਂ ਤੇ ਮੀਮਾਂਸਾ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਵਿਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਪੁੰਨ ਹਨ, ਤੇ ਆਪਸ ਵਿਚ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਮੁਕਤੀ ਬਾਰੇ ਆਪਣੀ ਸੋਚ ਅਨੁਸਾਰ ਦੱਸਿਆ।
ਕੇਚਿਜ੍ ਜ੍ਞਾਨਂ ਪ੍ਰਸ਼ਂਸਨ੍ਤਿ ਕੇਚਿਤ੍ ਕਰ੍ਮ ਤਥੋਭਯਮ੍ ਏਵਂ ਵਿਵਦਮਾਨਾਸ੍ ਤੇ ਮਾਮ੍ ਊਚੁਰ੍ ਉਭਯਂ ਮਤਮ੍
ਕੁਝ ਗਿਆਨ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ, ਕੁਝ ਕਰਮ ਦੀ, ਤੇ ਕੁਝ ਦੋਵੇਂ ਦੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਮੇਰਾ ਦੋਵੇਂ ਬਾਰੇ ਮਤ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ।
ਮਦੀਯਂ ਤੁ ਮਤਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਯਯੁਸ਼੍ ਚਕ੍ਰਗਦਾਧਰਮ੍ ਤਸ੍ਯ ਚਾਪਿ ਮਤਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ऋषਯਸ੍ ਤੇ ਮਹੌਜਸਃ
ਮੇਰਾ ਮਤ ਜਾਣ ਕੇ, ਉਹ ਚਕ੍ਰ ਤੇ ਗਦਾ ਵਾਲੇ ਦੇ ਕੋਲ ਗਏ; ਉਸ ਦਾ ਮਤ ਵੀ ਜਾਣ ਕੇ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਅੱਗੇ ਵਧ ਗਏ।
ਪੁਨਰ੍ ਵਿਵਦਮਾਨਾਸ੍ ਤੇ ਸ਼ਂਕਰਂ ਪ੍ਰष੍ਟੁਮ੍ ਉਦ੍ਯਤਾਃ ਗਙ੍ਗਾਯਾਂ ਚ ਭਵਂ ਪੂਜ੍ਯ ਤਮ੍ ਏਵਾਰ੍ਥਂ ਸ਼ਸ਼ਂਸਿਰੇ
ਉਹ ਫਿਰ ਵਿਵਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਪੁੱਛਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਏ। ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਭਵਾਨੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਉਹੀ ਗੱਲ ਉਸਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖੀ।
ਕਰ੍ਮਣਸ੍ ਤੁ ਪ੍ਰਧਾਨਤ੍ਵਮ੍ ਉਵਾਚ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾਨ੍ਤਕਃ ਕ੍ਰਿਯਾਰੂਪਂ ਚ ਤਜ੍ ਜ੍ਞਾਨਂ ਕ੍ਰਿਯਾ ਸੈਵ ਤਦ੍ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਤ੍ਰਿਪੁਰਾਂਤਕ ਨੇ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਕਰਮ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ, ਗਿਆਨ ਕਰਮ ਦਾ ਰੂਪ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਹੀ ਗਿਆਨ ਕਰਮ ਹੀ ਕਹਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਭੂਤਾਨਿ ਕਰ੍ਮਣਾ ਸਿਦ੍ਧਿਮ੍ ਆਪ੍ਨੁਯੁਃ ਕਰ੍ਮੈਵ ਵਿਸ਼੍ਵਤੋਵ੍ਯਾਪਿ ਤਦृਤੇ ਨਾਸ੍ਤਿ ਕਿਂਚਨ
ਇਸ ਲਈ, ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਕਰਮ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਸਫਲਤਾ ਹਾਸਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕਰਮ ਹੀ ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ।
ਵਿਦ੍ਯਾਭ੍ਯਾਸੋ ਯਜ੍ਞਕृਤਿਰ੍ ਯੋਗਾਭ੍ਯਾਸਃ ਸ਼ਿਵਾਰ੍ਚਨਮ੍ ਸਰ੍ਵਂ ਕਰ੍ਮੈਵ ਨਾਕਰ੍ਮੀ ਪ੍ਰਾਣੀ ਕ੍ਵਾਪ੍ਯ੍ ਅਤ੍ਰ ਵਿਦ੍ਯਤੇ
ਗਿਆਨ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ, ਯਜਨ ਦੀ ਕਰਤ, ਯੋਗ ਦਾ ਅਭਿਆਸ, ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੂਜਾ—ਇਹ ਸਭ ਕਰਮ ਹੀ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਜੀਵ ਕਰਮ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਨਹੀਂ।
ਕਰ੍ਮੈਵ ਕਾਰਣਂ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ ਅਨ੍ਯਦ੍ ਉਨ੍ਮਤ੍ਤਚੇष੍ਟਿਤਮ੍ ऋषੀਣਾਂ ਯਤ੍ਰ ਸਂਵਾਦੋ ਯਤ੍ਰ ਦੇਵੋ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਇਸ ਲਈ ਕਰਮ ਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ; ਹੋਰ ਸਭ ਕੁਝ ਮੂਰਖਾਂ ਦੀ ਚਾਲ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਓਥੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਪ੍ਰਭੂ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਚਕਾਰ ਨਿਰ੍ਣਯਂ ਸਰ੍ਵਂ ਕਰ੍ਮਣਾਵਾਪ੍ਯਤੇ ਨृਭਿਃ ਮਾਰ੍ਕਣ੍ਡਂ ਮੁਖ੍ਯਤਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਮਾਰ੍ਕਣ੍ਡਮ੍ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਉਸ ਨੇ ਫੈਸਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਕਰਮ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਮਾਰਕੰਡਾ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਰੱਖ ਕੇ—ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਮਾਰਕੰਡਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤੀਰ੍ਥਮ੍ ऋषਿਗਣਾਕੀਰ੍ਣਂ ਗਙ੍ਗਾਯਾ ਉਤ੍ਤਰੇ ਤਟੇ ਪਿਤॄਣਾਂ ਪਾਵਨਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਸ੍ਮਰਣਾਦ੍ ਅਪਿ ਸਰ੍ਵਦਾ
ਇਹ ਤੀਰਥ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਭੀੜ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਗੰਗਾ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਕੰਢੇ ਤੇ ਹੈ; ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਪੂਨਿਆਤਮਕ, ਸਦਾ ਯਾਦ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਦੇਂਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰਾष੍ਟੌ ਨਵਤਿਸ੍ ਤਾਤ ਤੀਰ੍ਥਾਨ੍ਯ੍ ਆਹ ਜਗਨ੍ਮਯਃ ਵੇਦੇਨ ਚਾਪਿ ਤਤ੍ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਮ੍ ऋषਯੋ ਮੇਨਿਰੇ ਚ ਤਤ੍
ਉਥੇ, ਪਿਆਰੇ, ਜਗਤ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉੱਤਰੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਅਠਾਨਵੇਂ ਤੀਰਥ ਹਨ; ਇਹ ਵੀ ਵੇਦ ਵਿੱਚ ਉਲਲੇਖਿਆ ਗਿਆ, ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਮੰਨਿਆ।
ਯਾਯਾਤਮ੍ ਅਪਰਂ ਤੀਰ੍ਥਂ ਯਤ੍ਰ ਕਾਲਞ੍ਜਰਃ ਸ਼ਿਵਃ ਸਰ੍ਵਪਾਪਪ੍ਰਸ਼ਮਨਂ ਤਦ੍ਵृਤ੍ਤਮ੍ ਉਚ੍ਯਤੇ ਮਯਾ
ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਦੂਜੇ ਤੀਰਥ ਤੇ ਜਾਓ, ਜਿੱਥੇ ਕਾਲੰਜਰ ਸ਼ਿਵ ਵਸਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਕਥਾ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।
ਯਯਾਤਿਰ੍ ਨਾਹੁषੋ ਰਾਜਾ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਦ੍ ਇਨ੍ਦ੍ਰ ਇਵਾਪਰਃ ਤਸ੍ਯ ਭਾਰ੍ਯਾਦ੍ਵਯਂ ਚਾਸੀਤ੍ ਕੁਲਲਕ੍ਸ਼ਣਭੂषਿਤਮ੍
ਯਯਾਤੀ, ਨਾਹੁਸ਼ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਜੋ ਇੰਦਰ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਪਤਨੀਆਂ ਸਨ, ਦੋਵੇਂ ਉੱਚ ਕੁਲ ਦੀਆਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ।
ਜ੍ਯੇष੍ਠਾ ਤੁ ਦੇਵਯਾਨੀਤਿ ਨਾਮ੍ਨਾ ਸ਼ੁਕ੍ਰਸੁਤਾ ਸ਼ੁਭਾ ਸ਼ਰ੍ਮਿष੍ਠੇਤਿ ਦ੍ਵਿਤੀਯਾ ਸਾ ਸੁਤਾ ਸ੍ਯਾਦ੍ ਵृषਪਰ੍ਵਣਃ
ਵੱਡੀ ਪਤਨੀ ਦਾ ਨਾਮ ਦੇਵਯਾਨੀ ਸੀ, ਜੋ ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਸੀ; ਦੂਜੀ ਦਾ ਨਾਮ ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਸੀ, ਜੋ ਵ੍ਰਿਸ਼ਪਰਵਨ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ ਸੀ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ੍ਯ੍ ਅਪਿ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞਾ ਦੇਵਯਾਨੀ ਸੁਮਧ੍ਯਮਾ ਯਯਾਤੇਰ੍ ਅਭਵਦ੍ ਭਾਰ੍ਯਾ ਸਾ ਤੁ ਸ਼ੁਕ੍ਰਪ੍ਰਸਾਦਤਃ
ਦੇਵਯਾਨੀ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੇ ਮਹਾਨ ਗਿਆਨਵਾਨ ਸੀ, ਸੁੰਦਰ ਮਧਯਮ ਵਾਲੀ, ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਯਯਾਤੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਬਣੀ।