ਅਗ੍ਨੇਃ ਪ੍ਰਭਾਵਾਤ੍ ਪਰੁषਮ੍ ਆਤ੍ਰੇਯੀਂ ਸਰ੍ਵਦਾਵਦਤ੍ ਆਤ੍ਰੇਯ੍ਯ੍ ਅਪਿ ਚ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषਾਂ ਕੁਰ੍ਵਤੀ ਸਰ੍ਵਦਾਭਵਤ੍
ਅਗਨੀ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਪਰੁਸ਼ਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਤ੍ਰੇਈ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਆਤ੍ਰੇਈ ਵੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਰਹੀ।
ਤਸ੍ਯਾਮ੍ ਆਙ੍ਗਿਰਸਾ ਜਾਤਾ ਮਹਾਬਲਪਰਾਕ੍ਰਮਾਃ ਅਙ੍ਗਿਰਾਃ ਪਰੁषਂ ਵਾਦੀਦ੍ ਆਤ੍ਰੇਯੀਂ ਨਿਤ੍ਯਮ੍ ਏਵ ਚ
ਉਸ ਤੋਂ ਅੰਗੀਰਸਾਂ ਜਨਮੇ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਤੇ ਵਿਰਲੇ ਸੀ। ਅੰਗੀਰਸ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਤ੍ਰੇਈ ਨਾਲ ਰੁੱਖੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਪੁਤ੍ਰਾਸ੍ ਤ੍ਵ੍ ਆਙ੍ਗਿਰਸਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਪਿਤਰਂ ਸ਼ਮਯਨ੍ਤਿ ਤੇ ਸਾ ਕਦਾਚਿਦ੍ ਭਰ੍ਤृਵਾਕ੍ਯਾਦ੍ ਉਦ੍ਵਿਗ੍ਨਾ ਪਰੁषਾਕ੍ਸ਼ਰਾਤ੍ ਕृਤਾਞ੍ਜਲਿਪੁਟਾ ਦੀਨਾ ਪ੍ਰਾਬ੍ਰਵੀਚ੍ ਛ੍ਵਸ਼ੁਰਂ ਗੁਰੁਮ੍
ਅੰਗੀਰਸਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੇ। ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਪਤੀ ਦੀ ਰੁੱਖੀ ਗੱਲ ਤੋਂ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਉਦਾਸ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਸਸੁਰ, ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਬੋਲ ਪਈ।
ਅਤ੍ਰਿਜਾਹਂ ਹਵ੍ਯਵਾਹ ਭਾਰ੍ਯਾ ਤਵ ਸੁਤਸ੍ਯ ਵੈ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषਣਪਰਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਪੁਤ੍ਰਾਣਾਂ ਭਰ੍ਤੁਰ੍ ਏਵ ਚ
ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਹੇ ਹਵਨ ਵਾਲੇ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤ੍ਰੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹਾਂ। ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਪਤੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਰਹੀ ਹਾਂ।'
ਪਤਿਰ੍ ਮਾਂ ਪਰੁषਂ ਵਕ੍ਤਿ ਵृਥੈਵੋਦ੍ਵੀਕ੍ਸ਼ਤੇ ਰੁषਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਧਿ ਮਾਂ ਸੁਰਜ੍ਯੇष੍ਠ ਭਰ੍ਤਾਰਂ ਮਮ ਦੈਵਤਮ੍
ਮੇਰਾ ਪਤੀ ਮੈਨੂੰ ਰੁੱਖੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਬਿਨਾ ਕਾਰਨ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਤੱਕਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ, ਮੈਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰ, ਮੇਰਾ ਪਤੀ ਮੇਰਾ ਦੇਵਤਾ ਹੈ।
ਅਙ੍ਗਾਰੇਭ੍ਯਃ ਸਮੁਦ੍ਭੂਤੋ ਭਰ੍ਤਾ ਤੇ ਹ੍ਯ੍ ਅਙ੍ਗਿਰਾ ऋषਿਃ ਯਥਾ ਸ਼ਾਨ੍ਤੋ ਭਵੇਦ੍ ਭਦ੍ਰੇ ਤਥਾ ਨੀਤਿਰ੍ ਵਿਧੀਯਤਾਮ੍
ਤੇਰਾ ਪਤੀ, ਅੰਗੀਰਸ ਰਿਸ਼ੀ, ਅੰਗਾਰਾਂ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਹੈ। ਹੇ ਭਲੀ, ਐਸਾ ਉਪਾਅ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਕਿ ਉਹ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਵੇ।
ਆਗ੍ਨੇਯੋ ऽਗ੍ਨਿਂ ਸਮਾਯਾਤੋ ਤਵ ਭਰ੍ਤਾ ਵਰਾਨਨੇ ਤਦਾ ਤ੍ਵਂ ਜਲਰੂਪੇਣ ਪ੍ਲਾਵਯੇਥਾ ਮਦਾਜ੍ਞਯਾ
ਤੇਰਾ ਪਤੀ, ਜੋ ਅਗਨੀ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ, ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆਇਆ ਹੈ, ਹੇ ਸੋਹਣੀ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ। ਮੇਰੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਤੂੰ ਪਾਣੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਡੁਬਾ ਦੇ।
ਸਹੇਯਂ ਪਰੁषਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਮਾ ਭਰ੍ਤਾਗ੍ਨਿਂ ਸਮਾਵਿਸ਼ੇਤ੍ ਭਰ੍ਤਰਿ ਪ੍ਰਤਿਕੂਲਾਨਾਂ ਯੋषਿਤਾਂ ਜੀਵਨੇਨ ਕਿਮ੍
ਮੈਂ ਰੁੱਖੀ ਗੱਲ ਸਹਿ ਲਵਾਂਗੀ, ਪਰ ਮੇਰਾ ਪਤੀ ਅਗਨੀ ਵਿੱਚ ਨਾ ਜਾਵੇ। ਪਤੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਜੀਵਨ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ?
ਇਚ੍ਛੇਯਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਵਾਕ੍ਯਾਨਿ ਭਰ੍ਤਾਰਂ ਲਭਤੇ ਤਥਾ
ਮੈਂ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਕਿ ਆਪਣਾ ਪਤੀ ਮਿਲੇ।
ਅਗ੍ਨਿਸ੍ ਤ੍ਵ੍ ਅਪ੍ਸੁ ਸ਼ਰੀਰੇषੁ ਸ੍ਥਾਵਰੇ ਜਙ੍ਗਮੇ ਤਥਾ ਤਵ ਭਰ੍ਤੁਰ੍ ਅਹਂ ਧਾਮ ਨਿਤ੍ਯਂ ਚ ਜਨਕੋ ਮਤਃ
ਅਗਨੀ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ, ਸਰੀਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਅਡੋਲ ਤੇ ਚਲਦਿਆਂ ਵਿਚ ਵੀ ਵੱਸਦੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੇਰੇ ਪਤੀ ਦਾ ਠਿਕਾਣਾ ਤੇ ਜਣਨਹਾਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ।
ਯੋ ऽਹਂ ਸੋ ऽਹਮ੍ ਇਤਿ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਨ ਚਿਨ੍ਤਾਂ ਕਰ੍ਤੁਮ੍ ਅਰ੍ਹਸਿ ਕਿਂ ਚਾਪੋ ਮਾਤਰੋ ਦੇਵ੍ਯੋ ਹ੍ਯ੍ ਅਗ੍ਨਿਃ ਸ਼੍ਵਸ਼ੁਰ ਇਤ੍ਯ੍ ਅਪਿ ਇਤਿ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਵਿਨਿਸ਼੍ਚਿਤ੍ਯ ਮਾ ਵਿषਣ੍ਣਾ ਭਵ ਸ੍ਨੁषੇ
ਜਦ ਤੂੰ ਜਾਣ ਲਿਆ ਕਿ 'ਮੈਂ ਹੀ ਉਹ ਆਪ ਹਾਂ', ਫਿਰ ਚਿੰਤਾ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਸੋਚ ਸਮਝ ਕੇ ਵੇਖ: ਪਾਣੀ, ਮਾਵਾਂ, ਦੇਵੀਆਂ, ਅੱਗ ਜਾਂ ਸੱਸ—ਇਹ ਸਭ ਕੀ ਹਨ? ਇਸ ਲਈ, ਪੂਰੀ ਸੋਝੀ ਨਾਲ, ਸਨੁਹਰੀਏ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਉਦਾਸੀ ਨਾ ਆਉਣ ਦੇ।
ਆਪੋ ਜਨਨ੍ਯ ਇਤਿ ਯਦ੍ ਬਭਾषੇ ਅਗ੍ਨੇਰ੍ ਅਹਂ ਤਵ ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਭਾਰ੍ਯਾ ਕਥਂ ਭੂਤ੍ਵਾ ਜਨਨੀ ਚਾਪਿ ਭਾਰ੍ਯਾ ਵਿਰੁਦ੍ਧਮ੍ ਏਤਜ੍ ਜਲਰੂਪੇਣ ਨਾਥ
ਜਦ ਤੂੰ ਕਿਹਾ 'ਪਾਣੀ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਹੈ' ਤੇ 'ਮੈਂ ਅੱਗ ਦੇ ਪੁੱਤ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹਾਂ', ਤਾਂ ਮਾਂ ਕਿਵੇਂ ਪਤਨੀ ਹੋ ਸਕਦੀ? ਇਹ ਗੱਲ ਵਿਰੋਧੀ ਹੈ, ਪ੍ਰਭੂ, ਪਾਣੀ ਦੇ ਰੂਪ ਕਰਕੇ।
ਆਦੌ ਤੁ ਪਤ੍ਨੀ ਭਰਣਾਤ੍ ਤੁ ਭਾਰ੍ਯਾ ਜਨੇਸ੍ ਤੁ ਜਾਯਾ ਸ੍ਵਗੁਣੈਃ ਕਲਤ੍ਰਮ੍ ਇਤ੍ਯਾਦਿਰੂਪਾਣਿ ਬਿਭਰ੍षਿ ਭਦ੍ਰੇ ਕੁਰੁष੍ਵ ਵਾਕ੍ਯਂ ਮਦੁਦੀਰਿਤਂ ਯਤ੍
ਪਹਿਲਾਂ ਪਤਨੀ, ਫਿਰ ਪਾਲਣ ਵਾਲੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਭਾਰਿਆ, ਜਣਨ ਕਰਕੇ ਜਾਇਆ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਕਲਤ੍ਰਮ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਰੂਪ ਤੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਦੀ ਹੈਂ, ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀਏ। ਮੇਰੀ ਕਹੀ ਹੋਈ ਗੱਲ ਮੰਨ ਲੈ।
ਯੋ ऽਸ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਜਾਤਃ ਸ ਤੁ ਪੁਤ੍ਰ ਏਵ ਸਾ ਤਸ੍ਯ ਮਾਤੈਵ ਨ ਸਂਸ਼ਯੋ ऽਤ੍ਰ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ ਵਦਨ੍ਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤਿਤਤ੍ਤ੍ਵਵਿਜ੍ਞਾਃ ਸਾ ਨੈਵ ਯੋषਿਤ੍ ਤਨਯੇ ऽਭਿਜਾਤੇ
ਜੋ ਉਸ ਤੋਂ ਜੰਮਿਆ, ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਹੀ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ, ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੀ ਸੋਝੀ ਵਾਲੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਪੁੱਤਰ ਜੰਮਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਪਤਨੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ।
ਸ਼੍ਵਸ਼ੁਰਸ੍ਯ ਤੁ ਤਦ੍ ਵਾਕ੍ਯਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾਤ੍ਰੇਯੀ ਤਦੈਵ ਤਤ੍ ਆਗ੍ਨੇਯਂ ਰੂਪਮ੍ ਆਪਨ੍ਨਮ੍ ਅਮ੍ਭਸਾਪ੍ਲਾਵਯਤ੍ ਪਤਿਮ੍
ਸੱਸ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਅਤਰੇਈ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਅੱਗ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ ਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਉਭੌ ਤੌ ਦਂਪਤੀ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਸਂਗਤੌ ਗਾਙ੍ਗਵਾਰਿਣਾ ਸ਼ਾਨ੍ਤਰੂਪਧਰੌ ਚੋਭੌ ਦਂਪਤੀ ਸਂਬਭੂਵਤੁਃ
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਦੋਵੇਂ ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਮਿਲ ਕੇ, ਸ਼ਾਂਤ ਗੰਗਾ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ, ਤੇ ਦੋਵੇਂ ਇਕੱਠੇ ਜੋੜੇ ਬਣ ਗਏ।
ਲਕ੍ਸ਼੍ਮ੍ਯਾ ਯੁਕ੍ਤੋ ਯਥਾ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ ਉਮਯਾ ਸ਼ਂਕਰੋ ਯਥਾ ਰੋਹਿਣ੍ਯਾ ਚ ਯਥਾ ਚਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ ਤਥਾਭੂਨ੍ ਮਿਥੁਨਂ ਤਦਾ
ਜਿਵੇਂ ਵਿਸ਼ਨੁ ਲਕਸ਼ਮੀ ਨਾਲ, ਸ਼ਿਵ ਉਮਾ ਨਾਲ, ਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਰੋਹਣੀ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਜੋੜਾ ਵੀ ਉਸ ਵੇਲੇ ਇਕੱਠਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਭਰ੍ਤਾਰਂ ਪ੍ਲਾਵਯਨ੍ਤੀ ਸਾ ਦਧਾਰਾਮ੍ਬੁਮਯਂ ਵਪੁਃ ਪਰੁष੍ਣੀ ਚੇਤਿ ਵਿਖ੍ਯਾਤਾ ਗਙ੍ਗਯਾ ਸਂਗਤਾ ਨਦੀ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਡੁੱਬੋ ਕੇ, ਪਾਣੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ। ਗੰਗਾ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਉਹ ਪਰੁਸ਼ਣੀ ਨਦੀ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਈ।
ਗੋਸ਼ਤਾਰ੍ਪਣਜਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਪਰੁष੍ਣੀਸ੍ਨਾਨਤੋ ਭਵੇਤ੍ ਤਤ੍ਰ ਚਾਙ੍ਗਿਰਸਾਸ਼੍ ਚਕ੍ਰੁਰ੍ ਯਜ੍ਞਾਂਸ਼੍ ਚ ਬਹੁਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਨ੍
ਪਰੁਸ਼ਣੀ ਵਿਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਸੋ ਵਧੀਆ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਸੌ ਗਾਂ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ। ਉਥੇ ਅੰਗੀਰਸ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਦਾਨ ਵਾਲੇ ਯਜਨ ਕੀਤੇ।
ਤਤ੍ਰ ਤ੍ਰੀਣਿ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਤੀਰ੍ਥਾਨ੍ਯ੍ ਆਹੁਃ ਪੁਰਾਣਗਾਃ ਉਭਯੋਸ੍ ਤੀਰਯੋਸ੍ ਤਾਤ ਪृਥਗ੍ ਯਾਗਫਲਂ ਵਿਦੁਃ
ਪੁਰਾਣੇ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਥੇ ਤਿੰਨ ਹਜ਼ਾਰ ਤੀਰਥ ਹਨ। ਦੋਵੇਂ ਕੰਢਿਆਂ 'ਤੇ, ਪਿਆਰੇ, ਯਜਨ ਦੇ ਫਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤੇषੁ ਸ੍ਨਾਨਂ ਚ ਦਾਨਂ ਚ ਵਾਜਪੇਯਾਧਿਕਂ ਮਤਮ੍ ਵਿਸ਼ੇषਤਸ੍ ਤੁ ਗਙ੍ਗਾਯਾਃ ਪਰੁष੍ਣ੍ਯਾ ਸਹ ਸਂਗਮੇ
ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਤੇ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਵਾਜਪੇਯ ਯਜਨ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧੀਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਗੰਗਾ ਤੇ ਪਰੁਸ਼ਣੀ ਦੇ ਸੰਗਮ 'ਤੇ।
ਸ੍ਨਾਨਦਾਨਾਦਿਭਿਃ ਪੁਣ੍ਯਂ ਯਤ੍ ਤਦ੍ ਵਕ੍ਤੁਂ ਨ ਸ਼ਕ੍ਯਤੇ
ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ, ਦਾਨ ਆਦਿ ਕਰਕੇ ਜੋ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸਣੀ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ।
ਮਾਰ੍ਕਣ੍ਡੇਯਂ ਨਾਮ ਤੀਰ੍ਥਂ ਸਰ੍ਵਪਾਪਵਿਮੋਚਨਮ੍ ਸਰ੍ਵਕ੍ਰਤੁਫਲਂ ਪੁਣ੍ਯਮ੍ ਅਘੌਘਵਿਨਿਵਾਰਣਮ੍
ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨਾਂਕਾ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਂਦਾ, ਸਭ ਯਜਨਾਂ ਦੇ ਫਲ ਦਿੰਦਾ, ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਤੇ ਬਹੁਤ ਉਲਟੀਆਂ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਭਾਵਂ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸ਼ृਣੁ ਨਾਰਦ ਯਤ੍ਨਤਃ ਮਾਰ੍ਕਣ੍ਡੇਯੋ ਭਰਦ੍ਵਾਜੋ ਵਸਿष੍ਠੋ ऽਤ੍ਰਿਸ਼੍ ਚ ਗੌਤਮਃ
ਉਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਮੈਂ ਦੱਸਾਂਗਾ—ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ, ਨਾਰਦ। ਮਾਰਕੰਡੇਯ, ਭਰਦਵਾਜ, ਵਸਿਸ਼ਠ, ਅਤ੍ਰਿ ਤੇ ਗੌਤਮ—
ਯਾਜ੍ਞਵਲ੍ਕ੍ਯਸ਼੍ ਚ ਜਾਬਾਲਿਰ੍ ਮੁਨਯੋ ऽਨ੍ਯੇ ऽਪਿ ਨਾਰਦ ਏਤੇ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਪ੍ਰਣੇਤਾਰੋ ਵੇਦਵੇਦਾਙ੍ਗਪਾਰਗਾਃ
ਯਾਜ਼ਨਵਲਕ, ਜਾਬਾਲੀ ਤੇ ਹੋਰ ਰਿਸ਼ੀ, ਨਾਰਦ—ਇਹ ਸਭ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ, ਵੇਦ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹਨ।
ਪੁਰਾਣਨ੍ਯਾਯਮੀਮਾਂਸਾਕਥਾਸੁ ਪਰਿਨਿष੍ਠਿਤਾਃ ਮਿਥਃ ਸਮੂਚੁਰ੍ ਵਿਦ੍ਵਾਂਸੋ ਮੁਕ੍ਤਿਂ ਪ੍ਰਤਿ ਯਥਾਮਤਿ
ਇਹ ਪੁਰਾਣੇ, ਨਿਆਂ ਤੇ ਮੀਮਾਂਸਾ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਵਿਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਪੁੰਨ ਹਨ, ਤੇ ਆਪਸ ਵਿਚ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਮੁਕਤੀ ਬਾਰੇ ਆਪਣੀ ਸੋਚ ਅਨੁਸਾਰ ਦੱਸਿਆ।
ਕੇਚਿਜ੍ ਜ੍ਞਾਨਂ ਪ੍ਰਸ਼ਂਸਨ੍ਤਿ ਕੇਚਿਤ੍ ਕਰ੍ਮ ਤਥੋਭਯਮ੍ ਏਵਂ ਵਿਵਦਮਾਨਾਸ੍ ਤੇ ਮਾਮ੍ ਊਚੁਰ੍ ਉਭਯਂ ਮਤਮ੍
ਕੁਝ ਗਿਆਨ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ, ਕੁਝ ਕਰਮ ਦੀ, ਤੇ ਕੁਝ ਦੋਵੇਂ ਦੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਮੇਰਾ ਦੋਵੇਂ ਬਾਰੇ ਮਤ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ।
ਮਦੀਯਂ ਤੁ ਮਤਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਯਯੁਸ਼੍ ਚਕ੍ਰਗਦਾਧਰਮ੍ ਤਸ੍ਯ ਚਾਪਿ ਮਤਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ऋषਯਸ੍ ਤੇ ਮਹੌਜਸਃ
ਮੇਰਾ ਮਤ ਜਾਣ ਕੇ, ਉਹ ਚਕ੍ਰ ਤੇ ਗਦਾ ਵਾਲੇ ਦੇ ਕੋਲ ਗਏ; ਉਸ ਦਾ ਮਤ ਵੀ ਜਾਣ ਕੇ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਅੱਗੇ ਵਧ ਗਏ।
ਪੁਨਰ੍ ਵਿਵਦਮਾਨਾਸ੍ ਤੇ ਸ਼ਂਕਰਂ ਪ੍ਰष੍ਟੁਮ੍ ਉਦ੍ਯਤਾਃ ਗਙ੍ਗਾਯਾਂ ਚ ਭਵਂ ਪੂਜ੍ਯ ਤਮ੍ ਏਵਾਰ੍ਥਂ ਸ਼ਸ਼ਂਸਿਰੇ
ਉਹ ਫਿਰ ਵਿਵਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਪੁੱਛਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਏ। ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਭਵਾਨੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਉਹੀ ਗੱਲ ਉਸਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖੀ।
ਕਰ੍ਮਣਸ੍ ਤੁ ਪ੍ਰਧਾਨਤ੍ਵਮ੍ ਉਵਾਚ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾਨ੍ਤਕਃ ਕ੍ਰਿਯਾਰੂਪਂ ਚ ਤਜ੍ ਜ੍ਞਾਨਂ ਕ੍ਰਿਯਾ ਸੈਵ ਤਦ੍ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਤ੍ਰਿਪੁਰਾਂਤਕ ਨੇ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਕਰਮ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ, ਗਿਆਨ ਕਰਮ ਦਾ ਰੂਪ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਹੀ ਗਿਆਨ ਕਰਮ ਹੀ ਕਹਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।