ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਮੁਕ੍ਤਿਃ ਸਰ੍ਵਪੂਜ੍ਯਾ ਤਾਮ੍ ਇਚ੍ਛੇਯਂ ਜਗਨ੍ਮਯ
ਭਗਤੀ ਰਾਹੀਂ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀ ਮੁਕਤੀ ਸਭ ਵਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਹੈ। ਮੈਂ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਹਾਂ, ਉਹੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।
ਏਤਦ੍ ਏਵਾਨ੍ਤਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਦੀਯਤੇ ਮਾਮ੍ ਅਨੁਸ੍ਮਰਨ੍ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਯਾਥਵਾਰ੍ਥਿਭ੍ਯਸ੍ ਤਦ੍ ਏਵਾਕ੍ਸ਼ਯਤਾਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਇਹੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਭੇਦ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: ਜੋ ਮੇਰੀ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੋਵੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਾਂ ਮੰਗਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ, ਉਹੀ ਅਮਰਤਾ ਪਾ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਮਾਮ੍ ਅਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾਥ ਯਦ੍ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ ਤਤ੍ ਤਨ੍ਮਾਤ੍ਰਫਲਪ੍ਰਦਮ੍ ਤਤ੍ ਪੁਨਰ੍ ਦਤ੍ਤਮ੍ ਏਵੇਹ ਨ ਭੋਗਾਯਾਤ੍ਰ ਕਲ੍ਪਤੇ
ਮੇਰਾ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ ਜੋ ਕੁਝ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣਾ ਹੀ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਜੋ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਉਹ ਮੁੜ ਸੁਖ-ਵਿਲਾਸ ਲਈ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ ਦੇਹਿ ਮਹਾਬੁਦ੍ਧੇ ਭੋਜ੍ਯਂ ਕਿਂਚਿਨ੍ ਮਮ ਧ੍ਰੁਵਮ੍ ਅਥਵਾ ਵਿਪ੍ਰਮੁਖ੍ਯਾਯ ਗੌਤਮੀਤੀਰਮ੍ ਆਸ਼੍ਰਿਤਃ
ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਵੱਡੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ, ਮੈਨੂੰ ਕੁਝ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਦੇ ਦੇ, ਜਾਂ ਫਿਰ ਗੌਤਮੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਆਏ ਕਿਸੇ ਵੱਡੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦੇ ਦੇ।
ਮੌਦ੍ਗਲ੍ਯਃ ਪ੍ਰਾਹ ਤਂ ਵਿष੍ਣੁਂ ਦੇਯਂ ਮਮ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਨਾਨ੍ਯਤ੍ ਕਿਂਚਨ ਦੇਹਾਦਿ ਯਤ੍ ਤਤ੍ ਤ੍ਵਯਿ ਸਮਰ੍ਪਿਤਮ੍
ਮੌਦਗਲਯ ਨੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: 'ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਦੇਣ ਲਈ ਕੁਝ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਕੁਝ ਸਰੀਰ ਆਦਿਕ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸੀ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹਾਂ।'
ਤਤੋ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ ਗਰੁਤ੍ਮਨ੍ਤਂ ਪ੍ਰਾਹ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਜਗਤ੍ਪਤਿਃ ਇਹਾਨਯਸ੍ਵ ਕਣਿਸ਼ਂ ਮਮਾਯਂ ਚਾਰ੍ਪਯਿष੍ਯਤਿ
ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਣੂ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹਨ, ਗਰੁੜ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: 'ਤੁਰੰਤ ਕਣਿਸ਼ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਲਿਆ, ਉਹ ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਭੇਟ ਕਰੇਗਾ।'
ਤਤੋ ਯੋਗ੍ਯਾਨ੍ ਅਯਂ ਭੋਗਾਨ੍ ਪ੍ਰਾਪ੍ਸ੍ਯਤੇ ਮਨਸਃ ਪ੍ਰਿਯਾਨ੍ ਆਕਰ੍ਣ੍ਯ ਸ੍ਵਾਮਿਨਾਦਿष੍ਟਂ ਤਥਾ ਚਕ੍ਰੇ ਸ ਪਕ੍ਸ਼ਿਰਾਟ੍
ਫਿਰ, ਉਹ ਮਨਪਸੰਦ ਤੇ ਯੋਗ ਸੁਖ-ਵਿਲਾਸ ਪਾਵੇਗਾ। ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਦੀ ਆਗਿਆ ਸੁਣ ਕੇ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਓਹੀ ਕੀਤਾ।
ਵਿष੍ਣੁਹਸ੍ਤੇ ਕਣਾਨ੍ ਪ੍ਰਾਦਾਤ੍ ਸ ਮੌਦ੍ਗਲ੍ਯੋ ਯਤਵ੍ਰਤਃ ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨ੍ ਅਨ੍ਤਰੇ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ ਵਿਸ਼੍ਵਕਰ੍ਮਾਣਮ੍ ਅਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਮੌਦਗਲਯ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਰਤ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਅਨਾਜ ਦੇ ਦਾਣੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤੇ। ਇਸ ਵੇਲੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਯਾਵਚ੍ ਚਾਸ੍ਯ ਕੁਲੇ ਸਪ੍ਤ ਪੁਰੁषਾਸ੍ ਤਾਵਦ੍ ਏਵ ਤੁ ਭਵਿਤਾਰੋ ਮਹਾਬੁਦ੍ਧੇ ਤਾਵਤ੍ ਕਾਮਾ ਮਨੀषਿਤਾਃ ਗਾਵੋ ਹਿਰਣ੍ਯਂ ਧਾਨ੍ਯਾਨਿ ਵਸ੍ਤ੍ਰਾਣ੍ਯ੍ ਆਭਰਣਾਨਿ ਚ
ਜਦ ਤੱਕ ਇਸ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿਚ ਸੱਤ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਰਹਿਣਗੀਆਂ, ਹੇ ਵੱਡੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ, ਉਹ ਤਦ ਤੱਕ ਹੀ ਰਹਿਣਗੀਆਂ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸੁਖ-ਸਾਧਨ—ਗਾਂਵਾਂ, ਸੋਨਾ, ਅਨਾਜ, ਕੱਪੜੇ ਤੇ ਗਹਣੇ—ਮਿਲਦੇ ਰਹਿਣਗੇ।
ਯਚ੍ ਚ ਕਿਂਚਿਨ੍ ਮਨਃਪ੍ਰੀਤ੍ਯੈ ਲੋਕੇ ਭਵਤਿ ਭੂषਣਮ੍ ਤਤ੍ ਸਰ੍ਵਮ੍ ਆਪ ਮੌਦ੍ਗਲ੍ਯੋ ਵਿष੍ਣੁਗਙ੍ਗਾਪ੍ਰਭਾਵਤਃ
ਜਗਤ ਵਿਚ ਮਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਜੋ ਕੁਝ ਗਹਣਾ ਹੈ, ਮੌਦਗਲਯ ਨੇ ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਸ਼ਣੂ ਤੇ ਗੰਗਾ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ।
ਗृਹਂ ਗਚ੍ਛੇਤਿ ਮੌਦ੍ਗਲ੍ਯੋ ਵਿष੍ਣੁਨੋਕ੍ਤਸ੍ ਤਤੋ ਯਯੌ ਆਸ਼੍ਰਮੇ ਸ੍ਵਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਰ੍ਦ੍ਧਿਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ऋषਿਰ੍ ਅਭਾषਤ
ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਘਰ ਜਾ,' ਤੇ ਮੌਦਗਲਯ ਚਲਿਆ ਗਿਆ। ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿਚ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਾਧੂ ਦੌਲਤ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਬੋਲਿਆ।
ਅਹੋ ਦਾਨਪ੍ਰਭਾਵੋ ऽਯਮ੍ ਅਹੋ ਵਿष੍ਣੋਰ੍ ਅਨੁਸ੍ਮृਤਿਃ ਅਹੋ ਗਙ੍ਗਾਪ੍ਰਭਾਵਸ਼੍ ਚ ਕੈਰ੍ ਵਿਚਾਰ੍ਯੋ ਮਹਾਨ੍ ਅਯਮ੍
ਵਾਹ, ਇਹ ਦਾਨ ਦੀ ਤਾਕਤ ਹੈ! ਵਾਹ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਯਾਦ ਦਾ ਫਲ ਹੈ! ਵਾਹ, ਗੰਗਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਹੈ! ਇਹ ਵੱਡਿਆਈ ਕਿਸੇ ਵਲੋਂ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝੀ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੀ।
ਮੌਦ੍ਗਲ੍ਯੋ ਭਾਰ੍ਯਯਾ ਸਾਰ੍ਧਂ ਪੁਤ੍ਰੈਃ ਪੌਤ੍ਰੈਸ਼੍ ਚ ਬਨ੍ਧੁਭਿਃ ਪਿਤृਭ੍ਯਾਂ ਬੁਭੁਜੇ ਭੋਗਾਨ੍ ਭੁਕ੍ਤਿਂ ਮੁਕ੍ਤਿਮ੍ ਅਵਾਪ ਚ
ਮੌਦਗਲਯ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ, ਪੁੱਤਰਾਂ, ਪੋਤਿਆਂ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਤੇ ਮਾਪਿਆਂ ਸਮੇਤ ਸੁਖ-ਵਿਲਾਸ ਭੋਗਿਆ ਤੇ ਦੋਵੇਂ—ਸੁਖ ਤੇ ਮੁਕਤੀ—ਹਾਸਲ ਕੀਤੇ।
ਤਤਃ ਪ੍ਰਭृਤਿ ਤਤ੍ ਤੀਰ੍ਥਂ ਮੌਦ੍ਗਲ੍ਯਂ ਵੈष੍ਣਵਂ ਤਥਾ ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਨਾਨਂ ਚ ਦਾਨਂ ਚ ਭੁਕ੍ਤਿਮੁਕ੍ਤਿਫਲਪ੍ਰਦਮ੍
ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਮੌਦਗਲਯ ਦਾ ਉਹ ਤੀਰਥ ਵਿਸ਼ਣੂ-ਭਗਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਤੇ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸੁਖ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੋਵੇਂ ਫਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
ਤਤ੍ਰ ਸ਼੍ਰੁਤਿਃ ਸ੍ਮृਤਿਰ੍ ਵਾਪਿ ਤੀਰ੍ਥਸ੍ਯ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਕਥਂਚਨ ਤਸ੍ਯ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ ਭਵੇਤ੍ ਪ੍ਰੀਤਃ ਪਾਪੈਰ੍ ਮੁਕ੍ਤਃ ਸੁਖੀ ਭਵੇਤ੍
ਜੇ ਕਿਸੇ ਤੀਰਥ ਦਾ ਜਿਕਰ ਵੇਦਾਂ ਜਾਂ ਸਮ੍ਰਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਵਿਸ਼ਨੁ ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਸੁਖੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਏਕਾਦਸ਼ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਤੀਰ੍ਥਾਨਾਂ ਤੀਰਯੋਰ੍ ਦ੍ਵਯੋਃ ਸਰ੍ਵਾਰ੍ਥਦਾਯਿਨਾਂ ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਨਾਨਦਾਨਜਪਾਦਿਭਿਃ
ਦੋਵਾਂ ਕੰਢਿਆਂ ਉੱਤੇ ਗਿਆਰਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਤੀਰਥ ਹਨ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਦੇ ਹਨ — ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ, ਦਾਨ, ਜਪ ਤੇ ਹੋਰ ਕਰਮਾਂ ਰਾਹੀਂ।
ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਤੀਰ੍ਥਮ੍ ਇਤਿ ਖ੍ਯਾਤਂ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਲ੍ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਵਿਵਰ੍ਧਨਮ੍ ਅਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਨਾਸ਼ਨਂ ਪੁਣ੍ਯਮ੍ ਆਖ੍ਯਾਨਂ ਸ਼ृਣੁ ਨਾਰਦ
ਨਾਰਦ, ਲਕਸ਼ਮੀ-ਤੀਰਥ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣ, ਜੋ ਲਕਸ਼ਮੀ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਦੁੱਖ-ਕਲੇਸ਼ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਤੀਰਥ ਹੈ।
ਸਂਵਾਦਸ਼੍ ਚ ਪੁਰਾ ਤ੍ਵ੍ ਆਸੀਲ੍ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮ੍ਯਾਃ ਪੁਤ੍ਰ ਦਰਿਦ੍ਰਯਾ ਪਰਸ੍ਪਰਵਿਰੋਧਿਨ੍ਯਾਵ੍ ਉਭੇ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਸਮੀਯਤੁਃ
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦਰਿਦਰ ਵਿਚ ਗੱਲਬਾਤ ਹੋਈ; ਦੋਹਾਂ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧੀ ਹੋ ਕੇ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਘੁੰਮਦੇ ਰਹੇ।
ਤਾਭ੍ਯਾਮ੍ ਅਵ੍ਯਾਪृਤਂ ਵਸ੍ਤੁ ਤਨ੍ ਨਾਸ੍ਤਿ ਭੁਵਨਤ੍ਰਯੇ ਮਮ ਜ੍ਯੈष੍ਠ੍ਯਂ ਮਮ ਜ੍ਯੈष੍ਠ੍ਯਮ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਊਚਤੁਰ੍ ਉਭੇ ਮਿਥਃ ਅਹਂ ਪੂਰ੍ਵਂ ਸਮੁਦ੍ਭੂਤਾ ਇਤ੍ਯ੍ ਆਹ ਸ਼੍ਰਿਯਮ੍ ਓਜਸਾ
ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਨਹੀਂ ਰਹੀ। ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, 'ਮੇਰੀ ਵੱਡੀ ਉਮਰ, ਮੇਰੀ ਵੱਡੀ ਉਮਰ!' ਦਰਿਦਰ ਨੇ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਲਕਸ਼ਮੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, 'ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਨਮਿਆ ਸੀ।'
ਕੁਲਂ ਸ਼ੀਲਂ ਜੀਵਿਤਂ ਵਾ ਦੇਹਿਨਾਮ੍ ਅਹਮ੍ ਏਵ ਤੁ ਮਯਾ ਵਿਨਾ ਦੇਹਭਾਜੋ ਜੀਵਨ੍ਤੋ ऽਪਿ ਮृਤਾ ਇਵ
ਮੈਂ ਹੀ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਕੁਲ, ਚਰਿਤਰ ਤੇ ਜਿੰਦਗੀ ਹਾਂ; ਮੇਰੇ ਬਿਨਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਸਰੀਰ ਹੈ, ਉਹ ਜੀਵਦੇ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਮਰੇ ਹੋਏ ਵਰਗੇ ਹਨ।
ਦਰਿਦ੍ਰਯਾ ਚ ਸਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਸਰ੍ਵੇਭ੍ਯੋ ਹ੍ਯ੍ ਅਧਿਕਾ ਹ੍ਯ੍ ਅਹਮ੍ ਮੁਕ੍ਤਿਰ੍ ਮਦਾਸ਼੍ਰਿਤਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਦਰਿਦ੍ਰੈਵਂ ਵਚੋ ऽਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਦਰਿਦਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਮੈਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹਾਂ; ਮੁਕਤੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਦਰਿਦਰ ਨੇ ਇੰਝ ਕਿਹਾ।'
ਕਾਮਃ ਕ੍ਰੋਧਸ਼੍ ਚ ਲੋਭਸ਼੍ ਚ ਮਦੋ ਮਾਤ੍ਸਰ੍ਯਮ੍ ਏਵ ਚ ਯਤ੍ਰਾਹਮ੍ ਅਸ੍ਮਿ ਤਤ੍ਰੈਤੇ ਨ ਤਿष੍ਠਨ੍ਤਿ ਕਦਾਚਨ
ਜਿੱਥੇ ਮੈਂ ਮੌਜੂਦ ਹਾਂ, ਉੱਥੇ ਇੱਛਾ, ਗੁੱਸਾ, ਲੋਭ, ਅਹੰਕਾਰ ਤੇ ਈਰਖਾ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ।
ਨ ਭਯੋਦ੍ਭੂਤਿਰ੍ ਉਨ੍ਮਾਦ ਈਰ੍ष੍ਯਾ ਉਦ੍ਧਤਵृਤ੍ਤਿਤਾ ਯਤ੍ਰਾਹਮ੍ ਅਸ੍ਮਿ ਤਤ੍ਰੈਤੇ ਨ ਤਿष੍ਠਨ੍ਤਿ ਕਦਾਚਨ
ਜਿੱਥੇ ਮੈਂ ਮੌਜੂਦ ਹਾਂ, ਉੱਥੇ ਡਰ, ਪਾਗਲਪਨ, ਈਰਖਾ ਤੇ ਘਮੰਡ ਵਾਲਾ ਵਿਵਹਾਰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ।
ਦਰਿਦ੍ਰਾਯਾ ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਸ੍ ਤਾਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਭਾषਤ
ਦਰਿਦਰ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ।
ਅਲਂਕृਤੋ ਮਯਾ ਜਨ੍ਤੁਃ ਸਰ੍ਵੋ ਭਵਤਿ ਪੂਜਿਤਃ ਨਿਰ੍ਧਨਃ ਸ਼ਿਵਤੁਲ੍ਯੋ ऽਪਿ ਸਰ੍ਵੈਰ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਭਿਭੂਯਤੇ
ਜੋ ਜੀਵ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਆਦਰਯੋਗ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਗਰੀਬ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ਿਵ ਵਰਗਾ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਹਾਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦੇਹੀਤਿ ਵਚਨਦ੍ਵਾਰਾ ਦੇਹਸ੍ਥਾਃ ਪਞ੍ਚ ਦੇਵਤਾਃ ਸਦ੍ਯੋ ਨਿਰ੍ਗਤ੍ਯ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਧੀਸ਼੍ਰੀਹ੍ਰੀਸ਼ਾਨ੍ਤਿਕੀਰ੍ਤਯਃ
‘ਸਰੀਰ’ ਸ਼ਬਦ ਉਚਾਰਨ ਨਾਲ, ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੰਜ ਦੇਵੀਆਂ — ਬੁਧੀ, ਲਕਸ਼ਮੀ, ਲਜਾ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਤੇ ਕੀਰਤੀ — ਤੁਰੰਤ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਤਾਵਦ੍ ਗੁਣਾ ਗੁਰੁਤ੍ਵਂ ਚ ਯਾਵਨ੍ ਨਾਰ੍ਥਯਤੇ ਪਰਮ੍ ਅਰ੍ਥੀ ਚੇਤ੍ ਪੁਰੁषੋ ਜਾਤਃ ਕ੍ਵ ਗੁਣਾਃ ਕ੍ਵ ਚ ਗੌਰਵਮ੍
ਜਦ ਤੱਕ ਮਨੁੱਖ ਧਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਸ ਕੋਲ ਗੁਣ ਤੇ ਇੱਜ਼ਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਪਰ ਜੇਕਰ ਉਹ ਧਨ ਦੀ ਲਾਲਚ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਗੁਣ ਤੇ ਇੱਜ਼ਤ ਕਿੱਥੇ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ?
ਤਾਵਤ੍ ਸਰ੍ਵੋਤ੍ਤਮੋ ਜਨ੍ਤੁਸ੍ ਤਾਵਤ੍ ਸਰ੍ਵਗੁਣਾਲਯਃ ਨਮਸ੍ਯਃ ਸਰ੍ਵਲੋਕਾਨਾਂ ਯਾਵਨ੍ ਨਾਰ੍ਥਯਤੇ ਪਰਮ੍
ਜਦ ਤੱਕ ਜੀਵ ਧਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਸਭ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਘਰ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਆਦਰਯੋਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਕष੍ਟਮ੍ ਏਤਨ੍ ਮਹਾਪਾਪਂ ਨਿਰ੍ਧਨਤ੍ਵਂ ਸ਼ਰੀਰਿਣਾਮ੍ ਨ ਮਾਨਯਤਿ ਨੋ ਵਕ੍ਤਿ ਨ ਸ੍ਪृਸ਼ਤ੍ਯ੍ ਅਧਨਂ ਜਨਃ
ਇਹ ਗਰੀਬੀ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਤੇ ਭਾਰੀ ਪਾਪ ਹੈ: ਕੋਈ ਵੀ ਗਰੀਬ ਨੂੰ ਆਦਰ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ, ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਤੇ ਛੂਹਦਾ ਵੀ ਨਹੀਂ।
ਅਹਮ੍ ਏਵ ਤਤਃ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾ ਦਰਿਦ੍ਰੇ ਸ਼ृਣੁ ਮੇ ਵਚਃ
ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਹੀ ਵਧੀਆ ਹਾਂ; ਗਰੀਬੀ ਬਾਰੇ ਮੇਰੇ ਬੋਲ ਸੁਣ।