ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਵਿਧੂਯ ਵਾਗ੍ਦੌष੍ਟ੍ਯਂ ਸ੍ਵਂ ਚ ਧਾਮਾਗਮਤ੍ ਪੁਨਃ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਤਤ੍ਰ ਸ਼ੁਚਿਰ੍ ਭੂਤ੍ਵਾ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਰ ਚ ਸਂਗਮੇ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਦੋਸ਼ ਦੂਰ ਕਰ ਕੇ ਮੁੜ ਆਪਣੇ ਧਾਮ ਚਲੇ ਗਏ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਉਥੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਸੰਗਮ ਤੇ ਨ੍ਹਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਵਾਗੀਸ਼੍ਵਰਂ ਤਤੋ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਾਵਤਾ ਮੁਕ੍ਤਿਮ੍ ਆਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ ਦਾਨਹੋਮਾਦਿਕਂ ਕਿਂਚਿਦ੍ ਉਪਵਾਸਾਦਿਕਾਂ ਕ੍ਰਿਯਾਮ੍
ਉਥੇ ਵਾਗੀਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਦਾਨ, ਹੋਮ ਜਾਂ ਹੋਰ ਰਸਮਾਂ, ਜਾਂ ਉਪਵਾਸ ਆਦਿਕ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ।
ਯਃ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ ਸਂਗਮੇ ਪੁਣ੍ਯੇ ਸਂਸਾਰੇ ਨ ਭਵੇਤ੍ ਪੁਨਃ ਏਕੋਨਵਿਂਸ਼ਤਿਸ਼ਤਂ ਤੀਰ੍ਥਾਨਾਂ ਤੀਰਯੋਰ੍ ਦ੍ਵਯੋਃ ਨਾਨਾਜਨ੍ਮਾਰ੍ਜਿਤਾਸ਼ੇषਪਾਪਕ੍ਸ਼ਯਵਿਧਾਯਿਨਾਮ੍
ਜੋ ਕੋਈ ਪਵਿੱਤਰ ਸੰਗਮ ਤੇ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੁੜ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ। ਦੋਵੇਂ ਕੰਢਿਆਂ ਉੱਤੇ ਇਕ ਸੌ ਉੱਨੀ ਤੀਰਥ ਹਨ, ਜੋ ਕਈ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਵਿष੍ਣੁਤੀਰ੍ਥਮ੍ ਇਤਿ ਖ੍ਯਾਤਂ ਤਤ੍ਰ ਵृਤ੍ਤਮ੍ ਇਦਂ ਸ਼ृਣੁ ਮੌਦ੍ਗਲ੍ਯ ਇਤਿ ਵਿਖ੍ਯਾਤੋ ਮੁਦ੍ਗਲਸ੍ਯ ਸੁਤੋ ऋषਿਃ
ਉਹ ਥਾਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਤੀਰਥ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਹੁਣ ਸੁਣ, ਉਥੇ ਕੀ ਵਾਪਰਿਆ। ਮੁਦਗਲ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਮੌਦਗਲਯਾ ਨਾਂ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਰਿਸ਼ੀ, ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ।
ਤਸ੍ਯ ਭਾਰ੍ਯਾ ਤੁ ਜਾਬਾਲਾ ਨਾਮ੍ਨਾ ਖ੍ਯਾਤਾ ਸੁਪੁਤ੍ਰਿਣੀ ਪਿਤਾ ऋषਿਸ੍ ਤਥਾ ਵृਦ੍ਧੋ ਮੁਦ੍ਗਲੋ ਲੋਕਵਿਸ਼੍ਰੁਤਃ
ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਜਾਬਾਲਾ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਜੋ ਚੰਗੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਾਲੀ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪਿਉ ਵੀ ਰਿਸ਼ੀ ਸੀ, ਵੱਡਾ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਮੁਦਗਲ।
ਤਸ੍ਯ ਭਾਰ੍ਯਾ ਤਥਾ ਖ੍ਯਾਤਾ ਨਾਮ੍ਨਾ ਭਾਗੀਰਥੀ ਸ਼ੁਭਾ ਸ ਮੌਦ੍ਗਲ੍ਯਃ ਪ੍ਰਾਤਰ੍ ਏਵ ਗਙ੍ਗਾਂ ਸ੍ਨਾਤਿ ਯਤਵ੍ਰਤਃ
ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਭੀ ਭਾਗੀਰਥੀ ਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ, ਜੋ ਸ਼ੁਭ ਸੀ। ਉਹ ਮੌਦਗਲਯਾ ਹਰ ਸਵੇਰੇ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਨ੍ਹਾਉਂਦਾ ਸੀ ਤੇ ਵ੍ਰਤਾਂ ਵਾਲਾ ਸੀ।
ਨਿਤ੍ਯਮ੍ ਏਵ ਤ੍ਵ੍ ਇਦਂ ਕਰ੍ਮ ਤਸ੍ਯਾਸੀਨ੍ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮ ਗਙ੍ਗਾਤੀਰੇ ਕੁਸ਼ੈਰ੍ ਮृਦ੍ਭਿਃ ਸ਼ਮੀਪੁष੍ਪੈਰ੍ ਅਹਰ੍ਨਿਸ਼ਮ੍
ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਸ ਦਾ ਇਹੀ ਕੰਮ ਸੀ, ਹੇ ਵਧੀਆ ਰਿਸ਼ੀ! ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ, ਕੁਸ਼ਾ, ਮਿੱਟੀ ਤੇ ਸ਼ਮੀ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ, ਦਿਨ ਰਾਤ।
ਗੁਰੂਦਿਤੇਨ ਮਾਰ੍ਗੇਣ ਸ੍ਵਮਾਨਸਸਰੋਰੁਹੇ ਆਵਾਹਨਂ ਨਿਤ੍ਯਮ੍ ਏਵ ਵਿष੍ਣੋਸ਼੍ ਚਕ੍ਰੇ ਸ ਮੌਦ੍ਗਲਿਃ
ਗੁਰੂ ਵਲੋਂ ਦੱਸਿਆ ਰਸਤਾ ਮੰਨ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੇ ਕਮਲ ਵਿੱਚ, ਮੌਦਗਲਯਾ ਹਰ ਵੇਲੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਜੀ ਦੀ ਸਦਾ ਆਰਾਧਨਾ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਤੇਨਾਹੂਤਸ੍ ਤ੍ਵਰਨ੍ਨ੍ ਏਤਿ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਭਰ੍ਤਾ ਜਗਤ੍ਪਤਿਃ ਵੈਨਤੇਯਮ੍ ਅਥਾਰੁਹ੍ਯ ਸ਼ਙ੍ਖਚਕ੍ਰਗਦਾਧਰਃ
ਉਸ ਦੇ ਬੁਲਾਵੇ 'ਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਪਤੀ ਤੇ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਦੇ ਮਾਲਕ ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਗਰੁੜ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਸ਼ੰਖ, ਚੱਕਰ ਤੇ ਗਦਾ ਲੈ ਕੇ।
ਪੂਜਿਤਸ੍ ਤੇਨ ऋषਿਣਾ ਸ ਮੌਦ੍ਗਲ੍ਯੇਨ ਯਤ੍ਨਤਃ ਪ੍ਰਬ੍ਰੂਤੇ ਚ ਕਥਾਸ਼੍ ਚਿਤ੍ਰਾ ਮੌਦ੍ਗਲ੍ਯਾਯ ਜਗਤ੍ਪ੍ਰਭੁਃ
ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਮੌਦਗਲਯਾ ਵਲੋਂ ਪੂਰੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਸਤਿਕਾਰ ਪਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਗਤ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਮੌਦਗਲਯਾ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਚੰਭੇ ਵਾਲੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਤਤੋ ऽਪਰਾਹ੍ਣਸਮਯੇ ਵਿष੍ਣੁਃ ਪ੍ਰਾਹ ਸ ਮੌਦ੍ਗਲਿਮ੍ ਯਾਹਿ ਵਤ੍ਸ ਸ੍ਵਭਵਨਂ ਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤੋ ऽਸੀਤਿ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ
ਫਿਰ ਦੁਪਹਿਰ ਵੇਲੇ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਮੌਦਗਲਯਾ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, 'ਪੁੱਤਰ, ਹੁਣ ਆਪਣੇ ਘਰ ਜਾ, ਤੂੰ ਥੱਕ ਗਿਆ ਹੈਂ,' ਇਹ ਗੱਲ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਆਖਦੇ ਹਨ।
ਏਵਮ੍ ਉਕ੍ਤਃ ਸ ਦੇਵੇਨ ਵਿष੍ਣੁਨਾ ਯਾਤਿ ਸ ਦ੍ਵਿਜਃ ਜਗਤ੍ਪ੍ਰਭੁਸ੍ ਤਤੋ ਯਾਤਿ ਦੇਵੈਰ੍ ਯੁਕ੍ਤਃ ਸ੍ਵਮਨ੍ਦਿਰਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਆਖਣ 'ਤੇ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਤੇ ਜਗਤ ਦਾ ਮਾਲਕ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਆਪਣੇ ਮੰਦਰ ਵੱਲ ਵਾਪਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮੌਦ੍ਗਲ੍ਯੋ ऽਪਿ ਤਥਾਭ੍ਯੇਤ੍ਯ ਕਿਂਚਿਦ੍ ਆਦਾਯ ਨਿਤ੍ਯਸ਼ਃ ਸ੍ਵਮ੍ ਏਵ ਭਵਨਂ ਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ ਭਾਰ੍ਯਾਯੈ ਸ੍ਵਾਰ੍ਜਿਤਂ ਧਨਮ੍
ਮੌਦਗਲਯਾ ਵੀ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਵਾਂਗ ਘਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਕੁਝ ਨਾ ਕੁਝ ਲੈ ਕੇ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕਮਾਈ ਹੋਈ ਦੌਲਤ ਦੇਂਦਾ ਹੈ।
ਦਦਾਤਿ ਸ ਮਹਾਵਿष੍ਣੁਚਰਣਾਬ੍ਜਪਰਾਯਣਃ ਮੌਦ੍ਗਲ੍ਯਸ੍ਯ ਪ੍ਰਿਯਾ ਸਾਪਿ ਪਤਿਵ੍ਰਤਪਰਾਯਣਾ
ਉਹ ਮਹਾਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਮਨ ਲਾ ਕੇ, ਉਹ ਦੌਲਤ ਦੇਂਦਾ ਹੈ; ਤੇ ਮੌਦਗਲਯਾ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਪਤਨੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿਚ ਲੱਗੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ਾਕਂ ਮੂਲਂ ਫਲਂ ਵਾਪਿ ਭਰ੍ਤ੍ਰਾਨੀਤਂ ਤੁ ਯਤ੍ਨਤਃ ਸੁਸਂਸ੍ਕृਤ੍ਯਾਪ੍ਯ੍ ਅਤਿਥੀਨਾਂ ਬਾਲਾਨਾਂ ਭਰ੍ਤੁਰ੍ ਏਵ ਚ
ਉਸ ਦਾ ਪਤੀ ਜੋ ਵੀ ਸਬਜ਼ੀ, ਜੜ੍ਹ ਜਾਂ ਫਲ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਲਿਆਉਂਦਾ, ਉਹ ਪਤਨੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿਆਰ ਕਰਦੀ, ਮਹਿਮਾਨਾਂ, ਬੱਚਿਆਂ ਤੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਲਈ।
ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਤੁ ਭੋਜਨਂ ਤੇਭ੍ਯਃ ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ ਭੁਙ੍ਕ੍ਤੇ ਯਤਵ੍ਰਤਾ ਭੁਕ੍ਤਵਤ੍ਸ੍ਵ੍ ਅਥ ਸਰ੍ਵੇषੁ ਰਾਤ੍ਰੌ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸ ਮੌਦ੍ਗਲਿਃ
ਉਹ ਸਭ ਨੂੰ ਖਾਣਾ ਖਵਾ ਕੇ, ਫਿਰ ਆਪ ਆਪਣੇ ਵਰਤ ਅਨੁਸਾਰ ਪਿੱਛੋਂ ਖਾਂਦੀ; ਤੇ ਜਦ ਸਭ ਖਾ ਲੈਂਦੇ, ਮੌਦਗਲਯਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰਾਤ ਨੂੰ ਖਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿष੍ਣੋਃ ਸ਼੍ਰੁਤਾਃ ਕਥਾਸ਼੍ ਚਿਤ੍ਰਾਸ੍ ਤੇਭ੍ਯੋ ਵਕ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਥ ਹਰ੍षਿਤਃ ਏਵਂ ਬਹੁਤਿਥੇ ਕਾਲੇ ਵ੍ਯਤੀਤੇ ਚਾਤਿਵਿਸ੍ਮਿਤਾ ਮੌਦ੍ਗਲ੍ਯਸ੍ਯ ਰਹੋ ਭਾਰ੍ਯਾ ਭਰ੍ਤਾਰਂ ਵਾਕ੍ਯਮ੍ ਅਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀਆਂ ਅਚੰਭੇ ਵਾਲੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਉਹ ਸੁਣਦੇ ਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਦੱਸਦੇ; ਇੰਝ ਕਈ ਦਿਨ ਲੰਘ ਜਾਂਦੇ, ਤਾਂ ਮੌਦਗਲਯਾ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਬਹੁਤ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਇਕੱਲੇ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਆਖਦੀ ਹੈ।
ਯਦਿ ਤੇ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ ਅਭ੍ਯੇਤਿ ਸਮੀਪਂ ਤ੍ਰਿਦਸ਼ਾਰ੍ਚਿਤਃ ਤਥਾਪਿ ਕष੍ਟਮ੍ ਅਸ੍ਮਾਕਂ ਕਸ੍ਮਾਦ੍ ਇਤਿ ਜਗਤ੍ਪ੍ਰਭੁਮ੍
ਜੇ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਪੂਜਦੇ ਹਨ, ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਸਾਡੀ ਇਹ ਤਕਲੀਫ ਕਿਉਂ ਹੈ? ਉਹ ਜਗਤਪਤੀ ਨੂੰ ਇੰਝ ਪੁੱਛਦੀ ਹੈ।
ਤਤ੍ ਪृਚ੍ਛ ਤ੍ਵਂ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞ ਯਦਾਸੌ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ ਏਤਿ ਚ ਯਸ੍ਮਿਂਸ਼੍ ਚ ਸ੍ਮृਤਮਾਤ੍ਰੇ ਤੁ ਜਰਾਜਨ੍ਮਰੁਜੋ ਮृਤਿਃ ਨਾਸ਼ਂ ਯਾਨ੍ਤਿ ਕੁਤੋ ਦृष੍ਟੇ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਪृਚ੍ਛ ਜਗਤ੍ਪਤਿਮ੍
ਤੂੰ ਵੱਡੇ ਗਿਆਨੀ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਪੁੱਛ ਕਿ ਜਦੋਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਬੁਢਾਪਾ, ਜਨਮ, ਦਰਦ ਤੇ ਮੌਤ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਨਾਲ ਇਹ ਸਭ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਮੁੱਕਦੇ? ਇਸ ਲਈ ਜਗਤਪਤੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛ।
ਤਥੇਤ੍ਯ੍ ਉਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਿਯਾਵਾਕ੍ਯਾਨ੍ ਮੌਦ੍ਗਲ੍ਯੋ ਨਿਤ੍ਯਵਦ੍ ਧਰਿਮ੍ ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾ ਵਿਨੀਤਸ਼੍ ਚ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਸ ਕृਤਾਞ੍ਜਲਿਃ
ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੌਦਗਲਯਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਾਂਗ ਹਰੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਨਿਵੇਂ ਹੋ ਕੇ, ਜੋੜੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ।
ਤ੍ਵਯਿ ਸ੍ਮृਤੇ ਜਗਨ੍ਨਾਥ ਸ਼ੋਕਦਾਰਿਦ੍ਰ੍ਯਦੁष੍ਕृਤਮ੍ ਨਾਸ਼ਂ ਯਾਤਿ ਵਿਪਤ੍ਤਿਰ੍ ਮੇ ਤ੍ਵਯਿ ਦृष੍ਟੇ ਕਥਂ ਸ੍ਥਿਤਾ
ਜਦ ਤੈਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਹੇ ਜਗਤਪਤੀ, ਗ਼ਮ, ਗਰੀਬੀ ਤੇ ਦੁੱਖ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਜਦ ਤੈਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ, ਫਿਰ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਮੁਸੀਬਤ ਕਿਵੇਂ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?
ਸ੍ਵਕृਤਂ ਭੁਜ੍ਯਤੇ ਭੂਤੈਃ ਸਰ੍ਵੈਃ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਸਰ੍ਵਦਾ ਨ ਕੋਪਿ ਕਸ੍ਯਚਿਤ੍ ਕਿਂਚਿਤ੍ ਕਰੋਤ੍ਯ੍ ਅਤ੍ਰ ਹਿਤਾਹਿਤੇ
ਜੋ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਰ ਜੀਵ ਨੂੰ ਹਰ ਥਾਂ ਤੇ ਹਰ ਵੇਲੇ ਭੋਗਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ; ਕੋਈ ਵੀ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਲਈ ਚੰਗਾ ਜਾਂ ਮਾੜਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।
ਯਾਦृਸ਼ਂ ਚੋਪ੍ਯਤੇ ਬੀਜਂ ਫਲਂ ਭਵਤਿ ਤਾਦृਸ਼ਮ੍ ਰਸਾਲਃ ਸ੍ਯਾਨ੍ ਨ ਨਿਮ੍ਬਸ੍ਯ ਬੀਜਾਜ੍ ਜਾਤ੍ਵ੍ ਅਪਿ ਕੁਤ੍ਰਚਿਤ੍
ਜਿਹੋ ਜਿਹਾ ਬੀਜ ਬੋਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਓਹੋ ਜਿਹਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਅੰਬ ਦਾ ਬੀਜ ਕਦੇ ਵੀ ਨੀਂਮ ਦਾ ਫਲ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦਾ।
ਨ ਕृਤਾ ਗੌਤਮੀਸੇਵਾ ਨਾਰ੍ਚਿਤੌ ਹਰਿਸ਼ਂਕਰੌ ਨ ਦਤ੍ਤਂ ਯੈਸ਼੍ ਚ ਵਿਪ੍ਰੇਭ੍ਯਸ੍ ਤੇ ਕਥਂ ਭਾਜਨਂ ਸ਼੍ਰਿਯਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੌਤਮੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ, ਨਾ ਹੀ ਹਰੀ ਤੇ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਨਾ ਹੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਦੌਲਤ ਦੇ ਹੱਕਦਾਰ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ?
ਤ੍ਵਯਾ ਨ ਦਤ੍ਤਂ ਕਿਂਚਿਚ੍ ਚ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਭ੍ਯੋ ਮਮਾਪਿ ਚ ਯਦ੍ ਦੀਯਤੇ ਤਦ੍ ਏਵੇਹ ਪਰਸ੍ਮਿਂਸ਼੍ ਚੋਪਤਿष੍ਠਤਿ
ਤੂੰ ਵੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਮੈਂ ਵੀ ਨਹੀਂ; ਇੱਥੇ ਜੋ ਕੁਝ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ, ਓਹੀ ਇੱਥੇ ਤੇ ਅੱਗੇ ਭੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਮृਦ੍ਭਿਰ੍ ਵਾਰ੍ਭਿਃ ਕੁਸ਼ੈਰ੍ ਮਨ੍ਤ੍ਰੈਃ ਸ਼ੁਚਿਕਰ੍ਮ ਸਦੈਵ ਯਤ੍ ਕਰੋਤਿ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਪੂਤਾਤ੍ਮਾ ਸ਼ਰੀਰਸ੍ਯ ਚ ਸ਼ੋषਣਾਤ੍
ਮਿੱਟੀ, ਪਾਣੀ, ਕੂਸ਼ ਘਾਹ ਤੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਸਦਾ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦੇ ਕੰਮ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਿਸ ਦੀ ਆਤਮਾ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਤਪ ਕੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿਨਾ ਦਾਨੇਨ ਨ ਕ੍ਵਾਪਿ ਭੋਗਾਵਾਪ੍ਤਿਰ੍ ਨृਣਾਂ ਭਵੇਤ੍ ਸਤ੍ਕਰ੍ਮਾਚਰਣਾਚ੍ ਛੁਦ੍ਧੋ ਵਿਰਕ੍ਤਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਤਤੋ ਨਰਃ
ਦਾਨ ਦੇ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਵੀ ਥਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸੁਖ-ਵਿਲਾਸ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਚੰਗੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਨ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਵਿਰਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਮਨੁੱਖ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ।
ਤਤੋ ऽਪ੍ਰਤਿਹਤਜ੍ਞਾਨੋ ਜੀਵਨ੍ਮੁਕ੍ਤਸ੍ ਤਤੋ ਭਵੇਤ੍ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਸੁਲਭਾ ਮੁਕ੍ਤਿਰ੍ ਮਦ੍ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਚੇਹ ਪੂਰ੍ਤਤਃ
ਫਿਰ, ਜਿਸਦਾ ਗਿਆਨ ਰੋਕਿਆ ਨਾ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਜੀਉਂਦੇ ਜੀ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੇਰੀ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਦਾਨ-ਪੁੰਨ ਕਰਕੇ ਹਰ ਕਿਸੇ ਲਈ ਮੁਕਤੀ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਭੁਕ੍ਤਿਰ੍ ਦਾਨਾਦਿਨਾ ਸਰ੍ਵਭੂਤਦੁਃਖਨਿਬਰ੍ਹਣਾਤ੍ ਅਥਵਾ ਲਪ੍ਸ੍ਯਸੇ ਮੁਕ੍ਤਿਂ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਭੁਕ੍ਤਿਂ ਨ ਲਪ੍ਸ੍ਯਸੇ
ਦਾਨ ਆਦਿਕ ਦੇਣ ਨਾਲ, ਜਦੋਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਸੁਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜਾਂ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਤੂੰ ਮੁਕਤੀ ਤਾਂ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈਂ, ਪਰ ਸੁਖ-ਵਿਲਾਸ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇਗਾ।
ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਮੁਕ੍ਤਿਃ ਕਥਂ ਭੂਯਾਦ੍ ਭੁਕ੍ਤੇਰ੍ ਮੁਕ੍ਤਿਃ ਸੁਦੁਰ੍ਲਭਾ ਜਾਤਾ ਚੇਦ੍ ਦੇਹਿਨਾਂ ਮੁਕ੍ਤਿਃ ਕਿਮ੍ ਅਨ੍ਯੇਨ ਪ੍ਰਯੋਜਨਮ੍
ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਮੁਕਤੀ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਸੁਖ-ਵਿਲਾਸ ਕਰਕੇ ਮੁਕਤੀ ਲੱਭਣੀ ਬਹੁਤ ਔਖੀ ਗੱਲ ਹੈ। ਜੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲ ਜਾਵੇ, ਫਿਰ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ।