ਅਪਾਂ ਚ ਨਮੁਚੇਃ ਸ਼ਤ੍ਰੋਸ੍ ਤਤ੍ਫੇਨਵਜ੍ਰਰੂਪਧृਕ੍ ਸ਼ਿਰਸ਼੍ ਛਿਤ੍ਤ੍ਵਾ ਤਚ੍ ਚ ਫੇਨਂ ਗਙ੍ਗਾਯਾ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇ ਤਟੇ
ਜਲ ਵਿੱਚੋਂ, ਨਮੁਚੀ ਦੇ ਵੈਰੀ ਦਾ ਸਿਰ, ਜੋ ਫੇਨਾ ਨੇ ਵੱਜਰ ਦੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੱਢਿਆ, ਵੱਢ ਕੇ ਗੰਗਾ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਕੰਢੇ ਤੇ ਉਹ ਫੇਨਾ ਡਿੱਗ ਗਿਆ।
ਨ੍ਯਪਤਦ੍ ਭੂਮਿਂ ਭਿਤ੍ਤ੍ਵਾ ਤੁ ਰਸਾਤਲਮ੍ ਅਥਾਵਿਸ਼ਤ੍ ਰਸਾਤਲਭਵਂ ਗਾਙ੍ਗਂ ਵਾਰਿ ਯਦ੍ ਵਿਸ਼੍ਵਪਾਵਨਮ੍
ਉਹ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ ਡਿੱਗਿਆ ਤੇ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ; ਪਾਤਾਲ ਤੋਂ ਉਠਿਆ ਗੰਗਾ ਦਾ ਪਾਣੀ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਇਆ।
ਵਜ੍ਰਾਦਿष੍ਟੇਨ ਮਾਰ੍ਗੇਣ ਵ੍ਯਗਮਦ੍ ਭੂਮਿਮਣ੍ਡਲਮ੍ ਤਜ੍ ਜਲਂ ਫੇਨਨਾਮ੍ਨਾ ਤੁ ਨਦੀ ਫੇਨੇਤਿ ਗਦ੍ਯਤੇ
ਵੱਜਰ ਨਾਲ ਬਣੇ ਰਸਤੇ ਰਾਹੀਂ ਉਹ ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਤਹ ਤੇ ਆ ਗਿਆ; ਉਹ ਪਾਣੀ ਫੇਨਾ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਨਦੀ ਨੂੰ ਫੇਨਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਯਾਸ੍ ਤੁ ਸਂਗਮਃ ਪੁਣ੍ਯੋ ਗਙ੍ਗਯਾ ਲੋਕਵਿਸ਼੍ਰੁਤਃ ਸਰ੍ਵਪਾਪਕ੍ਸ਼ਯਕਰੋ ਗਙ੍ਗਾਯਮੁਨਯੋਰ੍ ਇਵ
ਉਸ ਦਾ ਗੰਗਾ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਗੰਗਾ-ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਵਾਂਗ।
ਹਨੂਮਦੁਪਮਾਤਾ ਵੈ ਯਤ੍ਰਾਪ੍ਲਵਨਮਾਤ੍ਰਤਃ ਮਾਰ੍ਜਾਰਤ੍ਵਾਦ੍ ਅਭੂਨ੍ ਮੁਕ੍ਤਾ ਵਿष੍ਣੁਗਙ੍ਗਾਪ੍ਰਸਾਦਤਃ
ਜਿੱਥੇ ਹਨੂਮਤ ਦੀ ਮਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਉੱਡ ਕੇ, ਮਾਰਜਾਰ ਰੂਪ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਤੇ ਗੰਗਾ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਈ।
ਮਾਰ੍ਜਾਰਂ ਚੇਤਿ ਤਤ੍ ਤੀਰ੍ਥਂ ਪੁਰਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਮਯਾ ਤਵ ਹਨੂਮਤਂ ਚ ਤਤ੍ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਤਤ੍ਰਾਖ੍ਯਾਨਂ ਪੁਰੋਦਿਤਮ੍
ਉਹ ਤੀਰਥ ਮਾਰਜਾਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸਿਆ ਸੀ, ਤੇ ਹਨੂਮਤ ਵੀ; ਉਥੇ ਦੀ ਕਥਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਦੱਸ ਚੁੱਕਾ ਹਾਂ।
ਵृषਾਕਪਂ ਚਾਬ੍ਜਕਂ ਚ ਤਤ੍ਰੇਦਂ ਪ੍ਰਯਤਃ ਸ਼ृਣੁ ਹਿਰਣ੍ਯ ਇਤਿ ਵਿਖ੍ਯਾਤੋ ਦੈਤ੍ਯਾਨਾਂ ਪੂਰ੍ਵਜੋ ਬਲੀ
ਹੁਣ ਵ੍ਰਿਸ਼ਾਕਪ ਤੇ ਅਬਜਕ ਬਾਰੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ; ਹਿਰਣਿਆ, ਜੋ ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਪੁਰਾਣਾ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਵੱਡਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।
ਤਪਸ੍ ਤਪ੍ਤ੍ਵਾ ਸੁਰੈਃ ਸਰ੍ਵੈਰ੍ ਅਜੇਯੋ ऽਭੂਤ੍ ਸੁਦਾਰੁਣਃ ਤਸ੍ਯਾਪਿ ਬਲਵਾਨ੍ ਪੁਤ੍ਰੋ ਦੇਵਾਨਾਂ ਦੁਰ੍ਜਯਃ ਸਦਾ
ਉਸ ਨੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਤਪ ਕਰਕੇ, ਅਜੈਯ ਤੇ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਹੋ ਗਿਆ; ਉਸ ਦਾ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਪੁੱਤਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਜਿੱਤਣਾ ਔਖਾ ਸੀ।
ਮਹਾਸ਼ਨਿਰ੍ ਇਤਿ ਖ੍ਯਾਤਸ੍ ਤਸ੍ਯ ਭਾਰ੍ਯਾ ਪਰਾਜਿਤਾ ਤੇਨੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯਾਭਵਦ੍ ਯੁਦ੍ਧਂ ਬਹੁਕਾਲਂ ਨਿਰਨ੍ਤਰਮ੍
ਉਹ ਮਹਾਸ਼ਨੀ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਪਰਾਜਿਤਾ ਸੀ; ਉਸ ਨੇ ਇੰਦਰ ਨਾਲ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਲਗਾਤਾਰ ਯੁੱਧ ਕੀਤਾ।
ਮਹਾਸ਼ਨਿਰ੍ ਮਹਾਵੀਰ੍ਯਃ ਸਤਤਂ ਰਣਮੂਰ੍ਧਨਿ ਜਿਤ੍ਵਾ ਨਾਗੇਨ ਸਹਿਤਂ ਸ਼ਕ੍ਰਂ ਪਿਤ੍ਰੇ ਨ੍ਯਵੇਦਯਤ੍
ਮਹਾਸ਼ਨੀ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਜੰਗ ਦੇ ਅੱਗੇ ਰਹਿੰਦਾ, ਉਸ ਨੇ ਨਾਗ ਦੇ ਨਾਲ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਜਿੱਤਿਆ ਤੇ ਇਹ ਗੱਲ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ।
ਬਦ੍ਧ੍ਵਾ ਹਸ੍ਤਿਸਮਾਯੁਕ੍ਤਂ ਸ੍ਵਸਾਰਂ ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਤਾਂ ਤਦਾ ਵਿਹਾਯ ਕ੍ਰੂਰਤਾਂ ਦੈਤ੍ਯੋ ਹਿਰਣ੍ਯਾਯ ਨ੍ਯਵੇਦਯਤ੍
ਹਾਥੀ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਨੂੰ ਬੰਨ ਕੇ, ਉਹ ਦੈਤ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਠੋਰਤਾ ਛੱਡ ਕੇ, ਹਿਰਣਿਆ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ।
ਮਹਾਸ਼ਨਿਪਿਤਾ ਦੈਤ੍ਯਃ ਪੂਰ੍ਵੇषਾਂ ਪੂਰ੍ਵਵਤ੍ਤਰਃ ਸ਼ਚੀਕਾਨ੍ਤਂ ਤਲੇ ਸ੍ਥਾਪ੍ਯ ਤਸ੍ਯ ਰਕ੍ਸ਼ਾਮ੍ ਅਥਾਕਰੋਤ੍
ਮਹਾ-ਸ਼ਨੀ ਦੈਤ, ਜੋ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ ਖਾਂਦਾ ਸੀ, ਸ਼ਚੀ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਨੂੰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।
ਮਹਾਸ਼ਨਿਰ੍ ਹਰਿਂ ਜਿਤ੍ਵਾ ਜੇਤੁਂ ਵਰੁਣਮ੍ ਅਭ੍ਯਗਾਤ੍ ਵਰੁਣੋ ऽਪਿ ਮਹਾਬੁਦ੍ਧਿਃ ਪ੍ਰਾਦਾਤ੍ ਕਨ੍ਯਾਂ ਮਹਾਸ਼ਨੇਃ
ਮਹਾ-ਸ਼ਨੀ ਨੇ ਹਰੀ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਵਰੁਣ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਲਈ ਗਿਆ; ਪਰ ਵਰੁਣ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਗਿਆਨਵਾਨ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਮਹਾ-ਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤੀ।
ਉਦਧਿਂ ਸ੍ਵਾਲਯਂ ਪ੍ਰਾਦਾਦ੍ ਵਰੁਣਸ੍ ਤੁ ਮਹਾਸ਼ਨੇਃ ਤਯੋਸ਼੍ ਚ ਸਖ੍ਯਮ੍ ਅਭਵਦ੍ ਵਰੁਣਸ੍ਯ ਮਹਾਸ਼ਨੇਃ
ਵਰੁਣ ਨੇ ਆਪਣਾ ਘਰ, ਸਮੁੰਦਰ, ਮਹਾ-ਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ; ਤੇ ਦੋਨਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਮਿੱਤਰਤਾ ਹੋ ਗਈ।
ਵਾਰੁਣੀ ਚਾਪਿ ਯਾ ਕਨ੍ਯਾ ਸਾ ਪ੍ਰਿਯਾਭੂਨ੍ ਮਹਾਸ਼ਨੇਃ ਵੀਰ੍ਯੇਣ ਯਸ਼ਸਾ ਚਾਪਿ ਸ਼ੌਰ੍ਯੇਣ ਚ ਬਲੇਨ ਚ
ਵਰੁਣ ਦੀ ਧੀ ਮਹਾ-ਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਤਾਕਤ, ਯਸ਼, ਸ਼ੌਰ, ਤੇ ਬਲ ਦੇ ਕਾਰਨ ਪਿਆਰੀ ਹੋ ਗਈ।
ਮਹਾਸ਼ਨਿਰ੍ ਮਹਾਦੈਤ੍ਯਸ੍ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯੇ ਨੋਪਮੀਯਤੇ ਨਿਰਿਨ੍ਦ੍ਰਤ੍ਵਂ ਗਤੇ ਲੋਕੇ ਦੇਵਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਨ੍ਯਮਨ੍ਤ੍ਰਯਨ੍
ਮਹਾ-ਸ਼ਨੀ, ਵੱਡਾ ਦੈਤ, ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਬਿਨਾ ਤੁਲਨਾ ਦੇ ਸੀ; ਜਦੋਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਇੰਦਰ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ।
ਵਿष੍ਣੁਰ੍ ਏਵੇਨ੍ਦ੍ਰਦਾਤਾ ਸ੍ਯਾਦ੍ ਦੈਤ੍ਯਹਨ੍ਤਾ ਸ ਏਵ ਚ ਮਨ੍ਤ੍ਰਦृਗ੍ ਵਾ ਸ ਏਵ ਸ੍ਯਾਦ੍ ਇਨ੍ਦ੍ਰਂ ਚਾਨ੍ਯਂ ਕਰਿष੍ਯਤਿ
ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: 'ਵਿਸ਼ਨੂ ਹੀ ਇੰਦਰ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਦੈਤਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਹੋਰ ਇੰਦਰ ਬਣਾਏਗਾ।'
ਏਵਂ ਸਂਮਨ੍ਤ੍ਰ੍ਯ ਤੇ ਦੇਵਾ ਵਿष੍ਣੋਰ੍ ਮਨ੍ਤ੍ਰਂ ਨ੍ਯਵੇਦਯਨ੍ ਮਮਾਵਧ੍ਯੋ ਮਹਾਦੈਤ੍ਯੋ ਮਹਾਸ਼ਨਿਰ੍ ਇਤਿ ਬ੍ਰੁਵਨ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਲਾਹ ਕਰ ਕੇ, ਦੇਵਤੇਆਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮਨੋਰਥ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, ਕਹਿ ਕੇ: 'ਮਹਾ-ਸ਼ਨੀ, ਵੱਡਾ ਦੈਤ, ਮੈਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਨਾ ਜਾਵੇ।'
ਪ੍ਰਾਯਾਦ੍ ਵਾਰੀਸ਼੍ਵਰਂ ਵਿष੍ਣੁਃ ਸ਼੍ਵਸ਼ੁਰਂ ਵਰੁਣਂ ਤਦਾ ਕੇਸ਼ਵੋ ਵਰੁਣਂ ਗਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਾਹੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਪਰਾਭਵਮ੍
ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਆਪਣੇ ਸਸੁਰ ਵਰੁਣ, ਜੋ ਪਾਣੀ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈ, ਕੋਲ ਗਿਆ; ਕੇਸ਼ਵ ਨੇ ਵਰੁਣ ਨੂੰ ਇੰਦਰ ਦੀ ਹਾਰ ਬਿਆਨ ਕੀਤੀ।
ਤਥਾ ਤ੍ਵਯੈਤਤ੍ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਯਥਾਯਾਤਿ ਪੁਰਂਦਰਃ ਤਦ੍ਵਿष੍ਣੁਵਚਨਾਚ੍ ਛੀਘ੍ਰਂ ਯਯੌ ਜਲਪਤਿਰ੍ ਮੁਨੇ
ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, 'ਤੂੰ ਐਸਾ ਕਰ ਕਿ ਪੁਰੰਦਰ ਮੁੜ ਆ ਜਾਵੇ।' ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਕਹਿਣ 'ਤੇ, ਪਾਣੀ ਦਾ ਰਾਜਾ ਜਲਦੀ ਚਲਿਆ ਗਿਆ, ਹੇ ਮੁਨੀ।
ਸੁਤਾਪਤਿਂ ਹਿਰਣ੍ਯਸੁਤਂ ਵਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤਂ ਤਂ ਮਹਾਸ਼ਨਿਮ੍ ਅਤਿਸਂਮਾਨਿਤਸ੍ ਤੇਨ ਜਾਮਾਤ੍ਰਾ ਵਰੁਣਃ ਪ੍ਰਭੁਃ
ਵਰੁਣ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਜਾਮਾਤਾ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਆਦਰ ਪਾਇਆ, ਹਿਰਣਿਆ ਦੇ ਪੁੱਤ ਮਹਾ-ਸ਼ਨੀ, ਜੋ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ, ਕੋਲ ਗਿਆ।
ਪਪ੍ਰਚ੍ਛਾਗਮਨਂ ਦੈਤ੍ਯੋ ਵਿਨਯਾਚ੍ ਛ੍ਵਸ਼ੁਰਂ ਤਦਾ ਵਰੁਣਃ ਪ੍ਰਾਹ ਤਂ ਦੈਤ੍ਯਂ ਯਦ੍ ਆਗਮਨਕਾਰਣਮ੍
ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੈਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਸੁਰ ਨੂੰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਆਉਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਪੁੱਛਿਆ; ਤੇ ਵਰੁਣ ਨੇ ਦੈਤ ਨੂੰ ਆਉਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਦੱਸਿਆ।
ਇਨ੍ਦ੍ਰਂ ਦੇਹਿ ਮਹਾਬਾਹੋ ਯਸ੍ ਤ੍ਵਯਾ ਨਿਰ੍ਜਿਤਃ ਪੁਰਾ ਬਦ੍ਧਂ ਰਸਾਤਲਸ੍ਥਂ ਤਂ ਦੇਵਾਨਾਮ੍ ਅਧਿਪਂ ਸਖੇ
'ਇੰਦਰ, ਹੇ ਵੱਡੀ ਬਾਂਹ ਵਾਲੇ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਜਿੱਤ ਕੇ ਰਸਾਤਲ ਵਿਚ ਬੰਨਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਮੇਰਾ ਮਿੱਤਰ, ਮੈਨੂੰ ਦੇ।'
ਅਸ੍ਮਾਕਂ ਸਰ੍ਵਦਾ ਮਾਨ੍ਯਂ ਦੇਹਿ ਤ੍ਵਂ ਮਮ ਸ਼ਤ੍ਰੁਹਨ੍ ਬਦ੍ਧ੍ਵਾ ਵਿਮੋਕ੍ਸ਼ਣਂ ਸ਼ਤ੍ਰੋਰ੍ ਮਹਤੇ ਯਸ਼ਸੇ ਸਤਾਮ੍
'ਸਾਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਹ ਦਿਓ ਜੋ ਸਭ ਦਾ ਆਦਰਯੋਗ ਹੈ, ਹੇ ਮੇਰੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ; ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਬੰਨ ਕੇ ਛੱਡਣ ਨਾਲ, ਤੂੰ ਸਾਧਾਂ ਵਿਚ ਵੱਡਾ ਯਸ਼ ਪਾਵੇਗਾ।'
ਤਥੇਤ੍ਯ੍ ਉਕ੍ਤ੍ਵਾ ਕਥਂਚਿਤ੍ ਸ ਦੈਤ੍ਯੇਸ਼ੋ ਵਰੁਣਾਯ ਤਮ੍ ਪ੍ਰਾਦਾਦ੍ ਇਨ੍ਦ੍ਰਂ ਸ਼ਚੀਕਾਨ੍ਤਂ ਵਾਰਣੇਨ ਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍
‘ਠੀਕ ਹੈ’ ਕਹਿ ਕੇ, ਦੈਤਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਕੁਝ ਝਿਜਕ ਨਾਲ, ਇੰਦਰ, ਸ਼ਚੀ ਦੇ ਪਿਆਰੇ, ਹਾਥੀ ਨਾਲ ਬੰਨਿਆ ਹੋਇਆ, ਵਰੁਣ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।
ਸ ਦੈਤ੍ਯਮਧ੍ਯੇ ऽਤਿਵਿਰਾਜਮਾਨੋ ਹਰਿਂ ਤਦੋਵਾਚ ਜਲੇਸ਼ਸਂਨਿਧੌ ਸਂਪੂਜ੍ਯ ਚੈਵਾਥ ਮਹੋਪਚਾਰੈਰ੍ ਮਹਾਸ਼ਨਿਰ੍ ਮਘਵਨ੍ਤਂ ਬਭਾषੇ
ਦੈਤਾਂ ਵਿਚ ਚਮਕਦਾਰ ਹੋ ਕੇ, ਮਹਾ-ਸ਼ਨੀ ਨੇ ਜਲ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਹਾਜਰੀ ਵਿਚ ਹਰੀ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਸਤਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਮਘਵੰਤ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।
ਕੇਨ ਤ੍ਵਮ੍ ਇਨ੍ਦ੍ਰੋ ऽਦ੍ਯ ਕृਤੋ ऽਸਿ ਕੇਨ ਵੀਰ੍ਯਂ ਤਵੇਦृਗ੍ ਬਹੁ ਭਾषਸੇ ਚ ਤ੍ਵਂ ਸਂਗਰੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਭਿਰ੍ ਬਾਧ੍ਯਸੇ ਚ ਤਥਾਪਿ ਚੇਨ੍ਦ੍ਰੋ ਭਵਸੀਤਿ ਚਿਤ੍ਰਮ੍
'ਤੈਨੂੰ ਅੱਜ ਕੌਣ ਇੰਦਰ ਬਣਾਇਆ? ਤੈਨੂੰ ਕਿਹੜੀ ਤਾਕਤ ਮਿਲੀ ਕਿ ਤੂੰ ਜੰਗ ਵਿਚ ਇੰਨਾ ਬੋਲਦਾ ਹੈਂ, ਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਵਲੋਂ ਤੰਗ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਇੰਦਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ? ਇਹ ਅਜੀਬ ਗੱਲ ਹੈ।'
ਅਥਾਪਿ ਬਦ੍ਧਾ ਪੁਰੁषੇਣ ਕਾਚਿਤ੍ ਤਸ੍ਯਾਃ ਪਤਿਸ੍ ਤਾਂ ਮੋਚਯਤੀਤਿ ਯੁਕ੍ਤਮ੍ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯੋ ऽਸ੍ਵਤਨ੍ਤ੍ਰਾਃ ਪੁਰੁषਪ੍ਰਧਾਨਾਸ੍ ਤ੍ਵਂ ਵੈ ਪੁਮਾਨ੍ ਭਵਿਤਾ ਸ਼ਕ੍ਰ ਸਾਧੋ
'ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਮਹਿਲਾ ਨੂੰ ਪੁਰਖ ਨੇ ਬੰਨਿਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਪਤੀ ਉਸ ਨੂੰ ਛੁਡਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਹੀ ਠੀਕ ਹੈ। ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਆਜ਼ਾਦ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ; ਪੁਰਖ ਹੀ ਮੁੱਖ ਹਨ। ਤੂੰ, ਹੇ ਸ਼ਕਰ, ਪੂਰਾ ਪੁਰਖ ਬਣੇਗਾ, ਹੇ ਭਲੇ।'
ਬਦ੍ਧੋ ਮਯਾ ਸਂਗਰੇ ਵਾਹਨੇਨ ਕ੍ਵਾਪ੍ਯ੍ ਅਸ੍ਤ੍ਰਂ ਤੇ ਵਜ੍ਰਮ੍ ਉਦ੍ਦਾਮਸ਼ਕ੍ਤਿ ਚਿਨ੍ਤਾਰਤ੍ਨਂ ਨਨ੍ਦਨਂ ਯੋषਿਤਸ੍ ਤਾ ਯਸ਼ੋ ਬਲਂ ਦੇਵਰਾਜੋਪਭੋਗ੍ਯਮ੍
ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਤੇਰਾ ਰਥ, ਤੇਰਾ ਹਥਿਆਰ — ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਵਜਰ, ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਰਤਨ, ਨੰਦਨ ਬਾਗ, ਉਹ ਸਵਰਗੀ ਨਾਰੀਆਂ, ਤੇਰੀ ਇੱਜ਼ਤ ਤੇ ਤਾਕਤ — ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਛ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਸੁਖ ਲਈ ਹੈ।
ਤਜ੍ ਜੀਵਨਂ ਯਤ੍ ਤੁ ਯਸ਼ੋਨਿਧਾਨਂ ਸ ਏਵ ਮृਤ੍ਯੁਰ੍ ਯਸ਼ਸੋ ਯਦ੍ ਵਿਰੋਧਿ ਏਵਂ ਜਾਨਞ੍ ਸ਼ਕ੍ਰ ਕਥਂ ਜਲੇਸ਼ਾਨ੍ ਮੁਕ੍ਤਿਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਨੈਵ ਲਜ੍ਜਾਂ ਭਜੇਥਾਃ
ਜੋ ਜੀਵਨ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਜ਼ਤ ਦਾ ਖਜਾਨਾ ਹੈ, ਉਹ ਇੱਜ਼ਤ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਹੇ ਸ਼ਕਰ, ਜਲ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਤੋਂ ਛੁੱਟ ਕੇ ਤੂੰ ਸ਼ਰਮ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰੀ?