ਯੋ ਮਾਤਰਂ ਸਰਸੈਰ੍ ਨृਤ੍ਯਗੀਤੈਸ੍ ਤਥਾਭਿਲਾषੈਰ੍ ਅਖਿਲੈਰ੍ ਵਿਨੋਦੈਃ ਸਂਤੋषਯਾਮ੍ ਆਸ ਤਦਾਤਿਤੁष੍ਟਂ ਤਂ ਸ਼੍ਰੀਗਣੇਸ਼ਂ ਸ਼ਰਣਂ ਪ੍ਰਪਦ੍ਯੇ
ਜੋ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਨ੍ਰਿਤ੍ਯ, ਗੀਤ ਤੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਕੇ ਰਾਜੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਦ ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੀ, ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਗਣੇਸ਼ ਨੂੰ ਮੈਂ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ।
ਸੁਰੋਪਕਾਰੈਰ੍ ਅਸੁਰੈਸ਼੍ ਚ ਯੁਦ੍ਧੈਃ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰੈਰ੍ ਨਮਸ੍ਕਾਰਪਰੈਸ਼੍ ਚ ਮਨ੍ਤ੍ਰੈਃ ਪਿਤृਪ੍ਰਸਾਦੇਨ ਸਦਾ ਸਮृਦ੍ਧਂ ਤਂ ਸ਼੍ਰੀਗਣੇਸ਼ਂ ਸ਼ਰਣਂ ਪ੍ਰਪਦ੍ਯੇ
ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਮਦਦ, ਅਸੁਰਾਂ ਨਾਲ ਯੁੱਧ, ਸਤੁਤੀ, ਨਮਸਕਾਰ, ਮੰਤਰ ਤੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਸਰਬਲੰਭੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਗਣੇਸ਼ ਨੂੰ ਮੈਂ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ।
ਜਯੇ ਪੁਰਾਣਾਮ੍ ਅਕਰੋਤ੍ ਪ੍ਰਤੀਪਂ ਪਿਤ੍ਰਾਪਿ ਹਰ੍षਾਤ੍ ਪ੍ਰਤਿਪੂਜਿਤੋ ਯਃ ਨਿਰ੍ਵਿਘ੍ਨਤਾਂ ਚਾਪਿ ਪੁਨਸ਼੍ ਚਕਾਰ ਤਸ੍ਮੈ ਗਣੇਸ਼ਾਯ ਨਮਸ੍ਕਰੋਮਿ
ਜੋ ਕਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿਚ ਰੋਕਿਆ, ਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਪਿਤਾ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਿਆ ਗਿਆ, ਤੇ ਮੁੜ ਵਿਘਨ-ਰਹਿਤਤਾ ਲਿਆਇਆ, ਉਸ ਗਣੇਸ਼ ਨੂੰ ਮੈਂ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਇਤਿ ਸ੍ਤੁਤਃ ਸੁਰਗਣੈਰ੍ ਵਿਘ੍ਨੇਸ਼ਃ ਪ੍ਰਾਹ ਤਾਨ੍ ਪੁਨਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵੱਲੋਂ ਵਡਿਆਈ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਵਿਘਨਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਆਖਿਆ।
ਇਤੋ ਨਿਰ੍ਵਿਘ੍ਨਤਾ ਸਤ੍ਤ੍ਰੇ ਮਤ੍ਤਃ ਸ੍ਯਾਦ੍ ਅਸੁਰਾਰਿਣਃ
ਇਸ ਯਜਨ ਵਿਚ, ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਵੈਰੀ ਲਈ, ਵਿਘਨ-ਰਹਿਤਤਾ ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਮਿਲੇਗੀ।
ਦੇਵਸਤ੍ਤ੍ਰੇ ਨਿਵृਤ੍ਤੇ ਤੁ ਗਣੇਸ਼ਃ ਪ੍ਰਾਹ ਤਾਨ੍ ਸੁਰਾਨ੍
ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਯਜਨ ਮੁਕ ਗਿਆ, ਗਣੇਸ਼ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਸ੍ਤੋਤ੍ਰੇਣਾਨੇਨ ਯੇ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਮਾਂ ਸ੍ਤੋष੍ਯਨ੍ਤਿ ਯਤਵ੍ਰਤਾਃ ਤੇषਾਂ ਦਾਰਿਦ੍ਰ੍ਯਦੁਃਖਾਨਿ ਨ ਭਵੇਯੁਃ ਕਦਾਚਨ
ਜੋ ਲੋਕ ਭਗਤੀ ਤੇ ਸੰਜਮ ਨਾਲ, ਇਸ ਸਤੁਤੀ ਰਾਹੀਂ ਮੇਰੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਗਰੀਬੀ ਜਾਂ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ।
ਅਤ੍ਰ ਯੇ ਭਕ੍ਤਿਤਃ ਸ੍ਨਾਨਂ ਦਾਨਂ ਕੁਰ੍ਯੁਰ੍ ਅਤਨ੍ਦ੍ਰਿਤਾਃ ਤੇषਾਂ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਕਾਰ੍ਯਾਣਿ ਭਵੇਯੁਰ੍ ਇਤਿ ਮਨ੍ਯਤਾਮ੍
ਜੋ ਲੋਕ ਭਗਤੀ ਤੇ ਲਗਨ ਨਾਲ ਇਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਤੇ ਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਸਫਲ ਹੋਣਗੇ—ਇਹ ਸਮਝ ਲੈਣਾ।
ਤਦ੍ਵਾਕ੍ਯਸਮਕਾਲਂ ਤੁ ਤਥੇਤ੍ਯ੍ ਊਚੁਃ ਸੁਰਾ ਅਪਿ ਨਿਵृਤ੍ਤੇ ਤੁ ਮਖੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਸੁਰਾ ਜਗ੍ਮੁਃ ਸ੍ਵਮ੍ ਆਲਯਮ੍
ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇਵਤੇ ਕਹਿ ਉਠੇ, 'ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੋ।' ਜਦੋਂ ਯਜਨ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ, ਦੇਵਤੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਵੱਲ ਪਰਤ ਗਏ।
ਤਤਃ ਪ੍ਰਭृਤਿ ਤਤ੍ ਤੀਰ੍ਥਮ੍ ਅਵਿਘ੍ਨਮ੍ ਇਤਿ ਗਦ੍ਯਤੇ ਸਰ੍ਵਕਾਮਪ੍ਰਦਂ ਪੁਂਸਾਂ ਸਰ੍ਵਵਿਘ੍ਨਵਿਨਾਸ਼ਨਮ੍
ਉਸ ਵੇਲੇ ਤੋਂ ਉਹ ਤੀਰਥ ਹਰ ਰੁਕਾਵਟ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਹਰ ਵਿੱਘਨ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ੇषਤੀਰ੍ਥਮ੍ ਇਤਿ ਖ੍ਯਾਤਂ ਸਰ੍ਵਕਾਮਪ੍ਰਦਾਯਕਮ੍ ਤਸ੍ਯ ਰੂਪਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਯਨ੍ ਮਯਾ ਪਰਿਭਾषਿਤਮ੍
ਇਸ ਨੂੰ 'ਸ਼ੇਸ਼-ਤੀਰਥ' ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਹਰ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਸ ਦਾ ਰੂਪ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਮਝਾਇਆ ਸੀ।
ਸ਼ੇषੋ ਨਾਮ ਮਹਾਨਾਗੋ ਰਸਾਤਲਪਤਿਃ ਪ੍ਰਭੁਃ ਸਰ੍ਵਨਾਗੈਃ ਪਰਿਵृਤੋ ਰਸਾਤਲਮ੍ ਅਥਾਭ੍ਯਗਾਤ੍
ਸ਼ੇਸ਼ ਨਾਂ ਦਾ ਮਹਾਂ-ਨਾਗ, ਰਸਾਤਲ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਸਾਰੇ ਨਾਗਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਰਸਾਤਲ ਵਿੱਚ ਗਿਆ।
ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾ ਦੈਤ੍ਯਦਨੁਜਾਃ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟਾ ਯੇ ਰਸਾਤਲਮ੍ ਤੈਰ੍ ਨਿਰਸ੍ਤੋ ਭੋਗਿਪਤਿਰ੍ ਮਾਮ੍ ਉਵਾਚਾਥ ਵਿਹ੍ਵਲਃ
ਰਸਾਤਲ ਵਿੱਚ ਜੋ ਰਾਕਸ਼ਸ, ਦੈਤ ਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾਖਲ ਹੋਏ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਾਗਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਉਹ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਕੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਇਆ।
ਰਸਾਤਲਂ ਤ੍ਵਯਾ ਦਤ੍ਤਂ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਨਾਂ ਮਮਾਪਿ ਚ ਤੇ ਮੇ ਸ੍ਥਾਨਂ ਨ ਦਾਸ੍ਯਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਤ੍ਵਾਂ ਸ਼ਰਣਂ ਗਤਃ
'ਤੁਸੀਂ ਰਸਾਤਲ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਦੇਣਗੇ। ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਸ਼ਰਨ ਆਇਆ ਹਾਂ।'
ਤਤੋ ऽਹਮ੍ ਅਬ੍ਰਵਂ ਨਾਗਂ ਗੌਤਮੀਂ ਯਾਹਿ ਪਨ੍ਨਗ ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਤੁਤ੍ਵਾ ਮਹਾਦੇਵਂ ਲਪ੍ਸ੍ਯਸੇ ਤ੍ਵਂ ਮਨੋਰਥਮ੍
ਫਿਰ ਮੈਂ ਨਾਗ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਗੌਤਮੀ ਨਦੀ ਤੇ ਜਾ। ਉਥੇ ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਸਤਕਾਰੀ ਕਰਕੇ, ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਮਨ-ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰ ਲਵੇਂਗਾ।'
ਨਾਨ੍ਯੋ ऽਸ੍ਤਿ ਲੋਕਤ੍ਰਿਤਯੇ ਮਨੋਰਥਸਮਰ੍ਪਕਃ ਮਦ੍ਵਾਕ੍ਯਪ੍ਰੇਰਿਤੋ ਨਾਗੋ ਗਙ੍ਗਾਮ੍ ਆਪ੍ਲੁਤ੍ਯ ਯਤ੍ਨਤਃ ਕृਤਾਞ੍ਜਲਿਪੁਟੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਤੁष੍ਟਾਵ ਤ੍ਰਿਦਸ਼ੇਸ਼੍ਵਰਮ੍
ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ। ਮੇਰੀ ਆਗਿਆ 'ਤੇ, ਨਾਗ ਨੇ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਸਨਾਨ ਕੀਤਾ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਤ੍ਰਿਦੇਵਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ।
ਨਮਸ੍ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਨਾਥਾਯ ਦਕ੍ਸ਼ਯਜ੍ਞਵਿਭੇਦਿਨੇ ਆਦਿਕਰ੍ਤ੍ਰੇ ਨਮਸ੍ ਤੁਭ੍ਯਂ ਨਮਸ੍ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਰੂਪਿਣੇ
ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਦਕਸ਼ ਦੇ ਯਜਨ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਆਦਿ-ਸਰਜਨਹਾਰ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਨਮਃ ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਿਰਸੇ ਨਮਃ ਸਂਹਾਰਕਾਰਿਣੇ ਸੋਮਸੂਰ੍ਯਾਗ੍ਨਿਰੂਪਾਯ ਜਲਰੂਪਾਯ ਤੇ ਨਮਃ
ਹਜ਼ਾਰ ਸਿਰ ਵਾਲੇ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸੰਘਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਚੰਦ, ਸੂਰਜ, ਅੱਗ ਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸਰ੍ਵਦਾ ਸਰ੍ਵਰੂਪਾਯ ਕਾਲਰੂਪਾਯ ਤੇ ਨਮਃ ਪਾਹਿ ਸ਼ਂਕਰ ਸਰ੍ਵੇਸ਼ ਪਾਹਿ ਸੋਮੇਸ਼ ਸਰ੍ਵਗ ਜਗਨ੍ਨਾਥ ਨਮਸ੍ ਤੁਭ੍ਯਂ ਦੇਹਿ ਮੇ ਮਨਸੇਪ੍ਸਿਤਮ੍
ਹਮੇਸ਼ਾ, ਹਰ ਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਕਾਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ ਸ਼ੰਕਰ, ਸਭ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ ਸੋਮ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਸਭ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ, ਜਗਤ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਮੇਰੀ ਮਨ-ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰੋ।
ਤਤੋ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਃ ਪ੍ਰੀਤਃ ਪ੍ਰਾਦਾਨ੍ ਨਾਗੇਪ੍ਸਿਤਾਨ੍ ਵਰਾਨ੍ ਵਿਨਾਸ਼ਾਯ ਸੁਰਾਰੀਣਾਂ ਦੈਤ੍ਯਦਾਨਵਰਕ੍ਸ਼ਸਾਮ੍
ਫਿਰ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਨਾਗ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਚਾਹੀ ਹੋਈਆਂ ਵਰਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਤਾਂ ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵੈਰੀਆਂ—ਦੈਤ, ਦਾਨਵ ਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸ—ਦਾ ਨਾਸ ਹੋਵੇ।
ਸ਼ੇषਾਯ ਪ੍ਰਦਦੌ ਸ਼ੂਲਂ ਜਹ੍ਯ੍ ਅਨੇਨਾਰਿਪੁਂਗਵਾਨ੍ ਤਤਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਃ ਸ਼ਿਵੇਨਾਸੌ ਸ਼ੇषਃ ਸ਼ੂਲੇਨ ਭੋਗਿਭਿਃ
ਉਸ ਨੇ ਸ਼ੇਸ਼ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਆਖਿਆ, 'ਇਸ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਮੁਖੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ।' ਫਿਰ ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਸ਼ੇਸ਼ ਤੇ ਨਾਗਾਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦੱਸੀ।
ਰਸਾਤਲਮ੍ ਅਥੋ ਗਤ੍ਵਾ ਨਿਜਘਾਨ ਰਿਪੂਨ੍ ਰਣੇ ਨਿਹਤ੍ਯ ਨਾਗਃ ਸ਼ੂਲੇਨ ਦੈਤ੍ਯਦਾਨਵਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਨ੍
ਫਿਰ ਨਾਗ ਰਸਾਤਲ ਗਿਆ ਤੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ। ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਨਾਲ ਨਾਗ ਨੇ ਦੈਤ, ਦਾਨਵ ਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ਸਾਂਭ ਲਿਆ।
ਨ੍ਯਵਰ੍ਤਤ ਪੁਨਰ੍ ਦੇਵੋ ਯਤ੍ਰ ਸ਼ੇषੇਸ਼੍ਵਰੋ ਹਰਃ ਪਥਾ ਯੇਨ ਸਮਾਯਾਤੋ ਦੇਵਂ ਦ੍ਰष੍ਟੁਂ ਸ ਨਾਗਰਾਟ੍
ਦੇਵਤਾ ਮੁੜ ਉਸ ਥਾਂ ਵਾਪਸ ਆਇਆ ਜਿੱਥੇ ਸ਼ੇਸ਼ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਹਰਾ, ਸੀ। ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਨਾਗ-ਰਾਜ ਆਇਆ ਸੀ, ਉਸ ਰਾਹੇ ਉਹ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਗਿਆ।
ਰਸਾਤਲਾਦ੍ ਯਤ੍ਰ ਦੇਵੋ ਬਿਲਂ ਤਤ੍ਰ ਵ੍ਯਜਾਯਤ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ ਬਿਲਤਲਾਦ੍ ਯਾਤਂ ਗਾਙ੍ਗਂ ਵਾਰ੍ਯ੍ ਅਤਿਪੁਣ੍ਯਦਮ੍
ਜਿੱਥੇ ਦੇਵਤਾ ਰਸਾਤਲ ਤੋਂ ਨਿਕਲਿਆ, ਉਥੇ ਇੱਕ ਗੁਫਾ ਬਣ ਗਈ। ਉਸ ਗੁਫਾ ਦੇ ਤਲ ਤੋਂ ਗੰਗਾ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ ਨਿਕਲਿਆ।
ਤਦ੍ ਵਾਰਿ ਗਙ੍ਗਾਮ੍ ਅਗਮਦ੍ ਗਙ੍ਗਾਯਾਃ ਸਂਗਮਸ੍ ਤਤਃ ਦੇਵਸ੍ਯ ਪੁਰਤਸ਼੍ ਚਾਪਿ ਕੁਣ੍ਡਂ ਤਤ੍ਰ ਸੁਵਿਸ੍ਤਰਮ੍
ਉਹ ਪਾਣੀ ਗੰਗਾ ਬਣ ਗਿਆ। ਗੰਗਾ ਦੇ ਸੰਗਮ ਤੋਂ, ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਉਥੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਕੁੰਡ ਵੀ ਸੀ।
ਨਾਗਸ੍ ਤਤ੍ਰਾਕਰੋਦ੍ ਧੋਮਂ ਯਤ੍ਰ ਚਾਗ੍ਨਿਃ ਸਦਾ ਸ੍ਥਿਤਃ ਸੋष੍ਣਂ ਤਦ੍ ਅਭਵਦ੍ ਵਾਰਿ ਗਙ੍ਗਾਯਾਸ੍ ਤਤ੍ਰ ਸਂਗਮਃ
ਉਥੇ ਨਾਗ ਨੇ ਹੋਮ ਕੀਤਾ, ਜਿੱਥੇ ਅੱਗ ਸਦਾ ਵੱਸਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਗੰਗਾ ਦੇ ਸੰਗਮ ਤੇ ਪਾਣੀ ਗਰਮ ਹੋ ਗਿਆ।
ਦੇਵਦੇਵਂ ਸਮਾਰਾਧ੍ਯ ਨਾਗਃ ਪ੍ਰੀਤੋ ਮਹਾਯਸ਼ਾਃ ਰਸਾਤਲਂ ਤਤੋ ऽਭੀष੍ਟਂ ਸ਼ਿਵਾਤ੍ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਤਲਂ ਯਯੌ
ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰ ਕੇ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਨਾਗ ਨੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਰਸਾਤਲ ਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਤਤਃ ਪ੍ਰਭृਤਿ ਤਤ੍ ਤੀਰ੍ਥਂ ਨਾਗਤੀਰ੍ਥਮ੍ ਉਦਾਹृਤਮ੍ ਸਰ੍ਵਕਾਮਪ੍ਰਦਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਰੋਗਦਾਰਿਦ੍ਰ੍ਯਨਾਸ਼ਨਮ੍
ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਨਾਗਤੀਰਥ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਹਰ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ ਅਤੇ ਰੋਗ ਤੇ ਗਰੀਬੀ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਆਯੁਰ੍ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਕਰਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਸ੍ਨਾਨਦਾਨਾਚ੍ ਚ ਮੁਕ੍ਤਿਦਮ੍ ਸ਼ृਣੁਯਾਦ੍ ਵਾ ਪਠੇਦ੍ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਯੋ ਵਾਪਿ ਸ੍ਮਰਤੇ ਤੁ ਤਤ੍
ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਹੈ, ਜੋ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਤੇ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਇੱਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਅਤੇ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਜੋ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਇਸ ਦੀ ਸੁਣਦਾ, ਪੜ੍ਹਦਾ ਜਾਂ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਇਹੀ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਤੀਰ੍ਥਂ ਸ਼ੇषੇਸ਼੍ਵਰੋ ਯਤ੍ਰ ਯਤ੍ਰ ਸ਼ਕ੍ਤਿਪ੍ਰਦਃ ਸ਼ਿਵਃ ਏਕਵਿਂਸ਼ਤਿਤੀਰ੍ਥਾਨਾਮ੍ ਉਭਯੋਸ੍ ਤਤ੍ਰ ਤੀਰਯੋਃ ਸ਼ਤਾਨਿ ਮੁਨਿਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਸਰ੍ਵਸਂਪਤ੍ਪ੍ਰਦਾਯਿਨਾਮ੍
ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਜਿੱਥੇ ਸ਼ੇਸ਼ ਜੀ ਸਰਵਣ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਥੇ ਇਕਵੀਹ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸੈਂਕੜੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਹਨ, ਜੋ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਪਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹਨ।