ਪ੍ਰੋਚੁਰ੍ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਂ ਸਰ੍ਵਾਃ ਖਾਦਾਮਸ੍ ਤ੍ਵ੍ ਅਸੁਰਾਨ੍ ਇਤਿ ਤਤਃ ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਭਗਵਾਨ੍ ਸਰ੍ਵੈਃ ਸੁਰਗਣੈਰ੍ ਵृਤਃ
ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀਆਂ, "ਅਸੀਂ ਅਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਖਾ ਲਈਏ।" ਫਿਰ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
ਸ੍ਵਰ੍ਗਾਦ੍ ਭੁਵਮ੍ ਅਨੁਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਸ੍ ਤੇ ਰਸਾਤਲਮ੍ ਅਨੁਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਸ੍ ਤਤਃ ਸਰ੍ਵਾਃ ਸ਼ृਣ੍ਵਨ੍ਤੁ ਮਮ ਭਾषਿਤਮ੍
"ਜੋ ਰਾਕਸ਼ਸ ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆ ਗਏ ਹਨ, ਜਾਂ ਜੋ ਪਾਤਾਲ ਚਲੇ ਗਏ ਹਨ, ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸਭ ਸੁਣ ਲੈਣ।"
ਯਤ੍ਰ ਯਤ੍ਰ ਦ੍ਵਿषੋ ਯਾਨ੍ਤਿ ਤਤ੍ਰ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੁ ਮਾਤਰਃ ਰਸਾਤਲਮ੍ ਅਨੁਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਇਦਾਨੀਂ ਮਦ੍ਭਯਾਦ੍ ਦ੍ਵਿषਃ ਭਵਤ੍ਯੋ ऽਪ੍ਯ੍ ਅਨੁਗਚ੍ਛਨ੍ਤੁ ਰਸਾਤਲਮ੍ ਅਨੁ ਦ੍ਵਿषਃ
"ਜਿੱਥੇ-ਜਿੱਥੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਮਾਵਾਂ ਵੀ ਉਥੇ ਜਾਵੋ। ਜੋ ਮੇਰੇ ਡਰ ਕਰਕੇ ਪਾਤਾਲ ਚਲੇ ਗਏ ਹਨ, ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਪਾਤਾਲ ਜਾਓ।"
ਤਾਸ਼੍ ਚ ਜਗ੍ਮੁਰ੍ ਭੁਵਂ ਭਿਤ੍ਤ੍ਵਾ ਯਤ੍ਰ ਤੇ ਦੈਤ੍ਯਦਾਨਵਾਃ ਤਾਨ੍ ਹਤ੍ਵਾ ਮਾਤਰਃ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਦੇਵਾਰੀਨ੍ ਅਤਿਭੀषਣਾਨ੍
ਫਿਰ ਉਹ ਮਾਵਾਂ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ ਉਥੇ ਗਈਆਂ ਜਿੱਥੇ ਦੈਤ ਤੇ ਦਾਨਵ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਾਰੇ ਡਰਾਉਣੇ ਦੇਵ-ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
ਪੁਨਰ੍ ਦੇਵਾਨ੍ ਉਪਾਜਗ੍ਮੁਃ ਪਥਾ ਤੇਨੈਵ ਮਾਤਰਃ ਗਤਾਸ਼੍ ਚ ਮਾਤਰੋ ਯਾਵਦ੍ ਯਾਵਚ੍ ਚ ਪੁਨਰ੍ ਆਗਤਾਃ
ਫਿਰ ਦੇਵਤੇ ਆਏ, ਤੇ ਉਸੇ ਰਾਹੀਂ ਮਾਵਾਂ ਚਲ ਪਈਆਂ; ਜਿੰਨਾ ਸਮੇਂ ਉਹ ਗਈਆਂ, ਉਹਨਾ ਹੀ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਮੁੜ ਆ ਗਈਆਂ।
ਤਾਵਦ੍ ਦੇਵਾਃ ਸ੍ਥਿਤਾ ਆਸਨ੍ ਗੌਤਮੀਤੀਰਮ੍ ਆਸ਼੍ਰਿਤਾਃ ਪ੍ਰਸ੍ਥਾਨਾਤ੍ ਤਤ੍ਰ ਮਾਤॄਣਾਂ ਸੁਰਾਣਾਂ ਚ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤੇਃ
ਦੇਵਤੇ ਗੌਤਮੀ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਰਹੇ, ਜਦ ਤੱਕ ਮਾਵਾਂ ਤੇ ਦੇਵਤੇ ਉਸ ਥਾਂ ਤੋਂ ਚਲੇ ਨਹੀਂ ਗਏ।
ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਨਂ ਤੁ ਤਤ੍ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਵਿਜਯਵਰ੍ਧਨਮ੍ ਮਾਤॄਣਾਂ ਯਤ੍ਰ ਚੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿਰ੍ ਮਾਤृਤੀਰ੍ਥਂ ਪृਥਕ੍ ਪृਥਕ੍
ਉਹ ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਥਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਜਿੱਤ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਮਾਵਾਂ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਹੋਈ; ਹਰ ਮਾਂ ਦਾ ਆਪਣਾ ਵੱਖਰਾ ਤੀਰਥ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰ ਤਤ੍ਰ ਬਿਲਾਨ੍ਯ੍ ਆਸਨ੍ ਰਸਾਤਲਗਤਾਨਿ ਚ ਸੁਰਾਸ੍ ਤਾਭ੍ਯੋ ਵਰਾਨ੍ ਪ੍ਰੋਚੁਰ੍ ਲੋਕੇ ਪੂਜਾਂ ਯਥਾ ਸ਼ਿਵਃ
ਉਥੇ-ਉਥੇ ਪਾਤਾਲ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਬਿਲਾਂ ਸਨ; ਦੇਵਤੇ ਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿਤੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵ ਵਾਂਗ ਪੂਜਾ ਹੋਣ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ।
ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਤਦ੍ਵਨ੍ ਮਾਤृਭ੍ਯਃ ਪੂਜਾ ਭਵਤੁ ਸਰ੍ਵਦਾ ਇਤ੍ਯ੍ ਉਕ੍ਤ੍ਵਾਨ੍ਤਰ੍ਦਧੁਰ੍ ਦੇਵਾ ਆਸਂਸ੍ ਤਤ੍ਰੈਵ ਮਾਤਰਃ
‘ਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸ਼ਿਵ ਵਾਂਗ ਪੂਜਾ ਮਿਲੇ’—ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਦੇਵਤੇ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਏ, ਤੇ ਮਾਵਾਂ ਉਥੇ ਹੀ ਰਹਿ ਗਈਆਂ।
ਯਤ੍ਰ ਯਤ੍ਰ ਸ੍ਥਿਤਾ ਦੇਵ੍ਯੋ ਮਾਤृਤੀਰ੍ਥਂ ਤਤੋ ਵਿਦੁਃ ਸੁਰਾਣਾਮ੍ ਅਪਿ ਸੇਵ੍ਯਾਨਿ ਕਿਂ ਪੁਨਰ੍ ਮਾਨੁषਾਦਿਭਿਃ
ਜਿੱਥੇ-ਜਿੱਥੇ ਦੇਵੀਆਂ ਵੱਸਦੀਆਂ, ਉਹ ਮਾਵਾਂ ਦਾ ਤੀਰਥ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ; ਉਥੇ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ, ਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਆਦਿ ਨੂੰ ਤਾਂ ਹੋਰ ਵੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ।
ਤੇषੁ ਸ੍ਨਾਨਮ੍ ਅਥੋ ਦਾਨਂ ਪਿਤॄਣਾਂ ਚੈਵ ਤਰ੍ਪਣਮ੍ ਸਰ੍ਵਂ ਤਦ੍ ਅਕ੍ਸ਼ਯਂ ਜ੍ਞੇਯਂ ਸ਼ਿਵਸ੍ਯ ਵਚਨਂ ਯਥਾ
ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ, ਦਾਨ ਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਤਰਪਣ—ਇਹ ਸਭ ਅਖੰਡ ਮੰਨੋ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਕਿਹਾ।
ਯਸ੍ ਤ੍ਵ੍ ਇਦਂ ਸ਼ृਣੁਯਾਨ੍ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸ੍ਮਰੇਦ੍ ਅਪਿ ਪਠੇਤ੍ ਤਥਾ ਆਖ੍ਯਾਨਂ ਮਾਤृਤੀਰ੍ਥਾਨਾਮ੍ ਆਯੁष੍ਮਾਨ੍ ਸ ਸੁਖੀ ਭਵੇਤ੍
ਜੋ ਇਹ ਮਾਵਾਂ ਦੇ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਰੋਜ਼ ਸੁਣਦਾ, ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਜਾਂ ਪੜ੍ਹਦਾ, ਉਹ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਤੇ ਸੁਖੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ।
ਇਦਮ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਪਰਂ ਤੀਰ੍ਥਂ ਦੇਵਾਨਾਮ੍ ਅਪਿ ਦੁਰ੍ਲਭਮ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਤੀਰ੍ਥਮ੍ ਇਤਿ ਖ੍ਯਾਤਂ ਭੁਕ੍ਤਿਮੁਕ੍ਤਿਪ੍ਰਦਂ ਨृਣਾਮ੍
ਇਥੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ; ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਤੀਰਥ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਭੋਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ।
ਸ੍ਥਿਤੇषੁ ਦੇਵਸੈਨ੍ਯੇषੁ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟੇषੁ ਰਸਾਤਲਮ੍ ਦੈਤ੍ਯੇषੁ ਚ ਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਤਥਾ ਮਾਤृषੁ ਤਾਨ੍ ਅਨੁ
ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਫੌਜ ਟਿਕੀ ਰਹੀ, ਤੇ ਦੈਤ ਪਾਤਾਲ ਵਿਚ ਚਲੇ ਗਏ, ਹੇ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਮਾਵਾਂ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਗਈਆਂ।
ਮਦੀਯਂ ਪਞ੍ਚਮਂ ਵਕ੍ਤ੍ਰਂ ਗਰ੍ਦਭਾਕृਤਿ ਭੀषਣਮ੍ ਤਦ੍ ਵਕ੍ਤ੍ਰਂ ਦੇਵਸੈਨ੍ਯੇषੁ ਮਯਿ ਤਿष੍ਠਤ੍ਯ੍ ਉਵਾਚ ਹ
ਮੇਰਾ ਪੰਜਵਾਂ ਮੂੰਹ, ਜੋ ਡਰਾਉਣੇ ਗਧੇ ਦਾ ਰੂਪ ਸੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਫੌਜ ਵਿਚ, ਮੇਰੇ ਖੜੇ ਹੋਣ ਤੇ, ਬੋਲਿਆ।
ਹੇ ਦੈਤ੍ਯਾਃ ਕਿਂ ਪਲਾਯਨ੍ਤੇ ਨ ਭਯਂ ਵੋ ऽਸ੍ਤੁ ਸਤ੍ਵਰਮ੍ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤੁ ਸੁਰਾਨ੍ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਭਕ੍ਸ਼ਯਿष੍ਯੇ ਕ੍ਸ਼ਣਾਦ੍ ਇਤਿ
‘ਹੇ ਦੈਤੋ, ਤੁਸੀਂ ਭੱਜ ਰਹੇ ਹੋ? ਤੁਹਾਨੂੰ ਡਰ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਜਲਦੀ ਆਓ—ਮੈਂ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਇਕ ਪਲ ਵਿਚ ਖਾ ਜਾਵਾਂਗਾ!’
ਨਿਵਾਰਯਨ੍ਤਂ ਮਾਮ੍ ਏਵਂ ਭਕ੍ਸ਼ਣਾਯੋਦ੍ਯਤਂ ਤਥਾ ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵਿਬੁਧਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਵਿਤ੍ਰਸ੍ਤਾ ਵਿष੍ਣੁਮ੍ ਅਬ੍ਰੁਵਨ੍
ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਖਾਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਤੇ ਰੋਕਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਡਰੇ ਹੋਏ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗੇ।
ਤ੍ਰਾਹਿ ਵਿष੍ਣੋ ਜਗਨ੍ਨਾਥ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ऽਸ੍ਯ ਮੁਖਂ ਲੁਨ ਚਕ੍ਰਧृਗ੍ ਵਿਬੁਧਾਨ੍ ਆਹ ਚ੍ਛੇਦ੍ਮਿ ਚਕ੍ਰੇਣ ਵੈ ਸ਼ਿਰਃ
‘ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸੁਆਮੀ! ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਮੂੰਹ ਹੈ। ਹੇ ਚਕਰ ਵਾਲੇ, ਮੈਂ ਚਕਰ ਨਾਲ ਇਸ ਦਾ ਸਿਰ ਕੱਟ ਦਿਆਂਗਾ।’
ਕਿਂ ਤੁ ਤਚ੍ ਛਿਨ੍ਨਮ੍ ਏਵੇਦਂ ਸਂਹਰੇਤ੍ ਸਚਰਾਚਰਮ੍ ਮਨ੍ਤ੍ਰਂ ਬ੍ਰੂਮੋ ऽਤ੍ਰ ਵਿਬੁਧਾਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਂ ਸਰ੍ਵਮ੍ ਏਵ ਹਿ
‘ਪਰ ਜੇ ਇਹ ਸਿਰ ਕੱਟਿਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਇਹ ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲ ਸਭ ਕੁਝ ਖਾ ਲਵੇਗਾ। ਆਓ, ਇਥੇ ਮੰਤ੍ਰ ਪੜ੍ਹੀਏ, ਹੇ ਦੇਵਤੋ—ਸਭ ਕੁਝ ਸੁਣੋ।’
ਤ੍ਰਿਨੇਤ੍ਰਃ ਕਸ਼ਿਰਸ਼੍ ਛੇਤ੍ਤਾ ਸ ਚ ਧਤ੍ਤੇ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ ਮਯਾ ਚ ਸ਼ਂਭੁਃ ਸਰ੍ਵੈਸ਼੍ ਚ ਸ੍ਤੁਤਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਸ੍ ਤਥੈਵ ਚ
‘ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਗਧੇ ਦਾ ਸਿਰ ਕੱਟਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਥਾਂ ਲਵੇਗਾ—ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ, ਸ਼ੰਭੂ, ਸਭ ਵੱਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਤੇ ਉਚਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹਾਂ।’
ਯਾਗਃ ਕ੍ਸ਼ਣੀ ਦृष੍ਟਫਲੇ ऽਸਮਰ੍ਥਃ ਸ ਨੈਵ ਕਰ੍ਤੁਃ ਫਲਤੀਤਿ ਮਤ੍ਵਾ ਫਲਸ੍ਯ ਦਾਨੇ ਪ੍ਰਤਿਭੂਰ੍ ਜਟੀਤਿ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤ੍ਯ ਲੋਕਃ ਪ੍ਰਤਿਕਰ੍ਮ ਯਾਤਃ
ਜੋ ਯਜਨ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਫਲ ਤੁਰੰਤ ਮਿਲੇ, ਉਹ ਕਰਣ ਵਾਲੇ ਲਈ ਅਸਰਹੀਨ ਹੈ; ਜਦ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਫਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ, ਤਾਂ ਜਟਿ ਨੂੰ ਫਲ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਮੰਨ ਕੇ, ਹੋਰ ਕਰਮਾਂ ਵੱਲ ਮੁੜ ਗਏ।
ਤਤਃ ਸੁਰੇਸ਼ਃ ਸਂਤੁष੍ਟੋ ਦੇਵਾਨਾਂ ਕਾਰ੍ਯਸਿਦ੍ਧਯੇ ਲੋਕਾਨਾਮ੍ ਉਪਕਾਰਾਰ੍ਥਂ ਤਥੇਤ੍ਯ੍ ਆਹ ਸੁਰਾਨ੍ ਪ੍ਰਤਿ
ਫਿਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਕੰਮ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ‘ਇਹੀ ਹੋਵੇ’ ਆਖਿਆ।
ਤਦ੍ਵਕ੍ਤ੍ਰਂ ਪਾਪਰੂਪਂ ਯਦ੍ ਭੀषਣਂ ਲੋਮਹਰ੍षਣਮ੍ ਨਿਕृਤ੍ਯ ਨਖਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੈਸ਼੍ ਚ ਕ੍ਵ ਸ੍ਥਾਪ੍ਯਂ ਚੇਤ੍ਯ੍ ਅਥਾਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਉਹ ਡਰਾਉਣਾਂ ਤੇ ਰੋਂਗਟੇ ਖੜੇ ਕਰ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਬੁਰਾ ਚਿਹਰਾ ਜੋ ਨਖਾਂ ਤੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਹਨੂੰ ਕਿਥੇ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ? ਇਹ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ।
ਤਤ੍ਰੇਲਾ ਵਿਬੁਧਾਨ੍ ਆਹ ਨਾਹਂ ਵੋਢੁਂ ਸ਼ਿਰਃ ਕ੍ਸ਼ਮਾ ਰਸਾਤਲਮ੍ ਅਥੋ ਯਾਸ੍ਯੇ ਉਦਧਿਸ਼੍ ਚਾਪ੍ਯ੍ ਅਥਾਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਉਥੇ ਇਲਾ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਇਹ ਸਿਰ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਰੱਖ ਸਕਦੀ, ਮੈਂ ਰਸਾਤਲ ਵਿੱਚ ਚਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹਾਂ।" ਫਿਰ ਸਮੁੰਦਰ ਨੇ ਵੀ ਆਖਿਆ।
ਸ਼ੋषਂ ਯਾਸ੍ਯੇ ਕ੍ਸ਼ਣਾਦ੍ ਏਵ ਪੁਨਸ਼੍ ਚੋਚੁਃ ਸ਼ਿਵਂ ਸੁਰਾਃ ਤ੍ਵਯੈਵੈਤਦ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸ਼ਿਰੋ ਧਾਰ੍ਯਂ ਲੋਕਾਨੁਕਮ੍ਪਯਾ
ਸਮੁੰਦਰ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਤੁਰੰਤ ਸੁੱਕ ਜਾਵਾਂਗਾ।" ਫਿਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਸਿਰ ਦਇਆ ਕਰਕੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਠੀਕ ਰੱਖੋ।"
ਅਚ੍ਛੇਦੇ ਜਗਤਾਂ ਨਾਸ਼ਸ਼੍ ਛੇਦੇ ਦੋषਸ਼੍ ਚ ਤਾਦृਸ਼ਃ ਏਵਂ ਵਿਮृਸ਼੍ਯ ਸੋਮੇਸ਼ੋ ਦਧਾਰ ਕਸ਼ਿਰਸ੍ ਤਦਾ
ਜੇ ਇਹ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ; ਜੇ ਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਐਸਾ ਹੀ ਦੋਸ਼ ਰਹੇਗਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਸੋਚ ਕੇ ਸੋਮ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੇ ਉਹ ਸਿਰ ਠੀਕ ਰੱਖ ਲਿਆ।
ਤਦ੍ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਦੁष੍ਕਰਂ ਕਰ੍ਮ ਗੌਤਮੀਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਪਾਵਨੀਮ੍ ਅਸ੍ਤੁਵਞ੍ ਜਗਤਾਮ੍ ਈਸ਼ਂ ਪ੍ਰਣਯਾਦ੍ ਭਕ੍ਤਿਤਃ ਸੁਰਾਃ
ਉਹ ਮੁਸ਼ਕਲ ਕੰਮ ਦੇਖ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਪਵਿੱਤਰ ਗੌਤਮੀ ਨਦੀ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਤੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸਲਾਮ ਕੀਤਾ।
ਦੇਵੇष੍ਵ੍ ਅਮਿਤ੍ਰਂ ਕਸ਼ਿਰੋ ऽਤਿਭੀਮਂ ਤਾਨ੍ ਭਕ੍ਸ਼ਣਾਯੋਪਗਤਂ ਨਿਕृਤ੍ਯ ਨਖਾਗ੍ਰਸੂਚ੍ਯਾ ਸ਼ਕਲੇਨ੍ਦੁਮੌਲਿਸ੍ ਤ੍ਯਾਗੇ ऽਪਿ ਦੋषਾਤ੍ ਕृਪਯਾਨੁਧਤ੍ਤੇ
ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਸਿਰ ਬਹੁਤ ਡਰਾਉਣਾ ਹੋ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖਾਣ ਆ ਗਿਆ; ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਾਲੇ ਨੇ ਨਖਾਂ ਦੀ ਨੋਕ ਨਾਲ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਛੱਡਣ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਦਇਆ ਕਰਕੇ ਉਹ ਸਿਰ ਠੀਕ ਰੱਖ ਲਿਆ।
ਤਤ੍ਰ ਤੇ ਵਿਬੁਧਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਸ੍ਥਿਤਾ ਯੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ऽਨ੍ਤਿਕੇ ਤੁष੍ਟੁਵੁਰ੍ ਵਿਬੁਧੇਸ਼ਾਨਂ ਕਰ੍ਮ ਦृष੍ਟ੍ਵਾਤਿਦੈਵਤਮ੍
ਉਥੇ, ਜਿੱਥੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਖੜੇ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦੀ ਉਸ ਮਹਾਨ ਦਿਵਿਆਤਾ ਭਰੀ ਕਰਤੂਤ ਦੇਖ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ।
ਤਤਃ ਪ੍ਰਭृਤਿ ਤਤ੍ ਤੀਰ੍ਥਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਤੀਰ੍ਥਮ੍ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤਮ੍ ਅਦ੍ਯਾਪਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ਰੂਪਂ ਚਤੁਰ੍ਮੁਖਮ੍ ਅਵਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਉਹ ਤੀਰਥ 'ਬ੍ਰਹਮਤੀਰਥ' ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅੱਜ ਵੀ ਉਥੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਚੌਹਾਂ ਮੂੰਹਾਂ ਵਾਲਾ ਰੂਪ ਸਥਾਪਤ ਹੈ।