ਮਾਨੁषੇਭ੍ਯੋ ਮਾਨੁषਾਸ੍ ਤੁ ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਪਕ੍ਸ਼ਿਭਿਃ ਖਗਾਃ ਬੀਜੇਭ੍ਯੋ ਵੀਰੁਧੋ ਲੋਕੇ ਵੈषਮ੍ਯਂ ਨੈਵ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਵਾਰ੍ਕ੍ਸ਼ਸ੍ ਤ੍ਵ੍ ਅਹਂ ਕਥਂ ਜਾਤੋ ਹਸ੍ਤਪਾਦਾਦਿਜੀਵਵਾਨ੍
ਇਨਸਾਨ ਇਨਸਾਨਾਂ ਤੋਂ, ਪੰਛੀ ਪੰਛੀਆਂ ਤੋਂ, ਬੂਟੀਆਂ ਬੀਜਾਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ—ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਫ਼ਰਕ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਮੈਂ, ਜੋ ਰੁੱਖਾਂ ਕੋਲ ਵਧਿਆ, ਹੱਥ ਪੈਰ ਤੇ ਜਾਨ ਵਾਲਾ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਗਿਆ?
ਵृਕ੍ਸ਼ਾਸ੍ ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵਮ੍ ਊਚੁਰ੍ ਯਥਾਕ੍ਰਮਮ੍ ਦਧੀਚੇਰ੍ ਮਰਣਂ ਸਾਧ੍ਵ੍ਯਾਸ੍ ਤਥਾ ਚਾਗ੍ਨਿਪ੍ਰਵੇਸ਼ਨਮ੍
ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਰੁੱਖ ਤੇ ਜੜੀਆਂ-ਬੂਟੀਆਂ ਨੇ, ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਕਰਕੇ, ਦਧੀਚੀ ਦੀ ਮੌਤ ਤੇ ਉਸ ਚੰਗੀ ਔਰਤ ਦੇ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸੀ।
ਅਸ੍ਥ੍ਨਾਂ ਸਂਹਰਣਂ ਦੇਵੈਰ੍ ਏਤਤ੍ ਸਰ੍ਵਂ ਸਵਿਸ੍ਤਰਮ੍ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਦੁਃਖਸਮਾਵਿष੍ਟੋ ਨਿਪਪਾਤ ਤਦਾ ਭੁਵਿ
ਦੇਵਤਿਆਂ ਕੋਲੋਂ ਹੱਡੀਆਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਸਭ ਕੁਝ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ ਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
ਆਸ਼੍ਵਾਸਿਤਃ ਪੁਨਰ੍ ਵृਕ੍ਸ਼ੈਰ੍ ਵਾਕ੍ਯੈਰ੍ ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਸਂਹਿਤੈਃ ਆਸ਼੍ਵਸ੍ਤਃ ਸ ਪੁਨਃ ਪ੍ਰਾਹ ਤਦੌषਧਿਵਨਸ੍ਪਤੀਨ੍
ਫੇਰ ਰੁੱਖਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਧਰਮ ਤੇ ਭਲੇ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਹੌਸਲਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਸਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਤੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਪਿਤृਹਨ੍ਤॄਨ੍ ਹਨਿष੍ਯੇ ऽਹਂ ਨਾਨ੍ਯਥਾ ਜੀਵਿਤੁਂ ਕ੍ਸ਼ਮਃ ਪਿਤੁਰ੍ ਮਿਤ੍ਰਾਣਿ ਸ਼ਤ੍ਰੂਂਸ਼੍ ਚ ਤਥਾ ਪੁਤ੍ਰੋ ऽਨੁਵਰ੍ਤਤੇ
ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਘਾਤਕਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਾਂਗਾ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਜੀਉਣਾ ਮੇਰੇ ਲਈ ਠੀਕ ਨਹੀਂ। ਪੁੱਤਰ ਆਪਣੇ ਪਿਓ ਦੇ ਦੋਸਤਾਂ ਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਸ ਏਵ ਪੁਤ੍ਰੋ ਯੋ ऽਨ੍ਯਸ੍ ਤੁ ਪੁਤ੍ਰਰੂਪੋ ਰਿਪੁਃ ਸ੍ਮृਤਃ ਵਦਨ੍ਤਿ ਪਿਤृਮਿਤ੍ਰਾਣਿ ਤਾਰਯਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਹਿਤਾਨ੍ ਅਪਿ
ਉਹੀ ਸੱਚਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ; ਜੇ ਹੋਰ ਕੋਈ ਪੁੱਤਰ ਵਾਂਗ ਲੱਗੇ, ਉਹ ਦੁਸ਼ਮਣ ਹੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ। ਪਿਉ ਦੇ ਦੋਸਤ ਤਾਂ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਬਚਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵृਕ੍ਸ਼ਾਸ੍ ਤਂ ਬਾਲਮ੍ ਆਦਾਯ ਸੋਮਾਨ੍ਤਿਕਮ੍ ਅਥਾਯਯੁਃ ਬਾਲਵਾਕ੍ਯਂ ਤੁ ਤੇ ਵृਕ੍ਸ਼ਾਃ ਸੋਮਾਯਾਥ ਨ੍ਯਵੇਦਯਨ੍ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸੋਮੋ ऽਪਿ ਤਂ ਬਾਲਂ ਪਿਪ੍ਪਲਾਦਮ੍ ਅਭਾषਤ
ਰੁੱਖ ਉਸ ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਸੋਮ ਦੇ ਕੋਲ ਗਏ। ਫਿਰ ਰੁੱਖਾਂ ਨੇ ਮੁੰਡੇ ਦੀ ਗੱਲ ਸੋਮ ਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ। ਸੋਮ ਨੇ ਸੁਣ ਕੇ ਪਿੱਪਲਾਦ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਗृਹਾਣ ਵਿਦ੍ਯਾਂ ਵਿਧਿਵਤ੍ ਸਮਗ੍ਰਾਂ ਤਪਃਸਮृਦ੍ਧਿਂ ਚ ਸ਼ੁਭਾਂ ਚ ਵਾਚਮ੍ ਸ਼ੌਰ੍ਯਂ ਚ ਰੂਪਂ ਚ ਬਲਂ ਚ ਬੁਦ੍ਧਿਂ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਸ੍ਯਸੇ ਪੁਤ੍ਰ ਮਦਾਜ੍ਞਯਾ ਤ੍ਵਮ੍
ਪੁੱਤਰ, ਮੇਰੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਤੂੰ ਪੂਰੀ ਵਿਦਿਆ, ਤਪ ਦੀ ਕਮਾਈ, ਚੰਗੀ ਬੋਲੀ, ਹਿੰਮਤ, ਸੋਹਣਾਪਣ, ਤਾਕਤ ਤੇ ਅਕਲ ਹਾਸਲ ਕਰ।
ਪਿਪ੍ਪਲਾਦਸ੍ ਤਮ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਆਹ ਓषਧੀਸ਼ਂ ਵਿਨੀਤਵਤ੍
ਪਿੱਪਲਾਦ ਨੇ ਨਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਵੀ ਸਵਾਲ ਕੀਤਾ।
ਸਰ੍ਵਮ੍ ਏਤਦ੍ ਵृਥਾ ਮਨ੍ਯੇ ਪਿਤृਹਨ੍ਤृਵਿਨਿष੍ਕृਤਿਮ੍ ਨ ਕਰੋਮ੍ਯ੍ ਅਤ੍ਰ ਯਾਵਚ੍ ਚ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਤਤ੍ ਪ੍ਰਥਮਂ ਵਦ
ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮੈਨੂੰ ਵਿਅਰਥ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਜਦ ਤੱਕ ਮੈਂ ਪਿਤਾ ਦੇ ਘਾਤਕਾਂ ਦੀ ਮਾਫੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਲੈਂਦਾ। ਇਸ ਲਈ, ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਦੱਸ।
ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਦੇਸ਼ੇ ਯਤ੍ਰ ਕਾਲੇ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਦੇਵੇ ਚ ਮਨ੍ਤ੍ਰਕੇ ਯਤ੍ਰ ਤੀਰ੍ਥੇ ਚ ਸਿਧ੍ਯੇਤ ਮਤ੍ਸਂਕਲ੍ਪਃ ਸੁਰੋਤ੍ਤਮ
ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦੇਵਤਾ, ਕਿਹੜੇ ਥਾਂ, ਕਿਹੜੇ ਵੇਲੇ, ਕਿਹੜੇ ਦੇਵਤੇ, ਕਿਹੜੇ ਮੰਤਰ ਤੇ ਕਿਹੜੇ ਤੀਰਥ ਉੱਤੇ ਮੇਰੀ ਮਨੋਕਾਮਨਾ ਪੂਰੀ ਹੋਵੇਗੀ?
ਚਨ੍ਦ੍ਰਃ ਪ੍ਰਾਹ ਚਿਰਂ ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ਭੁਕ੍ਤਿਰ੍ ਵਾ ਮੁਕ੍ਤਿਰ੍ ਏਵ ਵਾ ਸਰ੍ਵਂ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਾਦ੍ ਦੇਵਾਜ੍ ਜਾਯਤੇ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਸੋਮ ਨੇ ਲੰਮਾ ਧਿਆਨ ਲਾ ਕੇ ਆਖਿਆ: ਭਾਵੇਂ ਸੁਖ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਮੁਕਤੀ, ਸਭ ਕੁਝ ਮਹਾਂਦੇਵ ਤੋਂ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
ਸ ਸੋਮਂ ਪੁਨਰ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਆਹ ਕਥਂ ਦ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਮ੍ ਬਾਲੋ ऽਹਂ ਬਾਲਬੁਦ੍ਧਿਸ਼੍ ਚ ਨ ਸਾਮਰ੍ਥ੍ਯਂ ਤਪਸ੍ ਤਥਾ
ਉਸ ਨੇ ਫਿਰ ਸੋਮ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ: ਮੈਂ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਵੇਖਾਂ? ਮੈਂ ਤਾਂ ਬੱਚਾ ਹਾਂ, ਮੇਰੀ ਸੋਚ ਵੀ ਬੱਚਿਆਂ ਵਰਗੀ ਹੈ, ਤੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਐਨਾ ਤਪ ਕਰਨ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਹੀਂ।
ਗੌਤਮੀਂ ਗਚ੍ਛ ਭਦ੍ਰ ਤ੍ਵਂ ਸ੍ਤੁਹਿ ਚਕ੍ਰੇਸ਼੍ਵਰਂ ਹਰਮ੍ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਸ੍ ਤੁ ਤਵੇਸ਼ਾਨੋ ਹ੍ਯ੍ ਅਲ੍ਪਾਯਾਸੇਨ ਵਤ੍ਸਕ
ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਗੌਤਮੀ ਨਦੀ ਉੱਤੇ ਜਾ, ਤੇ ਚੱਕਰ ਵਾਲੇ ਹਰੀ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰ। ਜੇ ਪ੍ਰਭੂ ਤੈਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਘੱਟ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਹੀ ਕਿਰਪਾ ਕਰੇਗਾ।
ਪ੍ਰੀਤੋ ਭਵੇਨ੍ ਮਹਾਦੇਵਃ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ ਕਾਰੁਣਿਕਃ ਸ਼ਿਵਃ ਆਸ੍ਤੇ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ਕृਤਃ ਸ਼ਂਭੁਰ੍ ਵਿष੍ਣੁਨਾ ਪ੍ਰਭਵਿष੍ਣੁਨਾ
ਜੇ ਮਹਾਦੇਵ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਦਇਆਲੁ ਸ਼ਿਵ ਸਿੱਧਾ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇਵੇਗਾ। ਸ਼ੰਭੂ ਉੱਥੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਵਰਂ ਚ ਦਤ੍ਤਵਾਨ੍ ਵਿष੍ਣੋਸ਼੍ ਚਕ੍ਰਂ ਚ ਤ੍ਰਿਦਸ਼ਾਰ੍ਚਿਤਮ੍ ਗਚ੍ਛ ਤਤ੍ਰ ਮਹਾਬੁਦ੍ਧੇ ਦਣ੍ਡਕੇ ਗੌਤਮੀਂ ਨਦੀਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿਤਾ ਤੇ ਉਹ ਚੱਕਰ, ਜੋ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਪੂਜਦੇ ਹਨ। ਤੂੰ ਵੀ, ਵੱਡੀ ਅਕਲ ਵਾਲਿਆ, ਦੰਡਕ ਦੇ ਗੌਤਮੀ ਨਦੀ ਉੱਤੇ ਜਾ।
ਚਕ੍ਰੇਸ਼੍ਵਰਂ ਨਾਮ ਤੀਰ੍ਥਂ ਜਾਨਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਓषਧਯਸ੍ ਤੁ ਤਤ੍ ਤਂ ਗਤ੍ਵਾ ਸ੍ਤੁਹਿ ਦੇਵੇਸ਼ਂ ਸਰ੍ਵਭਾਵੇਨ ਸ਼ਂਕਰਮ੍ ਸ ਤੇ ਪ੍ਰੀਤਮਨਾਸ੍ ਤਾਤ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਕਾਮਾਨ੍ ਪ੍ਰਦਾਸ੍ਯਤਿ
ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਉਸ ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਚੱਕਰੇਸ਼ਵਰ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਦੀਆਂ ਹਨ। ਉੱਥੇ ਜਾ ਕੇ, ਸਭ ਮਨ ਲਾ ਕੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰ। ਉਹ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਬੱਚਿਆ, ਤੇਰੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਮਨੋਕਾਮਨਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰੇਗਾ।
ਤਦ੍ ਰਾਜਵਚਨਾਦ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਪਿਪ੍ਪਲਾਦੋ ਮਹਾਮੁਨਿਃ ਆਜਗਾਮ ਜਗਨ੍ਨਾਥੋ ਯਤ੍ਰ ਰੁਦ੍ਰਃ ਸ ਚਕ੍ਰਦਃ
ਫਿਰ ਰਾਜੇ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ, ਵੱਡੇ ਮੁਨੀ ਪਿੱਪਲਾਦ ਉਸ ਥਾਂ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਜਗਤ ਦਾ ਮਾਲਕ ਰੁਦਰ, ਚੱਕਰ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਮੌਜੂਦ ਸੀ।
ਤਂ ਬਾਲਂ ਕृਪਯਾਵਿष੍ਟਾਃ ਪਿਪ੍ਪਲਾਃ ਸ੍ਵਾਸ਼੍ਰਮਾਨ੍ ਯਯੁਃ ਗੋਦਾਵਰ੍ਯਾਂ ਤਤਃ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਨਤ੍ਵਾ ਤ੍ਰਿਭੁਵਨੇਸ਼੍ਵਰਮ੍ ਤੁष੍ਟਾਵ ਸਰ੍ਵਭਾਵੇਨ ਪਿਪ੍ਪਲਾਦਃ ਸ਼ਿਵਂ ਸ਼ੁਚਿਃ
ਉਸ ਮੁੰਡੇ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰਕੇ, ਪਿੱਪਲ ਦੇ ਰੁੱਖ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ। ਫਿਰ ਪਿੱਪਲਾਦ ਨੇ ਗੋਦਾਵਰੀ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਮਨ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪੂਰੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਸਿਫ਼ਤ ਕੀਤੀ।
ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਵਿਹਾਯ ਧੀਰਾਸ੍ ਤ੍ਯਕ੍ਤੈषਣਾ ਨਿਰ੍ਜਿਤਚਿਤ੍ਤਵਾਤਾਃ ਯਂ ਯਾਨ੍ਤਿ ਮੁਕ੍ਤ੍ਯੈ ਸ਼ਰਣਂ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨਾਤ੍ ਤਮ੍ ਆਦਿਦੇਵਂ ਪ੍ਰਣਮਾਮਿ ਸ਼ਂਭੁਮ੍
ਜੋ ਧੀਰਜ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਛੱਡ ਕੇ, ਲਾਲਚ ਤੇ ਮਨ-ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਜਿਸ ਦੀ ਓਟ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਮੈਂ ਉਸ ਆਦਿ ਦੇਵ ਸ਼ੰਭੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਯਃ ਸਰ੍ਵਸਾਕ੍ਸ਼ੀ ਸਕਲਾਨ੍ਤਰਾਤ੍ਮਾ ਸਰ੍ਵੇਸ਼੍ਵਰਃ ਸਰ੍ਵਕਲਾਨਿਧਾਨਮ੍ ਵਿਜ੍ਞਾਯ ਮਚ੍ਚਿਤ੍ਤਗਤਂ ਸਮਸ੍ਤਂ ਸ ਮੇ ਸ੍ਮਰਾਰਿਃ ਕਰੁਣਾਂ ਕਰੋਤੁ
ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਵੇਖਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਹਰ ਜੀਵ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਸਭ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਕਲਾਾਂ ਦਾ ਖਜਾਨਾ ਹੈ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਮਨ ਦੀ ਹਰ ਗੱਲ ਜਾਣਦਾ ਹੈ—ਉਹ, ਜਿਸ ਨੇ ਕਾਮ ਦੇ ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਜਿੱਤਿਆ, ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰੇ।
ਦਿਗੀਸ਼੍ਵਰਾਞ੍ ਜਿਤ੍ਯ ਸੁਰਾਰ੍ਚਿਤਸ੍ਯ ਕੈਲਾਸਮ੍ ਆਨ੍ਦੋਲਯਤਃ ਪੁਰਾਰੇਃ ਅਙ੍ਗੁष੍ਠਕृਤ੍ਯੈਵ ਰਸਾਤਲਾਦ੍ ਅਧੋ ਗਤਸ੍ਯ ਤਸ੍ਯੈਵ ਦਸ਼ਾਨਨਸ੍ਯ
ਜਿਸ ਨੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਿਆ, ਦੇਵਤੇ ਜਿਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੇ ਕੈਲਾਸ ਪਰਬਤ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਦਿੱਤਾ—ਜਦੋਂ ਦਸ ਸਿਰ ਵਾਲੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅੰਗੂਠੇ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਰਸਾਤਲ ਵਿੱਚ ਧੱਕ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਵੀ ਉਹੀ ਪੁਰਾਣਾ ਵੈਰੀ ਸੀ।
ਆਲੂਨਕਾਯਸ੍ਯ ਗਿਰਂ ਨਿਸ਼ਮ੍ਯ ਵਿਹਸ੍ਯ ਦੇਵ੍ਯਾ ਸਹ ਦਤ੍ਤਮ੍ ਇष੍ਟਮ੍ ਤਸ੍ਮੈ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਃ ਕੁਪਿਤੋ ऽਪਿ ਤਦ੍ਵਦ੍ ਅਯੁਕ੍ਤਦਾਤਾਸਿ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰ ਤ੍ਵਮ੍
ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੀ ਲੁੱਟੀ ਹੋਈ ਦੇਹ ਵਾਲੇ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਦੇਵੀ ਨਾਲ ਹੱਸ ਪਿਆ ਤੇ ਮਨ ਚਾਹੀ ਦਾਤ ਦੇ ਦਿੱਤੀ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਤੂੰ ਅਯੋਗ ਨੂੰ ਵੀ ਦਇਆ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ।
ਸੌਤ੍ਰਾਮਣੀਮ੍ ऋਦ੍ਧਿਮ੍ ਅਧਃ ਸ ਚਕ੍ਰੇ ਯੋ ऽਰ੍ਚਾਂ ਹਰੌ ਨਿਤ੍ਯਮ੍ ਅਤੀਵ ਕृਤ੍ਵਾ ਬਾਣਃ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਃ ਕृਤਵਾਨ੍ ਉਚ੍ਚਪੂਜਾਂ ਰਮ੍ਯਾਂ ਮਨੋਜ੍ਞਾਂ ਸ਼ਸ਼ਿਖਣ੍ਡਮੌਲੇਃ
ਉਸ ਨੇ ਸੌਤ੍ਰਾਮਣੀ ਯਜਨ ਕੀਤਾ ਤੇ ਹਰੀ ਦੀ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਵੱਡੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ; ਬਾਣਾ ਚੰਦ-ਮੁਕਟ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸੋਹਣੀ ਤੇ ਮਨਮੋਹਣੀ ਉੱਚੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ।
ਜਿਤ੍ਵਾ ਰਿਪੂਨ੍ ਦੇਵਗਣਾਨ੍ ਪ੍ਰਪੂਜ੍ਯ ਗੁਰੁਂ ਨਮਸ੍ਕਰ੍ਤੁਮ੍ ਅਗਾਦ੍ ਵਿਸ਼ਾਖਃ ਚੁਕੋਪ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਗਣਨਾਥਮ੍ ਊਢਮ੍ ਅਙ੍ਕੇ ਤਮ੍ ਆਰੋਪ੍ਯ ਜਹਾਸ ਸੋਮਃ
ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਵਿਸ਼ਾਖਾ ਨੇ ਜਦ ਗਣਨਾਥ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਗੁੱਸਾ ਹੋ ਗਿਆ; ਸੋਮਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਚੁੱਕ ਕੇ ਹੱਸ ਪਿਆ।
ਈਸ਼ਾਙ੍ਕਰੂਢੋ ऽਪਿ ਸ਼ਿਸ਼ੁਸ੍ਵਭਾਵਾਨ੍ ਨ ਮਾਤੁਰ੍ ਅਙ੍ਕਂ ਪ੍ਰਮੁਮੋਚ ਬਾਲਃ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਂ ਸੁਤਂ ਬੋਧਿਤੁਮ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਸ਼ਕ੍ਤਸ੍ ਤਤੋ ऽਰ੍ਧਨਾਰਿਤ੍ਵਮ੍ ਅਵਾਪ ਸੋਮਃ
ਈਸ਼ਾਨ ਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਬੱਚਾ ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਵ ਅਨੁਸਾਰ ਮਾਂ ਦੀ ਗੋਦ ਛੱਡਣ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ; ਸੋਮਾ ਵੀ ਗੁੱਸੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਸਮਝਾ ਨਹੀਂ ਸਕਿਆ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅੱਧਾ ਜਿੱਤਿਆ ਹੋਇਆ ਦਰਜਾ ਮਿਲਿਆ।
ਤਤਃ ਸ੍ਵਯਂਭੂਃ ਸੁਪ੍ਰੀਤਃ ਪਿਪ੍ਪਲਾਦਮ੍ ਅਭਾषਤ
ਫਿਰ, ਆਪ ਹੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਾ, ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਪਿੱਪਲਾਦ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਵਰਂ ਵਰਯ ਭਦ੍ਰਂ ਤੇ ਪਿਪ੍ਪਲਾਦ ਯਥੇਪ੍ਸਿਤਮ੍
ਹੇ ਪਿੱਪਲਾਦ, ਜੋ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਉਹ ਦਾਤ ਮੰਗ ਲੈ; ਤੇਰੇ ਲਈ ਭਲਾ ਹੋਵੇ।
ਹਤੋ ਦੇਵੈਰ੍ ਮਹਾਦੇਵ ਪਿਤਾ ਮਮ ਮਹਾਯਸ਼ਾਃ ਅਦਾਮ੍ਭਿਕਃ ਸਤ੍ਯਵਾਦੀ ਤਥਾ ਮਾਤਾ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ
ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ, ਮਹਾਨ ਨਾਮ ਵਾਲੇ ਮਹਾਦੇਵ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਮਾਰੇ ਗਏ; ਉਹ ਸੱਚੇ ਤੇ ਨਿਰਮਲ ਸੀ, ਤੇ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਪਤੀ ਦੇ ਵਫਾਦਾਰ ਸੀ।
ਦੇਵੇਭ੍ਯਸ਼੍ ਚ ਤਯੋਰ੍ ਨਾਸ਼ਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਨਾਥ ਸਵਿਸ੍ਤਰਮ੍ ਦੁਃਖਕੋਪਸਮਾਵਿष੍ਟੋ ਨਾਹਂ ਜੀਵਿਤੁਮ੍ ਉਤ੍ਸਹੇ
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜਦ ਮੈਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਪੂਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣੀ, ਤਾਂ ਦੁੱਖ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ ਤੇ ਹੁਣ ਜੀਣ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਨਹੀਂ।