ਪ੍ਰੇषਯਾਮ੍ ਆਸ ਚੇਸ਼ੋ ऽਪਿ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾਂ ਸ਼ਕ੍ਤਿਂ ਤਦਾਤ੍ਮਨਃ ਮਾਤृਭਿਃ ਸਹਿਤਾਂ ਦੇਵੀਂ ਮਾਤਰਂ ਲੋਕਪਾਲਿਨੀਮ੍
ਫਿਰ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਸ਼ਕਤੀ, ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਸਰੂਪ ਹੈ, ਮਾਤਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ।
ਈਸ਼ਾਯੁਧਧਰਾ ਦੇਵੀ ਈਸ਼ਸ਼ਕ੍ਤਿਸਮਨ੍ਵਿਤਾ ਮਹੀਗਤਂ ਯਤ੍ਰ ਦੇਹਂ ਤਤ੍ਰਾਗਾਦ੍ ਭਕ੍ਸ਼੍ਯਕਾਙ੍ਕ੍ਸ਼ਿਣੀ
ਇਸ਼ਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਹਥਿਆਰ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ, ਦੇਵੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਪਏ ਹੋਏ ਦੇਹ ਵਾਲੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਗਈ, ਉਸ ਨੂੰ ਖਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੀ ਹੋਈ।
ਸ਼ਿਰੋਮਾਤ੍ਰਂ ਸੁਰਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਮੇਰੌ ਤਤ੍ਰੈਵ ਸਾਨ੍ਤ੍ਵਯਨ੍ ਦੇਹੋ ਦੇਵ੍ਯਾ ਪੁਨਸ੍ ਤਤ੍ਰ ਯੁਯੁਧੇ ਬਹਵਃ ਸਮਾਃ
ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦਿੰਦਿਆਂ, ਮੈਰੂ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਸਿਰ ਹੀ ਛੱਡ ਕੇ ਆਏ; ਦੇਵੀ ਦਾ ਸਰੀਰ ਉਥੇ ਹੀ ਰਿਹਾ, ਅਤੇ ਉਹ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਲੜਦੀ ਰਹੀ।
ਰਾਹੁਸ੍ ਤਤ੍ਰ ਸੁਰਾਨ੍ ਆਹ ਭਿਤ੍ਤ੍ਵਾ ਦੇਹਂ ਪੁਰਾ ਮਮ ਅਤ੍ਰਾਸ੍ਤੇ ਰਸਮ੍ ਉਤ੍ਕृष੍ਟਂ ਤਦ੍ ਆਕृष੍ਯ ਸ਼ਰੀਰਤਃ
ਉਥੇ ਰਾਹੂ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: 'ਮੇਰਾ ਸਰੀਰ ਪਹਿਲਾਂ ਚੀਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਉੱਤਮ ਰਸ ਇਥੇ ਹੀ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ; ਉਹ ਸਰੀਰ ਵਿਚੋਂ ਕੱਢ ਲਵੋ।'
ਪृਥਕ੍ਭੂਤੇ ਰਸੇ ਦੇਹਂ ਪ੍ਰਵਰੇ ऽਮृਤਮ੍ ਉਤ੍ਤਮਮ੍ ਭਸ੍ਮੀਭੂਯਾਤ੍ ਕ੍ਸ਼ਣੇਨੈਵ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤੁ ਤਤ੍ ਪੁਰਾ
ਜੇ ਉੱਤਮ ਅਮ੍ਰਿਤ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਸਰੀਰ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਭਸਮ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ; ਇਸ ਲਈ, ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਕੰਮ ਕਰ ਲਓ।
ਏਤਦ੍ ਰਾਹੁਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰੀਤਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ऽਸੁਰਾਰਯਃ ਅਭ੍ਯषਿਞ੍ਚਨ੍ ਗ੍ਰਹਾਣਾਂ ਤ੍ਵਂ ਗ੍ਰਹੋ ਭੂਯਾ ਮੁਦਾਨ੍ਵਿਤਃ
ਰਾਹੂ ਦੇ ਇਹ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਵੈਰੀ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕੀਤਾ, ਆਖਦੇ ਹੋਏ, 'ਤੂੰ ਗ੍ਰਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਗ੍ਰਹ ਬਣੇਗਾ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ।'
ਤਦ੍ਦੇਵਵਚਨਾਚ੍ ਛਕ੍ਤਿਰ੍ ਈਸ਼੍ਵਰੀ ਯਾ ਨਿਗਦ੍ਯਤੇ ਦੇਹਂ ਭਿਤ੍ਤ੍ਵਾ ਦੈਤ੍ਯਪਤੇਃ ਸੁਰਸ਼ਕ੍ਤਿਸਮਨ੍ਵਿਤਾ
ਫਿਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ, ਈਸ਼ਵਰੀ ਨਾਮ ਦੀ ਦੇਵੀ-ਸ਼ਕਤੀ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਸਰਪੰਚ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਚੀਰਿਆ।
ਆਕृष੍ਯ ਸ਼ੀਘ੍ਰਮ੍ ਉਤ੍ਕृष੍ਟਂ ਪ੍ਰਵਰਂ ਚਾਮृਤਂ ਬਹਿਃ ਸ੍ਥਾਪਯਿਤ੍ਵਾ ਤੁ ਤਦ੍ ਦੇਹਂ ਭਕ੍ਸ਼ਯਾਮ੍ ਆਸ ਚਾਮ੍ਬਿਕਾ
ਉੱਤਮ ਅਮ੍ਰਿਤ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕੱਢ ਕੇ, ਬਾਹਰ ਰੱਖ ਕੇ, ਅੰਬਿਕਾ ਨੇ ਉਸ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਖਾਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਕਾਲਰਾਤ੍ਰਿਰ੍ ਭਦ੍ਰਕਾਲੀ ਪ੍ਰੋਚ੍ਯਤੇ ਯਾ ਮਹਾਬਲਾ ਸ੍ਥਾਪਿਤਂ ਰਸਮ੍ ਉਤ੍ਕृष੍ਟਂ ਰਸਾਨਾਂ ਪ੍ਰਵਰਂ ਰਸਮ੍
ਜੋ ਮਹਾ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਕਾਲਰਾਤਰੀ ਅਤੇ ਭਦਰਕਾਲੀ ਕਹਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੇ ਉੱਤਮ ਰਸ, ਸਾਰੇ ਰਸਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਉਥੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ।
ਵ੍ਯਸ੍ਰਵਤ੍ ਸ੍ਥਾਪਿਤਂ ਤਤ੍ ਤੁ ਪ੍ਰਵਰਾ ਸਾਭਵਨ੍ ਨਦੀ ਆਕृष੍ਟਮ੍ ਅਮृਤਂ ਚੈਵ ਸ੍ਥਾਪਿਤਂ ਸਾਪ੍ਯ੍ ਅਭਕ੍ਸ਼ਯਤ੍
ਉਹ ਉੱਤਮ ਰਸ, ਜੋ ਉਥੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਵਹਿ ਕੇ ਨਦੀ ਬਣ ਗਿਆ; ਕੱਢਿਆ ਹੋਇਆ ਅਮ੍ਰਿਤ ਵੀ ਉਥੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ, ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਖਾਇਆ।
ਤਤਃ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾ ਨਦੀ ਜਾਤਾ ਪ੍ਰਵਰਾ ਚਾਮृਤਾ ਸ਼ੁਭਾ ਰਾਹੁਦੇਹਸਮੁਦ੍ਭੂਤਾ ਰੁਦ੍ਰਸ਼ਕ੍ਤਿਸਮਨ੍ਵਿਤਾ
ਫਿਰ ਉੱਤਮ, ਸ਼ੁਭ ਨਦੀ ਅਮ੍ਰਿਤਾ ਉਥੇ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ, ਜੋ ਰਾਹੂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਜਨਮੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਰੁਦਰ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ।
ਨਦੀਨਾਂ ਪ੍ਰਵਰਾ ਰਮ੍ਯਾ ਚਾਮृਤਾ ਪ੍ਰੇਰਿਤਾ ਤਹਾ ਤਤ੍ਰ ਪਞ੍ਚ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਗੁਣਵਨ੍ਤਿ ਚ
ਉਹ ਸੋਹਣੀ, ਉੱਤਮ ਨਦੀ ਅਮ੍ਰਿਤਾ ਚਲ ਪਈ; ਉਥੇ ਪੰਜ ਹਜ਼ਾਰ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂਵਾਂ, ਜੋ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਸਨ, ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਈਆਂ।
ਤਤ੍ਰ ਸ਼ਂਭੁਃ ਸ੍ਵਯਂ ਤਸ੍ਥੌ ਸਰ੍ਵਦਾ ਸੁਰਪੂਜਿਤਃ ਤਸ੍ਯੈ ਤੁष੍ਟਾਃ ਸੁਰਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਦੇਵ੍ਯੈ ਨਦ੍ਯੈ ਪृਥਕ੍ ਪृਥਕ੍
ਉਥੇ ਸ਼ੰਭੂ ਆਪ ਸਦਾ ਖੜਾ ਰਹਿੰਦਾ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ; ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਦੇਵੀ ਅਤੇ ਨਦੀ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੂਜਾ ਦਿੰਦੇ।
ਵਰਾਨ੍ ਦਦੁਰ੍ ਮੁਦਾ ਯੁਕ੍ਤਾ ਯਥਾ ਪੂਜਾਮ੍ ਅਵਾਪ੍ਸ੍ਯਤਿ ਸ਼ਂਭੁਃ ਸੁਰਪਤਿਰ੍ ਲੋਕੇ ਤਥਾ ਪੂਜਾਮ੍ ਅਵਾਪ੍ਸ੍ਯਸਿ
ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿੰਦੇ: 'ਜਿਵੇਂ ਸ਼ੰਭੂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਸਰਪੰਚ, ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਪੂਜਾ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਤੂੰ ਵੀ ਪੂਜਾ ਪਾਵੇਂਗੀ।'
ਨਿਵਾਸਂ ਕੁਰੁ ਦੇਵਿ ਤ੍ਵਂ ਲੋਕਾਨਾਂ ਹਿਤਕਾਮ੍ਯਯਾ ਸਦਾ ਤਿष੍ਠ ਰਸੇਸ਼ਾਨਿ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਸਰ੍ਵਸਿਦ੍ਧਿਦਾ
ਹੇ ਦੇਵੀ, ਤੂੰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਇਥੇ ਵਸ; ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਥੇ ਰਹਿ, ਹੇ ਰਸ ਦੀ ਮਾਲਕਾ, ਸਭ ਨੂੰ ਸਾਰੀਆਂ ਸਿਧੀਆਂ ਦੇਣ ਵਾਲੀ।
ਸ੍ਤਵਨਾਤ੍ ਕੀਰ੍ਤਨਾਦ੍ ਧ੍ਯਾਨਾਤ੍ ਸਰ੍ਵਕਾਮਪ੍ਰਦਾਯਿਨੀ ਤ੍ਵਾਂ ਨਮਸ੍ਯਨ੍ਤਿ ਯੇ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਕਿਂਚਿਦ੍ ਆਪੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਸਰ੍ਵਦਾ
ਸਤਕਾਰ, ਕੀਰਤਨ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਦੁਆਰਾ, ਤੂੰ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਜੋ ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਕੁਝ ਚਾਹ ਕੇ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਤੇषਾਂ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਕਾਰ੍ਯਾਣਿ ਭਵੇਯੁਰ੍ ਦੇਵਤਾਜ੍ਞਯਾ ਸ਼ਿਵਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯੋਰ੍ ਯਤਸ੍ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਨਿਵਾਸੋ ऽਭੂਤ੍ ਸਨਾਤਨਃ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਦੇਵੀ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਸਫਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਥੇ ਹੀ ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਸਦਾ ਵਾਸ ਹੈ।
ਅਤੋ ਵਦਨ੍ਤਿ ਮੁਨਯੋ ਨਿਵਾਸਪੁਰਮ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਅਦਃ ਪ੍ਰਵਰਾਯਾਃ ਪੁਰਾ ਦੇਵਾਃ ਸੁਪ੍ਰੀਤਾਸ੍ ਤੇ ਵਰਾਨ੍ ਦਦੁਃ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਉਸ ਥਾਂ ਨੂੰ 'ਨਿਵਾਸਪੁਰ' ਆਖਦੇ ਹਨ; ਪਹਿਲਾਂ, ਉਥੇ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉੱਤਮ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿੱਤੇ ਸਨ।
ਗਙ੍ਗਾਯਾਃ ਸਂਗਮੋ ਯਸ੍ ਤੇ ਵਿਖ੍ਯਾਤਃ ਸੁਰਵਲ੍ਲਭਃ ਤਤ੍ਰਾਪ੍ਲੁਤਾਨਾਂ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਭੁਕ੍ਤਿਰ੍ ਵਾ ਮੁਕ੍ਤਿਰ੍ ਏਵ ਚ
ਗੰਗਾ ਦੇ ਮਿਲਣ ਵਾਲਾ ਸਥਾਨ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਉਥੇ ਜੋ ਵੀ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜਾਂ ਤਾਂ ਸੁਖ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਮੁਕਤੀ ਹੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਯਦ੍ ਵਾਪਿ ਮਨਸਃ ਕਾਮ੍ਯਂ ਦੇਵਾਨਾਮ੍ ਅਪਿ ਦੁਰ੍ਲਭਮ੍ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਤੇषਾਂ ਸਰ੍ਵਮ੍ ਏਵੇਹ ਏਵਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਸੁਰਾ ਯਯੁਃ
ਜੋ ਕੁਝ ਮਨ ਵਿੱਚ ਚਾਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਮਿਲਣਾ ਔਖਾ ਹੋਵੇ, ਇੱਥੇ ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਚਲੇ ਗਏ।
ਤਤਃ ਪ੍ਰਭृਤਿ ਤਤ੍ ਤੀਰ੍ਥਂ ਪ੍ਰਵਰਾਸਂਗਮਂ ਵਿਦੁਃ ਪ੍ਰੇਰਿਤਾ ਦੇਵਦੇਵੇਨ ਸ਼ਕ੍ਤਿਰ੍ ਯਾ ਪ੍ਰੇਰਿਤਾ ਤੁ ਸਾ
ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਉਹ ਤੀਰਥ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮਿਲਣ ਵਾਲਾ ਸਥਾਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਨਾਲ ਬਣਿਆ।
ਅਮृਤਾ ਸੈਵ ਵਿਖ੍ਯਾਤਾ ਪ੍ਰਵਰੈਵਂ ਮਹਾਨਦੀ
ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਅਮਰਤਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ ਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈ।
ਵृਦ੍ਧਾਸਂਗਮਮ੍ ਆਖ੍ਯਾਤਂ ਯਤ੍ਰ ਵृਦ੍ਧੇਸ਼੍ਵਰਃ ਸ਼ਿਵਃ ਤਸ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸ਼ृਣੁ ਪਾਪਪ੍ਰਣਾਸ਼ਨਮ੍
ਵ੍ਰਿਧਾਸੰਗਮ ਨਾਮਕ ਮਿਲਣ ਵਾਲਾ ਸਥਾਨ, ਜਿੱਥੇ ਵ੍ਰਿਧੇਸ਼ਵਰ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਮੈਂ ਦੱਸਣ ਲੱਗਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਸੁਣੋ।
ਗੌਤਮੋ ਵृਦ੍ਧ ਇਤ੍ਯ੍ ਉਕ੍ਤੋ ਮੁਨਿਰ੍ ਆਸੀਨ੍ ਮਹਾਤਪਾਃ ਯਦਾ ਪੁਰਾਭਵਦ੍ ਬਾਲੋ ਗੌਤਮਸ੍ਯ ਸੁਤੋ ਦ੍ਵਿਜਃ
ਗੌਤਮ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵ੍ਰਿਧਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਵੱਡਾ ਤਪਸੀ ਰਿਸ਼ੀ ਸੀ; ਇੱਕ ਵਾਰ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਛੋਟਾ ਸੀ, ਜੋ ਜਨਮ ਤੋਂ ਹੀ ਦੁਜਾ ਸੀ।
ਅਨਾਸਃ ਸ ਪੁਰੋਤ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ ਵਿਕृਤਰੂਪਧृਕ੍ ਸ ਵੈਰਾਗ੍ਯਾਜ੍ ਜਗਾਮਾਥ ਦੇਸ਼ਂ ਤੀਰ੍ਥਮ੍ ਇਤਸ੍ ਤਤਃ
ਉਹ ਨੱਕ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਜਨਮਿਆ, ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਵਿਗੜੀ ਹੋਈ ਸੀ; ਵੈਰਾਗ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਹ ਤੀਰਥਾਂ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਘੁੰਮਦਾ ਰਿਹਾ।
ਉਪਾਧ੍ਯਾਯੇਨ ਨੈਵਾਸੀਲ੍ ਲਜ੍ਜਿਤਸ੍ਯ ਸਮਾਗਮਃ ਸ਼ਿष੍ਯੈਰ੍ ਅਨ੍ਯੈਃ ਸਹਾਧ੍ਯਾਯੋ ਲਜ੍ਜਿਤਸ੍ਯ ਚ ਨਾਭਵਤ੍
ਲੱਜਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ, ਨਾ ਹੀ ਹੋਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਿਆ।
ਉਪਨੀਤਃ ਕਥਂਚਿਚ੍ ਚ ਪਿਤ੍ਰਾ ਵੈ ਗੌਤਮੇਨ ਸਃ ਏਤਾਵਤਾ ਗੌਤਮੋ ऽਪਿ ਵ੍ਯਗਮਚ੍ ਚਰਿਤੁਂ ਬਹਿਃ
ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਗੌਤਮ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉਪਨਯਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ; ਇਸ ਨਾਲ, ਗੌਤਮ ਵੀ ਬਾਹਰ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਨਿਕਲ ਪਿਆ।
ਏਵਂ ਬਹੁਤਿਥੇ ਕਾਲੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਮਾਤ੍ਰਾ ਧृਤੇ ਦ੍ਵਿਜੇ ਨੈਵ ਚਾਧ੍ਯਯਨਂ ਤਸ੍ਯ ਸਂਜਾਤਂ ਗੌਤਮਸ੍ਯ ਹਿ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ, ਦੁਜਾ ਗੌਤਮ ਸਿਰਫ਼ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਗੁਜ਼ਾਰਦਾ ਰਿਹਾ, ਪਰ ਹੋਰ ਪੜ੍ਹਾਈ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ।
ਨੈਵ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਸ੍ਯ ਚਾਭ੍ਯਾਸੋ ਗੌਤਮਸ੍ਯਾਭਵਤ੍ ਤਦਾ ਅਗ੍ਨਿਕਾਰ੍ਯਂ ਤਤਸ਼੍ ਚਕ੍ਰੇ ਨਿਤ੍ਯਮ੍ ਏਵ ਯਤਵ੍ਰਤਃ
ਉਸ ਸਮੇਂ, ਗੌਤਮ ਨੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੀ ਅਭਿਆਸ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ; ਫਿਰ, ਆਪਣੇ ਵ੍ਰਤਾਂ 'ਚ ਟਿਕੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਅੱਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।
ਗਾਯਤ੍ਰ੍ਯਭ੍ਯਾਸਮਾਤ੍ਰੇਣ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਨਾਮਧਾਰਕਃ ਅਗ੍ਨ੍ਯੁਪਾਸਨਮਾਤ੍ਰਂ ਚ ਗਾਯਤ੍ਰ੍ਯਭ੍ਯਸਨਂ ਤਥਾ
ਸਿਰਫ਼ ਗਾਯਤਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕਹਾਇਆ; ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਸਿਰਫ਼ ਅੱਗ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਤੇ ਗਾਯਤਰੀ ਜਪ ਹੀ ਸੀ।