ਸਂਗਤਾਨਿ ਚ ਪੁਣ੍ਯਾਨਿ ਪਞ੍ਚ ਨਦ੍ਯਃ ਸਰਸ੍ਵਤੀ ਤੇषੁ ਸ੍ਨਾਨਂ ਤਥਾ ਦਾਨਂ ਯਤ੍ ਕਿਂਚਿਤ੍ ਕੁਰੁਤੇ ਨਰਃ
ਉਹ ਪੰਜ ਦਰਿਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਸਰਸਵਤੀ ਵੀ ਹੈ, ਪਵਿੱਤਰ ਹਨ; ਉਥੇ ਜੋ ਵੀ ਇਸ਼ਨਾਨ ਜਾਂ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ,
ਸਰ੍ਵਕਾਮਪ੍ਰਦਂ ਤਤ੍ ਸ੍ਯਾਨ੍ ਨੈष੍ਕਰ੍ਮ੍ਯਾਨ੍ ਮੁਕ੍ਤਿਦਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍ ਤਤ੍ਰਾਭਵਨ੍ ਮृਗਵ੍ਯਾਧਂ ਤੀਰ੍ਥਂ ਸਰ੍ਵਾਰ੍ਥਦਂ ਨृਣਾਮ੍ ਸ੍ਵਰ੍ਗਮੋਕ੍ਸ਼ਫਲਂ ਚਾਨ੍ਯਦ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਤੀਰ੍ਥਫਲਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍
ਉਹ ਥਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਕਰਮ-ਰਹਿਤ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਉਥੇ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਵਾਲਾ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਮਨੋਰਥ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਦੂਜਾ, ਜੋ ਸੁਗਮ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਫਲ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੀਰਥ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸ਼ਮੀਤੀਰ੍ਥਮ੍ ਇਤਿ ਖ੍ਯਾਤਂ ਸਰ੍ਵਪਾਪੋਪਸ਼ਾਨ੍ਤਿਦਮ੍ ਤਸ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸ਼ृਣੁ ਯਤ੍ਨੇਨ ਨਾਰਦ
ਇਸ ਨੂੰ ਸ਼ਮੀ ਤੀਰਥ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਮੈਂ ਇਸ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ, ਹੇ ਨਾਰਦ।
ਆਸੀਤ੍ ਪ੍ਰਿਯਵ੍ਰਤੋ ਨਾਮ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯੋ ਜਯਤਾਂ ਵਰਃ ਗੌਤਮ੍ਯਾ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇ ਤੀਰੇ ਦੀਕ੍ਸ਼ਾਂ ਚਕ੍ਰੇ ਪੁਰੋਧਸਾ
ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਂ ਪ੍ਰਿਯਵ੍ਰਤ ਸੀ, ਜੋ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚ ਸਿਰਮੌਰ ਸੀ; ਗੌਤਮੀ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਕੰਢੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁਰੋਹਿਤ ਨਾਲ ਦীক্ষਾ ਲਈ।
ਹਯਮੇਧ ਉਪਕ੍ਰਾਨ੍ਤੇ ऋਤ੍ਵਿਗ੍ਭਿਰ੍ ऋषਿਭਿਰ੍ ਵृਤੇ ਤਸ੍ਯ ਰਾਜ੍ਞੋ ਮਹਾਬਾਹੋਰ੍ ਵਸਿष੍ਠਸ੍ ਤੁ ਪੁਰੋਹਿਤਃ
ਜਦ ਘੋੜੇ ਦੀ ਯਜਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਰਿਸ਼ੀ ਤੇ ਪੁਰੋਹਿਤ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲੇ ਰਾਜੇ ਲਈ ਵਸੀਸ਼ਠ ਮੁੱਖ ਪੁਰੋਹਿਤ ਸੀ।
ਤਦ੍ਯਜ੍ਞਵਾਟਮ੍ ਅਗਮਦ੍ ਦਾਨਵੋ ऽਥ ਹਿਰਣ੍ਯਕਃ ਤਂ ਦਾਨਵਮ੍ ਅਭਿਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਦੇਵਾਸ੍ ਤ੍ਵ੍ ਇਨ੍ਦ੍ਰਪੁਰੋਗਮਾਃ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਇੱਕ ਦਾਨਵ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਂ ਹਿਰਣਯਕ ਸੀ, ਯਜਨ ਸ਼ਾਲਾ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ; ਉਸ ਦਾਨਵ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਦੇਵਤੇ,
ਭੀਤਾਃ ਕੇਚਿਦ੍ ਦਿਵਂ ਜਗ੍ਮੁਰ੍ ਹਵ੍ਯਵਾਟ੍ ਸ਼ਮਿਮ੍ ਆਵਿਸ਼ਤ੍ ਅਸ਼੍ਵਤ੍ਥਂ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ ਅਗਮਦ੍ ਭਾਨੁਰ੍ ਅਰ੍ਕਂ ਵਟਂ ਸ਼ਿਵਃ
ਕੁਝ ਡਰ ਕੇ ਅਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ; ਹਵਨ ਅੱਗ ਸ਼ਮੀ ਦਰਖ਼ਤ ਵਿਚ ਸਮਾ ਗਈ; ਵਿਸ਼ਨੂ ਅਸ਼ਵੱਠਾ ਵਿਚ, ਸੂਰਜ ਅਰਕ ਵਿਚ, ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਵਟ ਵਿਚ ਸਮਾ ਗਿਆ।
ਸੋਮਃ ਪਲਾਸ਼ਮ੍ ਅਗਮਦ੍ ਗਙ੍ਗਾਮ੍ਭੋ ਹਵ੍ਯਵਾਹਨਃ ਅਸ਼੍ਵਿਨੌ ਤੁ ਹਯਂ ਗृਹ੍ਯ ਵਾਯਸੋ ऽਭੂਦ੍ ਯਮਃ ਸ੍ਵਯਮ੍
ਸੋਮ ਪਲਾਸ਼ ਵਿਚ ਸਮਾ ਗਿਆ, ਹਵਨ ਅੱਗ ਗੰਗਾ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਚਲੀ ਗਈ; ਅਸ਼ਵਿਨੀਕੁਮਾਰ ਘੋੜਾ ਲੈ ਕੇ ਵਾਯੂ ਬਣ ਗਏ, ਤੇ ਯਮ ਆਪ ਕਾਂ ਬਣ ਗਿਆ।
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨ੍ ਅਨ੍ਤਰੇ ਤਤ੍ਰ ਵਸਿष੍ਠੋ ਭਗਵਾਨ੍ ऋषਿਃ ਯष੍ਟਿਮ੍ ਆਦਾਯ ਦੈਤੇਯਾਨ੍ ਨ੍ਯਵਾਰਯਦ੍ ਅਥਾਜ੍ਞਯਾ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਲਾਠੀ ਚੁੱਕ ਕੇ ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਰੋਕ ਲਿਆ।
ਤਤਃ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਃ ਪੁਨਰ੍ ਏਵ ਯਜ੍ਞੋ ਦੈਤ੍ਯੋ ਗਤਃ ਸ੍ਵੇਨ ਬਲੇਨ ਯੁਕ੍ਤਃ ਇਮਾਨਿ ਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਤਤਃ ਸ਼ੁਭਾਨਿ ਦਸ਼ਾਸ਼੍ਵਮੇਧਸ੍ਯ ਫਲਾਨਿ ਦਦ੍ਯੁਃ
ਫਿਰ ਯਜਨ ਫੇਰ ਚੱਲ ਪਿਆ, ਦੈਤਿਆ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਦੇ ਹਾਰ ਕੇ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਵਾਂ ਦਸ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨਾਂ ਦੇ ਫਲ ਦੇਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਪ੍ਰਥਮਂ ਤੁ ਸ਼ਮੀਤੀਰ੍ਥਂ ਦ੍ਵਿਤੀਯਂ ਵੈष੍ਣਵਂ ਵਿਦੁਃ ਆਰ੍ਕਂ ਸ਼ੈਵਂ ਚ ਸੌਮ੍ਯਂ ਚ ਵਾਸਿष੍ਠਂ ਸਰ੍ਵਕਾਮਦਮ੍
ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ਮੀ ਤੀਰਥ, ਦੂਜਾ ਵੈਸ਼ਣਵ, ਫਿਰ ਆਰਕ, ਸ਼ਿਵ, ਸੌਮ, ਤੇ ਵਸੀਸ਼ਠ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਮਨ ਚਾਹੇ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹਨ।
ਦੇਵਾਸ਼੍ ਚ ऋषਯਃ ਸਰ੍ਵੇ ਨਿਵृਤ੍ਤੇ ਮਖਵਿਸ੍ਤਰੇ ਤੁष੍ਟਾਃ ਪ੍ਰੋਚੁਰ੍ ਵਸਿष੍ਠਂ ਤਂ ਯਜਮਾਨਂ ਪ੍ਰਿਯਵ੍ਰਤਮ੍
ਜਦੋਂ ਵੱਡਾ ਯਜਨ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਤੇ ਯਜਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਿਯਵ੍ਰਤ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗੇ।
ਤਾਂਸ਼੍ ਚ ਵृਕ੍ਸ਼ਾਂਸ੍ ਤਾਂ ਚ ਗਙ੍ਗਾਂ ਮੁਦਾ ਯੁਕ੍ਤਾਃ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ ਹਯਮੇਧਸ੍ਯ ਨਿष੍ਪਤ੍ਤ੍ਯੈ ਏਤੇ ਯਾਤਾ ਇਤਸ੍ ਤਤਃ
ਉਹ ਦਰੱਖਤ ਤੇ ਗੰਗਾ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਵਾਰ ਵਾਰ ਜਾ ਕੇ, ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਲਈ ਮੁੜ ਮੁੜ ਮਿਲੇ।
ਹਯਮੇਧਫਲਂ ਦਦ੍ਯੁਸ੍ ਤੀਰ੍ਥਾਨੀਤ੍ਯ੍ ਅਵਦਨ੍ ਸੁਰਾਃ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਸ੍ਨਾਨੇਨ ਦਾਨੇਨ ਤੇषੁ ਤੀਰ੍ਥੇषੁ ਨਾਰਦ ਹਯਮੇਧਫਲਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਨ ਮृषਾ ਵਚਃ
ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ ਕਿ ਇਹ ਤੀਰਥ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਦਾ ਫਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਨਾਰਦ, ਜੇ ਕੋਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੀਰਥਾਂ 'ਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰੇ ਤੇ ਦਾਨ ਦੇਵੇ, ਉਹ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਵਰਗਾ ਪਵਿੱਤਰ ਫਲ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਗੱਲ ਝੂਠੀ ਨਹੀਂ।
ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਂ ਹਰਿਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਂ ਸ਼ੁਨਃਸ਼ੇਪਂ ਚ ਰੋਹਿਤਮ੍ ਵਾਰੁਣਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਮ੍ ਆਗ੍ਨੇਯਮ੍ ਐਨ੍ਦ੍ਰਮ੍ ਐਨ੍ਦਵਮ੍ ਐਸ਼੍ਵਰਮ੍
ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਹਰਿਸ਼ਚੰਦਰ, ਸ਼ੁਨਸ਼ੇਪ, ਰੋਹਿਤ, ਵਾਰੁਣ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਅਗਨਿ, ਇੰਦਰ, ਇੰਦਵ, ਤੇ ਐਸ਼ਵਰ—
ਮੈਤ੍ਰਂ ਚ ਵੈष੍ਣਵਂ ਚੈਵ ਯਾਮ੍ਯਮ੍ ਆਸ਼੍ਵਿਨਮ੍ ਔਸ਼ਨਮ੍ ਏਤੇषਾਂ ਪੁਣ੍ਯਤੀਰ੍ਥਾਨਾਂ ਨਾਮਧੇਯਂ ਸ਼ृਣੁष੍ਵ ਮੇ
ਮੈਤ੍ਰ, ਵੈਸ਼ਣਵ, ਯਾਮ, ਆਸ਼ਵਿਨ, ਔਸ਼ਨ—ਇਹਨਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਸੁਣ।
ਹਰਿਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰ ਇਤਿ ਤ੍ਵ੍ ਆਸੀਦ੍ ਇਕ੍ਸ਼੍ਵਾਕੁਪ੍ਰਭਵੋ ਨृਪਃ ਤਸ੍ਯ ਗृਹੇ ਮੁਨੀ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੌ ਨਾਰਦਃ ਪਰ੍ਵਤਸ੍ ਤਥਾ ਕृਤ੍ਵਾਤਿਥ੍ਯਂ ਤਯੋਃ ਸਮ੍ਯਗ੍ ਘਰਿਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰੋ ऽਬ੍ਰਵੀਦ੍ ऋषੀ
ਹਰਿਸ਼ਚੰਦਰ, ਜੋ ਇੱਖਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਨਾਰਦ ਤੇ ਪਰਵਤ ਰਿਸ਼ੀ ਆਏ। ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਉਭਗਤ ਕਰ ਕੇ, ਹਰਿਸ਼ਚੰਦਰ ਨੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ।
ਪੁਤ੍ਰਾਰ੍ਥਂ ਕ੍ਲਿਸ਼੍ਯਤੇ ਲੋਕਃ ਕਿਂ ਪੁਤ੍ਰੇਣ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਜ੍ਞਾਨੀ ਵਾਪ੍ਯ੍ ਅਥਵਾਜ੍ਞਾਨੀ ਉਤ੍ਤਮੋ ਮਧ੍ਯਮੋ ऽਥਵਾ ਏਤਂ ਮੇ ਸਂਸ਼ਯਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਬ੍ਰੂਤਾਮ੍ ऋषਿਵਰਾਵ੍ ਉਭੌ
ਲੋਕ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਖਾਤਰ ਕਲੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣ ਨਾਲ ਕੀ ਹੁੰਦਾ? ਉਹ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹੋਵੇਗਾ ਜਾਂ ਅਗਿਆਨ, ਚੰਗਾ, ਮੱਧਮ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸਮ ਦਾ? ਮੇਰੀ ਇਹ ਸਦਾ ਦੀ ਸ਼ੰਕਾ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਮਾਣਯੋਗ ਰਿਸ਼ਿਓ।
ਤਾਵ੍ ਊਚਤੁਰ੍ ਹਰਿਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਂ ਪਰ੍ਵਤੋ ਨਾਰਦਸ੍ ਤਥਾ
ਫਿਰ ਪਰਵਤ ਤੇ ਨਾਰਦ ਨੇ ਹਰਿਸ਼ਚੰਦਰ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
ਏਕਧਾ ਦਸ਼ਧਾ ਰਾਜਞ੍ ਸ਼ਤਧਾ ਚ ਸਹਸ੍ਰਧਾ ਉਤ੍ਤਰਂ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਸਮ੍ਯਕ੍ ਤਥਾਪ੍ਯ੍ ਏਤਦ੍ ਉਦੀਰ੍ਯਤੇ
ਹੇ ਰਾਜਾ, ਇਹ ਇਕ ਵਾਰੀ, ਦਸ ਵਾਰੀ, ਸੌ ਵਾਰੀ, ਹਜ਼ਾਰ ਵਾਰੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ; ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨਾਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਪਰੋ ਲੋਕੋ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਨृਪਸਤ੍ਤਮ ਜਾਤੇ ਪੁਤ੍ਰੇ ਪਿਤਾ ਸ੍ਨਾਨਂ ਯਃ ਕਰੋਤਿ ਜਨਾਧਿਪ
ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਜਿਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ, ਉਸਨੂੰ ਉੱਚਾ ਲੋਕ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ; ਜਦ ਪੁੱਤਰ ਜੰਮਦਾ ਹੈ, ਪਿਉ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਕੇ ਉਹ ਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਦਸ਼ਾਨਾਮ੍ ਅਸ਼੍ਵਮੇਧਾਨਾਮ੍ ਅਭਿषੇਕਫਲਂ ਲਭੇਤ੍ ਆਤ੍ਮਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾ ਪੁਤ੍ਰਾਤ੍ ਸ੍ਯਾਜ੍ ਜਾਯਤੇ ਚਾਮਰੋਤ੍ਤਮਃ
ਉਹ ਦਸ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨਾਂ ਦੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਦਾ ਫਲ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਪੁੱਤਰ ਤੋਂ ਆਤਮਕ ਸਥਿਰਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮਾਣ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਅਮृਤੇਨਾਮਰਾ ਦੇਵਾਃ ਪੁਤ੍ਰੇਣ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਦਯਃ ਤ੍ਰਿऋਣਾਨ੍ ਮੋਚਯੇਤ੍ ਪੁਤ੍ਰਃ ਪਿਤਰਂ ਚ ਪਿਤਾਮਹਾਨ੍
ਦੇਵਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਅਮਰ ਹੋਏ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਦਿਕ ਪੁੱਤਰਾਂ ਰਾਹੀਂ। ਪੁੱਤਰ ਪਿਤਾ ਤੇ ਦਾਦਿਆਂ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਕਰਜ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਕਿਂ ਤੁ ਮੂਲਂ ਕਿਮ੍ ਉ ਜਲਂ ਕਿਂ ਤੁ ਸ਼੍ਮਸ਼੍ਰੂਣਿ ਕਿਂ ਤਪਃ ਵਿਨਾ ਪੁਤ੍ਰੇਣ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਸ੍ਵਰ੍ਗੋ ਮੁਕ੍ਤਿਃ ਸੁਤਾਤ੍ ਸ੍ਮृਤਾਃ
ਮੂਲ ਕੀ ਹੈ, ਪਾਣੀ ਕੀ ਹੈ, ਦਾਡੀਆਂ ਕੀ ਹਨ, ਤੇ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀ ਹੈ? ਪੁੱਤਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਸੁਰਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਪੁੱਤਰ ਤੋਂ ਹੀ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ।
ਪੁਤ੍ਰ ਏਵ ਪਰੋ ਲੋਕੋ ਧਰ੍ਮਃ ਕਾਮੋ ऽਰ੍ਥ ਏਵ ਚ ਪੁਤ੍ਰੋ ਮੁਕ੍ਤਿਃ ਪਰਂ ਜ੍ਯੋਤਿਸ੍ ਤਾਰਕਃ ਸਰ੍ਵਦੇਹਿਨਾਮ੍
ਪੁੱਤਰ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਲੋਕ, ਧਰਮ, ਇੱਛਾ ਤੇ ਧਨ ਹੈ; ਪੁੱਤਰ ਹੀ ਮੁਕਤੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਜੋਤ, ਤੇ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਲੰਘਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਵਿਨਾ ਪੁਤ੍ਰੇਣ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਸ੍ਵਰ੍ਗਮੋਕ੍ਸ਼ੌ ਸੁਦੁਰ੍ਲਭੌ ਪੁਤ੍ਰ ਏਵ ਪਰੋ ਲੋਕੇ ਧਰ੍ਮਕਾਮਾਰ੍ਥਸਿਦ੍ਧਯੇ
ਪੁੱਤਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਸੁਰਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਬਹੁਤ ਔਖੇ ਹਨ; ਪੁੱਤਰ ਹੀ ਧਰਮ, ਇੱਛਾ ਤੇ ਧਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ।
ਵਿਨਾ ਪੁਤ੍ਰੇਣ ਯਦ੍ ਦਤ੍ਤਂ ਵਿਨਾ ਪੁਤ੍ਰੇਣ ਯਦ੍ ਧੁਤਮ੍ ਵਿਨਾ ਪੁਤ੍ਰੇਣ ਯਜ੍ ਜਨ੍ਮ ਵ੍ਯਰ੍ਥਂ ਤਦ੍ ਅਵਭਾਤਿ ਮੇ
ਪੁੱਤਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਦਾਨ, ਪੁੱਤਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹਵਨ, ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਇਆ ਜਨਮ—ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮੈਨੂੰ ਬੇਅਰਥ ਹੀ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਪੁਤ੍ਰਸਮਂ ਕਿਂਚਿਤ੍ ਕਾਮ੍ਯਂ ਨਾਸ੍ਤਿ ਜਗਤ੍ਤ੍ਰਯੇ ਤਚ੍ ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਿਸ੍ਮਯਵਾਂਸ੍ ਤਾਵ੍ ਉਵਾਚ ਨृਪਃ ਪੁਨਃ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪੁੱਤਰ ਵਰਗਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੀ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਮੁੜ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਕਥਂ ਮੇ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਸੁਤੋ ਬ੍ਰੂਤਾਂ ਯਤ੍ਰ ਕ੍ਵਾਪਿ ਯਥਾਤਥਮ੍ ਯੇਨ ਕੇਨਾਪ੍ਯ੍ ਉਪਾਯੇਨ ਕृਤ੍ਵਾ ਕਿਂਚਿਤ੍ ਤੁ ਪੌਰੁषਮ੍ ਮਨ੍ਤ੍ਰੇਣ ਯਾਗਦਾਨਾਭ੍ਯਾਮ੍ ਉਤ੍ਪਾਦ੍ਯੋ ऽਸੌ ਸੁਤੋ ਮਯਾ
ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਮੈਂ ਪੁੱਤਰ ਕਿਵੇਂ, ਕਿੱਥੇ ਤੇ ਕਿਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਢੰਗ ਨਾਲ, ਮਿਹਨਤ, ਮੰਤਰ, ਯਜਨ ਜਾਂ ਦਾਨ ਰਾਹੀਂ, ਮੈਂ ਪੁੱਤਰ ਜਰੂਰ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ ਹੈ।
ਤਾਵ੍ ਊਚਤੁਰ੍ ਨृਪਸ਼੍ਰੇष੍ਠਂ ਹਰਿਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਂ ਸੁਤਾਰ੍ਥਿਨਮ੍ ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ਕ੍ਸ਼ਣਂ ਤਥਾ ਸਮ੍ਯਗ੍ ਗੌਤਮੀਂ ਯਾਹਿ ਮਾਨਦ
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਹਰਿਸ਼ਚੰਦਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਧਿਆਨ ਕਰ, ਫਿਰ ਗੌਤਮੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਚਲਾ ਜਾ, ਮਾਣ ਦੇਣ ਵਾਲਿਆ।'