ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਂ ਤੁ ਤਤ੍ ਤੀਰ੍ਥਮ੍ ऋषਿਜੁष੍ਟਂ ਸੁਪੁਣ੍ਯਦਮ੍ ਤਤ੍ਸ੍ਵਰੂਪਂ ਚ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਪਠਿਤਂ ਵੇਦਵਾਦਿਭਿਃ
ਉਹ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ, ਜੋ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਹੈ ਤੇ ਵੱਡੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਸੱਚੀ ਸ਼ਕਲ ਮੈਂ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਪੜ੍ਹਿਆ ਹੈ।
ਅਨਾਵृष੍ਟਿਰ੍ ਅਭੂਤ੍ ਪੂਰ੍ਵਂ ਪ੍ਰਜਾਨਾਮ੍ ਅਤਿਭੀषਣਾ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰੋ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞਃ ਸਸ਼ਿष੍ਯੋ ਗੌਤਮੀਮ੍ ਅਗਾਤ੍
ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਲੋਕਾਂ 'ਤੇ ਬੜੀ ਭਿਆਨਕ ਸੁੱਕਾ ਪਈ; ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਗਿਆਨੀ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਚੇਲਿਆਂ ਸਮੇਤ ਗੌਤਮੀ ਦਰਿਆ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ।
ਸ਼ਿष੍ਯਾਨ੍ ਪੁਤ੍ਰਾਂਸ਼੍ ਚ ਜਾਯਾਂ ਚ ਕृਸ਼ਾਨ੍ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਕ੍ਸ਼ੁਧਾਤੁਰਾਨ੍ ਵ੍ਯਥਿਤਃ ਕੌਸ਼ਿਕਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਞ੍ ਸ਼ਿष੍ਯਾਨ੍ ਇਦਮ੍ ਉਵਾਚ ਹ
ਜਦੋਂ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਚੇਲੇ, ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਭੁੱਖ ਕਾਰਨ ਕਮਜ਼ੋਰ ਤੇ ਦੁਖੀ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਮਹਾਨ ਕੌਸ਼ਿਕ ਨੇ ਆਪਣੇ ਚੇਲਿਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖੀ।
ਯਥਾ ਕਥਂਚਿਦ੍ ਯਤ੍ ਕਿਂਚਿਦ੍ ਯਤ੍ਰ ਕ੍ਵਾਪਿ ਯਥਾ ਤਥਾ ਆਨੀਯਤਾਂ ਕਿਂਤੁ ਭਕ੍ਸ਼੍ਯਂ ਭੋਜ੍ਯਂ ਵਾ ਮਾ ਵਿਲਮ੍ਬ੍ਯਤਾਮ੍ ਇਦਾਨੀਮ੍ ਏਵ ਗਨ੍ਤਵ੍ਯਮ੍ ਆਨੇਤਵ੍ਯਂ ਕ੍ਸ਼ਣੇਨ ਤੁ
ਜੋ ਵੀ, ਜਿੱਥੇ ਵੀ, ਜਿਵੇਂ ਵੀ, ਕੁਝ ਵੀ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਲਿਆਓ, ਪਰ ਦੇਰ ਨਾ ਕਰੋ; ਹੁਣੇ ਹੀ ਜਾਓ ਤੇ ਇੱਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਲਿਆਓ।
ऋषੇਸ੍ ਤਦ੍ ਵਚਨਾਚ੍ ਛਿष੍ਯਾਃ ਕ੍ਸ਼ੁਧਿਤਾਸ੍ ਤ੍ਵਰਯਾ ਯਯੁਃ ਅਟਮਾਨਾ ਇਤਸ਼੍ ਚੇਤੋ ਮृਤਂ ਦਦृਸ਼ਿਰੇ ਸ਼ੁਨਮ੍
ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਹੁਕਮ 'ਤੇ, ਭੁੱਖੇ ਚੇਲੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਨਿਕਲ ਪਏ; ਇधर-ਉਧਰ ਘੁੰਮਦੇ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਮਰੇ ਹੋਏ ਕੁੱਤੇ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲਿਆ।
ਤਮ੍ ਆਦਾਯ ਤ੍ਵਰਾਯੁਕ੍ਤਾ ਆਚਾਰ੍ਯਾਯ ਨ੍ਯਵੇਦਯਨ੍ ਸੋ ऽਪਿ ਤਂ ਭਦ੍ਰਮ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਉਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਤਿਜਗ੍ਰਾਹ ਪਾਣਿਨਾ
ਉਹ ਕੁੱਤਾ ਜਲਦੀ-ਜਲਦੀ ਲੈ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ; ਉਸ ਨੇ 'ਚੰਗਾ ਹੋਵੇ' ਆਖ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਲੈ ਲਿਆ।
ਵਿਸ਼ਸਧ੍ਵਂ ਸ਼੍ਵਮਾਂਸਂ ਚ ਕ੍ਸ਼ਾਲਯਧ੍ਵਂ ਚ ਵਾਰਿਣਾ ਪਚਧ੍ਵਂ ਮਨ੍ਤ੍ਰਵਚ੍ ਚਾਪਿ ਹੁਤ੍ਵਾਗ੍ਨੌ ਤੁ ਯਥਾਵਿਧਿ
ਕੁੱਤੇ ਦਾ ਮਾਸ ਕੱਟੋ, ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਧੋਵੋ, ਪਕਾਓ, ਤੇ ਮੰਤ੍ਰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ, ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਜਲਾਓ, ਜਿਵੇਂ ਰੀਤ ਹੈ।
ਦੇਵਾਨ੍ ऋषੀਨ੍ ਪਿਤॄਨ੍ ਅਨ੍ਯਾਂਸ੍ ਤਰ੍ਪਯਿਤ੍ਵਾਤਿਥੀਨ੍ ਗੁਰੂਨ੍ ਸਰ੍ਵੇ ਭੋਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਹੇ ਸ਼ੇषਮ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਉਵਾਚ ਸ ਕੌਸ਼ਿਕਃ
ਦੇਵਤਿਆਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਪਿਤਰਾਂ, ਹੋਰ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਤੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜੀ ਕਰ ਕੇ, ਜੋ ਬਚ ਜਾਵੇਗਾ, ਉਹ ਅਸੀਂ ਖਾਵਾਂਗੇ—ਇਹ ਕੌਸ਼ਿਕ ਨੇ ਆਖਿਆ।
ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸ਼ਿष੍ਯਾਸ਼੍ ਚਕ੍ਰੁਸ੍ ਤਥੈਵ ਤਤ੍ ਪਚ੍ਯਮਾਨੇ ਸ਼੍ਵਮਾਂਸੇ ਤੁ ਦੇਵਦੂਤੋ ऽਗ੍ਨਿਰ੍ ਅਭ੍ਯਗਾਤ੍ ਦੇਵਾਨਾਂ ਸਦਨੇ ਸਰ੍ਵਂ ਦੇਵੇਭ੍ਯਸ੍ ਤਨ੍ ਨ੍ਯਵੇਦਯਤ੍
ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਚੇਲਿਆਂ ਨੇ ਉਹੀ ਕੀਤਾ; ਜਦੋਂ ਕੁੱਤੇ ਦਾ ਮਾਸ ਪਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਅੱਗ ਦੇਵਤਾ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਦੂਤ ਹੈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਗਿਆ ਤੇ ਸਾਰਾ ਹਾਲ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ।
ਦੇਵੈਃ ਸ਼੍ਵਮਾਂਸਂ ਭੋਕ੍ਤਵ੍ਯਮ੍ ਆਪਨ੍ਨਮ੍ ऋषਿਕਲ੍ਪਿਤਮ੍
ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਕੁੱਤੇ ਦਾ ਮਾਸ ਮੁਸ਼ਕਲ ਵੇਲੇ ਖਾਣ ਲਈ ਹੈ।
ਅਗ੍ਨੇਸ੍ ਤਦ੍ਵਚਨਾਦ੍ ਇਨ੍ਦ੍ਰਃ ਸ਼੍ਯੇਨੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਵਿਹਾਯਸਿ ਸ੍ਥਾਲੀਮ੍ ਅਥਾਹਰਤ੍ ਪੂਰ੍ਣਾਂ ਮਾਂਸੇਨ ਪਿਹਿਤਾਂ ਤਦਾ
ਅੱਗ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਇੰਦਰ ਬਾਜ ਬਣ ਗਿਆ ਤੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਉੱਡ ਕੇ, ਮਾਸ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਪਤਿਲੀ ਲੈ ਗਿਆ।
ਤਤ੍ ਕਰ੍ਮ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸ਼ਿष੍ਯਾਸ੍ ਤੇ ऋषੇਃ ਸ਼੍ਯੇਨਂ ਨ੍ਯਵੇਦਯਨ੍ ਹृਤਾ ਸ੍ਥਾਲੀ ਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਸ਼੍ਯੇਨੇਨਾਕृਤਬੁਦ੍ਧਿਨਾ
ਇਹ ਕਰਤਬ ਵੇਖ ਕੇ, ਚੇਲਿਆਂ ਨੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ: 'ਮੁਨੀ ਜੀ, ਪਤਿਲੀ ਬਾਜ ਨੇ ਲੈ ਲਈ, ਜਿਸ ਦੀ ਸੋਚ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਸੀ।'
ਤਤਸ਼੍ ਚੁਕੋਪ ਭਗਵਾਞ੍ ਸ਼ਪ੍ਤੁਕਾਮਸ੍ ਤਦਾ ਹਰਿਮ੍ ਤਤੋ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਸੁਰਪਤਿਃ ਸ੍ਥਾਲੀਂ ਚਕ੍ਰੇ ਮਧੁਪ੍ਲੁਤਾਮ੍
ਫਿਰ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਵਿਅਕਤੀ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ ਤੇ ਹਰੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ; ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਪਤਿਲੀ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਦ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿੱਤਾ।
ਪੁਨਰ੍ ਨਿਵੇਸ਼ਯਾਮ੍ ਆਸ ਉਲ੍ਕਾਸ੍ਵ੍ ਏਵ ਖਗੋ ਹਰਿਃ ਮਧੁਨਾ ਤੁ ਸਮਾਯੁਕ੍ਤਾਂ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਸ਼੍ ਚੁਕੋਪ ਹ ਸ੍ਥਾਲੀਂ ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਤਤਃ ਕੋਪਾਦ੍ ਇਦਮ੍ ਆਹ ਸ ਕੌਸ਼ਿਕਃ
ਹਰੀ ਨੇ ਦੁਬਾਰਾ ਪਤਿਲੀ ਨੂੰ ਉਲਕਾਂ ਵਿਚ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਸ਼ਹਿਦ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ; ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਪਤਿਲੀ ਵੇਖ ਕੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਆ ਕੇ, ਕੌਸ਼ਿਕ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖੀ।
ਸ਼੍ਵਮਾਂਸਮ੍ ਏਵ ਨੋ ਦੇਹਿ ਤ੍ਵਂ ਹਰਾਮृਤਮ੍ ਉਤ੍ਤਮਮ੍ ਨੋ ਚੇਤ੍ ਤ੍ਵਾਂ ਭਸ੍ਮਸਾਤ੍ ਕੁਰ੍ਯਾਮ੍ ਇਨ੍ਦ੍ਰੋ ਭੀਤਸ੍ ਤਦਾਬ੍ਰਵੀਤ੍
'ਸਾਨੂੰ ਸਿਰਫ ਕੁੱਤੇ ਦਾ ਮਾਸ ਹੀ ਦੇ, ਇਹ ਸਾਡੇ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਹੈ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਰਾਖ ਕਰ ਦੇਵਾਂਗਾ।' ਇੰਦਰ ਡਰ ਕੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
ਮਧੁ ਹੁਤ੍ਵਾ ਯਥਾਨ੍ਯਾਯਂ ਪਿਬ ਪੁਤ੍ਰੈਃ ਸਮਨ੍ਵਿਤਃ ਕਿਮ੍ ਅਨੇਨ ਸ਼੍ਵਮਾਂਸੇਨ ਅਮੇਧ੍ਯੇਨ ਮਹਾਮੁਨੇ
'ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ਹਿਦ ਅੱਗ ਵਿਚ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਪੀ ਲੈ; ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਇਹ ਗੰਦੇ ਕੁੱਤੇ ਦੇ ਮਾਸ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ?'
ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰੋ ऽਪਿ ਨੇਤ੍ਯ੍ ਆਹ ਭੁਕ੍ਤੇਨੈਕੇਨ ਕਿਂ ਫਲਮ੍ ਪ੍ਰਜਾਃ ਸਰ੍ਵਾਸ਼੍ ਚ ਸੀਦਨ੍ਤਿ ਕਿਂ ਤੇਨ ਮਧੁਨਾ ਹਰੇ
ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਵੀ ਆਖਿਆ, 'ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਖਾਣ ਨਾਲ ਕੀ ਲਾਭ? ਸਾਰੀ ਪ੍ਰਜਾ ਦੁਖੀ ਹੈ—ਹੇ ਹਰੀ, ਉਸ ਮਧੁ ਦਾ ਕੀ ਫਾਇਦਾ?'
ਸਰ੍ਵੇषਾਮ੍ ਅਮृਤਂ ਚੇਤ੍ ਸ੍ਯਾਦ੍ ਭੋਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ऽਹਮ੍ ਅਮृਤਂ ਸ਼ੁਚਿ ਅਥਵਾ ਦੇਵਪਿਤਰੋ ਭੋਕ੍ਸ਼੍ਯਨ੍ਤੀਦਂ ਸ਼੍ਵਮਾਂਸਕਮ੍
ਜੇ ਇਹ ਸਭ ਲਈ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਪਵਿੱਤਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਹੀ ਖਾਵਾਂਗਾ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਪਿਤਰ ਇਹ ਕੁੱਤੇ ਦਾ ਮਾਸ ਹੀ ਖਾ ਲੈਣ।
ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ ਅਹਂ ਤਚ੍ ਚ ਮਾਂਸਂ ਭੋਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਨਾਨृਤਮ੍ ਅਸ੍ਤਿ ਮੇ ਤਤੋ ਭੀਤਃ ਸਹਸ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ੋ ਮੇਘਾਨ੍ ਆਹੂਯ ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍
ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਉਹ ਮਾਸ ਖਾਵਾਂਗਾ—ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਝੂਠ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਡਰ ਗਿਆ ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਬੱਦਲਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਲਿਆ।
ਵਵਰ੍ष ਚਾਮृਤਂ ਵਾਰਿ ਹ੍ਯ੍ ਅਮृਤੇਨਾਰ੍ਪਿਤਾਃ ਪ੍ਰਜਾਃ ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ ਤਦ੍ ਅਮृਤਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਹਰਿਦਤ੍ਤਂ ਯਥਾਵਿਧਿ
ਉਸ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗਾ ਪਾਣੀ ਵਰਸਾਇਆ, ਤੇ ਪ੍ਰਜਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਗਈ; ਫਿਰ, ਹਰੀ ਵਲੋਂ ਯਥਾ-ਵਿਧੀ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰ ਗਿਆ।
ਤਰ੍ਪਯਿਤ੍ਵਾ ਸੁਰਾਨ੍ ਆਦੌ ਤਰ੍ਪਯਿਤ੍ਵਾ ਜਗਤ੍ਤ੍ਰਯਮ੍ ਵਿਪ੍ਰਃ ਸਂਭੁਕ੍ਤਵਾਞ੍ ਸ਼ਿष੍ਯੈਰ੍ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਃ ਸ੍ਵਭਾਰ੍ਯਯਾ
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਤਰਪਾਇਆ, ਫਿਰ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ; ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਿਸ਼ਿਆਂ ਤੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਬਚਾ ਹੋਇਆ ਭਾਗ ਖਾਧਾ।
ਤਤਃ ਪ੍ਰਭृਤਿ ਤਤ੍ ਤੀਰ੍ਥਮ੍ ਆਖ੍ਯਾਤਂ ਚਾਤਿਪੁਣ੍ਯਦਮ੍ ਯਤ੍ਰਾਗਤਃ ਸੁਰਪਤਿਰ੍ ਲੋਕਾਨਾਮ੍ ਅਮृਤਾਰ੍ਪਣਮ੍
ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਉਹ ਤੀਰਥ ਬਹੁਤ ਪਵਿੱਤਰ ਜਾਣਿਆ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਆਏ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦਿੱਤਾ।
ਸਂਜਾਤਂ ਮਾਂਸਵਰ੍ਜਂ ਤੁ ਤਤ੍ ਤੀਰ੍ਥਂ ਪੁਣ੍ਯਦਂ ਨृਣਾਮ੍ ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਨਾਨਂ ਚ ਦਾਨਂ ਚ ਸਰ੍ਵਕ੍ਰਤੁਫਲਪ੍ਰਦਮ੍
ਉਹ ਤੀਰਥ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਾਸ ਨਹੀਂ, ਉਥੇ ਬਣਿਆ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਤੇ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਸਭ ਯਜਨਾਂ ਦਾ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਤਤਃ ਪ੍ਰਭृਤਿ ਤਤ੍ ਤੀਰ੍ਥਂ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਮ੍ ਇਤਿ ਸ੍ਮृਤਮ੍ ਮਧੁਤੀਰ੍ਥਮ੍ ਅਥੈਨ੍ਦ੍ਰਂ ਚ ਸ਼੍ਯੇਨਂ ਪਰ੍ਜਨ੍ਯਮ੍ ਏਵ ਚ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਤੋਂ, ਉਹ ਤੀਰਥ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਦਾ, ਮਧੁ-ਤੀਰਥ, ਇੰਦ੍ਰ-ਤੀਰਥ, ਸ਼ੇਨ-ਤੀਰਥ ਤੇ ਪਰਜਨਯ-ਤੀਰਥ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਵੇਤਤੀਰ੍ਥਮ੍ ਇਤਿ ਖ੍ਯਾਤਂ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯੇ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਂ ਸ਼ੁਭਮ੍ ਤਸ੍ਯ ਸ਼੍ਰਵਣਮਾਤ੍ਰੇਣ ਸਰ੍ਵਪਾਪੈਃ ਪ੍ਰਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਇਹ ਤੀਰਥ 'ਸ਼੍ਵੇਤ-ਤੀਰਥ' ਨਾਂ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਦੀ ਸਿਰਫ਼ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਹੀ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸ਼੍ਵੇਤੋ ਨਾਮ ਪੁਰਾ ਵਿਪ੍ਰੋ ਗੌਤਮਸ੍ਯ ਪ੍ਰਿਯਃ ਸਖਾ ਆਤਿਥ੍ਯਪੂਜਾਨਿਰਤੋ ਗੌਤਮੀਤੀਰਮ੍ ਆਸ਼੍ਰਿਤਃ
ਪਹਿਲਾਂ 'ਸ਼੍ਵੇਤ' ਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੀ, ਜੋ ਗੌਤਮ ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਦੋਸਤ ਸੀ; ਉਹ ਸਦਾ ਅਤਿਥਿ-ਸੇਵਾ ਤੇ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਗੌਤਮੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਵੱਸਦਾ ਸੀ।
ਮਨਸਾ ਕਰ੍ਮਣਾ ਵਾਚਾ ਸ਼ਿਵਭਕ੍ਤਿਪਰਾਯਣਃ ਧ੍ਯਾਯਨ੍ਤਂ ਤਂ ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇष੍ਠਂ ਪੂਜਯਨ੍ਤਂ ਸਦਾ ਸ਼ਿਵਮ੍
ਉਹ ਮਨ, ਕਰਮ ਤੇ ਬੋਲੀ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵ-ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ; ਉਹ ਦੋਵਾਂ ਵਾਰਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵਧੀਆ, ਸਦਾ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਤੇ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਪੂਰ੍ਣਾਯੁषਂ ਦ੍ਵਿਜਵਰਂ ਸ਼ਿਵਭਕ੍ਤਿਪਰਾਯਣਮ੍ ਨੇਤੁਂ ਦੂਤਾਃ ਸਮਾਜਗ੍ਮੁਰ੍ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਸ਼ਾਪਤੇਸ੍ ਤਦਾ
ਜਦ ਉਸ ਪੂਰੇ ਆਯੁ ਵਾਲੇ, ਸ਼ਿਵ-ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆਇਆ, ਦੱਖਣੀ ਦਿਸ਼ਾ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਦੇ ਦੂਤ ਆ ਪਹੁੰਚੇ।
ਨਾਸ਼ਕ੍ਨੁਵਨ੍ ਗृਹਂ ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਵੇष੍ਟੁਮ੍ ਅਪਿ ਨਾਰਦ ਤਦਾ ਕਾਲੇ ਵ੍ਯਤਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤੇ ਚਿਤ੍ਰਕੋ ਮृਤ੍ਯੁਮ੍ ਅਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਹੇ ਨਾਰਦ, ਉਹ ਦੂਤ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਜਾਣ ਦੀ ਵੀ ਹਿਮਤ ਨਾ ਕਰ ਸਕੇ; ਜਦ ਨਿਯਤ ਸਮਾਂ ਲੰਘ ਗਿਆ, ਚਿਤ੍ਰਕ ਨੇ ਮ੍ਰਿਤਿਉ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਕਿਂ ਨਾਯਾਤਿ ਕ੍ਸ਼ੀਣਜੀਵੋ ਮृਤ੍ਯੋ ਸ਼੍ਵੇਤਃ ਕਥਂ ਤ੍ਵ੍ ਇਤਿ ਨਾਦ੍ਯਾਪ੍ਯ੍ ਆਯਾਨ੍ਤਿ ਦੂਤਾਸ੍ ਤੇ ਮृਤ੍ਯੋਰ੍ ਨੈਵੋਚਿਤਂ ਤੁ ਤੇ
'ਮ੍ਰਿਤਿਉ, ਸ਼੍ਵੇਤ, ਜਿਸ ਦੀ ਆਯੁ ਮੁਕ ਗਈ, ਆਉਂਦਾ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ? ਤੇਰੇ ਦੂਤ ਅਜੇ ਤੱਕ ਆਏ ਨਹੀਂ; ਇਹ ਤੇਰੇ ਲਈ ਠੀਕ ਨਹੀਂ।'