ਜਨਕਾਨਾਂ ਯਜ੍ਞਸਦੋ ਜਨਸ੍ਥਾਨਂ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍ ਚਤੁਰ੍ਯੋਜਨਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣਂ ਸ੍ਮਰਣਾਤ੍ ਸਰ੍ਵਪਾਪਨੁਤ੍
ਜਨਕਾਂ ਦੀ ਯਜਨਸਾਲਾ ਜਨਸਥਾਨ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਚਾਰ ਯੋਜਨ ਚੌੜੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਸਿਰਫ਼ ਯਾਦ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਨਾਨੇਨ ਦਾਨੇਨ ਪਿਤॄਣਾਂ ਤਰ੍ਪਣੇਨ ਤੁ ਤੀਰ੍ਥਸ੍ਯ ਸ੍ਮਰਣਾਦ੍ ਵਾਪਿ ਗਮਨਾਦ੍ ਭਕ੍ਤਿਸੇਵਨਾਤ੍
ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ, ਦਾਨ ਦੇਣ, ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਤਰਪਣ ਚੜ੍ਹਾਉਣ, ਤੀਰਥ ਦੀ ਯਾਦ ਕਰਨ, ਉਥੇ ਜਾਣ ਜਾਂ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਦੁਆਰਾ,
ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਕਾਮਾਨ੍ ਅਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਮੁਕ੍ਤਿਂ ਚ ਸਮਵਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍
ਸਾਰੇ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਵੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅਰੁਣਾ ਵਰੁਣਾ ਚੈਵ ਨਦ੍ਯੌ ਪੁਣ੍ਯਤਰੇ ਸ਼ੁਭੇ ਤਯੋਸ਼੍ ਚ ਸਂਗਮਃ ਪੁਣ੍ਯੋ ਗਙ੍ਗਾਯਾਂ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮ
ਅਰੁਣਾ ਤੇ ਵਰੁਣਾ ਨਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਪ, ਹੇ ਮুনি ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ।
ਤਦੁਤ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਸ਼ृਣੁष੍ਵੇਹ ਸਰ੍ਵਪਾਪਵਿਨਾਸ਼ਿਨੀਮ੍ ਕਸ਼੍ਯਪਸ੍ਯ ਸੁਤੋ ਜ੍ਯੇष੍ਠ ਆਦਿਤ੍ਯੋ ਲੋਕਵਿਸ਼੍ਰੁਤਃ
ਹੁਣ ਇੱਥੇ ਸੁਣੋ, ਜਿਸ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੀ ਹੈ: ਕਸ਼ਯਪ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ, ਸੂਰਜ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।
ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਚਕ੍ਸ਼ੁਸ੍ ਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣਾਂਸ਼ੁਃ ਸਪ੍ਤਾਸ਼੍ਵੋ ਲੋਕਪੂਜਿਤਃ ਤਸ੍ਯ ਪਤ੍ਨੀ ਉषਾ ਖ੍ਯਾਤਾ ਤ੍ਵਾष੍ਟ੍ਰੀ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਸੁਨ੍ਦਰੀ
ਉਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਅੱਖ ਹੈ, ਤੇਜ਼ ਕਿਰਣਾਂ ਵਾਲਾ, ਸੱਤ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਚਲਦਾ, ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ; ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਉਸ਼ਾ ਹੈ, ਤਵਸ਼ਟ੍ਰ ਦੀ ਧੀ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁੰਦਰ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਭਰ੍ਤੁਃ ਪ੍ਰਤਾਪਤੀਵ੍ਰਤ੍ਵਮ੍ ਅਸਹਨ੍ਤੀ ਸੁਮਧ੍ਯਮਾ ਚਿਨ੍ਤਯਾਮ੍ ਆਸ ਕਿਂ ਕृਤ੍ਯਂ ਮਮ ਸ੍ਯਾਦ੍ ਇਤਿ ਭਾਮਿਨੀ
ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਦੀ ਤੀਬਰ ਗਰਮੀ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਨਾ ਕਰ ਸਕੀ, ਉਹ ਸੁੰਦਰ, ਪਤਲੀ ਕਮਰ ਵਾਲੀ ਮਹਿਲਾ ਸੋਚਣ ਲੱਗੀ, 'ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ?'
ਤਸ੍ਯਾਃ ਪੁਤ੍ਰੌ ਮਹਾਰਾਜ੍ਞੌ ਮਨੁਰ੍ ਵੈਵਸ੍ਵਤੋ ਯਮਃ ਯਮੁਨਾ ਚ ਨਦੀ ਪੁਣ੍ਯਾ ਸ਼ृਣੁ ਵਿਸ੍ਮਯਕਾਰਣਮ੍
ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮਹਾਨ ਰਾਜੇ ਹਨ—ਮਨੁ ਵੈਵਸਵਤ ਅਤੇ ਯਮ; ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਦਰਿਆ ਯਮੁਨਾ। ਹੁਣ ਸੁਣੋ, ਇਹ ਅਜੋਬੇ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ।
ਸਾਕਰੋਦ੍ ਆਤ੍ਮਨਸ਼੍ ਛਾਯਾਮ੍ ਆਤ੍ਮਰੂਪੇਣ ਯਤ੍ਨਤਃ ਤਾਮ੍ ਅਬ੍ਰਵੀਤ੍ ਤਤਸ਼੍ ਚੋषਾ ਤ੍ਵਂ ਚ ਮਤ੍ਸਦृਸ਼ੀ ਭਵ
ਉਸ਼ਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਛਾਂ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਬੜੀ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਬਣਾਈ। ਫਿਰ ਉਸ਼ਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਵਰਗੀ ਹੋ ਜਾ।'
ਭਰ੍ਤਾਰਂ ਤ੍ਵਮ੍ ਅਪਤ੍ਯਾਨਿ ਪਾਲਯਸ੍ਵ ਮਮਾਜ੍ਞਯਾ ਯਾਵਦ੍ ਆਗਮਨਂ ਮੇ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਪਤ੍ਯੁਸ੍ ਤਾਵਤ੍ ਪ੍ਰਿਯਾ ਭਵ
'ਮੇਰੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਮੇਰੇ ਪਤੀ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰ; ਜਦ ਤਕ ਮੈਂ ਵਾਪਸ ਨਾ ਆਵਾਂ, ਪਤੀ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਪਤਨੀ ਬਣੀ ਰਹਿ।'
ਨਾਖ੍ਯਾਤਵ੍ਯਂ ਤ੍ਵਯਾ ਕ੍ਵਾਪਿ ਅਪਤ੍ਯਾਨਾਂ ਤਥਾ ਪ੍ਰਿਯੇ ਤਥੇਤ੍ਯ੍ ਆਹ ਚ ਸਾ ਛਾਯਾ ਨਿਰ੍ਜਗਾਮ ਗृਹਾਦ੍ ਉषਾ
'ਇਹ ਗੱਲ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਾ ਦੱਸਣਾ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਬੱਚਿਆਂ ਬਾਰੇ, ਪਿਆਰੀ।' ਛਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋ,' ਅਤੇ ਉਸ਼ਾ ਘਰ ਤੋਂ ਚਲੀ ਗਈ।
ਇਤ੍ਯ੍ ਉਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸਾ ਜਗਾਮਾਸ਼ੁ ਸ਼ਾਨ੍ਤਂ ਰੂਪਮ੍ ਅਭੀਪ੍ਸਤੀ ਸਾ ਗਤ੍ਵੋषਾ ਗृਹਂ ਤ੍ਵष੍ਟੁਃ ਪਿਤ੍ਰੇ ਸਰ੍ਵਂ ਨ੍ਯਵੇਦਯਤ੍ ਤ੍ਵष੍ਟਾਪਿ ਚਕਿਤਃ ਪ੍ਰਾਹ ਤਾਂ ਸੁਤਾਂ ਸੁਤਵਤ੍ਸਲਃ
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਚਲੀ ਗਈ, ਸ਼ਾਂਤ ਰੂਪ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੋਈ। ਉਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਤਵਸ਼ਟ੍ਰ ਦੇ ਘਰ ਗਈ ਤੇ ਸਾਰਾ ਹਾਲ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ। ਤਵਸ਼ਟ੍ਰ, ਹੈਰਾਨ ਤੇ ਧੀ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਨੈਤਦ੍ ਯੁਕ੍ਤਂ ਭਰ੍ਤृਮਤ੍ਯਾ ਯਤ੍ ਸ੍ਵੈਰੇਣ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਨਮ੍ ਅਪਤ੍ਯਾਨਾਂ ਕਥਂ ਵृਤ੍ਤਿਰ੍ ਭਰ੍ਤੁਰ੍ ਵਾ ਸਵਿਤੁਸ੍ ਤਵ ਬਿਭੇਮਿ ਭਦ੍ਰੇ ਸ਼ਿष੍ਟੋ ऽਹਂ ਭਰ੍ਤੁਰ੍ ਗੇਹਂ ਪੁਨਰ੍ ਵ੍ਰਜ
'ਇਹ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਕਿ ਵਿਆਹੀ ਮਹਿਲਾ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰੇ; ਤੇਰੇ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਪਤੀ, ਸੂਰਜ, ਦਾ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ? ਮੈਂ ਡਰਦਾ ਹਾਂ, ਪਿਆਰੀ। ਮੈਂ ਰੋਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹਾਂ—ਤੂੰ ਮੁੜ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਘਰ ਜਾ।'
ਏਵਮ੍ ਉਕ੍ਤਾ ਤੁ ਪਿਤ੍ਰਾ ਸਾ ਨੇਤ੍ਯ੍ ਉਕ੍ਤ੍ਵਾ ਵੈ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ ਉਤ੍ਤਰਂ ਚ ਕੁਰੋਰ੍ ਦੇਸ਼ਂ ਜਗਾਮ ਤਪਸੇ ਤ੍ਵਰਾ
ਪਿਤਾ ਵੱਲੋਂ ਇਹ ਕਹੇ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਉਹ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਇਨਕਾਰ ਕਰਦੀ ਰਹੀ, ਤੇ ਫਿਰ ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਕੁਰੂ ਦੇ ਉੱਤਰ ਦੇਸ਼ ਵੱਲ ਤਪ ਕਰਣ ਲਈ ਚਲੀ ਗਈ।
ਤਤ੍ਰ ਤੇਪੇ ਤਪਸ੍ ਤੀਵ੍ਰਂ ਵਡਵਾਰੂਪਧਾਰਿਣੀ ਦੁष੍ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼ਂ ਤਂ ਸ੍ਵਕਂ ਕਾਨ੍ਤਂ ਧ੍ਯਾਯਨ੍ਤੀ ਨਿਸ਼੍ਚਲਾ ਉषਾ
ਉਥੇ, ਘੋੜੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਉਸ਼ਾ ਨੇ ਕਠੋਰ ਤਪ ਕੀਤਾ; ਆਪਣਾ ਮਨ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਸੂਰਜ ਉੱਤੇ ਟਿਕਾ ਕੇ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਵੇਖ ਨਹੀਂ ਸਕਦੀ ਸੀ।
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨ੍ ਅਨ੍ਤਰੇ ਤਾਤ ਛਾਯਾ ਚੋषਾਸ੍ਵਰੂਪਿਣੀ ਪਤ੍ਯੌ ਸਾ ਵਰ੍ਤਯਾਮ੍ ਆਸ ਅਪਤ੍ਯਾਨ੍ਯ੍ ਅਥ ਜਜ੍ਞਿਰੇ
ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਪਿਆਰੇ, ਛਾਂ ਨੇ ਉਸ਼ਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਰਹਿ ਕੇ, ਬੱਚੇ ਜਣੇ।
ਸਾਵਰ੍ਣਿਸ਼੍ ਚ ਸ਼ਨਿਸ਼੍ ਚੈਵ ਵਿष੍ਟਿਰ੍ ਯਾ ਦੁष੍ਟਕਨ੍ਯਕਾ ਸਾ ਛਾਯਾ ਵਰ੍ਤਯਾਮ੍ ਆਸ ਵੈषਮ੍ਯੇਣੈਵ ਨਿਤ੍ਯਸ਼ਃ
ਸਾਵਰਨੀ, ਸ਼ਨੀ ਅਤੇ ਵਿਟੀ, ਜੋ ਮਾੜੀ ਕੁੜੀ ਸੀ—ਇਹ ਛਾਂ ਦੇ ਬੱਚੇ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੱਖਪਾਤ ਨਾਲ ਪਾਲਦੀ ਰਹੀ।
ਸ੍ਵੇष੍ਵ੍ ਅਪਤ੍ਯੇषੁ ਚੋषਾਯਾ ਯਮਸ੍ ਤਤ੍ਰ ਚੁਕੋਪ ਹ ਵੈषਮ੍ਯੇਣਾਥ ਵਰ੍ਤਨ੍ਤੀਂ ਛਾਯਾਂ ਤਾਂ ਮਾਤਰਂ ਤਦਾ
ਉਸ਼ਾ ਦੇ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਯਮ ਨੇ ਛਾਂ, ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਉੱਤੇ ਗੁੱਸਾ ਕੀਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਪੱਖਪਾਤ ਕਰਦੀ ਸੀ।
ਤਾਡਯਾਮ੍ ਆਸ ਪਾਦੇਨ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਸ਼ਾਪਤਿਰ੍ ਯਮਃ ਪੁਤ੍ਰਦੌਰ੍ਜਨ੍ਯਸਂਕ੍ਸ਼ੋਭਾਚ੍ ਛਾਯਾ ਵੈਵਸ੍ਵਤਂ ਯਮਮ੍
ਯਮ, ਦੱਖਣੀ ਦਿਸ਼ਾ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਛਾਂ ਨੂੰ ਪੈਰ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ, ਮਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ ਹੋਈ ਅਨਿਆਇਕਤਾ ਕਰਕੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ।
ਸ਼ਸ਼ਾਪ ਪਾਪ ਤੇ ਪਾਦੋ ਵਿਸ਼ੀਰ੍ਯਤੁ ਮਮਾਜ੍ਞਯਾ ਵਿਸ਼ੀਰ੍ਣਚਰਣੋ ਦੁਃਖਾਦ੍ ਰੁਦਨ੍ ਪਿਤਰਮ੍ ਅਭ੍ਯਗਾਤ੍ ਸਵਿਤ੍ਰੇ ਤਂ ਤੁ ਵृਤ੍ਤਾਨ੍ਤਂ ਨ੍ਯਵੇਦਯਦ੍ ਅਸ਼ੇषਤਃ
ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ, 'ਤੇਰਾ ਪੈਰ ਮੇਰੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਢੀਲਾ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਪਾਪੀ!' ਯਮ ਦਾ ਪੈਰ ਸੁੱਕ ਗਿਆ, ਤੇ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਰੋਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਸਵਿਤਾ ਕੋਲ ਗਿਆ ਤੇ ਸਾਰਾ ਹਾਲ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ।
ਨੇਯਂ ਮਾਤਾ ਸੁਰਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਯਯਾ ਸ਼ਪ੍ਤੋ ऽਹਮ੍ ਈਦृਸ਼ਃ ਅਪਤ੍ਯੇषੁ ਵਿਰੁਦ੍ਧੇषੁ ਜਨਨੀ ਨੈਵ ਕੁਪ੍ਯਤੇ
'ਇਹ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਨਹੀਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਇੰਝ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ; ਮਾਂ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਉੱਤੇ ਗੁੱਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਵਿਰੋਧ ਕਰ ਲੈਣ।'
ਯਦ੍ ਬਾਲ੍ਯਾਦ੍ ਅਬ੍ਰਵਂ ਕਿਂਚਿਦ੍ ਅਥਵਾ ਦੁष੍ਕृਤਂ ਕृਤਮ੍ ਨੈਵ ਕੁਪ੍ਯਤਿ ਸਾ ਮਾਤਾ ਤਸ੍ਮਾਨ੍ ਨੇਯਂ ਮਮਾਮ੍ਬਿਕਾ
'ਜੇ ਮੈਂ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂ ਮਾੜਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਅਸਲ ਮਾਂ ਗੁੱਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ; ਇਸ ਲਈ, ਇਹ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਨਹੀਂ।'
ਯਦ੍ ਅਪਤ੍ਯਕृਤਂ ਕਿਂਚਿਤ੍ ਸਾਧ੍ਵ੍ ਅਸਾਧੁ ਯਥਾ ਤਥਾ ਮਾਤ੍ਯ੍ ਅਸ੍ਯਾਂ ਸਰ੍ਵਮ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਏਤਤ੍ ਤਸ੍ਮਾਨ੍ ਮਾਤੇਤਿ ਗੀਯਤੇ
ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਪੁੱਤਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਚਾਹੇ ਚੰਗਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਮਾੜਾ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਮਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ 'ਮਾਂ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਧਕ੍ਸ਼੍ਯਨ੍ਤੀਵ ਮਾਂ ਤਾਤ ਨਿਤ੍ਯਂ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਚਕ੍ਸ਼ੁषਾ ਵਕ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਗ੍ਨਿਕਾਲਸਦृਸ਼ਾ ਵਾਚਾ ਨੇਯਂ ਮਦਮ੍ਬਿਕਾ
ਪਿਆਰੇ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੈਨੂੰ ਐਸਾ ਤੱਕਦੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਸਾੜ ਦੇਵੇ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਬੋਲੀਆਂ ਅੱਗ ਵਰਗੀਆਂ ਤਿੱਖੀਆਂ ਹਨ—ਇਹ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਨਹੀਂ।
ਤਤ੍ ਪੁਤ੍ਰਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸਵਿਤਾਚਿਨ੍ਤਯਤ੍ ਤਤਃ ਇਯਂ ਛਾਯਾ ਨਾਸ੍ਯ ਮਾਤਾ ਉषਾ ਮਾਤਾ ਤੁ ਸਾਨ੍ਯਤਃ
ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਇਹ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਸਵਿਤਾ ਨੇ ਸੋਚਿਆ: 'ਇਹ ਛਾਇਆ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਨਹੀਂ; ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਉਸ਼ਾ ਹੈ, ਪਰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਥਾਂ ਤੇ।'
ਮਮ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਮ੍ ਅਭੀਪ੍ਸਨ੍ਤੀ ਦੇਸ਼ੇ ऽਨ੍ਯਸ੍ਮਿਂਸ੍ ਤਪੋਰਤਾ ਉਤ੍ਤਰੇ ਚ ਕੁਰੌ ਤ੍ਵਾष੍ਟ੍ਰੀ ਵਡਵਾਰੂਪਧਾਰਿਣੀ
ਮੇਰੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਚਾਹੁੰਦੀ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਥਾਂ ਤੇ ਤਪ ਕਰਦੀ, ਉੱਤਰ ਦੇ ਕੁਰੁ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ, ਤਵਸ਼ਟਰ ਦੀ ਧੀ ਘੋੜੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਵੱਸਦੀ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰਾਸ੍ਤੇ ਸਾ ਇਤਿ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਜਗਾਮੇਸ਼ੋ ਦਿਵਾਕਰਃ ਯਤ੍ਰ ਸਾ ਵਰ੍ਤਤੇ ਕਾਨ੍ਤਾ ਅਸ਼੍ਵਰੂਪਃ ਸ੍ਵਯਂ ਤਦਾ
ਜਦ ਉਹ ਉਥੇ ਹੈ ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਸੂਰਜ ਦੇਵਤਾ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰ ਵਾਲੀ, ਜੋ ਘੋੜੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ ਗਿਆ, ਆਪ ਵੀ ਘੋੜਾ ਬਣ ਕੇ।
ਤਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵਡਵਾਰੂਪਾਂ ਪਰ੍ਯਧਾਵਦ੍ ਧਯਾਕृਤਿਃ ਕਾਮਾਤੁਰਂ ਹਯਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵੈ ਹੇषਿਤਸ੍ਵਨਮ੍
ਉਸ ਨੂੰ ਘੋੜੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਘੋੜੇ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਵਿਚ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੌੜਿਆ; ਕਾਮ-ਭੋਗ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਘੋੜੇ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਤੇ ਹਿੰਮਤ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਕੇ—
ਉषਾ ਪਤਿਵ੍ਰਤੋਪੇਤਾ ਪਤਿਧ੍ਯਾਨਪਰਾਯਣਾ ਹਯਧਰ੍षਣਸਂਭੀਤਾ ਕੋ ਨ੍ਵ੍ ਅਯਂ ਚੇਤ੍ਯ੍ ਅਜਾਨਤੀ
ਉਸ਼ਾ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿਚ ਲੀਨ, ਘੋੜੇ ਦੀ ਆਉਣ ਤੋਂ ਡਰ ਗਈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਜਾਣਦੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਕੌਣ ਹੈ।
ਅਪਲਾਯਤ੍ ਪਤੌ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਭਿਮੁਖੀ ਤ੍ਵਰਾ ਕੋ ਨੁ ਮੇ ਰਕ੍ਸ਼ਕੋ ऽਤ੍ਰ ਸ੍ਯਾਦ੍ ऋषਯੋ ਵਾਥਵਾ ਸੁਰਾਃ
ਜਦ ਪਤੀ ਨੇ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਉਹ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਭੱਜੀ, ਸੋਚਦੀ, 'ਇੱਥੇ ਮੈਨੂੰ ਕੌਣ ਬਚਾਏਗਾ—ਸ਼ਾਇਦ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਜਾਂ ਦੇਵਤੇ?'