ਯਦਾ ਤੁ ਸਂਗਤਾ ਭਦ੍ਰੇ ਗੌਤਮ੍ਯਾ ਸਰਿਦੀਸ਼ਯਾ ਨਦੀ ਭੂਤ੍ਵਾ ਪੁਨਾ ਰੂਪਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਸ੍ਯਸੇ ਪ੍ਰਿਯਕृਨ੍ ਮਮ
ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਗੌਤਮੀ ਨਦੀ ਦੇਵਤਾ ਨਾਲ ਮਿਲੇਗੀ, ਤੂੰ ਨਦੀ ਬਣ ਜਾਵੇਗੀ, ਫਿਰ ਮੇਰੀ ਪਿਆਰੀ, ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਮੁੜ ਪਾ ਲਵੇਗੀ।
ਇਤ੍ਯ੍ ऋषੇਰ੍ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤਥਾ ਚਕ੍ਰੇ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਤਯਾ ਤੁ ਸਂਗਤਾ ਦੇਵ੍ਯਾ ਅਹਲ੍ਯਾ ਗੌਤਮਪ੍ਰਿਯਾ
ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਪਤਿਵਰਤਾ ਨੇ ਉਹੀ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗੌਤਮ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਅਹਲਿਆ ਦੇਵੀ ਨਾਲ ਮਿਲੀ।
ਪੁਨਸ੍ ਤਦ੍ ਰੂਪਮ੍ ਅਭਵਦ੍ ਯਨ੍ ਮਯਾ ਨਿਰ੍ਮਿਤਂ ਪੁਰਾ ਤਤਃ ਕृਤਾਞ੍ਜਲਿਪੁਟਃ ਸੁਰਰਾਟ੍ ਪ੍ਰਾਹ ਗੌਤਮਮ੍
ਉਹ ਮੁੜ ਉਹੀ ਰੂਪ ਹੋ ਗਈ ਜੋ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਫਿਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਗੌਤਮ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
ਮਾਂ ਪਾਹਿ ਮੁਨਿਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਪਾਪਿष੍ਠਂ ਗृਹਮ੍ ਆਗਤਮ੍ ਪਾਦਯੋਃ ਪਤਿਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਕृਪਯਾ ਪ੍ਰਾਹ ਗੌਤਮਃ
ਮੁਨੀਸ਼ਰੋਮਣੀ, ਮੈਨੂੰ ਬਚਾਓ, ਮੈਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਾਪੀ ਹੋ ਕੇ ਤੇਰੇ ਘਰ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਤੇਰੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿਚ ਡਿੱਗਿਆ ਦੇਖ ਕੇ, ਗੌਤਮ ਨੇ ਦਇਆ ਨਾਲ ਕਿਹਾ।
ਗੌਤਮੀਂ ਗਚ੍ਛ ਭਦ੍ਰਂ ਤੇ ਸ੍ਨਾਨਂ ਕੁਰੁ ਪੁਰਂਦਰ ਕ੍ਸ਼ਣਾਨ੍ ਨਿਰ੍ਧੂਤਪਾਪਸ੍ ਤ੍ਵਂ ਸਹਸ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ੋ ਭਵਿष੍ਯਸਿ
ਗੌਤਮੀ ਕੋਲ ਜਾ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਭਲਾ ਹੋਵੇ। ਨ੍ਹਾ ਲੈ, ਹੇ ਪੁਰੰਦਰ। ਥੋੜੀ ਦੇਰ ਵਿਚ ਤੇਰੇ ਪਾਪ ਧੋ ਜਾਵਣਗੇ, ਤੇ ਤੂੰ ਮੁੜ ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਹੋ ਜਾਵੇਂਗਾ।
ਉਭਯਂ ਵਿਸ੍ਮਯਕਰਂ ਦृष੍ਟਵਾਨ੍ ਅਸ੍ਮਿ ਨਾਰਦ ਅਹਲ੍ਯਾਯਾਃ ਪੁਨਰ੍ਭਾਵਂ ਸ਼ਚੀਭਰ੍ਤਾ ਸਹਸ੍ਰਦृਕ੍
ਹੇ ਨਾਰਦ, ਮੈਂ ਦੋ ਵੱਡੇ ਅਚੰਭੇ ਵੇਖੇ ਹਨ: ਅਹਲਿਆ ਦਾ ਮੁੜ ਰੂਪ ਹੋਣਾ ਤੇ ਸ਼ਚੀ ਦੇ ਪਤੀ, ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ।
ਤਤਃ ਪ੍ਰਭृਤਿ ਤਤ੍ ਤੀਰ੍ਥਮ੍ ਅਹਲ੍ਯਾਸਂਗਮਂ ਸ਼ੁਭਮ੍ ਇਨ੍ਦ੍ਰਤੀਰ੍ਥਮ੍ ਇਤਿ ਖ੍ਯਾਤਂ ਸਰ੍ਵਕਾਮਪ੍ਰਦਂ ਨृਣਾਮ੍
ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਜਿੱਥੇ ਅਹਲਿਆ ਮਿਲੀ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ 'ਇੰਦਰ-ਤੀਰਥ' ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਪਰਂ ਤੀਰ੍ਥਂ ਜਨਸ੍ਥਾਨਮ੍ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤਮ੍ ਚਤੁਰ੍ਯੋਜਨਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣਂ ਸ੍ਮਰਣਾਨ੍ ਮੁਕ੍ਤਿਦਂ ਨृਣਾਮ੍
ਉਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ 'ਜਨਸਥਾਨ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਚਾਰ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਯਾਦ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਵੈਵਸ੍ਵਤਾਨ੍ਵਯੇ ਜਾਤੋ ਰਾਜਾਭੂਜ੍ ਜਨਕਃ ਪੁਰਾ ਸੋ ऽਪਾਂਪਤੇਸ੍ ਤੁ ਤਨੁਜਾਮ੍ ਉਪਯੇਮੇ ਗੁਣਾਰ੍ਣਵਾਮ੍
ਵੈਵਸਵਤ ਵੰਸ਼ ਵਿਚ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਜਨਕ ਜਨਮਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਗੁਣਵਾਨ ਧੀ, ਜੋ ਗੁਣਾਂ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਸੀ, ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ।
ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਕਾਮਮੋਕ੍ਸ਼ਾਣਾਂ ਜਨਕਾਂ ਜਨਕੋ ਨृਪਃ ਅਨੁਰੂਪਗੁਣਤ੍ਵਾਚ੍ ਚ ਤਸ੍ਯ ਭਾਰ੍ਯਾ ਗੁਣਾਰ੍ਣਵਾ
ਰਾਜਾ ਜਨਕ ਧਰਮ, ਧਨ, ਇੱਛਾ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਮੂਲ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਗੁਣਾਰਣਵਾ, ਗੁਣਾਂ ਵਿਚ ਉਸ ਦੇ ਜੋੜ ਦੀ ਸੀ।
ਯਾਜ੍ਞਵਲ੍ਕ੍ਯਸ਼੍ ਚ ਵਿਪ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ ਤਸ੍ਯ ਰਾਜ੍ਞਃ ਪੁਰੋਹਿਤਃ ਤਮ੍ ਅਪृਚ੍ਛਨ੍ ਨृਪਸ਼੍ਰੇष੍ਠੋ ਯਾਜ੍ਞਵਲ੍ਕ੍ਯਂ ਪੁਰੋਹਿਤਮ੍
ਯਾਜ਼ਨਵਲਕ੍ਯ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਉਸ ਰਾਜਾ ਦਾ ਪੁਰੋਹਿਤ ਸੀ। ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚ ਸਰਵੋਤਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁਰੋਹਿਤ ਯਾਜ਼ਨਵਲਕ੍ਯ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ।
ਭੁਕ੍ਤਿਮੁਕ੍ਤੀ ਉਭੇ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠੇ ਨਿਰ੍ਣੀਤੇ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮੈਃ ਦਾਸੀਦਾਸੇਭਤੁਰਗਰਥਾਦ੍ਯੈਰ੍ ਭੁਕ੍ਤਿਰ੍ ਉਤ੍ਤਮਾ
ਭੋਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ, ਦੋਵੇਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਲੋਂ ਸਰਵੋਤਮ ਮੰਨੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਭੋਗ ਵਧੀਆ ਹੈ ਜਦੋਂ ਦਾਸ-ਦਾਸੀਆਂ, ਹਾਥੀਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ, ਰਥਾਂ ਨਾਲ ਹੋਵੇ।
ਕਿਂਤ੍ਵ੍ ਅਨ੍ਤਵਿਰਸਾ ਭੁਕ੍ਤਿਰ੍ ਮੁਕ੍ਤਿਰ੍ ਏਕਾ ਨਿਰਤ੍ਯਯਾ ਭੁਕ੍ਤੇਰ੍ ਮੁਕ੍ਤਿਃ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਤਮਾ ਭੁਕ੍ਤ੍ਯਾ ਮੁਕ੍ਤਿਂ ਕਥਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍
ਪਰ ਭੋਗ ਅੰਤ ਵਿਚ ਸੁਆਦ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਹੀ ਅਤਿ ਉੱਤਮ ਹੈ। ਭੋਗ ਨਾਲੋਂ ਮੁਕਤੀ ਵਧੀਆ ਹੈ। ਭੋਗ ਰਾਹੀਂ ਮੁਕਤੀ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲਦੀ ਹੈ?
ਸਰ੍ਵਸਙ੍ਗਪਰਿਤ੍ਯਾਗਾਨ੍ ਮੁਕ੍ਤਿਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਃ ਸੁਦੁਃਖਤਃ ਤਦ੍ ਬ੍ਰੂਹਿ ਦ੍ਵਿਜਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਸੁਖਾਨ੍ ਮੁਕ੍ਤਿਃ ਕਥਂ ਭਵੇਤ੍
ਸਭ ਸੰਬੰਧ ਛੱਡਣ ਨਾਲ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ। ਦੱਸੋ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਸੁਖ ਨਾਲ ਮੁਕਤੀ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਅਪਾਂਪਤਿਸ੍ ਤਵ ਗੁਰੁਃ ਸ਼੍ਵਸ਼ੁਰਃ ਪ੍ਰਿਯਕृਤ੍ ਤਥਾ ਤਂ ਗਤ੍ਵਾ ਪृਚ੍ਛ ਨृਪਤੇ ਉਪਦੇਕ੍ਸ਼੍ਯਤਿ ਤੇ ਹਿਤਮ੍
ਪਾਣੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਤੇਰੇ ਗੁਰੂ ਤੇ ਸਸੁਰ ਹਨ, ਤੇਰੇ ਭਲੇ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਰਾਜਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਜਾ; ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਤੇਰੇ ਭਲੇ ਲਈ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇਣਗੇ।
ਯਾਜ੍ਞਵਲ੍ਕ੍ਯਸ਼੍ ਚ ਜਨਕੋ ਰਾਜਾਨਂ ਵਰੁਣਂ ਤਦਾ ਗਤ੍ਵਾ ਚੋਚਤੁਰ੍ ਅਵ੍ਯਗ੍ਰੌ ਮੁਕ੍ਤਿਮਾਰ੍ਗਂ ਯਥਾਕ੍ਰਮਮ੍
ਯਾਜ਼ਨਵਲਕ੍ਯ ਤੇ ਰਾਜਾ ਜਨਕ, ਵਾਰੁਣ ਦੇ ਕੋਲ ਗਏ, ਤੇ ਬਿਨਾ ਚਿੰਤਾ, ਲੜੀਵਾਰ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਰਾਹ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ।
ਦ੍ਵਿਧਾ ਤੁ ਸਂਸ੍ਥਿਤਾ ਮੁਕ੍ਤਿਃ ਕਰ੍ਮਦ੍ਵਾਰੇ ऽਪ੍ਯ੍ ਅਕਰ੍ਮਣਿ ਵੇਦੇ ਚ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤੋ ਮਾਰ੍ਗਃ ਕਰ੍ਮ ਜ੍ਯਾਯੋ ਹ੍ਯ੍ ਅਕਰ੍ਮਣਃ
ਮੁਕਤੀ ਦੋ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ: ਕਰਮ ਦੇ ਰਾਹੀਂ ਤੇ ਅਕਰਮ ਦੇ ਰਾਹੀਂ। ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਮਾਰਗ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਕਰਮ ਅਕਰਮ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਂ ਚ ਕਰ੍ਮਣਾ ਬਦ੍ਧਂ ਪੁਰੁषਾਰ੍ਥਚਤੁष੍ਟਯਮ੍ ਅਕਰ੍ਮਣੈਵਾਪ੍ਯਤ ਇਤਿ ਮੁਕ੍ਤਿਮਾਰ੍ਗੋ ਮृषੋਚ੍ਯਤੇ
ਚਾਰ ਮਨੁੱਖੀ ਲਕੜਾਂ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਨਾਲ ਜੋੜੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਰਾਹ ਅਕਰਮ ਤੋਂ ਵੀ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਕਰ੍ਮਣਾ ਸਰ੍ਵਧਾਨ੍ਯਾਨਿ ਸੇਤ੍ਸ੍ਯਨ੍ਤਿ ਨृਪਸਤ੍ਤਮ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਨਾ ਕਰ੍ਮ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਵੈਦਿਕਂ ਨृਭਿਃ
ਕਰਮ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸਾਰੇ ਲਾਭ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪੂਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਵੇਦਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਤੇਨ ਭੁਕ੍ਤਿਂ ਚ ਮੁਕ੍ਤਿਂ ਚ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਵਨ੍ਤੀਹ ਮਾਨਵਾਃ ਅਕਰ੍ਮਣਃ ਕਰ੍ਮ ਪੁਣ੍ਯਂ ਕਰ੍ਮ ਚਾਪ੍ਯ੍ ਆਸ਼੍ਰਮੇषੁ ਚ
ਇਸ ਕਰਮ ਰਾਹੀਂ ਲੋਕ ਇੱਥੇ ਭੋਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੋਵੇਂ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਕਰਮ ਦਾ ਪੁੰਨ ਤੇ ਅਕਰਮ ਦਾ ਕਰਮ ਵੀ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਜਾਤ੍ਯਾਸ਼੍ਰਿਤਂ ਚ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਸ਼ृਣੁ ਧਰ੍ਮਵਿਤ੍ ਆਸ਼੍ਰਮਾਣਿ ਚ ਚਤ੍ਵਾਰਿ ਕਰ੍ਮਦ੍ਵਾਰਾਣਿ ਮਾਨਦ
ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ, ਜਨਮ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਜੋ ਕੁਝ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਸੁਣ। ਹੇ ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ, ਚਾਰ ਆਸ਼ਰਮ ਹਨ ਤੇ ਕਰਮ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦਰਵਾਜਾ ਹੈ, ਹੇ ਮਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ।
ਚਤੁਰ੍ਣਾਮ੍ ਆਸ਼੍ਰਮਾਣਾਂ ਚ ਗਾਰ੍ਹਸ੍ਥ੍ਯਂ ਪੁਣ੍ਯਦਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ ਭੁਕ੍ਤਿਸ਼੍ ਚ ਮੁਕ੍ਤਿਸ਼੍ ਚ ਭਵਤੀਤਿ ਮਤਿਰ੍ ਮਮ
ਚਾਰ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਆਸ਼ਰਮ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁੰਨ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਭੋਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੋਵੇਂ ਇਸ ਤੋਂ ਹੀ ਮਿਲਦੇ ਹਨ—ਇਹ ਮੇਰੀ ਸੋਚ ਹੈ।
ਏਤਚ੍ ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤੁ ਜਨਕੋ ਯਾਜ੍ਞਵਲ੍ਕ੍ਯਸ਼੍ ਚ ਬੁਦ੍ਧਿਮਾਨ੍ ਵਰੁਣਂ ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾ ਤੁ ਪੁਨਰ੍ ਵਚਨਮ੍ ਊਚਤੁਃ
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਜਨਕ ਤੇ ਬੁਧੀਮਾਨ ਯਾਜ਼ਨਵਲਕ੍ਯ ਨੇ, ਵਰੁਣ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਮੁੜ ਵਚਨ ਕਹੇ।
ਕੋ ਦੇਸ਼ਃ ਕਿਂ ਚ ਤੀਰ੍ਥਂ ਸ੍ਯਾਦ੍ ਭੁਕ੍ਤਿਮੁਕ੍ਤਿਪ੍ਰਦਾਯਕਮ੍ ਤਦ੍ ਵਦਸ੍ਵ ਸੁਰਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞੋ ऽਸਿ ਨਮੋ ऽਸ੍ਤੁ ਤੇ
ਕਿਹੜਾ ਥਾਂ ਤੇ ਕਿਹੜਾ ਤੀਰਥ ਭੋਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ? ਉਹ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ; ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦੇ ਹੋ—ਸਾਡਾ ਨਮਸਕਾਰ।
ਪृਥਿਵ੍ਯਾਂ ਭਾਰਤਂ ਵਰ੍षਂ ਦਣ੍ਡਕਂ ਤਤ੍ਰ ਪੁਣ੍ਯਦਮ੍ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇ ਕृਤਂ ਕਰ੍ਮ ਭੁਕ੍ਤਿਮੁਕ੍ਤਿਪ੍ਰਦਂ ਨृਣਾਮ੍
ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇਸ਼ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਦੰਡਕ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ। ਉਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਕਰਮ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਭੋਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਤੀਰ੍ਥਾਨਾਂ ਗੌਤਮੀ ਗਙ੍ਗਾ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾ ਮੁਕ੍ਤਿਪ੍ਰਦਾ ਨृਣਾਮ੍ ਤਤ੍ਰ ਯਜ੍ਞੇਨ ਦਾਨੇਨ ਭੋਗਾਨ੍ ਮੁਕ੍ਤਿਮ੍ ਅਵਾਪ੍ਸ੍ਯਤਿ
ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਗੌਤਮੀ ਗੰਗਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਥੇ ਯਜਨ ਤੇ ਦਾਨ ਨਾਲ ਭੋਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਯਾਜ੍ਞਵਲ੍ਕ੍ਯਸ਼੍ ਚ ਜਨਕੋ ਵਾਚਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਹ੍ਯ੍ ਅਪਾਂਪਤੇਃ ਵਰੁਣੇਨ ਹ੍ਯ੍ ਅਨੁਜ੍ਞਾਤੌ ਸ੍ਵਪੁਰੀਂ ਜਗ੍ਮਤੁਸ੍ ਤਦਾ
ਯਾਜ਼ਨਵਲਕ੍ਯ ਤੇ ਜਨਕ ਨੇ ਵਰੁਣ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ।
ਅਸ਼੍ਵਮੇਧਾਦਿਕਂ ਕਰ੍ਮ ਚਕਾਰ ਜਨਕੋ ਨृਪਃ ਯਾਜਯਾਮ੍ ਆਸ ਵਿਪ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰੋ ਯਾਜ੍ਞਵਲ੍ਕ੍ਯਸ਼੍ ਚ ਤਂ ਨृਪਮ੍
ਜਨਕ ਰਾਜਾ ਨੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਆਦਿ ਯਜਨ ਕੀਤੇ; ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਯਾਜ਼ਨਵਲਕ੍ਯ ਨੇ ਉਸ ਰਾਜੇ ਲਈ ਯਜਨ ਕਰਵਾਏ।
ਗਙ੍ਗਾਤੀਰਂ ਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਯਜ੍ਞਾਨ੍ ਮੁਕ੍ਤਿਮ੍ ਅਵਾਪ ਰਾਟ੍ ਤਥਾ ਜਨਕਰਾਜਾਨੋ ਬਹਵਸ੍ ਤਤ੍ਰ ਕਰ੍ਮਣਾ
ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਰਹਿ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਯਜਨ ਕਰਕੇ ਮੁਕਤੀ ਪਾਈ। ਇੱਥੇ ਹੀ ਕਈ ਜਨਕ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਕਰਮ ਰਾਹੀਂ ਮੁਕਤੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।
ਮੁਕ੍ਤਿਂ ਪ੍ਰਾਪੁਰ੍ ਮਹਾਭਾਗਾ ਗੌਤਮ੍ਯਾਸ਼੍ ਚ ਪ੍ਰਸਾਦਤਃ ਤਤਃ ਪ੍ਰਭृਤਿ ਤਤ੍ ਤੀਰ੍ਥਂ ਜਨਸ੍ਥਾਨੇਤਿ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਮ੍
ਮਹਾਨ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਗੌਤਮੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮੁਕਤੀ ਪਾਈ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਤੀਰਥ ਜਨਸਥਾਨ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ।