ਤਸ੍ਮਾਨ੍ ਮਾਤृਕृਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਮਮ ਹਾਸ੍ਯਾਸ੍ਪਦਂ ਤ੍ਵ੍ ਇਤਿ ਲਜ੍ਜਯਾ ਪਰਯਾ ਯੁਕ੍ਤੋ ਗੌਤਮੀਮ੍ ਅਗਮਤ੍ ਤਦਾ
ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਕੁਝ ਮਾਂ ਕਰਕੇ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਲਈ ਹਾਸੇ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਗਿਆ। ਵੱਡੀ ਸ਼ਰਮ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਗੌਤਮੀ ਵੱਲ ਚਲਿਆ।
ਇਯਂ ਚ ਮਾਤृਰੂਪਾ ਮੇ ਸ਼ृਣੋਤੁ ਮਮ ਭਾषਿਤਮ੍ ਇਤਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਨਾਮਧੇਯਂ ਯਨ੍ ਮਮ ਮਾਤृਸਮਂ ਮਤਮ੍
ਇਹ ਜੋ ਮਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣੇ। ਹੁਣ ਤੋਂ, ਜਿਹੜੀ ਵੀ ਔਰਤ ਮਾਂ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਲਈ ਮਾਂ ਵਰਗੀ ਹੀ ਮੰਨੀ ਜਾਵੇ।
ਏਵਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਲੋਕਨਾਥਃ ਪਾਰ੍ਵਤ੍ਯਾ ਸਹ ਸ਼ਂਕਰਃ ਪੁਤ੍ਰਂ ਨਿਵਾਰਯਾਮ੍ ਆਸ ਵृਤ੍ਤਮ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਅਬ੍ਰਵੀਦ੍ ਗੁਰੁਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣ ਕੇ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਪਾਰਵਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਅਤੇ ਆਚਾਰ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ।
ਤਤਃ ਸੁਰਪਤਿਃ ਪ੍ਰੀਤਃ ਕਿਂ ਦਦਾਮੀਤਿ ਚਿਨ੍ਤਯਨ੍ ਕृਤਾਞ੍ਜਲਿਪੁਟਃ ਸ੍ਕਨ੍ਦਃ ਪਿਤਰਂ ਪੁਨਰ੍ ਅਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਫਿਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਸੋਚਿਆ, 'ਮੈਂ ਕੀ ਦਵਾਂ?' ਸਕੰਦ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਮੁੜ ਪੁੱਛਿਆ।
ਸੇਨਾਪਤਿਃ ਸੁਰਪਤਿਸ੍ ਤਵ ਪੁਤ੍ਰੋ ऽਹਮ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਅਪਿ ਅਲਮ੍ ਏਤੇਨ ਦੇਵੇਸ਼ ਕਿਂ ਵਰੈਃ ਸੁਰਪੂਜਿਤ
ਮੈਂ ਤਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਸੈਨਾਪਤੀ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਪੁੱਤਰ ਹਾਂ। ਇਹੀ ਕਾਫੀ ਹੈ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਮੈਨੂੰ ਵਰਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਪੂਜਿਆ।
ਅਥਵਾ ਦਾਤੁਕਾਮੋ ऽਸਿ ਲੋਕਾਨਾਂ ਹਿਤਕਾਮ੍ਯਯਾ ਯਾਚੇ ऽਹਂ ਨਾਤ੍ਮਨਾ ਦੇਵ ਤਦ੍ ਅਨੁਜ੍ਞਾਤੁਮ੍ ਅਰ੍ਹਸਿ
ਪਰ ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਕੁਝ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਲਈ ਨਹੀਂ ਮੰਗਦਾ, ਹੇ ਦੇਵਤਾ, ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰੋ।
ਮਹਾਪਾਤਕਿਨਃ ਕੇਚਿਦ੍ ਗੁਰੁਦਾਰਾਭਿਗਾਮਿਨਃ ਅਤ੍ਰਾਪ੍ਲਵਨਮਾਤ੍ਰੇਣ ਧੌਤਪਾਪਾ ਭਵਨ੍ਤੁ ਤੇ
ਜੋ ਵੱਡੇ ਪਾਪ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਹੜੇ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਸਿਰਫ਼ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪਾਪ ਧੋ ਲੈਣ।
ਆਪ੍ਨੁਵਨ੍ਤੂਤ੍ਤਮਾਂ ਜਾਤਿਂ ਤਿਰ੍ਯਞ੍ਚੋ ऽਪਿ ਸੁਰੇਸ਼੍ਵਰ ਕੁਰੂਪੋ ਰੂਪਸਂਪਤ੍ਤਿਮ੍ ਅਤ੍ਰ ਸ੍ਨਾਨਾਦ੍ ਅਵਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍
ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਇੱਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਪਸ਼ੂ ਵੀ ਉੱਤਮ ਜਨਮ ਪਾ ਲੈਣ। ਜਿਹੜੇ ਅਸੁੰਦਰ ਹਨ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਣ।
ਏਵਮ੍ ਅਸ੍ਤ੍ਵ੍ ਇਤਿ ਤਂ ਸ਼ਂਭੁਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਨਨ੍ਦਤ੍ ਸੁਤੇਰਿਤਮ੍ ਤਤਃ ਪ੍ਰਭृਤਿ ਤਤ੍ ਤੀਰ੍ਥਂ ਕਾਰ੍ਤ੍ਤਿਕੇਯਮ੍ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤਮ੍ ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਨਾਨਂ ਚ ਦਾਨਂ ਚ ਸਰ੍ਵਕ੍ਰਤੁਫਲਪ੍ਰਦਮ੍
ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, 'ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਵੇ' ਕਹਿ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਜ਼ਾਹਿਰ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਉਹ ਤੀਰਥ 'ਕਾਰਤਿਕੇਯ' ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਅਤੇ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਯਜਨਾਂ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਯਤ੍ ਖ੍ਯਾਤਂ ਕृਤ੍ਤਿਕਾਤੀਰ੍ਥਂ ਕਾਰ੍ਤ੍ਤਿਕੇਯਾਦ੍ ਅਨਨ੍ਤਰਮ੍ ਤਸ੍ਯ ਸ਼੍ਰਵਣਮਾਤ੍ਰੇਣ ਸੋਮਪਾਨਫਲਂ ਲਭੇਤ੍
ਜੋ 'ਕ੍ਰਿਤਿਕਾ' ਦਾ ਤੀਰਥ ਕਾਰਤਿਕੇਯ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਦੀ ਸਿਰਫ਼ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਹੀ ਸੋਮ ਪੀਣ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪੁਰਾ ਤਾਰਕਨਾਸ਼ਾਯ ਭਵਰੇਤੋ ऽਪਿਬਤ੍ ਕਵਿਃ ਰੇਤੋਗਰ੍ਭਂ ਕਵਿਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ऋषਿਪਤ੍ਨ੍ਯੋ ऽਸ੍ਪृਹਨ੍ ਮੁਨੇ
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਤਾਰਕ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ, ਕਵੀ ਨੇ ਭਵਾਨੀ ਦਾ ਬੀਜ ਪੀ ਲਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਬੀਜ ਤੋਂ ਬਣੇ ਹੋਏ ਗਰਭ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਵਾਂ ਨੇ ਉਸ ਕਵੀ ਨੂੰ ਚਾਹਿਆ।
ਸਪ੍ਤਰ੍षੀਣਾਮ੍ ऋਤੁਸ੍ਨਾਤਾਂ ਵਰ੍ਜਯਿਤ੍ਵਾ ਤ੍ਵ੍ ਅਰੁਨ੍ਧਤੀਮ੍ ਤਾਸੁ ਗਰ੍ਭਃ ਸਮਭਵਤ੍ षਟ੍ਸੁ ਸ੍ਤ੍ਰੀषੁ ਤਦਾਗ੍ਨਿਤਃ
ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਅਰੁੰਧਤੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਸ਼ੁਧੀ ਕਰ ਲਈ ਸੀ, ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਛੇ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਗਰਭ ਬਣਿਆ।
ਤਪ੍ਯਮਾਨਾਸ੍ ਤੁ ਸ਼ੋਭਿष੍ਠਾ ऋਤੁਸ੍ਨਾਤਾਸ੍ ਤੁ ਤਾ ਮੁਨੇ ਕਿਂ ਕੁਰ੍ਮਃ ਕ੍ਵ ਨੁ ਗਚ੍ਛਾਮਃ ਕਿਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸੁਕृਤਂ ਭਵੇਤ੍
ਉਹ ਚਮਕਦਾਰ ਔਰਤਾਂ, ਜੋ ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਸ਼ੁਧ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਸਨ, ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀਆਂ: 'ਅਸੀਂ ਕੀ ਕਰੀਏ? ਕਿੱਥੇ ਜਾਈਏ? ਕਿਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਚੰਗਾ ਫਲ ਮਿਲੇਗਾ?'
ਇਤ੍ਯ੍ ਉਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤਾ ਮਿਥੋ ਗਙ੍ਗਾਂ ਵ੍ਯਗ੍ਰਾ ਗਤ੍ਵਾ ਵ੍ਯਪੀਡਯਨ੍ ਤਾਭ੍ਯਸ੍ ਤੇ ਨਿਃਸृਤਾ ਗਰ੍ਭਾਃ ਫੇਨਰੂਪਾਸ੍ ਤਦਾਮ੍ਭਸਿ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਗੱਲ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਗੰਗਾ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਈਆਂ ਅਤੇ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਗਰਭ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ, ਜੋ ਫੇਨ (ਝਾਗ) ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ।
ਅਮ੍ਭਸਾ ਤ੍ਵ੍ ਏਕਤਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਵਾਯੁਨਾ ਸਰ੍ਵ ਏਵ ਹਿ ਏਕਰੂਪਸ੍ ਤਦਾ ਤਾਭ੍ਯਃ षਣ੍ਮੁਖਃ ਸਮਜਾਯਤ
ਉਹ ਸਾਰੇ ਗਰਭ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਕੇ, ਹਵਾ ਨਾਲ ਇਕ ਰੂਪ ਹੋ ਗਏ; ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਛੇ ਮੁਖ ਵਾਲਾ ਜਨਮਿਆ।
ਸ੍ਰਾਵਯਿਤ੍ਵਾ ਤੁ ਤਾਨ੍ ਗਰ੍ਭਾਨ੍ ऋषਿਪਤ੍ਨ੍ਯੋ ਗृਹਾਨ੍ ਯਯੁਃ ਤਾਸਾਂ ਵਿਕृਤਰੂਪਾਣਿ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤੇ ऋषਯੋ ऽਬ੍ਰੁਵਨ੍
ਗਰਭ ਛੱਡ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਵਾਂ ਆਪਣੇ ਘਰ ਚਲੀ ਗਈਆਂ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਬਦਲੇ ਹੋਏ ਰੂਪ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ:
ਗਮ੍ਯਤਾਂ ਗਮ੍ਯਤਾਂ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਸ੍ਵੈਰੀ ਵृਤ੍ਤਿਰ੍ ਨ ਯੁਜ੍ਯਤੇ ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਮ੍ ਇਤਿ ਤਤੋ ਵਤ੍ਸ ਨਿਰਸ੍ਤਾਃ ਪਤਿਭਿਸ੍ ਤੁ ਤਾਃ
'ਤੁਰ ਜਾਓ, ਤੁਰ ਜਾਓ ਜਲਦੀ! ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚਲਣਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ।' ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੁੱਤਰ, ਉਹ ਔਰਤਾਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ।
ਤਤੋ ਦੁਃਖਂ ਸਮਾਵਿष੍ਟਾਸ੍ ਤ੍ਯਕ੍ਤਾਃ ਸ੍ਵਪਤਿਭਿਸ਼੍ ਚ षਟ੍ ਤਾ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਨਾਰਦਃ ਪ੍ਰਾਹ ਕਾਰ੍ਤ੍ਤਿਕੇਯੋ ਹਰੋਦ੍ਭਵਃ
ਫਿਰ, ਆਪਣੇ ਪਤੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਛੱਡੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਉਹ ਛੇ ਔਰਤਾਂ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈਆਂ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਾਰਦ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, 'ਕਾਰਤਿਕੇ ਹਰਾ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਹੈ।'
ਗਾਙ੍ਗੇਯੋ ऽਗ੍ਨਿਭਵਸ਼੍ ਚੇਤਿ ਵਿਖ੍ਯਾਤਸ੍ ਤਾਰਕਾਨ੍ਤਕਃ ਤਂ ਯਾਨ੍ਤੁ ਨ ਚਿਰਾਦ੍ ਏਵ ਪ੍ਰੀਤੋ ਭੋਗਂ ਪ੍ਰਦਾਸ੍ਯਤਿ
'ਉਹ ਗੰਗਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਅੱਗ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ, ਤਾਰਕ ਦਾ ਵਧ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਉਸ ਕੋਲ ਜਾਓ, ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੁਖ ਦੇਵੇਗਾ।'
ਦੇਵਰ੍षੇਰ੍ ਵਚਨਾਦ੍ ਏਵ ਸਮਭ੍ਯੇਤ੍ਯ ਚ षਣ੍ਮੁਖਮ੍ ਕृਤ੍ਤਿਕਾਃ ਸ੍ਵਯਮ੍ ਏਵੈਤਦ੍ ਯਥਾਵृਤ੍ਤਂ ਨ੍ਯਵੇਦਯਤ੍
ਦੇਵ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਤਿਕਾਵਾਂ ਛੇ ਮੁਖ ਵਾਲੇ ਕੋਲ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਆਪ ਹੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ।
ਤਾਭ੍ਯੋ ਵਾਕ੍ਯਂ ਕृਤ੍ਤਿਕਾਭ੍ਯਃ ਕਾਰ੍ਤ੍ਤਿਕੇਯੋ ऽਨੁਮਨ੍ਯ ਚ ਗੌਤਮੀਂ ਯਾਨ੍ਤੁ ਸਰ੍ਵਾਸ਼੍ ਚ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾਪੂਜ੍ਯ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਮ੍
ਕਾਰਤਿਕੇ ਨੇ ਕ੍ਰਿਤਿਕਾਵਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਮੰਨ ਕੇ ਕਿਹਾ, 'ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਗੌਤਮੀ ਨਦੀ ਤੇ ਜਾਓ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰੋ ਅਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ।'
ਏष੍ਯਾਮਿ ਚਾਹਂ ਤਤ੍ਰੈਵ ਯਾਸ੍ਯਾਮਿ ਸੁਰਮਨ੍ਦਿਰਮ੍ ਤਥੇਤ੍ਯ੍ ਉਕ੍ਤ੍ਵਾ ਕृਤ੍ਤਿਕਾਸ਼੍ ਚ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਗਙ੍ਗਾਂ ਚ ਗੌਤਮੀਮ੍
'ਮੈਂ ਵੀ ਉਥੇ ਆਵਾਂਗਾ, ਫਿਰ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਿਚ ਜਾਵਾਂਗਾ।' ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਤਿਕਾਵਾਂ ਨੇ ਗੰਗਾ ਅਤੇ ਗੌਤਮੀ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ।
ਦੇਵੇਸ਼੍ਵਰਂ ਚ ਸਂਪੂਜ੍ਯ ਕਾਰ੍ਤ੍ਤਿਕੇਯਾਨੁਸ਼ਾਸਨਾਤ੍ ਦੇਵੇਸ਼੍ਵਰਪ੍ਰਸਾਦੇਨ ਪ੍ਰਯਯੁਃ ਸੁਰਮਨ੍ਦਿਰਮ੍
ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਕਾਰਤਿਕੇ ਦੀ ਆਗਿਆ ਤੇ ਅਤੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਉਹ ਦੇਵ ਮੰਦਰ ਵੱਲ ਚਲ ਪਈਆਂ।
ਤਤਃ ਪ੍ਰਭृਤਿ ਤਤ੍ ਤੀਰ੍ਥਂ ਕृਤ੍ਤਿਕਾਤੀਰ੍ਥਮ੍ ਉਚ੍ਯਤੇ ਕਾਰ੍ਤ੍ਤਿਕ੍ਯਾਂ ਕृਤ੍ਤਿਕਾਯੋਗੇ ਤਤ੍ਰ ਯਃ ਸ੍ਨਾਨਮ੍ ਆਚਰੇਤ੍
ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਉਹ ਤੀਰਥ ਕ੍ਰਿਤਿਕਾ-ਤੀਰਥ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਹੜਾ ਕੋਈ ਕਾਰਤਿਕ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਤਿਕਾ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਤੇ ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰੇ—
ਸਰ੍ਵਕ੍ਰਤੁਫਲਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਰਾਜਾ ਭਵਤਿ ਧਾਰ੍ਮਿਕਃ ਤਤ੍ਤੀਰ੍ਥਸ੍ਮਰਣਂ ਵਾਪਿ ਯਃ ਕਰੋਤਿ ਸ਼ृਣੋਤਿ ਚ ਸਰ੍ਵਪਾਪਵਿਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤੋ ਦੀਰ੍ਘਮ੍ ਆਯੁਰ੍ ਅਵਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍
ਉਹ ਸਾਰੇ ਯਜਨਾਂ ਦਾ ਫਲ ਪਾ ਕੇ ਧਾਰਮਿਕ ਰਾਜਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਹੜਾ ਕੋਈ ਉਸ ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰੇ ਜਾਂ ਸੁਣੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਦਸ਼ਾਸ਼੍ਵਮੇਧਿਕਂ ਤੀਰ੍ਥਂ ਤਚ੍ ਛृਣੁष੍ਵ ਮਹਾਮੁਨੇ ਯਸ੍ਯ ਸ਼੍ਰਵਣਮਾਤ੍ਰੇਣ ਹਯਮੇਧਫਲਂ ਲਭੇਤ੍
ਹੁਣ ਦਸ ਆਸ਼ਵਮੇਧ ਵਾਲੇ ਤੀਰਥ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ। ਜਿਸ ਦੀ ਸਿਰਫ਼ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਹੀ ਆਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿਸ਼੍ਵਕਰ੍ਮਸੁਤਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ ਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪੋ ਮਹਾਬਲਃ ਤਸ੍ਯਾਪਿ ਪ੍ਰਥਮਃ ਪੁਤ੍ਰਸ੍ ਤਤ੍ਪੁਤ੍ਰੋ ਭੌਵਨੋ ਵਿਭੁਃ
ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਵਿਸ਼ਵਰੂਪ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਤੇਜੀ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਉਹ ਪਹਿਲਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ; ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਭੌਵਨ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ।
ਪੁਰੋਧਾਃ ਕਸ਼੍ਯਪਸ੍ ਤਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞਾਨਵਿਸ਼ਾਰਦਃ ਤਮ੍ ਅਪृਚ੍ਛਨ੍ ਮਹਾਬਾਹੁਰ੍ ਭੌਵਨਃ ਸਾਰ੍ਵਭੌਵਨਃ
ਕਸ਼ਯਪ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਪੁਰੋਹਿਤ ਸੀ; ਭੌਵਨ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ।
ਯਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ऽਹਂ ਹਯਮੇਧੈਸ਼੍ ਚ ਯੁਗਪਦ੍ ਦਸ਼ਭਿਰ੍ ਮੁਨੇ ਇਤ੍ਯ੍ ਅਪृਚ੍ਛਦ੍ ਗੁਰੁਂ ਵਿਪ੍ਰਂ ਕ੍ਵ ਯਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸੁਰਾਨ੍ ਇਤਿ
ਦਸ ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਯਜਨ ਇਕੱਠੇ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਉਹ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਦਰਯੋਗ ਅਧਿਆਪਕ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਮੈਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਿੱਥੇ ਕਰਾਂ?'
ਸੋ ऽਵਦਦ੍ ਦੇਵਯਜਨਂ ਤਤ੍ਰ ਤਤ੍ਰ ਨृਪੋਤ੍ਤਮ ਯਤ੍ਰ ਯਤ੍ਰ ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾਃ ਪ੍ਰਾਵਰ੍ਤਨ੍ਤ ਮਹਾਕ੍ਰਤੂਨ੍
ਉਸ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, 'ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਜਿੱਥੇ-ਜਿੱਥੇ ਚੋਟੀ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੱਡੇ ਯਜਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਥੇ-ਉਥੇ ਯਜਨ-ਸਥਲ ਬਣਾਓ।'