ਆਪਵਸ੍ਯ ਪ੍ਰਜਾਸਰ੍ਗਂ ਸृਜਤੋ ਹਿ ਪ੍ਰਜਾਪਤੇਃ ਸृਜ੍ਯਮਾਨਾਃ ਪ੍ਰਜਾ ਨੈਵ ਵਿਵਰ੍ਧਨ੍ਤੇ ਯਦਾ ਤਦਾ
ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਰਚ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਪੈਦਾ ਹੋ ਰਹੇ ਜੀਵ ਵਧੇ ਨਹੀਂ।
ਦ੍ਵਿਧਾ ਕृਤ੍ਵਾਤ੍ਮਨੋ ਦੇਹਮ੍ ਅਰ੍ਧੇਨ ਪੁਰੁषੋ ऽਭਵਤ੍ ਅਰ੍ਧੇਨ ਨਾਰੀ ਤਸ੍ਯਾਂ ਤੁ ਸੋ ऽਸृਜਦ੍ ਦ੍ਵਿਵਿਧਾਃ ਪ੍ਰਜਾਃ
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ; ਇੱਕ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲ ਪੁਰਖ ਬਣਿਆ, ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਨਾਰੀ। ਉਸ ਨਾਰੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਦੋ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਜੀਵ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ।
ਦਿਵਂ ਚ ਪृਥਿਵੀਂ ਚੈਵ ਮਹਿਮ੍ਨਾ ਵ੍ਯਾਪ੍ਯ ਤਿष੍ਠਤਿ ਵਿਰਾਜਮ੍ ਅਸृਜਦ੍ ਵਿष੍ਣੁਃ ਸੋ ऽਸृਜਤ੍ ਪੁਰੁषਂ ਵਿਰਾਟ੍
ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਹਾਨਤਾ ਨਾਲ ਅਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਵਿਰਾਟ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਵਿਆਪਕ ਮਨੁੱਖ ਬਣਾਇਆ।
ਪੁਰੁषਂ ਤਂ ਮਨੁਂ ਵਿਦ੍ਯਾਤ੍ ਤਸ੍ਯ ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍ ਦ੍ਵਿਤੀਯਂ ਮਾਨਸਸ੍ਯੈਤਨ੍ ਮਨੋਰ੍ ਅਨ੍ਤਰਮ੍ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਉਸ ਵਿਆਪਕ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ 'ਮਨੂ' ਜਾਣੋ; ਉਸ ਦਾ ਸਮਾਂ 'ਮਨਵੰਤਰਾ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੂਜਾ ਸਮਾਂ ਮਨ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਮਨੂ ਦਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ ਵੈਰਾਜਃ ਪ੍ਰਜਾਸਰ੍ਗਂ ਸਸਰ੍ਜ ਪੁਰੁषਃ ਪ੍ਰਭੁਃ ਨਾਰਾਯਣਵਿਸਰ੍ਗਸ੍ਯ ਪ੍ਰਜਾਸ੍ ਤਸ੍ਯਾਪ੍ਯ੍ ਅਯੋਨਿਜਾਃ
ਉਹ ਵੈਰਾਜਾ, ਜੋ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਵਾਲਾ ਪੁਰੁਸ਼ ਸੀ, ਨੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦੀ ਸੰਤਾਨ, ਜੋ ਨਾਰਾਇਣ ਦੀ ਰਚਨਾ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ, ਉਹ ਆਪ ਵੀ ਮਾਂ ਦੇ ਪੇਟ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਜਨਮੀ ਸੀ।
ਆਯੁष੍ਮਾਨ੍ ਕੀਰ੍ਤਿਮਾਨ੍ ਪੁਣ੍ਯਪ੍ਰਜਾਵਾਂਸ਼੍ ਚ ਭਵੇਨ੍ ਨਰਃ ਆਦਿਸਰ੍ਗਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵੇਮਂ ਯਥੇष੍ਟਾਂ ਚਾਪ੍ਨੁਯਾਦ੍ ਗਤਿਮ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਆਦਿ ਰਚਨਾ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਲੰਮੀ ਉਮਰ, ਇਜ਼ਤ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਸੰਤਾਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਮੰਜ਼ਿਲ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸ ਸृष੍ਟ੍ਵਾ ਤੁ ਪ੍ਰਜਾਸ੍ ਤ੍ਵ੍ ਏਵਮ੍ ਆਪਵੋ ਵੈ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ ਲੇਭੇ ਵੈ ਪੁਰੁषਃ ਪਤ੍ਨੀਂ ਸ਼ਤਰੂਪਾਮ੍ ਅਯੋਨਿਜਾਮ੍
ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਆਪਵਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਵਜੋਂ ਸ਼ਤਰੂਪਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਮਾਂ ਦੇ ਪੇਟ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਜਨਮੀ ਸੀ।
ਆਪਵਸ੍ਯ ਮਹਿਮ੍ਨਾ ਤੁ ਦਿਵਮ੍ ਆਵृਤ੍ਯ ਤਿष੍ਠਤਃ ਧਰ੍ਮੇਣੈਵ ਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾਃ ਸ਼ਤਰੂਪਾ ਵ੍ਯਜਾਯਤ
ਆਪਵਾ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਨਾਲ, ਜੋ ਅਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਘੇਰੇ ਹੋਏ ਖੜਾ ਸੀ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਸ਼ਤਰੂਪਾ ਸਿਰਫ ਧਰਮ ਦੇ ਜਰੀਏ ਜਨਮੀ।
ਸਾ ਤੁ ਵਰ੍षਾਯੁਤਂ ਤਪ੍ਤ੍ਵਾ ਤਪਃ ਪਰਮਦੁਸ਼੍ਚਰਮ੍ ਭਰ੍ਤਾਰਂ ਦੀਪ੍ਤਤਪਸਂ ਪੁਰੁषਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਪਦ੍ਯਤ
ਉਹ ਨੇ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੱਕ ਬਹੁਤ ਕਠਿਨ ਤਪ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਵਜੋਂ ਉਸ ਪੁਰੁਸ਼ ਨੂੰ ਚੁਣਿਆ ਜੋ ਤਪ ਦੀ ਜੋਤ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਸ ਵੈ ਸ੍ਵਾਯਂਭੁਵੋ ਵਿਪ੍ਰਾਃ ਪੁਰੁषੋ ਮਨੁਰ੍ ਉਚ੍ਯਤੇ ਤਸ੍ਯੈਕਸਪ੍ਤਤਿਯੁਗਂ ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰਮ੍ ਇਹੋਚ੍ਯਤੇ
ਉਹ ਆਪ ਜਨਮੇ ਪੁਰੁਸ਼, ਹੇ ਵਿਦਵਾਨੋ, ਮਨੁ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਇਕਹੱਤਰ ਯੁਗਾਂ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਮਨਵੰਤਰਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵੈਰਾਜਾਤ੍ ਪੁਰੁषਾਦ੍ ਵੀਰਂ ਸ਼ਤਰੂਪਾ ਵ੍ਯਜਾਯਤ ਪ੍ਰਿਯਵ੍ਰਤੋਤ੍ਤਾਨਪਾਦੌ ਵੀਰਾਤ੍ ਕਾਮ੍ਯਾ ਵ੍ਯਜਾਯਤ
ਵੈਰਾਜਾ ਪੁਰੁਸ਼ ਤੋਂ ਸ਼ਤਰੂਪਾ ਨੇ ਵੀਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਵੀਰ ਤੋਂ ਕਾਮਿਆ ਜਨਮੀ, ਤੇ ਕਾਮਿਆ ਤੋਂ ਪ੍ਰਿਯਵ੍ਰਤ ਅਤੇ ਉਤਤਾਨਪਾਦ ਪੈਦਾ ਹੋਏ।
ਕਾਮ੍ਯਾ ਨਾਮ ਸੁਤਾ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾ ਕਰ੍ਦਮਸ੍ਯ ਪ੍ਰਜਾਪਤੇਃ ਕਾਮ੍ਯਾਪੁਤ੍ਰਾਸ੍ ਤੁ ਚਤ੍ਵਾਰਃ ਸਮ੍ਰਾਟ੍ ਕੁਕ੍ਸ਼ਿਰ੍ ਵਿਰਾਟ੍ ਪ੍ਰਭੁਃ
ਕਾਮਿਆ, ਕਰਦਮ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਧੀ ਸੀ। ਕਾਮਿਆ ਦੇ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰ ਸਾਮਰਾਟ, ਕੁਕਸ਼ੀ, ਵਿਰਾਟ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਸਨ।
ਉਤ੍ਤਾਨਪਾਦਂ ਜਗ੍ਰਾਹ ਪੁਤ੍ਰਮ੍ ਅਤ੍ਰਿਃ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ ਉਤ੍ਤਾਨਪਾਦਾਚ੍ ਚਤੁਰਃ ਸੂਨृਤਾ ਸੁषੁਵੇ ਸੁਤਾਨ੍
ਅਤ੍ਰਿ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੇ ਉਤਤਾਨਪਾਦ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ ਅਪਣਾਇਆ। ਉਤਤਾਨਪਾਦ ਤੋਂ ਸੁਨ੍ਰਿਤਾ ਨੇ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮ ਦਿੱਤੇ।
ਧਰ੍ਮਸ੍ਯ ਕਨ੍ਯਾ ਸੁਸ਼੍ਰੋਣੀ ਸੂਨृਤਾ ਨਾਮ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਾ ਉਤ੍ਪਨ੍ਨਾ ਵਾਜਿਮੇਧੇਨ ਧ੍ਰੁਵਸ੍ਯ ਜਨਨੀ ਸ਼ੁਭਾ
ਸੁਨ੍ਰਿਤਾ, ਜੋ ਧਰਮ ਦੀ ਧੀ ਸੀ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਕਮਰ ਵਾਲੀ, ਘੋੜੇ ਦੀ ਯਜਨਾ ਰਾਹੀਂ ਜਨਮੀ ਅਤੇ ਧ੍ਰੁਵ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਮਾਂ ਬਣੀ।
ਧ੍ਰੁਵਂ ਚ ਕੀਰ੍ਤਿਮਨ੍ਤਂ ਚ ਆਯੁष੍ਮਨ੍ਤਂ ਵਸੁਂ ਤਥਾ ਉਤ੍ਤਾਨਪਾਦੋ ऽਜਨਯਤ੍ ਸੂਨृਤਾਯਾਂ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ
ਉਤਤਾਨਪਾਦ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੇ ਸੁਨ੍ਰਿਤਾ ਤੋਂ ਧ੍ਰੁਵ, ਕੀਰਤਿਮਾਨ, ਆਯੁਸ਼ਮਾਨ ਅਤੇ ਵਸੁ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ।
ਧ੍ਰੁਵੋ ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਤ੍ਰੀਣਿ ਦਿਵ੍ਯਾਨਿ ਭੋ ਦ੍ਵਿਜਾਃ ਤਪਸ੍ ਤੇਪੇ ਮਹਾਭਾਗਃ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਯਨ੍ ਸੁਮਹਦ੍ ਯਸ਼ਃ
ਧ੍ਰੁਵ ਨੇ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮੇ, ਤਿੰਨ ਹਜ਼ਾਰ ਦਿਵਿਆ ਸਾਲ ਤੱਕ ਕਠੋਰ ਤਪ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਇਜ਼ਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ।
ਤਸ੍ਮੈ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਦਦੌ ਪ੍ਰੀਤਃ ਸ੍ਥਾਨਮ੍ ਆਤ੍ਮਸਮਂ ਪ੍ਰਭੁਃ ਅਚਲਂ ਚੈਵ ਪੁਰਤਃ ਸਪ੍ਤਰ੍षੀਣਾਂ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ
ਉਸ ਨੂੰ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਹੀ ਸਮਾਨ ਥਾਂ ਦਿੱਤੀ—ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਜੋ ਅਡੋਲ ਹੈ, ਹੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ।
ਤਸ੍ਯਾਭਿਮਾਨਮ੍ ऋਦ੍ਧਿਂ ਚ ਮਹਿਮਾਨਂ ਨਿਰੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਚ ਦੇਵਾਸੁਰਾਣਾਮ੍ ਆਚਾਰ੍ਯਃ ਸ਼੍ਲੋਕਂ ਪ੍ਰਾਗ੍ ਉਸ਼ਨਾ ਜਗੌ
ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਾਨ, ਵਧੀਕ ਅਤੇ ਮਹਾਨਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਦੇਵ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਉਸ਼ਨਾ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਉਚਾਰਿਆ।
ਅਹੋ ऽਸ੍ਯ ਤਪਸੋ ਵੀਰ੍ਯਮ੍ ਅਹੋ ਸ਼੍ਰੁਤਮ੍ ਅਹੋ ऽਦ੍ਭੁਤਮ੍ ਯਮ੍ ਅਦ੍ਯ ਪੁਰਤਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਧ੍ਰੁਵਂ ਸਪ੍ਤਰ੍षਯਃ ਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਵਾਹ, ਉਸ ਦੇ ਤਪ ਦੀ ਤਾਕਤ! ਵਾਹ, ਉਸ ਦੀ ਵਿਦਿਆ! ਵਾਹ, ਕਿੰਨਾ ਅਜਬ ਹੈ! ਅੱਜ ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਧ੍ਰੁਵ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਚ੍ ਛ੍ਲਿष੍ਟਿਂ ਚ ਭਵ੍ਯਂ ਚ ਧ੍ਰੁਵਾਚ੍ ਛਂਭੁਰ੍ ਵ੍ਯਜਾਯਤ ਸ਼੍ਲਿष੍ਟੇਰ੍ ਆਧਤ੍ਤ ਸੁਚ੍ਛਾਯਾ ਪਞ੍ਚ ਪੁਤ੍ਰਾਨ੍ ਅਕਲ੍ਮषਾਨ੍
ਧ੍ਰੁਵ ਤੋਂ ਸ਼ਲਿਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਭਵਿਆ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਸ਼ਲਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਸੁਚਾਯਾ ਨੇ ਪੰਜ ਪਵਿੱਤਰ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮ ਦਿੱਤੇ।
ਰਿਪੁਂ ਰਿਪੁਂਜਯਂ ਵੀਰਂ ਵृਕਲਂ ਵृਕਤੇਜਸਮ੍ ਰਿਪੋਰ੍ ਆਧਤ੍ਤ ਬृਹਤੀ ਚਕ੍ਸ਼ੁषਂ ਸਰ੍ਵਤੇਜਸਮ੍
ਰਿਪੁ, ਰਿਪੁੰਜਯ, ਵੀਰ, ਵ੍ਰਕਲ ਅਤੇ ਵ੍ਰਕਤੇਜਸ—ਰਿਪੁ ਤੋਂ ਬ੍ਰਹਤੀ ਨੇ ਚਕਸ਼ੁਸ਼, ਜੋ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ।
ਅਜੀਜਨਤ੍ ਪੁष੍ਕਰਿਣ੍ਯਾਂ ਵੈਰਿਣ੍ਯਾਂ ਚਾਕ੍ਸ਼ੁषਂ ਮਨੁਮ੍ ਪ੍ਰਜਾਪਤੇਰ੍ ਆਤ੍ਮਜਾਯਾਂ ਵੀਰਣ੍ਯਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ
ਪੁਸ਼ਕਰੀਣੀ, ਜੋ ਵਿਰਣਿਆ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੇ ਮਹਾਨ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਧੀ, ਨੇ ਚਕਸ਼ੁਸ਼ ਮਨੁ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ।
ਮਨੋਰ੍ ਅਜਾਯਨ੍ਤ ਦਸ਼ ਨਡ੍ਵਲਾਯਾਂ ਮਹੌਜਸਃ ਕਨ੍ਯਾਯਾਂ ਮੁਨਿਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲਾ ਵੈਰਾਜਸ੍ਯ ਪ੍ਰਜਾਪਤੇਃ
ਮੁਨੀਆਂ ਦੇ ਸਿਰਮੌਰ, ਵੈਰਾਜਾ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੀ ਧੀ ਨਡਵਲਾ ਤੋਂ ਮਨੂ ਦੇ ਦਸ ਬੜੇ ਹੀ ਬਲਵਾਨ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਹੋਏ।
ਕੁਤ੍ਸਃ ਪੁਰੁਃ ਸ਼ਤਦ੍ਯੁਮ੍ਨਸ੍ ਤਪਸ੍ਵੀ ਸਤ੍ਯਵਾਕ੍ ਕਵਿਃ ਅਗ੍ਨਿष੍ਟੁਦ੍ ਅਤਿਰਾਤ੍ਰਸ਼੍ ਚ ਸੁਦ੍ਯੁਮ੍ਨਸ਼੍ ਚੇਤਿ ਤੇ ਨਵ
ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਹਨ: ਕੁਤਸ, ਪੁਰੁ, ਸ਼ਤਧੁਮਨ, ਤਪਸਵੀ, ਸਤ੍ਯਵਾਕ, ਕਵੀ, ਅਗਨਿਸ੍ਤੁਤ, ਅਤਿਰਾਤ੍ਰ ਅਤੇ ਸੁਦ੍ਯੁਮਨ—ਇਹ ਨੌ ਹਨ।
ਅਭਿਮਨ੍ਯੁਸ਼੍ ਚ ਦਸ਼ਮੋ ਨਡ੍ਵਲਾਯਾਂ ਮਹੌਜਸਃ ਪੁਰੋਰ੍ ਅਜਨਯਤ੍ ਪੁਤ੍ਰਾਨ੍ षਡ੍ ਆਗ੍ਨੇਯੀ ਮਹਾਪ੍ਰਭਾਨ੍
ਦਸਵਾਂ ਪੁੱਤਰ ਅਭਿਮਨ੍ਯੁ ਸੀ, ਜੋ ਨਡਵਲਾ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ। ਪੁਰੁ ਤੋਂ ਆਗਨੇਈ ਨੂੰ ਛੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ।
ਅਙ੍ਗਂ ਸੁਮਨਸਂ ਸ੍ਵਾਤਿਂ ਕ੍ਰਤੁਮ੍ ਅਙ੍ਗਿਰਸਂ ਮਯਮ੍ ਅਙ੍ਗਾਤ੍ ਸੁਨੀਥਾਪਤ੍ਯਂ ਵੈ ਵੇਣਮ੍ ਏਕਂ ਵ੍ਯਜਾਯਤ
ਅੰਗ ਤੋਂ ਸੁਮਨਸ, ਸ੍ਵਾਤੀ, ਕ੍ਰਤੁ, ਅੰਗਿਰਸ ਅਤੇ ਮਯਾ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਅੰਗ ਤੋਂ ਹੀ ਸੁਨੀਥਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵੈਣ ਵੀ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ।
ਅਪਚਾਰੇਣ ਵੇਣਸ੍ਯ ਪ੍ਰਕੋਪਃ ਸੁਮਹਾਨ੍ ਅਭੂਤ੍ ਪ੍ਰਜਾਰ੍ਥਮ੍ ऋषਯੋ ਯਸ੍ਯ ਮਮਨ੍ਥੁਰ੍ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਂ ਕਰਮ੍
ਵੈਣ ਦੀ ਬਦਚਲਣੀ ਕਰਕੇ ਵੱਡਾ ਗੁੱਸਾ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ। ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਮੁਨੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਸੱਜੀ ਬਾਂਹ ਮਥੀ।
ਵੇਣਸ੍ਯ ਮਥਿਤੇ ਪਾਣੌ ਸਂਬਭੂਵ ਮਹਾਨ੍ ਨृਪਃ ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਮੁਨਯਃ ਪ੍ਰਾਹੁਰ੍ ਏष ਵੈ ਮੁਦਿਤਾਃ ਪ੍ਰਜਾਃ
ਜਦ ਵੈਣ ਦੀ ਬਾਂਹ ਮਥੀ ਗਈ, ਤਾਂ ਉਥੋਂ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ। ਉਹਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਮੁਨੀਆਂ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਆਖਿਆ, 'ਹੁਣ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੋਈ।'
ਕਰਿष੍ਯਤਿ ਮਹਾਤੇਜਾ ਯਸ਼ਸ਼੍ ਚ ਪ੍ਰਾਪ੍ਸ੍ਯਤੇ ਮਹਤ੍ ਸ ਧਨ੍ਵੀ ਕਵਚੀ ਜਾਤੋ ਜ੍ਵਲਜ੍ਜ੍ਵਲਨਸਂਨਿਭਃ
ਉਹ ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਵੱਡੇ ਕੰਮ ਕਰੇਗਾ ਤੇ ਵੱਡੀ ਇੱਜ਼ਤ ਪਾਵੇਗਾ। ਉਹ ਜਨਮ ਤੋਂ ਹੀ ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਕਵਚ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਪृਥੁਰ੍ ਵੈਣ੍ਯਸ੍ ਤਥਾ ਚੇਮਾਂ ਰਰਕ੍ਸ਼ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਪੂਰ੍ਵਜਃ ਰਾਜਸੂਯਾਭਿषਿਕ੍ਤਾਨਾਮ੍ ਆਦ੍ਯਃ ਸ ਵਸੁਧਾਪਤਿਃ
ਵੈਣ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਿਥੁ ਨੇ, ਜੋ ਰਾਜ ਘਰਾਣੇ ਤੋਂ ਸੀ, ਧਰਤੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਰਾਜਸੂਯ ਯਜਨ ਨਾਲ ਅਭਿਸ਼ਿਕਤ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਪਹਿਲਾ ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸੀ।