ਕੈਲਾਸਸ਼ਿਖਰਂ ਗਤ੍ਵਾ ਗੌਤਮੋ ਭਗਵਾਨ੍ ऋषਿਃ ਕਿਂ ਚਕਾਰ ਤਪੋ ਵਾਪਿ ਕਾਂ ਚਕ੍ਰੇ ਸ੍ਤੁਤਿਮ੍ ਉਤ੍ਤਮਾਮ੍
ਕੈਲਾਸ ਦੀ ਚੋਟੀ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਭਗਵਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਗੌਤਮ ਨੇ ਕੀ ਕੀਤਾ—ਕੀ ਉਸ ਨੇ ਤਪ ਕਰਿਆ ਜਾਂ ਕੋਈ ਉੱਚੀ ਸਤੁਤੀ ਬਣਾਈ?
ਗਿਰਿਂ ਗਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਵਤ੍ਸ ਵਾਚਂ ਸਂਯਮ੍ਯ ਗੌਤਮਃ ਆਸ੍ਤੀਰ੍ਯ ਸ ਕੁਸ਼ਾਨ੍ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞਃ ਕੈਲਾਸੇ ਪਰ੍ਵਤੋਤ੍ਤਮੇ
ਪਹਾੜ ਤੇ ਜਾ ਕੇ, ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਗੌਤਮ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬੋਲੀ ਰੋਕੀ, ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਸ ਵਿਛਾ ਕੇ, ਕੈਲਾਸ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਗਿਆ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ।
ਉਪਵਿਸ਼੍ਯ ਸ਼ੁਚਿਰ੍ ਭੂਤ੍ਵਾ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਂ ਚੇਦਂ ਤਤੋ ਜਗੌ ਅਪਤਤ੍ ਪੁष੍ਪਵृष੍ਟਿਸ਼੍ ਚ ਸ੍ਤੂਯਮਾਨੇ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰੇ
ਬੈਠ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਸਤੁਤੀ ਗਾਈ; ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਹੋਈ।
ਭੋਗਾਰ੍ਥਿਨਾਂ ਭੋਗਮ੍ ਅਭੀਪ੍ਸਿਤਂ ਚ ਦਾਤੁਂ ਮਹਾਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਅष੍ਟਵਪੂਂषਿ ਧਤ੍ਤੇ ਸੋਮੋ ਜਨਾਨਾਂ ਗੁਣਵਨ੍ਤਿ ਨਿਤ੍ਯਂ ਦੇਵਂ ਮਹਾਦੇਵਮ੍ ਇਤਿ ਸ੍ਤੁਵਨ੍ਤਿ
ਭੋਗ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਮਨਚਾਹੇ ਸੁਖ ਦੇਣ ਲਈ, ਸੋਮਾ ਅੱਠ ਵੱਡੇ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਕਰ੍ਤੁਂ ਸ੍ਵਕੀਯੈਰ੍ ਵਿषਯੈਃ ਸੁਖਾਨਿ ਭਰ੍ਤੁਂ ਸਮਸ੍ਤਂ ਸਚਰਾਚਰਂ ਚ ਸਂਪਤ੍ਤਯੇ ਹ੍ਯ੍ ਅਸ੍ਯ ਵਿਵृਦ੍ਧਯੇ ਚ ਮਹੀਮਯਂ ਰੂਪਮ੍ ਇਤੀਸ਼੍ਵਰਸ੍ਯ
ਆਪਣੇ ਖੇਤਰਾਂ ਨਾਲ ਸੁਖ ਬਣਾਉਣ, ਸਾਰੇ ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਡੋਲ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਟਿਕਾਉਣ, ਵਧੇਰੇ繁ਤਾ ਅਤੇ ਵਾਧੇ ਲਈ, ਪ੍ਰਭੂ ਧਰਤੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਐਸਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸृष੍ਟੇਃ ਸ੍ਥਿਤੇਃ ਸਂਹਰਣਾਯ ਭੂਮੇਰ੍ ਆਧਾਰਮ੍ ਆਧਾਤੁਮ੍ ਅਪਾਂ ਸ੍ਵਰੂਪਮ੍ ਭੇਜੇ ਸ਼ਿਵਃ ਸ਼ਾਨ੍ਤਤਨੁਰ੍ ਜਨਾਨਾਂ ਸੁਖਾਯ ਧਰ੍ਮਾਯ ਜਗਤ੍ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਮ੍
ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਸੰਹਾਰ ਲਈ, ਧਰਤੀ ਦਾ ਆਧਾਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ, ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਸ਼ਾਂਤ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਰੂਪ ਲਿਆ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਜਗਤ ਦੀ ਟਿਕਾਊਤਾ ਲਈ।
ਕਾਲਵ੍ਯਵਸ੍ਥਾਮ੍ ਅਮृਤਸ੍ਰਵਂ ਚ ਜੀਵਸ੍ਥਿਤਿਂ ਸृष੍ਟਿਮ੍ ਅਥੋ ਵਿਨਾਸ਼ਨਮ੍ ਮੁਦਂ ਪ੍ਰਜਾਨਾਂ ਸੁਖਮ੍ ਉਨ੍ਨਤਿਂ ਚ ਚਕ੍ਰੇ ऽਰ੍ਕਚਨ੍ਦ੍ਰਾਗ੍ਨਿਮਯਂ ਸ਼ਰੀਰਮ੍
ਕਾਲ ਦੀ ਵਯਵਸਥਾ, ਅਮਰਤਾ ਦੀ ਧਾਰ, ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੇ ਨਾਸ, ਪ੍ਰਜਾ ਦੀ ਮੌਜ, ਸੁਖ ਤੇ ਵਾਧਾ—ਇਹ ਸਭ ਦੇਣ ਲਈ, ਉਸ ਨੇ ਸੂਰਜ, ਚੰਦ ਤੇ ਅੱਗ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ।
ਵृਦ੍ਧਿਂ ਗਤਿਂ ਸ਼ਕ੍ਤਿਮ੍ ਅਥਾਕ੍ਸ਼ਰਾਣਿ ਜੀਵਵ੍ਯਵਸ੍ਥਾਂ ਮੁਦਮ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਨੇਕਾਮ੍ ਸ੍ਰष੍ਟੁਂ ਕृਤਂ ਵਾਯੁਰ੍ ਇਤੀਸ਼ਰੂਪਂ ਤ੍ਵਂ ਵੇਤ੍ਸਿ ਨੂਨਂ ਭਗਵਨ੍ ਭਵਨ੍ਤਮ੍
ਵਾਧਾ, ਚਲਣ, ਸ਼ਕਤੀ, ਅਕਸ਼ਰ, ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਵਯਵਸਥਾ, ਤੇ ਅਨੇਕ ਮੌਜ ਬਣਾਉਣ ਲਈ, ਵਾਯੂ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਿਆ; ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਤੁਸੀਂ ਆਪ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ।
ਭੇਦੈਰ੍ ਵਿਨਾ ਨੈਵ ਕृਤਿਰ੍ ਨ ਧਰ੍ਮੋ ਨਾਤ੍ਮੀਯਮ੍ ਅਨ੍ਯਨ੍ ਨ ਦਿਸ਼ੋ ऽਨ੍ਤਰਿਕ੍ਸ਼ਮ੍ ਦ੍ਯਾਵਾਪृਥਿਵ੍ਯੌ ਨ ਚ ਭੁਕ੍ਤਿਮੁਕ੍ਤੀ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ ਇਦਂ ਵ੍ਯੋਮਵਪੁਸ੍ ਤਵੇਸ਼
ਭਿੰਨਤਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਨਾ ਕੋਈ ਕਰਤ, ਨਾ ਧਰਮ, ਨਾ ਆਪਣਾ, ਨਾ ਹੋਰ ਕੁਝ, ਨਾ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ, ਨਾ ਆਕਾਸ਼, ਨਾ ਅਸਮਾਨ-ਧਰਤੀ, ਨਾ ਭੋਗ-ਮੁਕਤੀ; ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਆਕਾਸ਼ ਦਾ ਰੂਪ ਤੁਹਾਡਾ ਹੈ।
ਧਰ੍ਮਂ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਾਪਯਿਤੁਂ ਵ੍ਯਵਸ੍ਯ ऋਕ੍ਸਾਮਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਯਜੁਸ਼੍ ਚ ਸ਼ਾਖਾਃ ਲੋਕੇ ਚ ਗਾਥਾਃ ਸ੍ਮृਤਯਃ ਪੁਰਾਣਮ੍ ਇਤ੍ਯਾਦਿਸ਼ਬ੍ਦਾਤ੍ਮਕਤਾਮ੍ ਉਪੈਤਿ
ਧਰਮ ਨੂੰ ਟਿਕਾਉਣ ਲਈ, ਤੁਸੀਂ ਰਿਕ, ਸਾਮ, ਯਜੁਸ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀਆਂ, ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਗੀਤ, ਸਮ੍ਰਿਤੀਆਂ, ਪੁਰਾਣ—ਇਹ ਸਭ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਯष੍ਟਾ ਕ੍ਰਤੁਰ੍ ਯਾਨ੍ਯ੍ ਅਪਿ ਸਾਧਨਾਨਿ ऋਤ੍ਵਿਕ੍ਪ੍ਰਦੇਸ਼ਂ ਫਲਦੇਸ਼ਕਾਲਾਃ ਤ੍ਵਮ੍ ਏਵ ਸ਼ਂਭੋ ਪਰਮਾਰ੍ਥਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਵਦਨ੍ਤਿ ਯਜ੍ਞਾਙ੍ਗਮਯਂ ਵਪੁਸ੍ ਤੇ
ਤੁਸੀਂ ਯਜਮਾਨ, ਯਜਨਾ ਤੇ ਸਾਰੇ ਸਾਧਨ ਹੋ; ਰਿਤਵਿਕ ਦੀ ਥਾਂ, ਫਲ ਦੀ ਥਾਂ, ਸਮੇਂ—ਹੇ ਸ਼ੰਭੂ, ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਪਰਮ ਤੱਤ ਹੋ; ਯਜਨਾ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਤੁਹਾਡਾ ਰੂਪ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਰ੍ਤਾ ਪ੍ਰਦਾਤਾ ਪ੍ਰਤਿਭੂਃ ਪ੍ਰਦਾਨਂ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞਸਾਕ੍ਸ਼ੀ ਪੁਰੁषਃ ਪਰਸ਼੍ ਚ ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਤ੍ਮਭੂਤਃ ਪਰਮਾਰ੍ਥਰੂਪਸ੍ ਤ੍ਵਮ੍ ਏਵ ਸਰ੍ਵਂ ਕਿਮ੍ ਉ ਵਾਗ੍ਵਿਲਾਸੈਃ
ਤੁਸੀਂ ਕਰਤਾ, ਦਾਤਾ, ਜ਼ਮਾਨਤਦਾਰ, ਦਾਨ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ, ਸਾਕਸ਼ੀ, ਪਰਮ ਪੁਰਖ, ਹਰ ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ, ਪਰਮ ਰੂਪ—ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਹੋ; ਫਿਰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਖੇਡ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ?
ਨ ਵੇਦਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰੈਰ੍ ਗੁਰੁਭਿਃ ਪ੍ਰਦਿष੍ਟੋ ਨ ਨਾਸਿ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾਦਿਭਿਰ੍ ਅਪ੍ਰਧृष੍ਯਃ ਅਜੋ ऽਪ੍ਰਮੇਯਃ ਸ਼ਿਵਸ਼ਬ੍ਦਵਾਚ੍ਯਸ੍ ਤ੍ਵਮ੍ ਅਸ੍ਤਿ ਸਤ੍ਯਂ ਭਗਵਨ੍ ਨਮਸ੍ ਤੇ
ਤੂੰ ਨਾ ਤਾਂ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਨਾਲ, ਨਾ ਹੀ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਬੁੱਧੀ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਜਨਮ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਅਣਮਾਪਣ ਵਾਲਾ, 'ਸ਼ਿਵ' ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ। ਸੱਚਮੁੱਚ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਆਤ੍ਮੈਕਤਾਂ ਸ੍ਵਪ੍ਰਕृਤਿਂ ਕਦਾਚਿਦ੍ ਐਕ੍ਸ਼ਚ੍ ਛਿਵਃ ਸਂਪਦ੍ ਇਯਂ ਮਮੇਤਿ ਪृਥਕ੍ ਤਦੈਵਾਭਵਦ੍ ਅਪ੍ਰਤਰ੍ਕ੍ਯ ਅਚਿਨ੍ਤ੍ਯਪ੍ਰਭਾਵੋ ਬਹੁਵਿਸ਼੍ਵਮੂਰ੍ਤਿਃ
ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਆਪਣੀ ਖਾਸ ਸਵਭਾਵ, ਆਪ ਵਿੱਚ ਇਕਤਾ, 'ਮੇਰਾ' ਤੇ 'ਨਾ ਮੇਰਾ' ਦੀ ਦੌਲਤ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਉਹ ਅਣਸੁਝੇ, ਅਚਿੰਤਨਯ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ, ਅਤੇ ਕਈ ਵਿਸ਼ਵ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਭਾਵੇ ऽਭਿਵृਦ੍ਧਾ ਚ ਭਵੇ ਭਵੇ ਚ ਸ੍ਵਕਾਰਣਂ ਕਾਰਣਮ੍ ਆਸ੍ਥਿਤਾ ਚ ਨਿਤ੍ਯਾ ਸ਼ਿਵਾ ਸਰ੍ਵਸੁਲਕ੍ਸ਼ਣਾ ਵਾ ਵਿਲਕ੍ਸ਼ਣਾ ਵਿਸ਼੍ਵਕਰਸ੍ਯ ਸ਼ਕ੍ਤਿਃ
ਹਰ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ, ਵਧਦੇ ਹੋਏ ਭਾਵ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਹੀ ਕਾਰਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਸਦੀਵੀ, ਮੰਗਲਮਈ, ਸਭ ਚੰਗੇ ਲਕੜਾਂ ਵਾਲੀ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਉੱਤਮ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ।
ਉਤ੍ਪਾਦਨਂ ਸਂਸ੍ਥਿਤਿਰ੍ ਅਨ੍ਨਵृਦ੍ਧਿ ਲਯਾਃ ਸਤਾਂ ਯਤ੍ਰ ਸਨਾਤਨਾਸ੍ ਤੇ ਏਕੈਵ ਮੂਰ੍ਤਿਰ੍ ਨ ਸਮਸ੍ਤਿ ਕਿਂਚਿਦ੍ ਅਸਾਧ੍ਯਮ੍ ਅਸ੍ਯਾ ਦਯਿਤਾ ਹਰਸ੍ਯ
ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਪੈਦਾ ਹੋਣ, ਟਿਕੇ ਰਹਿਣ, ਅਨ ਦੀ ਵਾਧੂ, ਅਤੇ ਲੈਣ—all ਇਹ ਸਦੀਵੀ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਉਸ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵੱਸਦੀਆਂ ਹਨ। ਹਰਾ ਦੀ ਪਿਆਰੀ, ਉਸ ਲਈ ਕੁਝ ਵੀ ਅਸੰਭਵ ਨਹੀਂ।
ਯਦਰ੍ਥਮ੍ ਅਨ੍ਨਾਨਿ ਧਨਾਨਿ ਜੀਵਾ ਯਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਤਪਾਂਸਿ ਧਰ੍ਮਾਨ੍ ਸਾਪੀਯਮ੍ ਅਮ੍ਬਾ ਜਗਤੋ ਜਨਿਤ੍ਰੀ ਪ੍ਰਿਯਾ ਤੁ ਸੋਮਸ੍ਯ ਮਹਾਸੁਕੀਰ੍ਤਿਃ
ਜਿਸ ਦੀ ਖਾਤਰ ਲੋਕ ਅਨ, ਧਨ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਜਿੰਦਗੀ ਚੜ੍ਹਦੇ ਹਨ, ਤਪ ਤੇ ਧਰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਉਹੀ ਇਹ ਮਾਂ ਹੈ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਉਤਪੰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਸੋਮ ਦੀ ਪਿਆਰੀ, ਮਹਾਨ ਯਸ਼ ਵਾਲੀ।
ਯਦ੍ ਈਕ੍ਸ਼ਿਤਂ ਕਾਙ੍ਕ੍ਸ਼ਤਿ ਵਾਸਵੋ ऽਪਿ ਯਨ੍ਨਾਮਤੋ ਮਙ੍ਗਲਮ੍ ਆਪ੍ਨੁਯਾਚ੍ ਚ ਯਾ ਵ੍ਯਾਪ੍ਯ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਵਿਮਲੀਕਰੋਤਿ ਸੋਮਾ ਸਦਾ ਸੋਮਸਮਾਨਰੂਪਾ
ਜਿਸ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਇੰਦਰ ਵੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਮੰਗਲਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਵ ਨੂੰ ਵਿਆਪ ਕੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੀ ਹੈ—ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੋਮ ਹੈ, ਸੋਮ ਦੇ ਸਮਾਨ ਰੂਪ ਵਾਲੀ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦਿਜੀਵਸ੍ਯ ਚਰਾਚਰਸ੍ਯ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਕ੍ਸ਼ਿਚੈਤਨ੍ਯਮਨਃਸੁਖਾਨਿ ਯਸ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਸਾਦਾਤ੍ ਫਲਵਨ੍ਤਿ ਨਿਤ੍ਯਂ ਵਾਗੀਸ਼੍ਵਰੀ ਲੋਕਗੁਰੋਃ ਸੁਰਮ੍ਯਾ
ਜਿਸ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ, ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੁੱਧੀ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ, ਚੇਤਨਾ ਤੇ ਸੁਖ ਫਲ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਵਾਗੀਸ਼ਵਰੀ ਹੈ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਸੋਹਣੀ ਸਹਚਰੀ।
ਚਤੁਰ੍ਮੁਖਸ੍ਯਾਪਿ ਮਨੋ ਮਲੀਨਂ ਕਿਮ੍ ਅਨ੍ਯਜਨ੍ਤੋਰ੍ ਇਤਿ ਚਿਨ੍ਤ੍ਯ ਮਾਤਾ ਗਙ੍ਗਾਵਤਾਰਂ ਵਿਵਿਧੈਰ੍ ਉਪਾਯੈਃ ਸਰ੍ਵਂ ਜਗਤ੍ ਪਾਵਯਿਤੁਂ ਚਕਾਰ
ਜੇ ਚੌਹਾਂ ਮੂੰਹਾਂ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਮਨ ਵੀ ਮੈਲਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਹੋਰ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ? ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਾਂ ਗੰਗਾ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣਾ ਅਵਤਾਰ ਲਿਆ।
ਸ਼੍ਰੁਤੀਃ ਸਮਾਲਕ੍ਸ਼੍ਯ ਹਰਪ੍ਰਭੁਤ੍ਵਂ ਵਿਸ਼੍ਵਸ੍ਯ ਲੋਕਃ ਸਕਲੈਃ ਪ੍ਰਮਾਣੈਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਚ ਧਰ੍ਮਾਨ੍ ਬੁਭੁਜੇ ਚ ਭੋਗਾਨ੍ ਵਿਭੂਤਿਰ੍ ਏषਾ ਤੁ ਸਦਾਸ਼ਿਵਸ੍ਯ
ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ, ਹਰਾ ਦੀ ਸਰਵਤਾ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਸਹੀ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਧਰਮ ਕਰੇ ਤੇ ਸੁਖ ਭੋਗੇ—ਇਹ ਸਦਾ-ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਹੈ।
ਕਾਰ੍ਯਕ੍ਰਿਯਾਕਾਰਕਸਾਧਨਾਨਾਂ ਵੇਦੋਦਿਤਾਨਾਮ੍ ਅਥ ਲੌਕਿਕਾਨਾਮ੍ ਯਤ੍ ਸਾਧ੍ਯਮ੍ ਉਤ੍ਕृष੍ਟਤਮਂ ਪ੍ਰਿਯਂ ਚ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਚ ਸਾ ਸਿਦ੍ਧਿਰ੍ ਅਨਾਦਿਕਰ੍ਤੁਃ
ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਜਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਸਾਰੇ ਕੰਮ, ਕਰਣ ਵਾਲੇ, ਸਾਧਨ ਤੇ ਤਰੀਕੇ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ, ਵਧੀਆ ਤੇ ਪਿਆਰਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਦਿ ਕਰਤਾ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ਵਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਪਰਂ ਪ੍ਰਧਾਨਂ ਯਤ੍ ਸਾਰਭੂਤਂ ਯਦ੍ ਉਪਾਸਿਤਵ੍ਯਮ੍ ਯਤ੍ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਮੁਕ੍ਤਾ ਨ ਪੁਨਰ੍ ਭਵਨ੍ਤਿ ਸਦ੍ਯੋਗਿਨੋ ਮੁਕ੍ਤਿਰ੍ ਉਮਾਪਤਿਃ ਸਃ
ਉੱਤਮ, ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤੱਤ, ਜਿਸ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ ਸੱਚੇ ਯੋਗੀ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਮੁੜ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ—ਉਹ ਉਮਾਪਤੀ, ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਯਥਾ ਯਥਾ ਸ਼ਂਭੁਰ੍ ਅਮੇਯਮਾਯਾ ਰੂਪਾਣਿ ਧਤ੍ਤੇ ਜਗਤੋ ਹਿਤਾਯ ਤਦ੍ਯੋਗਯੋਗ੍ਯਾਨਿ ਤਥੈਵ ਧਤ੍ਸੇ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾਤ੍ਵਂ ਤ੍ਵਯਿ ਮਾਤਰ੍ ਏਵਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਸ਼ੰਭੂ, ਅਣਮਾਪਣ ਵਾਲੀ ਮਾਇਆ ਦੇ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ, ਹੇ ਮਾਂ, ਤੂੰ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਅਨੁਸਾਰ ਪਤਿਵਰਤਾ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦੀ ਹੈਂ।
ਇਤ੍ਯ੍ ਏਵਂ ਸ੍ਤੁਵਤਸ੍ ਤਸ੍ਯ ਪੁਰਸ੍ਤਾਦ੍ ਵृषਭਧ੍ਵਜਃ ਉਮਯਾ ਸਹਿਤਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ ਗਣੇਸ਼ਾਦਿਗਣੈਰ੍ ਵृਤਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦ ਉਹ ਸਤਿ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭਧਵਜ, ਉਮਾ ਨਾਲ, ਗਣੇਸ਼ ਤੇ ਹੋਰ ਗਣਾਂ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ।
ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਦ੍ ਆਗਤ੍ਯ ਤਂ ਸ਼ਂਭੁਃ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨੋ ਵਾਕ੍ਯਮ੍ ਅਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਸ਼ੰਭੂ ਆਪ, ਸਿੱਧਾ ਆ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਬਚਨ ਆਖਿਆ।
ਕਿਂ ਤੇ ਗੌਤਮ ਦਾਸ੍ਯਾਮਿ ਭਕ੍ਤਿਸ੍ਤੋਤ੍ਰਵ੍ਰਤੈਃ ਸ਼ੁਭੈਃ ਪਰਿਤੁष੍ਟੋ ऽਸ੍ਮਿ ਯਾਚਸ੍ਵ ਦੇਵਾਨਾਮ੍ ਅਪਿ ਦੁष੍ਕਰਮ੍
''ਗੌਤਮ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਕੀ ਦੇਵਾਂ? ਤੇਰੀ ਭਕਤੀ, ਸਤਿ ਤੇ ਵ੍ਰਤਾਂ ਨਾਲ ਮੈਂ ਖੁਸ਼ ਹਾਂ। ਜੋ ਤੂੰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਮੰਗ ਲੈ—even ਉਹ ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ।''
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਜਗਨ੍ਮੂਰ੍ਤੇਰ੍ ਵਾਕ੍ਯਂ ਵਾਕ੍ਯਵਿਸ਼ਾਰਦਃ ਹਰ੍षਬਾष੍ਪਪਰੀਤਾਙ੍ਗੋ ਗੌਤਮਃ ਪਰ੍ਯਚਿਨ੍ਤਯਤ੍
ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਮੂਰਤਿ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਗੌਤਮ, ਜੋ ਬਚਨ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਗਹਿਰੀ ਸੋਚ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਿਆ।
ਅਹੋ ਦੈਵਮ੍ ਅਹੋ ਧਰ੍ਮੋ ਹ੍ਯ੍ ਅਹੋ ਵੈ ਵਿਪ੍ਰਪੂਜਨਮ੍ ਅਹੋ ਲੋਕਗਤਿਸ਼੍ ਚਿਤ੍ਰਾ ਅਹੋ ਧਾਤਰ੍ ਨਮੋ ऽਸ੍ਤੁ ਤੇ
''ਵਾਹ, ਕਿਹੜਾ ਭਾਗ! ਵਾਹ, ਕਿਹੜਾ ਧਰਮ! ਵਾਹ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ! ਵਾਹ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਅਜੀਬ ਚਾਲ! ਵਾਹ, ਧਾਤਾ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ!''
ਜਟਾਸ੍ਥਿਤਾਂ ਸ਼ੁਭਾਂ ਗਙ੍ਗਾਂ ਦੇਹਿ ਮੇ ਤ੍ਰਿਦਸ਼ਾਰ੍ਚਿਤ ਯਦਿ ਤੁष੍ਟੋ ऽਸਿ ਦੇਵੇਸ਼ ਤ੍ਰਯੀਧਾਮ ਨਮੋ ऽਸ੍ਤੁ ਤੇ
''ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਗੰਗਾ ਦੇ, ਜੋ ਤੇਰੀ ਜਟਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਦੇਵਤੇ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਤੂੰ ਖੁਸ਼ ਹੈਂ, ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਤਿੰਨ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਆਸਰਾ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ!''