ਚਤੁਰ੍ਵਿਧਾਨਿ ਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਸ੍ਵਰ੍ਗੇ ਮਰ੍ਤ੍ਯੇ ਰਸਾਤਲੇ ਦੈਵਾਨਿ ਮੁਨਿਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਆਸੁਰਾਣ੍ਯ੍ ਆਰੁषਾਣਿ ਚ
ਸਵਰਗ, ਧਰਤੀ ਤੇ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਤੀਰਥ ਹਨ: ਦਿਵਿਆ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਿਰਤਾਜ, ਅਸੁਰ, ਤੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਵਾਲੇ।
ਮਾਨੁषਾਣਿ ਤ੍ਰਿਲੋਕੇषੁ ਵਿਖ੍ਯਾਤਾਨਿ ਸੁਰਾਦਿਭਿਃ ਮਾਨੁषੇਭ੍ਯਸ਼੍ ਚ ਤੀਰ੍ਥੇਭ੍ਯ ਆਰ੍षਂ ਤੀਰ੍ਥਮ੍ ਅਨੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਮਨੁੱਖੀ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਆਦਿ ਨੇ ਕੀਤੀ ਹੈ; ਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਇਆ ਹੋਇਆ ਤੀਰਥ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ।
ਆਰ੍षੇਭ੍ਯਸ਼੍ ਚੈਵ ਤੀਰ੍ਥੇਭ੍ਯ ਆਸੁਰਂ ਬਹੁਪੁਣ੍ਯਦਮ੍ ਆਸੁਰੇਭ੍ਯਸ੍ ਤਥਾ ਪੁਣ੍ਯਂ ਦੈਵਂ ਤਤ੍ ਸਾਰ੍ਵਕਾਮਿਕਮ੍
ਰਿਸੀਆਂ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਆਸੁਰ ਤੀਰਥ ਉਪਜਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਆਸੁਰ ਤੀਰਥਾਂ ਤੋਂ ਫਿਰ ਦੈਵੀ ਤੀਰਥ ਉਪਜਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਹਰ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿष੍ਣੁਸ਼ਿਵੈਸ਼੍ ਚੈਵ ਨਿਰ੍ਮਿਤਂ ਦੈਵਮ੍ ਉਚ੍ਯਤੇ ਤ੍ਰਿਭ੍ਯੋ ਯਦ੍ ਏਕਂ ਜਾਯੇਤ ਤਸ੍ਮਾਨ੍ ਨਾਤਃ ਪਰਂ ਵਿਦੁਃ
ਜੋ ਤੀਰਥ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਬਣਾਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਦੈਵੀ ਤੀਰਥ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਤੋਂ ਜੋ ਇਕੱਠਾ ਉਪਜਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਉਪਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ।
ਤ੍ਰਯਾਣਾਮ੍ ਅਪਿ ਲੋਕਾਨਾਂ ਤੀਰ੍ਥਂ ਮੇਧ੍ਯਮ੍ ਉਦਾਹृਤਮ੍ ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਜਾਮ੍ਬਵਂ ਦ੍ਵੀਪਂ ਤੀਰ੍ਥਂ ਬਹੁਗੁਣੋਦਯਮ੍
ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਤੀਰਥ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਦਾ ਤੀਰਥ ਬਹੁਤ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।
ਜਾਮ੍ਬਵੇ ਭਾਰਤਂ ਵਰ੍षਂ ਤੀਰ੍ਥਂ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਵਿਸ਼੍ਰੁਤਮ੍ ਕਰ੍ਮਭੂਮਿਰ੍ ਯਤਃ ਪੁਤ੍ਰ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਤੀਰ੍ਥਂ ਤਦ੍ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਰਤ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਜੋ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਪੁੱਤਰ, ਇਹ ਕਰਮ ਦੀ ਭੂਮੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਤੀਰਥ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰੈਵ ਯਾਨਿ ਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਯਾਨ੍ਯ੍ ਉਕ੍ਤਾਨਿ ਮਯਾ ਤਵ ਹਿਮਵਦ੍ਵਿਨ੍ਧ੍ਯਯੋਰ੍ ਮਧ੍ਯੇ षਣ੍ਨਦ੍ਯੋ ਦੇਵਸਂਭਵਾਃ
ਉਥੇ ਹੀ ਉਹ ਤੀਰਥ ਹਨ, ਜੋ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸੇ ਹਨ, ਹਿਮਾਲਾ ਅਤੇ ਵਿਂਧਿਆ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਅਤੇ ਛੇ ਨਦੀਆਂ ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਉਪਜੀਆਂ ਹਨ।
ਤਥੈਵ ਦੇਵਜਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਰ੍ਣਵਵਿਨ੍ਧ੍ਯਯੋਃ ਏਤਾ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ ਨਦ੍ਯਸ੍ ਤੁ ਪ੍ਰਾਧਾਨ੍ਯੇਨ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਾਃ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਦੱਖਣੀ ਸਮੁੰਦਰ ਅਤੇ ਵਿਂਧਿਆ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਉਪਜੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਹਨ—ਇਹ ਬਾਰਾਂ ਨਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਅਭਿਸਂਪੂਜਿਤਂ ਯਸ੍ਮਾਦ੍ ਭਾਰਤਂ ਬਹੁਪੁਣ੍ਯਦਮ੍ ਕਰ੍ਮਭੂਮਿਰ੍ ਅਤੋ ਦੇਵੈਰ੍ ਵਰ੍षਂ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍
ਭਾਰਤ ਵਰਤ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਕਰਮ ਦੀ ਭੂਮੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਵਰਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਇਆ।
ਆਰ੍षਾਣਿ ਚੈਵ ਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਦੇਵਜਾਨਿ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ਆਸੁਰੈਰ੍ ਆਵृਤਾਨ੍ਯ੍ ਆਸਂਸ੍ ਤਦ੍ ਏਵਾਸੁਰਮ੍ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਰਿਸੀਆਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਉਪਜੀਆਂ ਤੀਰਥਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਆਸੁਰਾਂ ਨੇ ਘੇਰ ਲਿਆ ਸੀ; ਉਹ ਆਸੁਰ ਤੀਰਥ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਦੈਵੇष੍ਵ੍ ਏਵ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ੇषੁ ਤਪਸ੍ ਤਪ੍ਤ੍ਵਾ ਮਹਰ੍षਯਃ ਦੈਵਪ੍ਰਭਾਵਾਤ੍ ਤਪਸ ਆਰ੍षਾਣ੍ਯ੍ ਅਪਿ ਚ ਤਾਨ੍ਯ੍ ਅਪਿ
ਦੈਵੀ ਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹਾ ਰਿਸੀਆਂ ਨੇ ਤਪ ਕੀਤਾ; ਦੈਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਅਤੇ ਤਪ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਰਿਸੀਆਂ ਤੋਂ ਉਪਜੀਆਂ ਤੀਰਥ ਵੀ ਦੈਵੀ ਹੋ ਗਏ।
ਆਤ੍ਮਨਃ ਸ਼੍ਰੇਯਸੇ ਮੁਕ੍ਤ੍ਯੈ ਪੂਜਾਯੈ ਭੂਤਯੇ ऽਥਵਾ ਆਤ੍ਮਨਃ ਫਲਭੂਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਯਸ਼ਸੋ ऽਵਾਪ੍ਤਯੇ ਪੁਨਃ
ਆਪਣੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਮੁਕਤੀ ਲਈ, ਪੂਜਾ ਲਈ, ਭਲਾਈ ਲਈ ਜਾਂ ਫਲ ਅਤੇ ਯਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ—
ਮਾਨੁषੈਃ ਕਾਰਿਤਾਨ੍ਯ੍ ਆਹੁਰ੍ ਮਾਨੁषਾਣੀਤਿ ਨਾਰਦ ਏਵਂ ਚਤੁਰ੍ਵਿਧੋ ਭੇਦਸ੍ ਤੀਰ੍ਥਾਨਾਂ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮ
ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਲੋਂ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ, ਉਹ ਮਨੁੱਖੀ ਤੀਰਥ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਨਾਰਦ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਿਸੀਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਚਾਰ ਭਿੰਨਤਾ ਹੈ।
ਭੇਦਂ ਨ ਕਸ਼੍ਚਿਜ੍ ਜਾਨਾਤਿ ਸ਼੍ਰੋਤੁਂ ਯੁਕ੍ਤੋ ऽਸਿ ਨਾਰਦ ਬਹਵਃ ਪਣ੍ਡਿਤਂਮਨ੍ਯਾਃ ਸ਼ृਣ੍ਵਨ੍ਤਿ ਕਥਯਨ੍ਤਿ ਚ ਸੁਕृਤੀ ਕੋ ऽਪਿ ਜਾਨਾਤਿ ਵਕ੍ਤੁਂ ਸ਼੍ਰੋਤੁਂ ਨਿਜੈਰ੍ ਗੁਣੈਃ
ਕੋਈ ਵੀ ਇਹ ਭਿੰਨਤਾ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ; ਨਾਰਦ, ਤੂੰ ਸੁਣਨ ਲਈ ਯੋਗ ਹੈਂ। ਬਹੁਤ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਗਿਆਨੀ ਸਮਝਦੇ ਹਨ, ਸੁਣਦੇ ਤੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਸੱਚਾ ਭਲਾ ਮਨੁੱਖ ਹੀ ਆਪਣੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸੁਣ ਜਾਂ ਦੱਸ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਤੇषਾਂ ਸ੍ਵਰੂਪਂ ਭੇਦਂ ਚ ਸ਼੍ਰੋਤੁਮ੍ ਇਚ੍ਛਾਮਿ ਤਤ੍ਤ੍ਵਤਃ ਯਚ੍ ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵਪਾਪੇਭ੍ਯੋ ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਸੱਚੀ ਸੁਰਤ ਅਤੇ ਭਿੰਨਤਾ ਸੁਣਾਂ; ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਕृਤਯੁਗਾਦੌ ਤੁ ਉਪਾਯੋ ऽਨ੍ਯੋ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਤੀਰ੍ਥਸੇਵਾਂ ਵਿਨਾ ਸ੍ਵਲ੍ਪਾਯਾਸੇਨਾਭੀष੍ਟਦਾਯਿਨੀਮ੍
ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ, ਤੀਰਥ ਸੇਵਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਉਪਾਏ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਜੋ ਘੱਟ ਜਤਨ ਨਾਲ ਮਨਚਾਹੀ ਫਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਨ ਤ੍ਵਯਾ ਸਦृਸ਼ੋ ਧਾਤਰ੍ ਵਕ੍ਤਾ ਜ੍ਞਾਤਾਥਵਾ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ਤ੍ਵਂ ਨਾਭਿਕਮਲੇ ਵਿष੍ਣੋਃ ਸਂਜਾਤੋ ऽਖਿਲਪੂਰ੍ਵਜਃ
ਧਾਤਰ, ਤੇਰੇ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਵਕਤਾ, ਨਾ ਗਿਆਤਾ; ਤੂੰ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੇ ਨਾਭੀ ਦੇ ਕਮਲ ਵਿਚ ਜਨਮਿਆ, ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ।
ਗੋਦਾਵਰੀ ਭੀਮਰਥੀ ਤੁਙ੍ਗਭਦ੍ਰਾ ਚ ਵੇਣਿਕਾ ਤਾਪੀ ਪਯੋਉष੍ਣੀ ਵਿਨ੍ਧ੍ਯਸ੍ਯ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇ ਤੁ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਾਃ
ਗੋਦਾਵਰੀ, ਭੀਮਰਥੀ, ਤੁੰਗਭਦਰਾ, ਵੇਣਿਕਾ, ਤਾਪੀ ਅਤੇ ਪਯੋਊਸ਼ਣੀ ਵਿਂਧਿਆ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ।
ਭਾਗੀਰਥੀ ਨਰ੍ਮਦਾ ਤੁ ਯਮੁਨਾ ਚ ਸਰਸ੍ਵਤੀ ਵਿਸ਼ੋਕਾ ਚ ਵਿਤਸ੍ਤਾ ਚ ਹਿਮਵਤ੍ਪਰ੍ਵਤਾਸ਼੍ਰਿਤਾਃ
ਭਾਗੀਰਥੀ, ਨਰਮਦਾ, ਯਮੁਨਾ, ਸਰਸਵਤੀ, ਵਿਸ਼ੋਕਾ ਅਤੇ ਵਿਤਸਤ, ਇਹ ਹਿਮਾਲਾ ਪਹਾੜਾਂ ਉੱਤੇ ਸਥਿਤ ਹਨ।
ਏਤਾ ਨਦ੍ਯਃ ਪੁਣ੍ਯਤਮਾ ਦੇਵਤੀਰ੍ਥਾਨ੍ਯ੍ ਉਦਾਹृਤਾਃ ਗਯਃ ਕੋਲ੍ਲਾਸੁਰੋ ਵृਤ੍ਰਸ੍ ਤ੍ਰਿਪੁਰੋ ਹ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਧਕਸ੍ ਤਥਾ
ਇਹ ਨਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹਨ, ਦੈਵੀ ਤੀਰਥ ਮੰਨੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ: ਗਯਾ, ਕੋਲਾਸੁਰ, ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ, ਤ੍ਰਿਪੁਰ ਅਤੇ ਅੰਧਕ ਵੀ।
ਹਯਮੂਰ੍ਧਾ ਚ ਲਵਣੋ ਨਮੁਚਿਃ ਸ਼ृਙ੍ਗਕਸ੍ ਤਥਾ ਯਮਃ ਪਾਤਾਲਕੇਤੁਸ਼੍ ਚ ਮਯਃ ਪੁष੍ਕਰ ਏਵ ਚ
ਹਯਮੂਰਧਾ, ਲਵਣ, ਨਮੁਚਿ, ਸ਼੍ਰਿੰਗਕ, ਯਮ, ਪਾਤਾਲਕੇਤੁ, ਮਯਾ ਅਤੇ ਪੁਸ਼ਕਰ —
ਏਤੈਰ੍ ਆਵृਤਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਆਸੁਰਾਣਿ ਸ਼ੁਭਾਨਿ ਚ ਪ੍ਰਭਾਸੋ ਭਾਰ੍ਗਵੋ ऽਗਸ੍ਤਿਰ੍ ਨਰਨਾਰਾਯਣੌ ਤਥਾ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਆਸੁਰਾਂ ਦੇ ਤੀਰਥ, ਚੰਗੇ ਤੇ ਮੰਦ, ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਹਨ; ਪ੍ਰਭਾਸ, ਭਾਰਗਵ, ਅਗਸਤ, ਤੇ ਨਰ-ਨਾਰਾਯਣ ਵੀ —
ਵਸਿष੍ਠਸ਼੍ ਚ ਭਰਦ੍ਵਾਜੋ ਗੋਤਮਃ ਕਸ਼੍ਯਪੋ ਮਨੁਃ ਇਤ੍ਯਾਦਿਮੁਨਿਜੁष੍ਟਾਨਿ ऋषਿਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਨਾਰਦ
ਵਸਿਸ਼ਠ, ਭਰਦਵਾਜ, ਗੋਤਮ, ਕਸ਼ਯਪ, ਮਨੁ — ਇਹ ਤੇ ਹੋਰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ, ਨਾਰਦ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਤੀਰਥ ਪਵਿੱਤਰ ਕੀਤੇ ਹਨ।
ਅਮ੍ਬਰੀषੋ ਹਰਿਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰੋ ਮਾਨ੍ਧਾਤਾ ਮਨੁਰ੍ ਏਵ ਚ ਕੁਰੁਃ ਕਨਖਲਸ਼੍ ਚੈਵ ਭਦ੍ਰਾਸ਼੍ਵਃ ਸਗਰਸ੍ ਤਥਾ
ਅੰਬਰੀਸ਼, ਹਰਿਸ਼ਚੰਦ, ਮਾਂਧਾਤਾ, ਮਨੁ, ਕੁਰੂ, ਕਨਖਲ, ਭਦਰਾਸ਼ਵ ਅਤੇ ਸਗਰ ਵੀ —
ਅਸ਼੍ਵਯੂਪੋ ਨਾਚਿਕੇਤਾ ਵृषਾਕਪਿਰ੍ ਅਰਿਂਦਮਃ ਇਤ੍ਯਾਦਿਮਾਨੁषੈਰ੍ ਵਿਪ੍ਰ ਨਿਰ੍ਮਿਤਾਨਿ ਸ਼ੁਭਾਨਿ ਚ
ਅਸ਼ਵਯੂਪ, ਨਚਿਕੇਤਾ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਾਕਪੀ, ਅਰਿੰਦਮ — ਇਹ ਤੇ ਹੋਰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੇ, ਵਿਦਵਾਨ, ਚੰਗੇ ਤੀਰਥ ਬਣਾਏ ਹਨ।
ਯਸ਼ਸਃ ਫਲਭੂਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਨਿਰ੍ਮਿਤਾਨੀਹ ਨਾਰਦ ਸ੍ਵਤੋਉਦ੍ਭੂਤਾਨਿ ਦੈਵਾਨਿ ਯਤ੍ਰ ਕ੍ਵਾਪਿ ਜਗਤ੍ਤ੍ਰਯੇ ਪੁਣ੍ਯਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਤਾਨ੍ਯ੍ ਆਹੁਸ੍ ਤੀਰ੍ਥਭੇਦੋ ਮਯੋਦਿਤਃ
ਯਸ਼, ਫਲ ਤੇ ਵਧਾਈ ਲਈ ਇਹ ਇੱਥੇ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ, ਨਾਰਦ; ਤੇ ਜੋ ਦਿਵਿਆ ਤੀਰਥ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਤੇ ਵੀ ਆਪ ਹੀ ਉਪਜੇ ਹਨ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਵਖਰੀਅਤ ਮੈਂ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਤ੍ਰਿਦੈਵਤ੍ਯਂ ਤੁ ਯਤ੍ ਤੀਰ੍ਥਂ ਸਰ੍ਵੇਭ੍ਯੋ ਹ੍ਯ੍ ਉਕ੍ਤਮ੍ ਉਤ੍ਤਮਮ੍ ਤਸ੍ਯ ਸ੍ਵਰੂਪਭੇਦਂ ਚ ਵਿਸ੍ਤਰੇਣ ਬ੍ਰਵੀਤੁ ਮੇ
ਜੋ ਤੀਰਥ ਤਿੰਨ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਉਸ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ।
ਤਾਵਦ੍ ਅਨ੍ਯਾਨਿ ਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਤਾਵਤ੍ ਤਾਃ ਪੁਣ੍ਯਭੂਮਯਃ ਤਾਵਦ੍ ਯਜ੍ਞਾਦਯੋ ਯਾਵਤ੍ ਤ੍ਰਿਦੈਵਤ੍ਯਂ ਨ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ
ਜਦ ਤਕ ਹੋਰ ਤੀਰਥ ਹਨ, ਜਦ ਤਕ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਹਨ, ਜਦ ਤਕ ਯਜਨ ਤੇ ਹੋਰ ਕਰਮ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ, ਤਿੰਨ-ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਤੀਰਥ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦਾ।
ਗਙ੍ਗੇਯਂ ਸਰਿਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾ ਸਰ੍ਵਕਾਮਪ੍ਰਦਾਯਿਨੀ ਤ੍ਰਿਦੈਵਤ੍ਯਾ ਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਤਦੁਤ੍ਪਤ੍ਤਿਮ੍ ਅਤਃ ਸ਼ृਣੁ
ਗੰਗਾ ਸਭ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ; ਇਹ ਤਿੰਨ-ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਹੈ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ — ਇਸ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਸੁਣੋ।
ਵਰ੍षਾਣਾਮ੍ ਅਯੁਤਾਤ੍ ਪੂਰ੍ਵਂ ਦੇਵਕਾਰ੍ਯ ਉਪਸ੍ਥਿਤੇ ਤਾਰਕੋ ਬਲਵਾਨ੍ ਆਸੀਨ੍ ਮਦ੍ਵਰਾਦ੍ ਅਤਿਗਰ੍ਵਿਤਃ
ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ, ਜਦ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਕੰਮ ਆਇਆ, ਤਾਰਕਾ ਮੇਰੇ ਵਰਦਾਨ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਅਹੰਕਾਰ ਕਰਣ ਵਾਲਾ ਹੋ ਗਿਆ।