ਯਜਨ੍ਤਿ ਤ੍ਵਾਮ੍ ਅਹਰਹਸ੍ ਤ੍ਵਾਂ ਮੂਰ੍ਤਿਤ੍ਵਂ ਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤਮ੍ ਪਿਤਾ ਮਾਤਾ ਚ ਸਰ੍ਵਸ੍ਯ ਦੈਵਤਂ ਤ੍ਵਂ ਹਿ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਮ੍
ਉਹ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਤੇਰੀ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਤੂੰ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਦੇਵਤਾ, ਸਭ ਦਾ ਪਿਤਾ ਤੇ ਮਾਤਾ ਹੈਂ।
ਯਜਸੇ ਪਿਤਰਂ ਕਂ ਤ੍ਵਂ ਦੇਵਂ ਵਾਪਿ ਨ ਵਿਦ੍ਮਹੇ
ਤੂੰ ਕਿਹੜੇ ਪਿਤਰ ਜਾਂ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ? ਅਸੀਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ।
ਅਵਾਚ੍ਯਮ੍ ਏਤਦ੍ ਵਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਪਰਂ ਗੁਹ੍ਯਂ ਸਨਾਤਨਮ੍ ਤ੍ਵਯਿ ਭਕ੍ਤਿਮਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਯਥਾਤਥਮ੍
ਇਹ ਗੱਲ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਦੱਸਣੀ ਚਾਹੀਦੀ, ਪਰ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਤੇ ਸਦੀਵੀ ਰਾਜ ਹੈ। ਤੇਰੇ ਵਿਚ ਭਗਤੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਜਿਵੇਂ ਹੈ, ਠੀਕ ਠੀਕ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਯਤ੍ ਤਤ੍ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਮ੍ ਅਵਿਜ੍ਞੇਯਮ੍ ਅਵ੍ਯਕ੍ਤਮ੍ ਅਚਲਂ ਧ੍ਰੁਵਮ੍ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੈਰ੍ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਰ੍ਥੈਸ਼੍ ਚ ਸਰ੍ਵਭੂਤੈਰ੍ ਵਿਵਰ੍ਜਿਤਮ੍
ਉਹ ਜੋ ਬਹੁਤ ਨਾਜ਼ੁਕ, ਸਮਝ ਨਾ ਆਉਣ ਵਾਲਾ, ਦਿਖਾਈ ਨਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਤੇ ਅਟੱਲ ਹੈ—ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ।
ਸ ਹ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਤਰਾਤ੍ਮਾ ਭੂਤਾਨਾਂ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਜ੍ਞਸ਼੍ ਚੈਵ ਕਥ੍ਯਤੇ ਤ੍ਰਿਗੁਣਾਦ੍ ਵ੍ਯਤਿਰਿਕ੍ਤੋ ऽਸੌ ਪੁਰੁषਸ਼੍ ਚੈਵ ਕਲ੍ਪਿਤਃ
ਉਹ ਹੀ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਅੰਦਰਲੀ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਤੇ ਖੇਤ ਦਾ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ, ਉਹ ਪੁਰਖ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਿਰਣ੍ਯਗਰ੍ਭੋ ਭਗਵਾਨ੍ ਸੈਵ ਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ ਇਤਿ ਸ੍ਮृਤਃ ਮਹਾਨ੍ ਇਤਿ ਚ ਯੋਗੇषੁ ਪ੍ਰਧਾਨਮ੍ ਇਤਿ ਕਥ੍ਯਤੇ
ਉਹ ਹੀ ਹਿਰਣਯਗਰਭ, ਭਗਵਾਨ, ਬੁੱਧੀ, ਯੋਗ ਵਿਚ ਮਹਾਨ ਤੱਤ, ਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਾਂਖ੍ਯੇ ਚ ਕਥ੍ਯਤੇ ਯੋਗੇ ਨਾਮਭਿਰ੍ ਬਹੁਧਾਤ੍ਮਕਃ ਸ ਚ ਤ੍ਰਿਰੂਪੋ ਵਿਸ਼੍ਵਾਤ੍ਮਾ ਸ਼ਰ੍ਵੋ ऽਕ੍ਸ਼ਰ ਇਤਿ ਸ੍ਮृਤਃ
ਸਾਂਖਿਆ ਵਿਚ ਉਹ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਯੋਗ ਵਿਚ ਉਹ ਦੇ ਕਈ ਨਾਂ ਤੇ ਰੂਪ ਹਨ। ਉਹ ਤਿੰਨ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ, ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਦੀ ਆਤਮਾ, ਸ਼ਰਵ ਤੇ ਅਟੱਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਧृਤਮ੍ ਏਕਾਤ੍ਮਕਂ ਤੇਨ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਮ੍ ਇਦਮ੍ ਆਤ੍ਮਨਾ ਅਸ਼ਰੀਰਃ ਸ਼ਰੀਰੇषੁ ਸਰ੍ਵੇषੁ ਨਿਵਸਤ੍ਯ੍ ਅਸੌ
ਇਕੋ ਜਿਹੀ ਆਤਮਕਤਾ ਵਾਲਾ ਉਹ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ ਟਿਕਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਬਿਨਾ ਸਰੀਰ ਦੇ, ਸਾਰੇ ਸਰੀਰਾਂ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।
ਵਸਨ੍ਨ੍ ਅਪਿ ਸ਼ਰੀਰੇषੁ ਨ ਸ ਲਿਪ੍ਯੇਤ ਕਰ੍ਮਭਿਃ ਮਮਾਨ੍ਤਰਾਤ੍ਮਾ ਤਵ ਚ ਯੇ ਚਾਨ੍ਯੇ ਦੇਹਸਂਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਸਰੀਰਾਂ ਵਿਚ ਵੱਸਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਹ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਲੱਗਦਾ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਮੇਰੀ, ਤੇਰੀ ਤੇ ਹੋਰ ਸਰੀਰਾਂ ਵਿਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਅੰਦਰਲੀ ਆਤਮਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਸਾਕ੍ਸ਼ਿਭੂਤੋ ऽਸੌ ਨ ਗ੍ਰਾਹ੍ਯਃ ਕੇਨਚਿਤ੍ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ਸਗੁਣੋ ਨਿਰ੍ਗੁਣੋ ਵਿਸ਼੍ਵੋ ਜ੍ਞਾਨਗਮ੍ਯੋ ਹ੍ਯ੍ ਅਸੌ ਸ੍ਮृਤਃ
ਉਹ ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਸਾਕਸ਼ੀ ਹੈ, ਪਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਥਾਂ ਕਿਸੇ ਵਲੋਂ ਫੜਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਤੇ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਜਗਤ-ਰੂਪ, ਗਿਆਨ ਰਾਹੀਂ ਪਹੁੰਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਤਃਪਾਣਿਪਾਦਾਨ੍ਤਃ ਸਰ੍ਵਤੋਕ੍ਸ਼ਿਸ਼ਿਰੋਮੁਖਃ ਸਰ੍ਵਤਃਸ਼੍ਰੁਤਿਮਾਂਲ੍ ਲੋਕੇ ਸਰ੍ਵਮ੍ ਆਵृਤ੍ਯ ਤਿष੍ਠਤਿ
ਉਸ ਦੀਆਂ ਹਥਾਂ ਤੇ ਪੈਰ ਹਰ ਥਾਂ ਹਨ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ, ਸਿਰ ਤੇ ਮੂੰਹ ਹਰ ਥਾਂ ਹਨ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਕੰਨ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਵਿਚ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਘੇਰ ਕੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਵਿਸ਼੍ਵਮੂਰ੍ਧਾ ਵਿਸ਼੍ਵਭੁਜੋ ਵਿਸ਼੍ਵਪਾਦਾਕ੍ਸ਼ਿਨਾਸਿਕਃ ਏਕਸ਼੍ ਚਰਤਿ ਵੈ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇ ਸ੍ਵੈਰਚਾਰੀ ਯਥਾਸੁਖਮ੍
ਉਸ ਦਾ ਸਿਰ, ਬਾਂਹਾਂ, ਪੈਰ, ਅੱਖਾਂ ਤੇ ਨੱਕ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਹੈ। ਉਹ ਇਕੱਲਾ ਖੇਤ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ, ਆਜ਼ਾਦੀ ਨਾਲ ਚੱਲਦਾ ਹੈ।
ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਾਣੀਹ ਸ਼ਰੀਰਾਣਿ ਤੇषਾਂ ਚੈਵ ਯਥਾਸੁਖਮ੍ ਤਾਨਿ ਵੇਤ੍ਤਿ ਸ ਯੋਗਾਤ੍ਮਾ ਤਤਃ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਜ੍ਞ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਇਥੇ ਸਰੀਰ ਖੇਤ ਹਨ; ਉਹ ਯੋਗ ਦੀ ਆਤਮਾ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਖੇਤ ਦਾ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਵ੍ਯਕ੍ਤੇ ਚ ਪੁਰੇ ਸ਼ੇਤੇ ਪੁਰੁषਸ੍ ਤੇਨ ਚੋਚ੍ਯਤੇ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਬਹੁਵਿਧਂ ਜ੍ਞੇਯਂ ਸ ਚ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਅਪ੍ਰਕਟ ਨਗਰ ਵਿਚ ਉਹ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁਰਖ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਜਗਤ, ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਜਾਣਨ ਯੋਗ, ਹਰ ਥਾਂ ਉਸ ਹੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਸ ਬਹੁਰੂਪਤ੍ਵਾਦ੍ ਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪ ਇਤਿ ਸ੍ਮृਤਃ ਤਸ੍ਯੈਕਸ੍ਯ ਮਹਤ੍ਤ੍ਵਂ ਹਿ ਸ ਚੈਕਃ ਪੁਰੁषਃ ਸ੍ਮृਤਃ
ਇਸ ਲਈ, ਕਈ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਵ-ਰੂਪ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਇਕੋ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਇਕ ਪੁਰਖ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਹਾਪੁਰੁषਸ਼ਬ੍ਦਂ ਹਿ ਬਿਭਰ੍ਤ੍ਯ੍ ਏਕਃ ਸਨਾਤਨਃ ਸ ਤੁ ਵਿਧਿਕ੍ਰਿਯਾਯਤ੍ਤਃ ਸृਜਤ੍ਯ੍ ਆਤ੍ਮਾਨਮ੍ ਆਤ੍ਮਨਾ
ਉਹ ਇਕੱਲਾ, ਸਦੀਵੀ, 'ਮਹਾ-ਪੁਰਖ' ਨਾਂ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਰਚਨਾ ਦੇ ਨਿਯਮ ਦੇ ਅਧੀਨ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਆਪ ਹੀ ਰਚਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਤਧਾ ਸਹਸ੍ਰਧਾ ਚੈਵ ਤਥਾ ਸ਼ਤਸਹਸ੍ਰਧਾ ਕੋਟਿਸ਼ਸ਼੍ ਚ ਕਰੋਤ੍ਯ੍ ਏष ਪ੍ਰਤ੍ਯਗਾਤ੍ਮਾਨਮ੍ ਆਤ੍ਮਨਾ
ਉਹ ਅੰਦਰਲੀ ਆਤਮਾ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੌ ਵਾਰੀ, ਹਜ਼ਾਰ ਵਾਰੀ, ਲੱਖ ਵਾਰੀ, ਤੇ ਕਰੋੜਾਂ ਵਾਰੀ ਰਚਦਾ ਹੈ।
ਆਕਾਸ਼ਾਤ੍ ਪਤਿਤਂ ਤੋਯਂ ਯਾਤਿ ਸ੍ਵਾਦ੍ਵਨ੍ਤਰਂ ਯਥਾ ਭੂਮੇ ਰਸਵਿਸ਼ੇषੇਣ ਤਥਾ ਗੁਣਰਸਾਤ੍ ਤੁ ਸਃ
ਜਿਵੇਂ ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਪਿਆ ਪਾਣੀ, ਆਪਣੀ ਖਾਸੀਅਤ ਮੁਤਾਬਕ ਧਰਤੀ ਵਿਚ ਵੱਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਉਹ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਰਸ ਵਿਚ ਵੱਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਏਕ ਏਵ ਯਥਾ ਵਾਯੁਰ੍ ਦੇਹੇष੍ਵ੍ ਏਵ ਹਿ ਪਞ੍ਚਧਾ ਏਕਤ੍ਵਂ ਚ ਪृਥਕ੍ਤ੍ਵਂ ਚ ਤਥਾ ਤਸ੍ਯ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਜਿਵੇਂ ਇਕ ਵਾਯੂ, ਸਰੀਰਾਂ ਵਿਚ ਪੰਜ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਉਸ ਦੀ ਇਕਤਾ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਹੈ—ਇਸ 'ਤੇ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
ਸ੍ਥਾਨਾਨ੍ਤਰਵਿਸ਼ੇषਾਚ੍ ਚ ਯਥਾਗ੍ਨਿਰ੍ ਲਭਤੇ ਪਰਾਮ੍ ਸਂਜ੍ਞਾਂ ਤਥਾ ਮੁਨੇ ਸੋ ऽਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦਿषੁ ਤਥਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍
ਸਥਾਨ ਦੇ ਵੱਖਰੇ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਾਂ ਪਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ, ਹੇ ਮੁਨੀ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿਕ ਵਿਚ ਵੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਾਂ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਯਥਾ ਦੀਪਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਦੀਪ ਏਕਃ ਪ੍ਰਸੂਯਤੇ ਤਥਾ ਰੂਪਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਸ ਏਕਃ ਸਂਪ੍ਰਸੂਯਤੇ
ਜਿਵੇਂ ਇੱਕ ਦੀਵੇ ਤੋਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀਵੇ ਜਲਦੇ ਹਨ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੱਕ ਤੋਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਰੂਪ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਯਦਾ ਸ ਬੁਧ੍ਯਤ੍ਯ੍ ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਤਦਾ ਭਵਤਿ ਕੇਵਲਃ ਏਕਤ੍ਵਪ੍ਰਲਯੇ ਚਾਸ੍ਯ ਬਹੁਤ੍ਵਂ ਚ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ
ਜਦ ਉਹ ਆਪਣੀ ਅਸਲ ਸੱਤ ਨੂੰ ਸਮਝ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਇਕੱਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਜਦ ਇੱਕਤਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤ ਰੂਪ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਨਿਤ੍ਯਂ ਹਿ ਨਾਸ੍ਤਿ ਜਗਤਿ ਭੂਤਂ ਸ੍ਥਾਵਰਜਙ੍ਗਮਮ੍ ਅਕ੍ਸ਼ਯਸ਼੍ ਚਾਪ੍ਰਮੇਯਸ਼੍ ਚ ਸਰ੍ਵਗਸ਼੍ ਚ ਸ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਚੀਜ਼—ਚਲਦੀ ਜਾਂ ਅਡੋਲ—ਸਦਾ ਲਈ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ, ਅਣਮਾਪਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ ਉਹੀ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ ਅਵ੍ਯਕ੍ਤਮ੍ ਉਤ੍ਪਨ੍ਨਂ ਤ੍ਰਿਗੁਣਂ ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮਾਃ ਅਵ੍ਯਕ੍ਤਾਵ੍ਯਕ੍ਤਭਾਵਸ੍ਥਾ ਯਾ ਸਾ ਪ੍ਰਕृਤਿਰ੍ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਵਡਿਆ ਜਨਮ ਵਾਲੇਓ, ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਜੋ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਤੇ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਹੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤਾਂ ਯੋਨਿਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ਵਿਦ੍ਧਿ ਯੋ ऽਸੌ ਸਦਸਦਾਤ੍ਮਕਃ ਲੋਕੇ ਚ ਪੂਜ੍ਯਤੇ ਯੋ ऽਸੌ ਦੈਵੇ ਪਿਤ੍ਰ੍ਯੇ ਚ ਕਰ੍ਮਣਿ
ਉਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਜਣਨ-ਸਥਾਨ ਜਾਣੋ, ਜੋ ਸਤ ਤੇ ਅਸਤ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ; ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ, ਦੇਵਤਾ ਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ, ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਹੈ।
ਨਾਸ੍ਤਿ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਪਰੋ ਹ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਯਃ ਪਿਤਾ ਦੇਵੋ ऽਪਿ ਵਾ ਦ੍ਵਿਜਾਃ ਆਤ੍ਮਨਾ ਸ ਤੁ ਵਿਜ੍ਞੇਯਸ੍ ਤਤਸ੍ ਤਂ ਪੂਜਯਾਮ੍ਯ੍ ਅਹਮ੍
ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ—ਨਾ ਪਿਤਾ, ਨਾ ਦੇਵਤਾ, ਵਡਿਆ ਜਨਮ ਵਾਲੇਓ; ਉਹੀ ਅਸਲ ਸੱਤ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਸ੍ਵਰ੍ਗੇष੍ਵ੍ ਅਪਿ ਹਿ ਯੇ ਕੇਚਿਤ੍ ਤਂ ਨਮਸ੍ਯਨ੍ਤਿ ਦੇਹਿਨਃ ਤੇਨ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਦੇਵਰ੍षੇ ਤੇਨੋਦ੍ਦਿष੍ਟਫਲਾਂ ਗਤਿਮ੍
ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਜਿਹੜੇ ਜੀਵ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਉਸ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਰਾਹ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਫਲ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਤਂ ਦੇਵਾਃ ਸ੍ਵਾਸ਼੍ਰਮਸ੍ਥਾਸ਼੍ ਚ ਨਾਨਾਮੂਰ੍ਤਿਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤਾਃ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਸਂਪੂਜਯਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਆਦ੍ਯਂ ਗਤਿਸ਼੍ ਚੈषਾਂ ਦਦਾਤਿ ਸਃ
ਦੇਵਤਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ, ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਆਦਿ-ਰੂਪ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਨ-ਚਾਹੀ ਮੰਜਿਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸ ਹਿ ਸਰ੍ਵਗਤਸ਼੍ ਚੈਵ ਨਿਰ੍ਗੁਣਸ਼੍ ਚੈਵ ਕਥ੍ਯਤੇ ਏਵਂ ਮਤ੍ਵਾ ਯਥਾਜ੍ਞਾਨਂ ਪੂਜਯਾਮਿ ਦਿਵਾਕਰਮ੍
ਉਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ ਤੇ ਗੁਣ-ਰਹਿਤ ਕਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜਿੰਨਾ ਮੈਂ ਸਮਝ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਮੈਂ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਯੇ ਚ ਤਦ੍ਭਾਵਿਤਾ ਲੋਕ ਏਕਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤਾਃ ਏਤਦ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਧਿਕਂ ਤੇषਾਂ ਯਦ੍ ਏਕਂ ਪ੍ਰਵਿਸ਼ਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਉਤ
ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਉਸ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਇੱਕ ਸੱਤ ਵਿੱਚ ਆਸਰਾ ਲੈ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ—ਉਹ ਇੱਕ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।