ਤਤਃ ਸ੍ਵਰ੍ਗਸ਼੍ ਚ ਮੋਕ੍ਸ਼ਸ਼੍ ਚ ਮਧ੍ਯਮਂ ਤਚ੍ ਚ ਗਮ੍ਯਤੇ ਨ ਖਲ੍ਵ੍ ਅਨ੍ਯਤ੍ਰ ਮਰ੍ਤ੍ਯਾਨਾਂ ਭੂਮੌ ਕਰ੍ਮ ਵਿਧੀਯਤੇ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਸਵਰਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਇਸ ਮੱਧ ਭੂਮੀ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਮਿਲਦੇ ਹਨ; ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਮਰਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਤੇ ਕਰਮ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਨਹੀਂ ਹਨ।
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ ਵਿਸ੍ਤਰਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਨ੍ ਅਸ੍ਮਾਕਂ ਭਾਰਤਂ ਵਦ ਯਦਿ ਤੇ ऽਸ੍ਤਿ ਦਯਾਸ੍ਮਾਸੁ ਯਥਾਵਸ੍ਥਿਤਿਰ੍ ਏਵ ਚ
ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜੇਕਰ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਸਾਡੀ ਦਇਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਾਡੀ ਭਾਰਤ ਭੂਮੀ ਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਹੈ, ਵੇਖ ਕੇ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸ।
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ ਵਰ੍षਮ੍ ਇਦਂ ਨਾਥ ਯੇ ਵਾਸ੍ਮਿਨ੍ ਵਰ੍षਪਰ੍ਵਤਾਃ ਭੇਦਾਸ਼੍ ਚ ਤਸ੍ਯ ਵਰ੍षਸ੍ਯ ਬ੍ਰੂਹਿ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਅਸ਼ੇषਤਃ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਨਾਥ, ਇਸ ਭੂਮੀ, ਇਸ ਦੇ ਪਹਾੜਾਂ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਭਾਗਾਂ ਨੂੰ, ਕੋਈ ਵੀ ਗੱਲ ਨਾ ਛੱਡ ਕੇ, ਸਾਨੂੰ ਦੱਸ।
ਸ਼ृਣੁਧ੍ਵਂ ਭਾਰਤਂ ਵਰ੍षਂ ਨਵਭੇਦੇਨ ਭੋ ਦ੍ਵਿਜਾਃ ਸਮੁਦ੍ਰਾਨ੍ਤਰਿਤਾ ਜ੍ਞੇਯਾਸ੍ ਤੇ ਸਮਾਸ਼੍ ਚ ਪਰਸ੍ਪਰਮ੍
ਹੁਣ ਭਾਰਤ ਦੇਸ ਦੇ ਨੌ ਭਾਗਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰ ਜੰਮੇ ਹੋਏ; ਇਹ ਭਾਗ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਨਾਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਨ, ਪਰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਇਨ੍ਦ੍ਰਦ੍ਵੀਪਃ ਕਸ਼ੇਰੁਸ਼੍ ਚ ਤਾਮ੍ਰਵਰ੍ਣੋ ਗਭਸ੍ਤਿਮਾਨ੍ ਨਾਗਦ੍ਵੀਪਸ੍ ਤਥਾ ਸੌਮ੍ਯੋ ਗਾਨ੍ਧਰ੍ਵੋ ਵਾਰੁਣਸ੍ ਤਥਾ
ਇੰਦਰਦੀਪ, ਕਸ਼ੇਰੂ, ਤਾਮਰਵਰਨ, ਗਭਸਤਿਮਾਨ, ਨਾਗਦੀਪ, ਸੌਮਯ, ਗਾਂਧਰਵ ਅਤੇ ਵਾਰੁਣ — ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਅਯਂ ਤੁ ਨਵਮਸ੍ ਤੇषਾਂ ਦ੍ਵੀਪਃ ਸਾਗਰਸਂਵृਤਃ ਯੋਜਨਾਨਾਂ ਸਹਸ੍ਰਂ ਵੈ ਦ੍ਵੀਪੋ ऽਯਂ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੋਤ੍ਤਰਃ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਨੌਵਾਂ ਭਾਗ, ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਇਹ ਦੱਖਣ ਤੋਂ ਉੱਤਰ ਤੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਪੂਰ੍ਵੇ ਕਿਰਾਤਾ ਯਸ੍ਯਾਸਨ੍ ਪਸ਼੍ਚਿਮੇ ਯਵਨਾਸ੍ ਤਥਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਃ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਾ ਵੈਸ਼੍ਯਾਃ ਸ਼ੂਦ੍ਰਾਸ਼੍ ਚਾਨ੍ਤੇ ਸ੍ਥਿਤਾ ਦ੍ਵਿਜਾਃ
ਇਸ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਕਿਰਾਤ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਯਵਨ; ਅਤੇ ਅੰਤਾਂ 'ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਸ਼ਤਰੀ, ਵੈਸ਼ ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਵਸਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰ ਜੰਮੇ ਹੋਏ।
ਇਜ੍ਯਾਯੁਦ੍ਧਵਣਿਜ੍ਯਾਦ੍ਯੈਃ ਕਰ੍ਮਭਿਃ ਕृਤਪਾਵਨਾਃ ਤੇषਾਂ ਸਂਵ੍ਯਵਹਾਰਸ਼੍ ਚ ਏਭਿਃ ਕਰ੍ਮਭਿਰ੍ ਇष੍ਯਤੇ
ਪੂਜਾ, ਯੁੱਧ ਅਤੇ ਵਪਾਰ ਆਦਿ ਕਰਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਇਹ ਲੋਕ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਰਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਆਪਸੀ ਵਪਾਰ ਚਲਦੇ ਹਨ।
ਸ੍ਵਰ੍ਗਾਪਵਰ੍ਗਹੇਤੁਸ਼੍ ਚ ਪੁਣ੍ਯਂ ਪਾਪਂ ਚ ਵੈ ਤਥਾ ਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰੋ ਮਲਯਃ ਸਹ੍ਯਃ ਸ਼ੁਕ੍ਤਿਮਾਨ੍ ऋਕ੍ਸ਼ਪਰ੍ਵਤਃ
ਸਵਰਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਤੇ ਪਾਪ ਤੋਂ ਹੀ ਮਿਲਦੇ ਹਨ; ਮਹੇੰਦਰ, ਮਲਯ, ਸਹਿਆ, ਸ਼ੁਕਤਿਮਾਨ ਅਤੇ ਰਿਕਸ਼ ਪਹਾੜ ਹਨ।
ਵਿਨ੍ਧ੍ਯਸ਼੍ ਚ ਪਾਰਿਯਾਤ੍ਰਸ਼੍ ਚ ਸਪ੍ਤੈਵਾਤ੍ਰ ਕੁਲਾਚਲਾਃ ਤੇषਾਂ ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਸ਼੍ ਚਾਨ੍ਯੇ ਭੂਧਰਾ ਯੇ ਸਮੀਪਗਾਃ
ਵਿੰਧਿਆ ਅਤੇ ਪਾਰਿਆਤ੍ਰ — ਇੱਥੇ ਸੱਤ ਮੁੱਖ ਪਹਾੜੀ ਲੜੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਹੋਰ ਪਹਾੜ ਹਨ।
ਵਿਸ੍ਤਾਰੋਚ੍ਛ੍ਰਯਿਣੋ ਰਮ੍ਯਾ ਵਿਪੁਲਾਸ਼੍ ਚਿਤ੍ਰਸਾਨਵਃ ਕੋਲਾਹਲਃ ਸ ਵੈਭ੍ਰਾਜੋ ਮਨ੍ਦਰੋ ਦਰ੍ਦਲਾਚਲਃ
ਇਹ ਪਹਾੜ ਚੌੜੇ, ਉੱਚੇ, ਸੁਹਣੇ, ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਚੋਟੀਆਂ ਵਾਲੇ ਹਨ: ਕੋਲਾਹਲ, ਵੈਭਰਾਜ, ਮੰਦਰ ਅਤੇ ਦਰਦਲਾਚਲ।
ਵਾਤਂਧਯੋ ਵੈਦ੍ਯੁਤਸ਼੍ ਚ ਮੈਨਾਕਃ ਸੁਰਸਸ੍ ਤਥਾ ਤੁਙ੍ਗਪ੍ਰਸ੍ਥੋ ਨਾਗਗਿਰਿਰ੍ ਗੋਧਨਃ ਪਾਣ੍ਡਰਾਚਲਃ
ਵਾਤੰਧਯ, ਵੈਦਯੁਤ, ਮੈਨਾਕ, ਸੁਰਸਾ, ਤੁੰਗਪ੍ਰਸਥ, ਨਾਗਗਿਰੀ, ਗੋਧਨ ਅਤੇ ਪਾਂਡਰਾਚਲ।
ਪੁष੍ਪਗਿਰਿਰ੍ ਵੈਜਯਨ੍ਤੋ ਰੈਵਤੋ ऽਰ੍ਬੁਦ ਏਵ ਚ ऋष੍ਯਮੂਕਃ ਸ ਗੋਮਨ੍ਥਃ ਕृਤਸ਼ੈਲਃ ਕृਤਾਚਲਃ
ਪੁਸ਼ਪਗਿਰੀ, ਵੈਜਯੰਤ, ਰੈਵਤ, ਅਰਬੁਦ, ਰਿਸ਼ਯਮੂਕ, ਗੋਮੰਥ, ਕ੍ਰਿਤਸ਼ੈਲ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਤਾਚਲ।
ਸ਼੍ਰੀਪਾਰ੍ਵਤਸ਼੍ ਚਕੋਰਸ਼੍ ਚ ਸ਼ਤਸ਼ੋ ऽਨ੍ਯੇ ਚ ਪਰ੍ਵਤਾਃ ਤੈਰ੍ ਵਿਮਿਸ਼੍ਰਾ ਜਨਪਦਾ ਮ੍ਲੇਚ੍ਛਾਦ੍ਯਾਸ਼੍ ਚੈਵ ਭਾਗਸ਼ਃ
ਸ਼੍ਰੀਪਹਾੜ, ਚਕੋਰਾ ਅਤੇ ਸੈਂਕੜੇ ਹੋਰ ਪਹਾੜ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਲੋਕ ਤੇ ਮਲੇਛ ਆਦਿ ਭਾਗ-ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਵਸਦੇ ਹਨ।
ਤੈਃ ਪੀਯਨ੍ਤੇ ਸਰਿਚ੍ਛ੍ਰੇष੍ਠਾਸ੍ ਤਾ ਬੁਧ੍ਯਧ੍ਵਂ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਾਃ ਗਙ੍ਗਾ ਸਰਸ੍ਵਤੀ ਸਿਨ੍ਧੁਸ਼੍ ਚਨ੍ਦ੍ਰਭਾਗਾ ਤਥਾਪਰਾ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਹਾੜਾਂ ਨਾਲੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦਰਿਆ ਵਹਿੰਦੇ ਹਨ — ਹੇ ਦੋ ਵਾਰ ਜੰਮੇ ਹੋਏ, ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣੋ: ਗੰਗਾ, ਸਰਸਵਤੀ, ਸਿੰਧੂ ਅਤੇ ਚੰਦਰਭਾਗਾ।
ਯਮੁਨਾ ਸ਼ਤਦ੍ਰੁਰ੍ ਵਿਪਾਸ਼ਾ ਵਿਤਸ੍ਤੈਰਾਵਤੀ ਕੁਹੂਃ ਗੋਮਤੀ ਧੂਤਪਾਪਾ ਚ ਬਾਹੁਦਾ ਚ ਦृषਦ੍ਵਤੀ
ਯਮੁਨਾ, ਸ਼ਤਦ੍ਰੂ, ਵਿਪਾਸ਼ਾ, ਵਿਤਸਤਾ, ਇਰਾਵਤੀ, ਕੁਹੂ, ਗੋਮਤੀ, ਧੂਤਪਾਪਾ, ਬਾਹੁਦਾ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਦਵਤੀ।
ਵਿਪਾਸ਼ਾ ਦੇਵਿਕਾ ਚਕ੍ਸ਼ੁਰ੍ ਨਿष੍ਠੀਵਾ ਗਣ੍ਡਕੀ ਤਥਾ ਕੌਸ਼ਿਕੀ ਚਾਪਗਾ ਚੈਵ ਹਿਮਵਤ੍ਪਾਦਨਿਃਸृਤਾਃ
ਵਿਪਾਸ਼ਾ, ਦੇਵਿਕਾ, ਚਕਸ਼ੁਰ, ਨਿਸ਼ਠੀਵਾ, ਗੰਡਕੀ, ਕੌਸ਼ਿਕੀ ਅਤੇ ਆਪਗਾ — ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਹਿਮਵਤ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲਦੀਆਂ ਹਨ।
ਦੇਵਸ੍ਮृਤਿਰ੍ ਦੇਵਵਤੀ ਵਾਤਘ੍ਨੀ ਸਿਨ੍ਧੁਰ੍ ਏਵ ਚ ਵੇਣ੍ਯਾ ਤੁ ਚਨ੍ਦਨਾ ਚੈਵ ਸਦਾਨੀਰਾ ਮਹੀ ਤਥਾ
ਦੇਵਸਮ੍ਰਿਤੀ, ਦੇਵਵਤੀ, ਵਾਤਘਨੀ, ਸਿੰਧੂ, ਵੇਣਿਆ, ਚੰਦਨਾ, ਸਦਾਨੀਰਾ ਅਤੇ ਮਹੀ ਵੀ।
ਚਰ੍ਮਣ੍ਵਤੀ ਵृषੀ ਚੈਵ ਵਿਦਿਸ਼ਾ ਵੇਦਵਤ੍ਯ੍ ਅਪਿ ਸਿਪ੍ਰਾ ਹ੍ਯ੍ ਅਵਨ੍ਤੀ ਚ ਤਥਾ ਪਾਰਿਯਾਤ੍ਰਾਨੁਗਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ
ਚਰਮਣਵਤੀ, ਵ੍ਰਸ਼ੀ, ਵਿਦਿਸ਼ਾ, ਵੇਦਵਤੀ, ਸਿਪਰਾ, ਅਵੰਤੀ ਅਤੇ ਪਾਰੀਆਂਤਰ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵਹਣ ਵਾਲੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਯਾਦ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸ਼ੋਣਾ ਮਹਾਨਦੀ ਚੈਵ ਨਰ੍ਮਦਾ ਸੁਰਥਾ ਕ੍ਰਿਯਾ ਮਨ੍ਦਾਕਿਨੀ ਦਸ਼ਾਰ੍ਣਾ ਚ ਚਿਤ੍ਰਕੂਟਾ ਤਥਾਪਰਾ
ਸ਼ੋਣਾ, ਮਹਾਨਦੀ, ਨਰਮਦਾ, ਸੁਰਥਾ, ਕ੍ਰਿਆ, ਮੰਦਾਕਿਨੀ, ਦਸ਼ਾਰਣਾ ਅਤੇ ਚਿਤ੍ਰਕੂਟਾ ਹੋਰ ਨਦੀਆਂ ਹਨ।
ਚਿਤ੍ਰੋਤ੍ਪਲਾ ਵੇਤ੍ਰਵਤੀ ਕਰਮੋਦਾ ਪਿਸ਼ਾਚਿਕਾ ਤਥਾਨ੍ਯਾਤਿਲਘੁਸ਼੍ਰੋਣੀ ਵਿਪਾਪ੍ਮਾ ਸ਼ੈਵਲਾ ਨਦੀ
ਚਿਤ੍ਰੋਤਪਲਾ, ਵੈਤ੍ਰਵਤੀ, ਕਰਮੋਦਾ, ਪਿਸ਼ਾਚਿਕਾ, ਅਨ੍ਯਾਤਿਲਘੁਸ਼੍ਰੋਣੀ, ਵਿਪਾਪਮਾ ਅਤੇ ਸ਼ੈਵਲਾ ਵੀ ਨਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸਧੇਰੁਜਾ ਸ਼ਕ੍ਤਿਮਤੀ ਸ਼ਕੁਨੀ ਤ੍ਰਿਦਿਵਾ ਕ੍ਰਮੁਃ ऋਕ੍ਸ਼ਪਾਦਪ੍ਰਸੂਤਾ ਵੈ ਤਥਾਨ੍ਯਾ ਵੇਗਵਾਹਿਨੀ
ਸਧੇਰੁਜਾ, ਸ਼ਕਤਿਮਤੀ, ਸ਼ਕੁਨੀ, ਤ੍ਰਿਦਿਵਾ, ਕਰਮੁਹ ਅਤੇ ਰਿਕਸ਼ਾ ਰੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਉਪਜੀਆਂ ਹੋਰ ਤੇਜ਼ ਵਹਣ ਵਾਲੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਵੀ ਹਨ।
ਸਿਪ੍ਰਾ ਪਯੋष੍ਣੀ ਨਿਰ੍ਵਿਨ੍ਧ੍ਯਾ ਤਾਪੀ ਚੈਵ ਸਰਿਦ੍ਵਰਾ ਵੇਣਾ ਵੈਤਰਣੀ ਚੈਵ ਸਿਨੀਵਾਲੀ ਕੁਮੁਦ੍ਵਤੀ
ਸਿਪਰਾ, ਪਯੋਸ਼ਣੀ, ਨਿਰਵਿੰਧਿਆ, ਤਾਪੀ, ਵੇਣਾ, ਵੈਤਰਣੀ, ਸਿਨੀਵਾਲੀ ਅਤੇ ਕੁਮੁਦਵਤੀ ਇਹ ਸਭ ਵਧੀਆ ਨਦੀਆਂ ਹਨ।
ਤੋਯਾ ਚੈਵ ਮਹਾਗੌਰੀ ਦੁਰ੍ਗਾ ਚਾਨ੍ਤਃਸ਼ਿਲਾ ਤਥਾ ਵਿਨ੍ਧ੍ਯਪਾਦਪ੍ਰਸੂਤਾਸ੍ ਤਾ ਨਦ੍ਯਃ ਪੁਣ੍ਯਜਲਾਃ ਸ਼ੁਭਾਃ
ਤੋਯਾ, ਮਹਾਗੌਰੀ, ਦੁਰਗਾ, ਅੰਤਹਸ਼ਿਲਾ ਅਤੇ ਵਿਂਧਿਆ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਉਪਜੀਆਂ ਨਦੀਆਂ, ਇਹ ਸਭ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਜਲ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ।
ਗੋਦਾਵਰੀ ਭੀਮਰਥੀ ਕृष੍ਣਵੇਣਾ ਤਥਾਪਗਾ ਤੁਙ੍ਗਭਦ੍ਰਾ ਸੁਪ੍ਰਯੋਗਾ ਤਥਾਨ੍ਯਾ ਪਾਪਨਾਸ਼ਿਨੀ
ਗੋਦਾਵਰੀ, ਭੀਮਰਥੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਵੇਣਾ, ਤੁੰਗਭਦਰਾ, ਸੁਪ੍ਰਯੋਗਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਨਦੀਆਂ, ਪਾਪਨਾਸਿਨੀ ਸਮੇਤ, ਯਾਦ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸਹ੍ਯਪਾਦਵਿਨਿष੍ਕ੍ਰਾਨ੍ਤਾ ਇਤ੍ਯ੍ ਏਤਾਃ ਸਰਿਤਾਂ ਵਰਾਃ ਕृਤਮਾਲਾ ਤਾਮ੍ਰਪਰ੍ਣੀ ਪੁष੍ਯਜਾ ਪ੍ਰਤ੍ਯਲਾਵਤੀ
ਸਹਿਆ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਨਦੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕ੍ਰਿਤਮਾਲਾ, ਤਾਮਰਪਰਨੀ, ਪੁਸ਼੍ਯਜਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤ੍ਯਲਾਵਤੀ, ਇਹ ਸਭ ਨਦੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਵਧੀਆ ਹਨ।
ਮਲਯਾਦ੍ਰਿਸਮੁਦ੍ਭੂਤਾਃ ਪੁਣ੍ਯਾਃ ਸ਼ੀਤਜਲਾਸ੍ ਤ੍ਵ੍ ਇਮਾਃ ਪਿਤृਸੋਮਰ੍षਿਕੁਲ੍ਯਾ ਚ ਵਞ੍ਜੁਲਾ ਤ੍ਰਿਦਿਵਾ ਚ ਯਾ
ਮਲਯਾਦ੍ਰਿ ਪਹਾੜਾਂ ਤੋਂ ਉਪਜੀਆਂ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਠੰਢੇ ਜਲ ਵਾਲੀਆਂ ਨਦੀਆਂ: ਪਿਤ੍ਰਸੋਮਰਸ਼ਿਕੁਲਿਆ, ਵੰਜੁਲਾ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਦਿਵਾ।
ਲਾਙ੍ਗੁਲਿਨੀ ਵਂਸ਼ਕਰਾ ਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰਪ੍ਰਭਵਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ ਸੁਵਿਕਾਲਾ ਕੁਮਾਰੀ ਚ ਮਨੂਗਾ ਮਨ੍ਦਗਾਮਿਨੀ
ਲਾਂਗੁਲਿਨੀ, ਵੰਸ਼ਕਰਾ, ਮਹਿੰਦ੍ਰ ਪਹਾੜਾਂ ਤੋਂ ਉਪਜੀਆਂ, ਸੁਵਿਕਾਲਾ, ਕੁਮਾਰੀ, ਮਨੂਗਾ ਅਤੇ ਮੰਦਗਾਮਿਨੀ ਯਾਦ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਕ੍ਸ਼ਯਾਪਲਾਸਿਨੀ ਚੈਵ ਸ਼ੁਕ੍ਤਿਮਤ੍ਪ੍ਰਭਵਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ ਸਰ੍ਵਾਃ ਪੁਣ੍ਯਾਃ ਸਰਸ੍ਵਤ੍ਯਃ ਸਰ੍ਵਾ ਗਙ੍ਗਾਃ ਸਮੁਦ੍ਰਗਾਃ
ਕਸ਼ਯਾਪਲਾਸਿਨੀ ਅਤੇ ਸ਼ੁਕਤਿਮਤ ਪਹਾੜਾਂ ਤੋਂ ਉਪਜੀਆਂ, ਇਹ ਸਭ ਪਵਿੱਤਰ ਸਰਸਵਤੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਭ ਗੰਗਾਵਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਵਹਦੀਆਂ ਹਨ।
ਵਿਸ਼੍ਵਸ੍ਯ ਮਾਤਰਃ ਸਰ੍ਵਾਃ ਸਰ੍ਵਾਃ ਪਾਪਹਰਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ ਅਨ੍ਯਾਃ ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਃ ਕ੍ਸ਼ੁਦ੍ਰਨਦ੍ਯੋ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਾਃ
ਇਹ ਸਭ ਸੰਸਾਰ ਦੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਹਨ, ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ; ਹੋਰ ਅਨੇਕਾਂ ਛੋਟੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਵੀ ਉੱਚੇ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।