ਚਤੁਰ੍ਗੁਣੋਤ੍ਤਰਂ ਚੋਰ੍ਧ੍ਵਂ ਜਨਲੋਕਾਤ੍ ਤਪਃ ਸ੍ਮृਤਮ੍ ਵੈਰਾਜਾ ਯਤ੍ਰ ਤੇ ਦੇਵਾਃ ਸ੍ਥਿਤਾ ਦੇਹਵਿਵਰ੍ਜਿਤਾਃ
ਜਨਲੋਕ ਤੋਂ ਚਾਰ ਗੁਣਾ ਉਚਾ ਤਪੋਲੋਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤੇ, ਜੋ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਨ, ਸਥਿਤ ਹਨ।
षਡ੍ਗੁਣੇਨ ਤਪੋਲੋਕਾਤ੍ ਸਤ੍ਯਲੋਕੋ ਵਿਰਾਜਤੇ ਅਪੁਨਰ੍ਮਾਰਕਂ ਯਤ੍ਰ ਸਿਦ੍ਧਾਦਿਮੁਨਿਸੇਵਿਤਮ੍
ਤਪੋਲੋਕ ਤੋਂ ਛੇ ਗੁਣਾ ਉਚਾ ਸਤ੍ਯਲੋਕ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਮੁੜ ਮੌਤ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ, ਤੇ ਜਿਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਸਿੱਧ ਤੇ ਉੱਤਮ ਰਿਸ਼ੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਪਾਦਗਮ੍ਯਂ ਤੁ ਯਤ੍ ਕਿਂਚਿਦ੍ ਵਸ੍ਤ੍ਵ੍ ਅਸ੍ਤਿ ਪृਥਿਵੀਮਯਮ੍ ਸ ਭੂਰ੍ਲੋਕਃ ਸਮਾਖ੍ਯਾਤੋ ਵਿਸ੍ਤਾਰੋ ऽਸ੍ਯ ਮਯੋਦਿਤਃ
ਜੋ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚ ਸਕੀਦੀ ਹੈ ਤੇ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਉਹ ਭੂਲੋਕ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਮੈਂ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਭੂਮਿਸੂਰ੍ਯਾਨ੍ਤਰਂ ਯਤ੍ ਤੁ ਸਿਦ੍ਧਾਦਿਮੁਨਿਸੇਵਿਤਮ੍ ਭੁਵਰ੍ਲੋਕਸ੍ ਤੁ ਸੋ ऽਪ੍ਯ੍ ਉਕ੍ਤੋ ਦ੍ਵਿਤੀਯੋ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮਾਃ
ਧਰਤੀ ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਜਿਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਸਿੱਧ ਤੇ ਉੱਤਮ ਰਿਸ਼ੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਭੁਵਰਲੋਕ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਹੇ ਉੱਤਮ ਰਿਸ਼ੀ, ਇਹ ਦੂਜਾ ਲੋਕ ਹੈ।
ਧ੍ਰੁਵਸੂਰ੍ਯਾਨ੍ਤਰਂ ਯਤ੍ ਤੁ ਨਿਯੁਤਾਨਿ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ ਸ੍ਵਰ੍ਲੋਕਃ ਸੋ ऽਪਿ ਕਥਿਤੋ ਲੋਕਸਂਸ੍ਥਾਨਚਿਨ੍ਤਕੈਃ
ਧ੍ਰੁਵ ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਚੌਦਾਂ ਲੱਖ ਯੋਜਨ ਦੀ ਦੂਰੀ, ਉਹ ਸਵਰਲੋਕ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਬਣਾਵਟ ਵਿਚਾਰਣ ਵਾਲੇ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।
ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਮ੍ ਏਤਤ੍ ਕृਤਕਂ ਵਿਪ੍ਰੈਸ਼੍ ਚ ਪਰਿਪਠ੍ਯਤੇ ਜਨਸ੍ ਤਪਸ੍ ਤਥਾ ਸਤ੍ਯਮ੍ ਇਤਿ ਚਾਕृਤਕਂ ਤ੍ਰਯਮ੍
ਇਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਇਆ ਹੋਇਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦ ਕਿ ਜਨਲੋਕ, ਤਪੋਲੋਕ ਤੇ ਸਤ੍ਯਲੋਕ ਅਬਨਾਇਆ ਹੋਇਆ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਕृਤਕਾਕृਤਕੋ ਮਧ੍ਯੇ ਮਹਰ੍ਲੋਕ ਇਤਿ ਸ੍ਮृਤਃ ਸ਼ੂਨ੍ਯੋ ਭਵਤਿ ਕਲ੍ਪਾਨ੍ਤੇ ਯੋ ऽਨ੍ਤਂ ਨ ਚ ਵਿਨਸ਼੍ਯਤਿ
ਕ੍ਰਿਤ ਤੇ ਅਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮਹਰਲੋਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਕਲਪ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਇਹ ਖਾਲੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਨਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਏਤੇ ਸਪ੍ਤ ਮਹਾਲੋਕਾ ਮਯਾ ਵਃ ਕਥਿਤਾ ਦ੍ਵਿਜਾਃ ਪਾਤਾਲਾਨਿ ਚ ਸਪ੍ਤੈਵ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡਸ੍ਯੈष ਵਿਸ੍ਤਰਃ
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਇਹ ਸੱਤ ਵੱਡੇ ਲੋਕ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤੇ, ਤੇ ਸੱਤ ਪਾਤਾਲ ਵੀ; ਇਹ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਹੈ।
ਏਤਦ੍ ਅਣ੍ਡਕਟਾਹੇਨ ਤਿਰ੍ਯਗ੍ ਊਰ੍ਧ੍ਵਮ੍ ਅਧਸ੍ ਤਥਾ ਕਪਿਤ੍ਥਸ੍ਯ ਯਥਾ ਬੀਜਂ ਸਰ੍ਵਤੋ ਵੈ ਸਮਾਵृਤਮ੍
ਇਹ ਸਾਰਾ ਉਪਰ, ਹੇਠਾਂ ਤੇ ਪਾਸੇ, ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਦੇ ਖੋਲ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਠੇ ਦਾ ਬੀਜ ਹਰ ਪਾਸੇ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਦਸ਼ੋਤ੍ਤਰੇਣ ਪਯਸਾ ਦ੍ਵਿਜਾਸ਼੍ ਚਾਣ੍ਡਂ ਚ ਤਦ੍ ਵृਤਮ੍ ਸ ਚਾਮ੍ਬੁਪਰਿਵਾਰੋ ऽਸੌ ਵਹ੍ਨਿਨਾ ਵੇष੍ਟਿਤੋ ਬਹਿਃ
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਅੰਡਾ ਦਸ ਇਕਾਈਆਂ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਉਹ ਪਾਣੀ ਦੀ ਪਰਤ ਬਾਹਰੋਂ ਅੱਗ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਵਹ੍ਨਿਸ੍ ਤੁ ਵਾਯੁਨਾ ਵਾਯੁਰ੍ ਵਿਪ੍ਰਾਸ੍ ਤੁ ਨਭਸਾਵृਤਃ ਆਕਾਸ਼ੋ ऽਪਿ ਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾ ਮਹਤਾ ਪਰਿਵੇष੍ਟਿਤਃ
ਅੱਗ ਨੂੰ ਹਵਾ ਘੇਰੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਹਵਾ ਨੂੰ ਆਕਾਸ਼ ਨੇ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਵੀ ਮਹੱਤ ਨੇ ਆਪਣੀ ਚੋਹ ਨਾਲ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਦਸ਼ੋਤ੍ਤਰਾਣ੍ਯ੍ ਅਸ਼ੇषਾਣਿ ਵਿਪ੍ਰਾਸ਼੍ ਚੈਤਾਨਿ ਸਪ੍ਤ ਵੈ ਮਹਾਨ੍ਤਂ ਚ ਸਮਾਵृਤ੍ਯ ਪ੍ਰਧਾਨਂ ਸਮਵਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਇਹ ਦਸ ਤੇ ਇੱਕ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੱਤ ਨੇ ਵੀ ਮਹੱਤ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ, ਮੁੱਢਲੇ ਮੂਲ ਪਦਾਰਥ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਅਨਨ੍ਤਸ੍ਯ ਨ ਤਸ੍ਯਾਨ੍ਤਃ ਸਂਖ੍ਯਾਨਂ ਚਾਪਿ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਤਦ੍ ਅਨਨ੍ਤਮ੍ ਅਸਂਖ੍ਯਾਤਂ ਪ੍ਰਮਾਣੇਨਾਪਿ ਵੈ ਯਤਃ
ਅਨੰਤ ਦਾ ਕੋਈ ਅੰਤ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ; ਉਹ ਅਨੰਤ ਹੈ, ਅਗਣਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਪੈਮਾਨੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ।
ਹੇਤੁਭੂਤਮ੍ ਅਸ਼ੇषਸ੍ਯ ਪ੍ਰਕृਤਿਃ ਸਾ ਪਰਾ ਦ੍ਵਿਜਾਃ ਅਣ੍ਡਾਨਾਂ ਤੁ ਸਹਸ੍ਰਾਣਾਂ ਸਹਸ੍ਰਾਣ੍ਯ੍ ਅਯੁਤਾਨਿ ਚ
ਉਹ ਉੱਚੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ, ਹੇ ਦੁਜਾਤੀਓ, ਸਭ ਕੁਝ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ; ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ, ਤੇ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਅੰਡ ਹਨ।
ਈਦृਸ਼ਾਨਾਂ ਤਥਾ ਤਤ੍ਰ ਕੋਟਿਕੋਟਿਸ਼ਤਾਨਿ ਚ ਦਾਰੁਣ੍ਯ੍ ਅਗ੍ਨਿਰ੍ ਯਥਾ ਤੈਲਂ ਤਿਲੇ ਤਦ੍ਵਤ੍ ਪੁਮਾਨ੍ ਇਹ
ਉਥੇ ਐਸੇ ਅੰਡਾਂ ਦੀਆਂ ਕਰੋੜਾਂ ਕਰੋੜਾਂ ਗਿਣਤੀਆਂ ਹਨ; ਜਿਵੇਂ ਤਿਲ ਵਿੱਚ ਤੇਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਤੀਖੀ ਅੱਗ ਵੱਸਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਆਤਮਾ ਇੱਥੇ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਧਾਨੇ ऽਵਸ੍ਥਿਤੋ ਵ੍ਯਾਪੀ ਚੇਤਨਾਤ੍ਮਨਿਵੇਦਨਃ ਪ੍ਰਧਾਨਂ ਚ ਪੁਮਾਂਸ਼੍ ਚੈਵ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨੁਭੂਤਯਾ
ਮੂਲ ਪਦਾਰਥ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਕੇ, ਸਭ ਵਿਆਪਕ, ਚੇਤਨ ਅਤੇ ਸੂਝ ਵਾਲਾ, ਮੂਲ ਪਦਾਰਥ ਅਤੇ ਆਤਮਾ ਦੋਵੇਂ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਵਿष੍ਣੁਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾ ਧृਤੌ ਸਂਸ਼੍ਰਯਧਰ੍ਮਿਣੌ ਤਯੋਃ ਸੈਵ ਪृਥਗ੍ਭਾਵੇ ਕਾਰਣਂ ਸਂਸ਼੍ਰਯਸ੍ਯ ਚ
ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਦੋਵੇਂ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਆਧਾਰ ਦਾ ਸੁਭਾਵ ਰੱਖਦੇ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੱਖਰੀਤਾ ਹੀ ਆਧਾਰਤਾ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ।
ਕ੍ਸ਼ੋਭਕਾਰਣਭੂਤਾ ਚ ਸਰ੍ਗਕਾਲੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਾਃ ਯਥਾ ਸ਼ੈਤ੍ਯਂ ਜਲੇ ਵਾਤੋ ਬਿਭਰ੍ਤਿ ਕਣਿਕਾਗਤਮ੍
ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਹੇ ਉੱਤਮ ਦੁਜਾਤੀਓ, ਜੋ ਉਲਝਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਉਹ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਜਲ ਵਿੱਚ ਠੰਡਕ ਇਕ ਬੂੰਦ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੱਸਦੀ ਹੈ।
ਜਗਚ੍ ਛਕ੍ਤਿਸ੍ ਤਥਾ ਵਿष੍ਣੋਃ ਪ੍ਰਧਾਨਪੁਰੁषਾਤ੍ਮਕਮ੍ ਯਥਾ ਚ ਪਾਦਪੋ ਮੂਲਸ੍ਕਨ੍ਧਸ਼ਾਖਾਦਿਸਂਯੁਤਃ
ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ, ਜੋ ਮੂਲ ਪਦਾਰਥ ਅਤੇ ਆਤਮਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਇਕ ਦਰਖ਼ਤ ਆਪਣੀ ਜੜ੍ਹ, ਤਣੀ, ਡਾਲੀਆਂ ਆਦਿ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਆਦ੍ਯਬੀਜਾਤ੍ ਪ੍ਰਭਵਤਿ ਬੀਜਾਨ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਯਾਨਿ ਵੈ ਤਤਃ ਪ੍ਰਭਵਨ੍ਤਿ ਤਤਸ੍ ਤੇਭ੍ਯੋ ਭਵਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਯੇ ਪਰੇ ਦ੍ਰੁਮਾਃ
ਮੂਲ ਬੀਜ ਤੋਂ ਹੋਰ ਬੀਜ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਹੋਰ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਹੋਰ ਦਰਖ਼ਤ ਬਣਦੇ ਹਨ।
ਤੇ ऽਪਿ ਤਲ੍ਲਕ੍ਸ਼ਣਦ੍ਰਵ੍ਯਕਾਰਣਾਨੁਗਤਾ ਦ੍ਵਿਜਾਃ ਏਵਮ੍ ਅਵ੍ਯਾਕृਤਾਤ੍ ਪੂਰ੍ਵਂ ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਮਹਦਾਦਯਃ
ਉਹ ਵੀ, ਹੇ ਦੁਜਾਤੀਓ, ਉਸ ਮੂਲ ਦੇ ਲਕਸ਼ਣ, ਪਦਾਰਥ ਅਤੇ ਕਾਰਨ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਵਿਆਕ੍ਰਿਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਹੱਤ ਆਦਿ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਵਿਸ਼ੇषਾਨ੍ਤਾਸ੍ ਤਤਸ੍ ਤੇਭ੍ਯਃ ਸਂਭਵਨ੍ਤਿ ਸੁਰਾਦਯਃ ਤੇਭ੍ਯਸ਼੍ ਚ ਪੁਤ੍ਰਾਸ੍ ਤੇषਾਂ ਤੁ ਪੁਤ੍ਰਾਣਾਂ ਪਰਮੇ ਸੁਤਾਃ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਹੋਰ ਵੱਖਰੇ ਲਕਸ਼ਣ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਦੇਵਤਾ ਆਦਿ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਅਤੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਸੁਤ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਬੀਜਾਦ੍ ਵृਕ੍ਸ਼ਪ੍ਰਰੋਹੇਣ ਯਥਾ ਨਾਪਚਯਸ੍ ਤਰੋਃ ਭੂਤਾਨਾਂ ਭੂਤਸਰ੍ਗੇਣ ਨੈਵਾਸ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਪਚਯਸ੍ ਤਥਾ
ਜਿਵੇਂ ਬੀਜ ਤੋਂ ਦਰਖ਼ਤ ਉੱਗਣ ਤੇ ਦਰਖ਼ਤ ਦੀ ਘਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੋਈ ਘਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਸਂਨਿਧਾਨਾਦ੍ ਯਥਾਕਾਸ਼ਕਾਲਾਦ੍ਯਾਃ ਕਾਰਣਂ ਤਰੋਃ ਤਥੈਵਾਪਰਿਣਾਮੇਨ ਵਿਸ਼੍ਵਸ੍ਯ ਭਗਵਾਨ੍ ਹਰਿਃ
ਜਿਵੇਂ ਆਕਾਸ਼, ਸਮਾਂ ਆਦਿ ਦਰਖ਼ਤ ਲਈ ਨੇੜਤਾ ਨਾਲ ਕਾਰਨ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਪਰਿਵਰਤਨ ਰਾਹੀਂ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਭਗਵਾਨ ਹਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਵ੍ਰੀਹਿਬੀਜੇ ਯਥਾ ਮੂਲਂ ਨਾਲਂ ਪਤ੍ਤ੍ਰਾਙ੍ਕੁਰੌ ਤਥਾ ਕਾਣ੍ਡਕੋषਾਸ੍ ਤਥਾ ਪੁष੍ਪਂ ਕ੍ਸ਼ੀਰਂ ਤਦ੍ਵਚ੍ ਚ ਤਣ੍ਡੁਲਃ
ਜਿਵੇਂ ਚਾਵਲ ਦੇ ਬੀਜ ਤੋਂ ਜੜ੍ਹ, ਤਣੀ, ਪੱਤੇ, ਅੰਕੁਰ, ਕਾਂਡ, ਕੋਸ਼, ਫੁੱਲ, ਦੂਧ ਅਤੇ ਚਾਵਲ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਤੁषਾਃ ਕਣਾਸ਼੍ ਚ ਸਨ੍ਤੋ ਵੈ ਯਾਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਆਵਿਰ੍ਭਾਵਮ੍ ਆਤ੍ਮਨਃ ਪ੍ਰਰੋਹਹੇਤੁਸਾਮਗ੍ਰ੍ਯਮ੍ ਆਸਾਦ੍ਯ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮਾਃ
ਭੁਸੀ ਅਤੇ ਦਾਣੇ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਉੱਗਣ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸਾਧਨ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤਥਾ ਕਰ੍ਮਸ੍ਵ੍ ਅਨੇਕੇषੁ ਦੇਵਾਦ੍ਯਾਸ੍ ਤਨਵਃ ਸ੍ਥਿਤਾਃ ਵਿष੍ਣੁਸ਼ਕ੍ਤਿਂ ਸਮਾਸਾਦ੍ਯ ਪ੍ਰਰੋਹਮ੍ ਉਪਯਾਨ੍ਤਿ ਵੈ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਈ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ, ਦੇਵਤਾ ਆਦਿ ਦੇ ਸਰੀਰ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਉੱਗਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸ ਚ ਵਿष੍ਣੁਃ ਪਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਯਤਃ ਸਰ੍ਵਮ੍ ਇਦਂ ਜਗਤ੍ ਜਗਚ੍ ਚ ਯੋ ਯਤ੍ਰ ਚੇਦਂ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਵਿਲਯਮ੍ ਏष੍ਯਤਿ
ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਹੀ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਇਹ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।
ਤਦ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਪਰਮਂ ਧਾਮ ਸਦਸਤ੍ ਪਰਮਂ ਪਦਮ੍ ਯਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਮ੍ ਅਭੇਦੇਨ ਜਗਦ੍ ਏਤਚ੍ ਚਰਾਚਰਮ੍
ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਠਿਕਾਣਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਤ ਤੇ ਅਸਤ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਇਕਸਾਰਤਾ ਨਾਲ ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ—ਚਲਦਾ ਤੇ ਅਚਲ—ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਸ ਏਵ ਮੂਲਪ੍ਰਕृਤਿਰ੍ ਵ੍ਯਕ੍ਤਰੂਪੀ ਜਗਚ੍ ਚ ਸਃ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨ੍ ਏਵ ਲਯਂ ਸਰ੍ਵਂ ਯਾਤਿ ਤਤ੍ਰ ਚ ਤਿष੍ਠਤਿ
ਉਹੀ ਮੂਲ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਹੈ, ਉਹੀ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਹੀ ਜਗਤ ਹੈ। ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਉਸ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਹੀ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।