ਯਾਵਤ੍ਪ੍ਰਮਾਣਾ ਪृਥਿਵੀ ਵਿਸ੍ਤਾਰਪਰਿਮਣ੍ਡਲਾ ਨਭਸ੍ ਤਾਵਤ੍ਪ੍ਰਮਾਣਂ ਹਿ ਵਿਸ੍ਤਾਰਪਰਿਮਣ੍ਡਲਮ੍
ਧਰਤੀ ਦਾ ਜਿੰਨਾ ਵਿਸਤਾਰ ਤੇ ਘੇਰਾ ਹੈ, ਉਤਨਾ ਹੀ ਵਿਸਤਾਰ ਤੇ ਘੇਰਾ ਅਸਮਾਨ ਦਾ ਵੀ ਹੈ।
ਭੂਮੇਰ੍ ਯੋਜਨਲਕ੍ਸ਼ੇ ਤੁ ਸੌਰਂ ਵਿਪ੍ਰਾਸ੍ ਤੁ ਮਣ੍ਡਲਮ੍ ਲਕ੍ਸ਼ੇ ਦਿਵਾਕਰਾਚ੍ ਚਾਪਿ ਮਣ੍ਡਲਂ ਸ਼ਸ਼ਿਨਃ ਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਸੂਰਜ ਦਾ ਮੰਡਲ ਇੱਕ ਲੱਖ ਯੋਜਨ ਦੂਰ ਹੈ, ਤੇ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਚੰਦ ਦਾ ਮੰਡਲ ਵੀ ਉਤਨੀ ਹੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਹੈ।
ਪੂਰ੍ਣੇ ਸ਼ਤਸਹਸ੍ਰੇ ਤੁ ਯੋਜਨਾਨਾਂ ਨਿਸ਼ਾਕਰਾਤ੍ ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਮਣ੍ਡਲਂ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਮ੍ ਉਪਰਿष੍ਟਾਤ੍ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤੇ
ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਤੋਂ ਸੌ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਉਪਰ, ਸਾਰੇ ਤਾਰੇ ਦੀ ਮੰਡਲ ਚਮਕਦੀ ਹੋਈ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਦ੍ਵਿਲਕ੍ਸ਼ੇ ਚੋਤ੍ਤਰੇ ਵਿਪ੍ਰਾ ਬੁਧੋ ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਮਣ੍ਡਲਾਤ੍ ਤਾਵਤ੍ਪ੍ਰਮਾਣਭਾਗੇ ਤੁ ਬੁਧਸ੍ਯਾਪ੍ਯ੍ ਉਸ਼ਨਾ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਹੇ ਵਿਦਵਾਨੋ, ਤਾਰੇ ਦੀ ਮੰਡਲ ਤੋਂ ਦੋ ਲੱਖ ਯੋਜਨ ਉਪਰ, ਉਤਨੀ ਹੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਬੁਧ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਤੇ ਬੁਧ ਤੋਂ ਉਪਰ ਸ਼ੁਕਰ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।
ਅਙ੍ਗਾਰਕੋ ऽਪਿ ਸ਼ੁਕ੍ਰਸ੍ਯ ਤਤ੍ਪ੍ਰਮਾਣੇ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਃ ਲਕ੍ਸ਼ਦ੍ਵਯੇਨ ਭੌਮਸ੍ਯ ਸ੍ਥਿਤੋ ਦੇਵਪੁਰੋਹਿਤਃ
ਸ਼ੁਕਰ ਤੋਂ ਉਪਰ, ਉਤਨੀ ਹੀ ਦੂਰੀ 'ਤੇ ਮੰਗਲ ਸਥਿਤ ਹੈ; ਮੰਗਲ ਤੋਂ ਦੋ ਲੱਖ ਯੋਜਨ ਉਪਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਪੁਰੋਹਿਤ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।
ਸੌਰਿਰ੍ ਬृਹਸ੍ਪਤੇਰ੍ ਊਰ੍ਧ੍ਵਂ ਦ੍ਵਿਲਕ੍ਸ਼ੇ ਸਮਵਸ੍ਥਿਤਃ ਸਪ੍ਤਰ੍षਿਮਣ੍ਡਲਂ ਤਸ੍ਮਾਲ੍ ਲਕ੍ਸ਼ਮ੍ ਏਕਂ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਾਃ
ਬ੍ਰਹਸਪਤਿ ਤੋਂ ਦੋ ਲੱਖ ਯੋਜਨ ਉਪਰ ਸ਼ਨੀ ਸਥਿਤ ਹੈ; ਹੇ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਉਸ ਤੋਂ ਇੱਕ ਲੱਖ ਯੋਜਨ ਉਪਰ ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਮੰਡਲ ਹੈ।
ऋषਿਭ੍ਯਸ੍ ਤੁ ਸਹਸ੍ਰਾਣਾਂ ਸ਼ਤਾਦ੍ ਊਰ੍ਧ੍ਵਂ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਃ ਮੇਢੀਭੂਤਃ ਸਮਸ੍ਤਸ੍ਯ ਜ੍ਯੋਤਿਸ਼੍ ਚਕ੍ਰਸ੍ਯ ਵੈ ਧ੍ਰੁਵਃ
ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੋਂ ਇੱਕ ਸੌ ਹਜ਼ਾਰ ਗੁਣਾ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਉਪਰ ਧ੍ਰੁਵ ਸਥਿਰ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੋਤਿਸ਼ ਚੱਕਰ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਹੈ।
ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਮ੍ ਏਤਤ੍ ਕਥਿਤਂ ਸਂਕ੍ਸ਼ੇਪੇਣ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਾਃ ਇਜ੍ਯਾਫਲਸ੍ਯ ਭੂਰ੍ ਏषਾ ਇਜ੍ਯਾ ਚਾਤ੍ਰ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਾ
ਹੇ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਇਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸ ਦਿੱਤੇ; ਇਹ ਧਰਤੀ ਯਜਨ ਦਾ ਫਲ ਹੈ, ਤੇ ਯਜਨ ਇਥੇ ਹੀ ਸਥਾਪਤ ਹੈ।
ਧ੍ਰੁਵਾਦ੍ ਊਰ੍ਧ੍ਵਂ ਮਹਰ੍ਲੋਕੋ ਯਤ੍ਰ ਤੇ ਕਲ੍ਪਵਾਸਿਨਃ ਏਕਯੋਜਨਕੋਟੀ ਤੁ ਮਹਰ੍ਲੋਕੋ ਵਿਧੀਯਤੇ
ਧ੍ਰੁਵ ਤੋਂ ਉਪਰ ਮਹਰਲੋਕ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਕਲਪ ਭਰ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ; ਮਹਰਲੋਕ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਦਸ ਮਿਲੀਅਨ ਯੋਜਨ ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਦ੍ਵੇ ਕੋਟ੍ਯੌ ਤੁ ਜਨੋ ਲੋਕੋ ਯਤ੍ਰ ਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਸੁਤਾਃ ਸਨਨ੍ਦਨਾਦ੍ਯਾਃ ਕਥਿਤਾ ਵਿਪ੍ਰਾਸ਼੍ ਚਾਮਲਚੇਤਸਃ
ਉਸ ਤੋਂ ਦੋ ਮਿਲੀਅਨ ਯੋਜਨ ਉਪਰ ਜਨਲੋਕ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸਨੰਦਨ ਆਦਿ, ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਮਨ ਵਾਲੇ ਵਿਦਵਾਨ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਚਤੁਰ੍ਗੁਣੋਤ੍ਤਰਂ ਚੋਰ੍ਧ੍ਵਂ ਜਨਲੋਕਾਤ੍ ਤਪਃ ਸ੍ਮृਤਮ੍ ਵੈਰਾਜਾ ਯਤ੍ਰ ਤੇ ਦੇਵਾਃ ਸ੍ਥਿਤਾ ਦੇਹਵਿਵਰ੍ਜਿਤਾਃ
ਜਨਲੋਕ ਤੋਂ ਚਾਰ ਗੁਣਾ ਉਚਾ ਤਪੋਲੋਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤੇ, ਜੋ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਨ, ਸਥਿਤ ਹਨ।
षਡ੍ਗੁਣੇਨ ਤਪੋਲੋਕਾਤ੍ ਸਤ੍ਯਲੋਕੋ ਵਿਰਾਜਤੇ ਅਪੁਨਰ੍ਮਾਰਕਂ ਯਤ੍ਰ ਸਿਦ੍ਧਾਦਿਮੁਨਿਸੇਵਿਤਮ੍
ਤਪੋਲੋਕ ਤੋਂ ਛੇ ਗੁਣਾ ਉਚਾ ਸਤ੍ਯਲੋਕ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਮੁੜ ਮੌਤ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ, ਤੇ ਜਿਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਸਿੱਧ ਤੇ ਉੱਤਮ ਰਿਸ਼ੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਪਾਦਗਮ੍ਯਂ ਤੁ ਯਤ੍ ਕਿਂਚਿਦ੍ ਵਸ੍ਤ੍ਵ੍ ਅਸ੍ਤਿ ਪृਥਿਵੀਮਯਮ੍ ਸ ਭੂਰ੍ਲੋਕਃ ਸਮਾਖ੍ਯਾਤੋ ਵਿਸ੍ਤਾਰੋ ऽਸ੍ਯ ਮਯੋਦਿਤਃ
ਜੋ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚ ਸਕੀਦੀ ਹੈ ਤੇ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਉਹ ਭੂਲੋਕ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਮੈਂ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਭੂਮਿਸੂਰ੍ਯਾਨ੍ਤਰਂ ਯਤ੍ ਤੁ ਸਿਦ੍ਧਾਦਿਮੁਨਿਸੇਵਿਤਮ੍ ਭੁਵਰ੍ਲੋਕਸ੍ ਤੁ ਸੋ ऽਪ੍ਯ੍ ਉਕ੍ਤੋ ਦ੍ਵਿਤੀਯੋ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮਾਃ
ਧਰਤੀ ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਜਿਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਸਿੱਧ ਤੇ ਉੱਤਮ ਰਿਸ਼ੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਭੁਵਰਲੋਕ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਹੇ ਉੱਤਮ ਰਿਸ਼ੀ, ਇਹ ਦੂਜਾ ਲੋਕ ਹੈ।
ਧ੍ਰੁਵਸੂਰ੍ਯਾਨ੍ਤਰਂ ਯਤ੍ ਤੁ ਨਿਯੁਤਾਨਿ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ ਸ੍ਵਰ੍ਲੋਕਃ ਸੋ ऽਪਿ ਕਥਿਤੋ ਲੋਕਸਂਸ੍ਥਾਨਚਿਨ੍ਤਕੈਃ
ਧ੍ਰੁਵ ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਚੌਦਾਂ ਲੱਖ ਯੋਜਨ ਦੀ ਦੂਰੀ, ਉਹ ਸਵਰਲੋਕ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਬਣਾਵਟ ਵਿਚਾਰਣ ਵਾਲੇ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।
ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਮ੍ ਏਤਤ੍ ਕृਤਕਂ ਵਿਪ੍ਰੈਸ਼੍ ਚ ਪਰਿਪਠ੍ਯਤੇ ਜਨਸ੍ ਤਪਸ੍ ਤਥਾ ਸਤ੍ਯਮ੍ ਇਤਿ ਚਾਕृਤਕਂ ਤ੍ਰਯਮ੍
ਇਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਇਆ ਹੋਇਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦ ਕਿ ਜਨਲੋਕ, ਤਪੋਲੋਕ ਤੇ ਸਤ੍ਯਲੋਕ ਅਬਨਾਇਆ ਹੋਇਆ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਕृਤਕਾਕृਤਕੋ ਮਧ੍ਯੇ ਮਹਰ੍ਲੋਕ ਇਤਿ ਸ੍ਮृਤਃ ਸ਼ੂਨ੍ਯੋ ਭਵਤਿ ਕਲ੍ਪਾਨ੍ਤੇ ਯੋ ऽਨ੍ਤਂ ਨ ਚ ਵਿਨਸ਼੍ਯਤਿ
ਕ੍ਰਿਤ ਤੇ ਅਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮਹਰਲੋਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਕਲਪ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਇਹ ਖਾਲੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਨਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਏਤੇ ਸਪ੍ਤ ਮਹਾਲੋਕਾ ਮਯਾ ਵਃ ਕਥਿਤਾ ਦ੍ਵਿਜਾਃ ਪਾਤਾਲਾਨਿ ਚ ਸਪ੍ਤੈਵ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡਸ੍ਯੈष ਵਿਸ੍ਤਰਃ
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਇਹ ਸੱਤ ਵੱਡੇ ਲੋਕ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤੇ, ਤੇ ਸੱਤ ਪਾਤਾਲ ਵੀ; ਇਹ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਹੈ।
ਏਤਦ੍ ਅਣ੍ਡਕਟਾਹੇਨ ਤਿਰ੍ਯਗ੍ ਊਰ੍ਧ੍ਵਮ੍ ਅਧਸ੍ ਤਥਾ ਕਪਿਤ੍ਥਸ੍ਯ ਯਥਾ ਬੀਜਂ ਸਰ੍ਵਤੋ ਵੈ ਸਮਾਵृਤਮ੍
ਇਹ ਸਾਰਾ ਉਪਰ, ਹੇਠਾਂ ਤੇ ਪਾਸੇ, ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਦੇ ਖੋਲ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਠੇ ਦਾ ਬੀਜ ਹਰ ਪਾਸੇ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਦਸ਼ੋਤ੍ਤਰੇਣ ਪਯਸਾ ਦ੍ਵਿਜਾਸ਼੍ ਚਾਣ੍ਡਂ ਚ ਤਦ੍ ਵृਤਮ੍ ਸ ਚਾਮ੍ਬੁਪਰਿਵਾਰੋ ऽਸੌ ਵਹ੍ਨਿਨਾ ਵੇष੍ਟਿਤੋ ਬਹਿਃ
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਅੰਡਾ ਦਸ ਇਕਾਈਆਂ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਉਹ ਪਾਣੀ ਦੀ ਪਰਤ ਬਾਹਰੋਂ ਅੱਗ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਵਹ੍ਨਿਸ੍ ਤੁ ਵਾਯੁਨਾ ਵਾਯੁਰ੍ ਵਿਪ੍ਰਾਸ੍ ਤੁ ਨਭਸਾਵृਤਃ ਆਕਾਸ਼ੋ ऽਪਿ ਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾ ਮਹਤਾ ਪਰਿਵੇष੍ਟਿਤਃ
ਅੱਗ ਨੂੰ ਹਵਾ ਘੇਰੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਹਵਾ ਨੂੰ ਆਕਾਸ਼ ਨੇ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਵੀ ਮਹੱਤ ਨੇ ਆਪਣੀ ਚੋਹ ਨਾਲ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਦਸ਼ੋਤ੍ਤਰਾਣ੍ਯ੍ ਅਸ਼ੇषਾਣਿ ਵਿਪ੍ਰਾਸ਼੍ ਚੈਤਾਨਿ ਸਪ੍ਤ ਵੈ ਮਹਾਨ੍ਤਂ ਚ ਸਮਾਵृਤ੍ਯ ਪ੍ਰਧਾਨਂ ਸਮਵਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਇਹ ਦਸ ਤੇ ਇੱਕ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੱਤ ਨੇ ਵੀ ਮਹੱਤ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ, ਮੁੱਢਲੇ ਮੂਲ ਪਦਾਰਥ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਅਨਨ੍ਤਸ੍ਯ ਨ ਤਸ੍ਯਾਨ੍ਤਃ ਸਂਖ੍ਯਾਨਂ ਚਾਪਿ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਤਦ੍ ਅਨਨ੍ਤਮ੍ ਅਸਂਖ੍ਯਾਤਂ ਪ੍ਰਮਾਣੇਨਾਪਿ ਵੈ ਯਤਃ
ਅਨੰਤ ਦਾ ਕੋਈ ਅੰਤ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ; ਉਹ ਅਨੰਤ ਹੈ, ਅਗਣਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਪੈਮਾਨੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ।
ਹੇਤੁਭੂਤਮ੍ ਅਸ਼ੇषਸ੍ਯ ਪ੍ਰਕृਤਿਃ ਸਾ ਪਰਾ ਦ੍ਵਿਜਾਃ ਅਣ੍ਡਾਨਾਂ ਤੁ ਸਹਸ੍ਰਾਣਾਂ ਸਹਸ੍ਰਾਣ੍ਯ੍ ਅਯੁਤਾਨਿ ਚ
ਉਹ ਉੱਚੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ, ਹੇ ਦੁਜਾਤੀਓ, ਸਭ ਕੁਝ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ; ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ, ਤੇ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਅੰਡ ਹਨ।
ਈਦृਸ਼ਾਨਾਂ ਤਥਾ ਤਤ੍ਰ ਕੋਟਿਕੋਟਿਸ਼ਤਾਨਿ ਚ ਦਾਰੁਣ੍ਯ੍ ਅਗ੍ਨਿਰ੍ ਯਥਾ ਤੈਲਂ ਤਿਲੇ ਤਦ੍ਵਤ੍ ਪੁਮਾਨ੍ ਇਹ
ਉਥੇ ਐਸੇ ਅੰਡਾਂ ਦੀਆਂ ਕਰੋੜਾਂ ਕਰੋੜਾਂ ਗਿਣਤੀਆਂ ਹਨ; ਜਿਵੇਂ ਤਿਲ ਵਿੱਚ ਤੇਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਤੀਖੀ ਅੱਗ ਵੱਸਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਆਤਮਾ ਇੱਥੇ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਧਾਨੇ ऽਵਸ੍ਥਿਤੋ ਵ੍ਯਾਪੀ ਚੇਤਨਾਤ੍ਮਨਿਵੇਦਨਃ ਪ੍ਰਧਾਨਂ ਚ ਪੁਮਾਂਸ਼੍ ਚੈਵ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨੁਭੂਤਯਾ
ਮੂਲ ਪਦਾਰਥ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਕੇ, ਸਭ ਵਿਆਪਕ, ਚੇਤਨ ਅਤੇ ਸੂਝ ਵਾਲਾ, ਮੂਲ ਪਦਾਰਥ ਅਤੇ ਆਤਮਾ ਦੋਵੇਂ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਵਿष੍ਣੁਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾ ਧृਤੌ ਸਂਸ਼੍ਰਯਧਰ੍ਮਿਣੌ ਤਯੋਃ ਸੈਵ ਪृਥਗ੍ਭਾਵੇ ਕਾਰਣਂ ਸਂਸ਼੍ਰਯਸ੍ਯ ਚ
ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਦੋਵੇਂ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਆਧਾਰ ਦਾ ਸੁਭਾਵ ਰੱਖਦੇ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੱਖਰੀਤਾ ਹੀ ਆਧਾਰਤਾ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ।
ਕ੍ਸ਼ੋਭਕਾਰਣਭੂਤਾ ਚ ਸਰ੍ਗਕਾਲੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਾਃ ਯਥਾ ਸ਼ੈਤ੍ਯਂ ਜਲੇ ਵਾਤੋ ਬਿਭਰ੍ਤਿ ਕਣਿਕਾਗਤਮ੍
ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਹੇ ਉੱਤਮ ਦੁਜਾਤੀਓ, ਜੋ ਉਲਝਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਉਹ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਜਲ ਵਿੱਚ ਠੰਡਕ ਇਕ ਬੂੰਦ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੱਸਦੀ ਹੈ।
ਜਗਚ੍ ਛਕ੍ਤਿਸ੍ ਤਥਾ ਵਿष੍ਣੋਃ ਪ੍ਰਧਾਨਪੁਰੁषਾਤ੍ਮਕਮ੍ ਯਥਾ ਚ ਪਾਦਪੋ ਮੂਲਸ੍ਕਨ੍ਧਸ਼ਾਖਾਦਿਸਂਯੁਤਃ
ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ, ਜੋ ਮੂਲ ਪਦਾਰਥ ਅਤੇ ਆਤਮਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਇਕ ਦਰਖ਼ਤ ਆਪਣੀ ਜੜ੍ਹ, ਤਣੀ, ਡਾਲੀਆਂ ਆਦਿ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਆਦ੍ਯਬੀਜਾਤ੍ ਪ੍ਰਭਵਤਿ ਬੀਜਾਨ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਯਾਨਿ ਵੈ ਤਤਃ ਪ੍ਰਭਵਨ੍ਤਿ ਤਤਸ੍ ਤੇਭ੍ਯੋ ਭਵਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਯੇ ਪਰੇ ਦ੍ਰੁਮਾਃ
ਮੂਲ ਬੀਜ ਤੋਂ ਹੋਰ ਬੀਜ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਹੋਰ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਹੋਰ ਦਰਖ਼ਤ ਬਣਦੇ ਹਨ।