ਵਿਸ੍ਤਾਰ ਏष ਕਥਿਤਃ ਪृਥਿਵ੍ਯਾ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮਾਃ ਸਪ੍ਤਤਿਸ੍ ਤੁ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਤਦੁਚ੍ਛ੍ਰਾਯੋ ऽਪਿ ਕਥ੍ਯਤੇ
ਧਰਤੀ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ; ਹੁਣ ਉਸ ਦੀ ਉਚਾਈ, ਜੋ ਸੱਤ ਹਜ਼ਾਰ ਹੈ, ਵੀ ਦੱਸਦੇ ਹਾਂ।
ਦਸ਼ਸਾਹਸ੍ਰਮ੍ ਏਕੈਕਂ ਪਾਤਾਲਂ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮਾਃ ਅਤਲਂ ਵਿਤਲਂ ਚੈਵ ਨਿਤਲਂ ਸੁਤਲਂ ਤਥਾ
ਹਰੇਕ ਪਾਤਾਲ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਦੀ ਮਾਪ ਵਿੱਚ ਹੈ: ਅਤਲ, ਵਿਤਲ, ਨਿਤਲ, ਸੁਤਲ ਵੀ।
ਤਲਾਤਲਂ ਰਸਾਤਲਂ ਪਾਤਾਲਂ ਚਾਪਿ ਸਪ੍ਤਮਮ੍ ਕृष੍ਣਾ ਸ਼ੁਕ੍ਲਾਰੁਣਾ ਪੀਤਾ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾ ਸ਼ੈਲਕਾਞ੍ਚਨੀ
ਤਲਾਤਲ, ਰਸਾਤਲ, ਤੇ ਸੱਤਵਾਂ ਪਾਤਾਲ; ਉਥੇ ਮਿੱਟੀ ਕਾਲੀ, ਚਿੱਟੀ, ਲਾਲ, ਪੀਲੀ, ਕਣਕ, ਪੱਥਰੀ ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਹੈ।
ਭੂਮਯੋ ਯਤ੍ਰ ਵਿਪ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰਾ ਵਰਪ੍ਰਾਸਾਦਸ਼ੋਭਿਤਾਃ ਤੇषੁ ਦਾਨਵਦੈਤੇਯਜਾਤਯਃ ਸ਼ਤਸ਼ਃ ਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਉਥੇ, ਹੇ ਉੱਚ ਕੋਟਿ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਧਰਤੀਆਂ ਸੁੰਦਰ ਮਹਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਦਾਨਵ ਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਜਾਤੀਆਂ ਵੱਸਦੀਆਂ ਹਨ।
ਨਾਗਾਨਾਂ ਚ ਮਹਾਙ੍ਗਾਨਾਂ ਜ੍ਞਾਤਯਸ਼੍ ਚ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਾਃ ਸ੍ਵਰ੍ਲੋਕਾਦ੍ ਅਪਿ ਰਮ੍ਯਾਣਿ ਪਾਤਾਲਾਨੀਤਿ ਨਾਰਦਃ
ਤੇ ਮਹਾਂ-ਸਰੀਆਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਵੀ, ਹੇ ਉੱਚ ਕੋਟਿ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਪਾਤਾਲ ਲੋਕ ਨਾਰਦ ਮੁਤਾਬਕ ਸੁਰਗ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧੀਆ ਹਨ।
ਪ੍ਰਾਹ ਸ੍ਵਰ੍ਗਸਦੋਮਧ੍ਯੇ ਪਾਤਾਲੇਭ੍ਯੋ ਗਤੋ ਦਿਵਮ੍ ਆਹ੍ਲਾਦਕਾਰਿਣਃ ਸ਼ੁਭ੍ਰਾ ਮਣਯੋ ਯਤ੍ਰ ਸੁਪ੍ਰਭਾਃ
ਉਸ ਨੇ ਸੁਰਗ ਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕਿਹਾ: 'ਪਾਤਾਲ ਤੋਂ ਸੁਰਗ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਉਥੇ ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਸੁਖਦਾਈ ਮਣੀਆਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ।'
ਨਾਗਾਭਰਣਭੂषਾਸ਼੍ ਚ ਪਾਤਾਲਂ ਕੇਨ ਤਤ੍ਸਮਮ੍ ਦੈਤ੍ਯਦਾਨਵਕਨ੍ਯਾਭਿਰ੍ ਇਤਸ਼੍ ਚੇਤਸ਼੍ ਚ ਸ਼ੋਭਿਤੇ
ਸਰੀਆਂ ਦੇ ਗਹਣੇ ਪਾਤਾਲ ਨੂੰ ਸਜਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਦੈਤ ਤੇ ਦਾਨਵ ਕੁੜੀਆਂ ਨਾਲ ਇੱਥੇ-ਉੱਥੇ ਪਾਤਾਲ ਸੋਭਾ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕੌਣ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਪਾਤਾਲੇ ਕਸ੍ਯ ਨ ਪ੍ਰੀਤਿਰ੍ ਵਿਮੁਕ੍ਤਸ੍ਯਾਪਿ ਜਾਯਤੇ ਦਿਵਾਰ੍ਕਰਸ਼੍ਮਯੋ ਯਤ੍ਰ ਪ੍ਰਭਾਸ੍ ਤਨ੍ਵਨ੍ਤਿ ਨਾਤਪਮ੍
ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ, ਮੁਕਤ ਹੋਏ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਵੀ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਉਥੇ ਸੂਰਜ ਤੇ ਚੰਦ ਦੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ ਚਾਨਣ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਗਰਮੀ ਨਹੀਂ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀਆਂ।
ਸ਼ਸ਼ਿਨਸ਼੍ ਚ ਨ ਸ਼ੀਤਾਯ ਨਿਸ਼ਿ ਦ੍ਯੋਤਾਯ ਕੇਵਲਮ੍ ਭਕ੍ਸ਼੍ਯਭੋਜ੍ਯਮਹਾਪਾਨਮਦਮਤ੍ਤੈਸ਼੍ ਚ ਭੋਗਿਭਿਃ
ਚੰਦ ਰਾਤ ਨੂੰ ਠੰਡ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ, ਸਿਰਫ਼ ਚਾਨਣ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਤੇ ਉਥੇ, ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਸਰੀਆਂ ਵਧੇਰੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਯਤ੍ਰ ਨ ਜ੍ਞਾਯਤੇ ਕਾਲੋ ਗਤੋ ऽਪਿ ਦਨੁਜਾਦਿਭਿਃ ਵਨਾਨਿ ਨਦ੍ਯੋ ਰਮ੍ਯਾਣਿ ਸਰਾਂਸਿ ਕਮਲਾਕਰਾਃ
ਉਥੇ, ਦਾਨਵ ਤੇ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਮਾਂ ਲੰਘਣ ਦਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ; ਉਥੇ ਸੁੰਦਰ ਜੰਗਲ, ਦਰਿਆ, ਝੀਲਾਂ ਤੇ ਕਮਲਾਂ ਵਾਲੇ ਸਰੋਵਰ ਹਨ।
ਪੁਂਸ੍ਕੋਕਿਲਾਦਿਲਾਪਾਸ਼੍ ਚ ਮਨੋਜ੍ਞਾਨ੍ਯ੍ ਅਮ੍ਬਰਾਣਿ ਚ ਭੂषਣਾਨ੍ਯ੍ ਅਤਿਰਮ੍ਯਾਣਿ ਗਨ੍ਧਾਦ੍ਯਂ ਚਾਨੁਲੇਪਨਮ੍
ਮੁੰਡਾ ਕੋਕਿਲ ਤੇ ਹੋਰ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਮਧੁਰ ਬੋਲੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਸੋਹਣੇ ਗਹਿਣੇ ਤੇ ਵਸਤ੍ਰ, ਅਤੇ ਵਧੀਆ ਖੁਸ਼ਬੂਆਂ ਤੇ ਲੇਪ—
ਵੀਣਾਵੇਣੁਮृਦਙ੍ਗਾਨਾਂ ਨਿਃਸ੍ਵਨਾਸ਼੍ ਚ ਸਦਾ ਦ੍ਵਿਜਾਃ ਏਤਾਨ੍ਯ੍ ਅਨ੍ਯਾਨਿ ਰਮ੍ਯਾਣਿ ਭਾਗ੍ਯਭੋਗ੍ਯਾਨਿ ਦਾਨਵੈਃ
ਵੀਣਾ, ਵਾਂਸਲੀ, ਤੇ ਮ੍ਰਿਦੰਗ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਗੂੰਜਦੀਆਂ ਹਨ, ਦੋਵਾਂ ਜਨਮ ਵਾਲੇ ਹੋ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਕਈ ਸੁਹਣੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ, ਇਹ ਸਭ ਦਾਨਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਭਾਗ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ।
ਦੈਤ੍ਯੋਰਗੈਸ਼੍ ਚ ਭੁਜ੍ਯਨ੍ਤੇ ਪਾਤਾਲਾਨ੍ਤਰਗੋਚਰੈਃ ਪਾਤਾਲਾਨਾਮ੍ ਅਧਸ਼੍ ਚਾਸ੍ਤੇ ਵਿष੍ਣੋਰ੍ ਯਾ ਤਾਮਸੀ ਤਨੁਃ
ਇਹ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੈਤ ਤੇ ਸੱਪ, ਜੋ ਪਾਤਾਲ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਭੋਗਦੇ ਹਨ; ਤੇ ਪਾਤਾਲ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਤਾਮਸੀ ਸਰੂਪ ਵੱਸਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ੇषਾਖ੍ਯਾ ਯਦ੍ਗੁਣਾਨ੍ ਵਕ੍ਤੁਂ ਨ ਸ਼ਕ੍ਤਾ ਦੈਤ੍ਯਦਾਨਵਾਃ ਯੋ ऽਨਨ੍ਤਃ ਪਠ੍ਯਤੇ ਸਿਦ੍ਧੈਰ੍ ਦੇਵਦੇਵਰ੍षਿਪੂਜਿਤਃ
ਦੈਤ ਤੇ ਦਾਨਵ ਸ਼ੇਸ਼ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਣ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਜੋ ਅਨੰਤ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਸਿਧਾਂ, ਦੇਵਤੇ, ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਿਰਸਾ ਵ੍ਯਕ੍ਤਃ ਸ੍ਵਸ੍ਤਿਕਾਮਲਭੂषਣਃ ਫਣਾਮਣਿਸਹਸ੍ਰੇਣ ਯਃ ਸ ਵਿਦ੍ਯੋਤਯਨ੍ ਦਿਸ਼ਃ
ਉਹ ਹਜ਼ਾਰ ਸਿਰਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸੁਭਾਗ ਸਵਸਤਿਕ ਤੇ ਕਮਲ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਫਣਾਂ ਉੱਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮਣੀਆਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਸਭ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਚਮਕਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਕਰੋਤਿ ਨਿਰ੍ਵੀਰ੍ਯਾਨ੍ ਹਿਤਾਯ ਜਗਤੋ ऽਸੁਰਾਨ੍ ਮਦਾਘੂਰ੍ਣਿਤਨੇਤ੍ਰੋ ऽਸੌ ਯਃ ਸਦੈਵੈਕਕੁਣ੍ਡਲਃ
ਜਗਤ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਅਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਬਲ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਮਦ ਵਿਚ ਘੁੰਮਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੱਕ ਕੁੰਡਲ ਪਹਿਨਦਾ ਹੈ।
ਕਿਰੀਟੀ ਸ੍ਰਗ੍ਧਰੋ ਭਾਤਿ ਸਾਗ੍ਨਿਸ਼੍ਵੇਤ ਇਵਾਚਲਃ ਨੀਲਵਾਸਾ ਮਦੋਤ੍ਸਿਕ੍ਤਃ ਸ਼੍ਵੇਤਹਾਰੋਪਸ਼ੋਭਿਤਃ
ਉਹ ਤਾਜ ਤੇ ਮਾਲਾ ਪਹਿਨ ਕੇ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਸਫੈਦ ਪਹਾੜ; ਨੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਮਦ ਵਿਚ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਚਮਕਦੇ ਸਫੈਦ ਫਣ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ।
ਸਾਭ੍ਰਗਙ੍ਗਾਪ੍ਰਪਾਤੋ ऽਸੌ ਕੈਲਾਸਾਦ੍ਰਿਰ੍ ਇਵੋਤ੍ਤਮਃ ਲਾਙ੍ਗਲਾਸਕ੍ਤਹਸ੍ਤਾਗ੍ਰੋ ਬਿਭ੍ਰਨ੍ ਮੁਸ਼ਲਮ੍ ਉਤ੍ਤਮਮ੍
ਉਹ ਕਲਾਸਾ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਉੱਤਮ ਹੈ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਬੱਦਲ ਤੇ ਝਰਨੇ ਹਨ; ਉਸ ਦਾ ਹੱਥ ਹਲ ਫੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਤੇ ਵਧੀਆ ਮੁਸ਼ਲ ਵੀ ਰੱਖੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਉਪਾਸ੍ਯਤੇ ਸ੍ਵਯਂ ਕਾਨ੍ਤ੍ਯਾ ਯੋ ਵਾਰੁਣ੍ਯਾ ਚ ਮੂਰ੍ਤਯਾ ਕਲ੍ਪਾਨ੍ਤੇ ਯਸ੍ਯ ਵਕ੍ਤ੍ਰੇਭ੍ਯੋ ਵਿषਾਨਲਸ਼ਿਖੋਜ੍ਜ੍ਵਲਃ
ਉਹ ਆਪਣੀ ਹੀ ਕਾਂਤੀ ਤੇ ਵਾਰੁਣੀ ਦੇ ਸਰੂਪ ਨਾਲ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੁਗ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹਾਂ ਤੋਂ ਜ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਅੱਗ ਵਰਗੀਆਂ ਲਪਟਾਂ ਨਿਕਲਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸਂਕਰ੍षਣਾਤ੍ਮਕੋ ਰੁਦ੍ਰੋ ਨਿष੍ਕ੍ਰਮ੍ਯਾਤ੍ਤਿ ਜਗਤ੍ਤ੍ਰਯਮ੍ ਸ ਬਿਭ੍ਰਚ੍ਛਿਖਰੀਭੂਤਮ੍ ਅਸ਼ੇषਂ ਕ੍ਸ਼ਿਤਿਮਣ੍ਡਲਮ੍
ਸੰਕਰਸ਼ਣ ਰੂਪ ਰੁਦਰ ਤਿੰਨ ਜਗਤਾਂ ਨੂੰ ਨਿਗਲ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਚੋਟੀ ਵਾਂਗ ਉਠਾ ਕੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਆਸ੍ਤੇ ਪਾਤਾਲਮੂਲਸ੍ਥਃ ਸ਼ੇषੋ ऽਸ਼ੇषਸੁਰਾਰ੍ਚਿਤਃ ਤਸ੍ਯ ਵੀਰ੍ਯਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼੍ ਚ ਸ੍ਵਰੂਪਂ ਰੂਪਮ੍ ਏਵ ਚ
ਸ਼ੇਸ਼ ਪਾਤਾਲ ਦੇ ਮੂਲ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਉਸ ਦੀ ਤਾਕਤ, ਪ੍ਰਭਾਵ, ਅਸਲੀ ਸਰੂਪ, ਤੇ ਰੂਪ—
ਨਹਿ ਵਰ੍ਣਯਿਤੁਂ ਸ਼ਕ੍ਯਂ ਜ੍ਞਾਤੁਂ ਵਾ ਤ੍ਰਿਦਸ਼ੈਰ੍ ਅਪਿ ਯਸ੍ਯੈषਾ ਸਕਲਾ ਪृਥ੍ਵੀ ਫਣਾਮਣਿਸ਼ਿਖਾਰੁਣਾ
ਇਹ ਨਾ ਤਾਂ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤੇ ਜਾਣ ਸਕਦੇ ਹਨ; ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਫਣਾਂ ਦੀਆਂ ਮਣੀਆਂ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਹੀ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।
ਆਸ੍ਤੇ ਕੁਸੁਮਮਾਲੇਵ ਕਸ੍ ਤਦ੍ਵੀਰ੍ਯਂ ਵਦਿष੍ਯਤਿ ਯਦਾ ਵਿਜृਮ੍ਭਤੇ ऽਨਨ੍ਤੋ ਮਦਾਘੂਰ੍ਣਿਤਲੋਚਨਃ
ਉਹ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਵਾਂਗ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ—ਉਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਕੌਣ ਦੱਸ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਜਦ ਅਨੰਤ ਫੈਲਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਮਦ ਵਿਚ ਘੁੰਮਦੀਆਂ ਹਨ—
ਤਦਾ ਚਲਤਿ ਭੂਰ੍ ਏषਾ ਸਾਦ੍ਰਿਤੋਯਾਧਿਕਾਨਨਾ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾਪ੍ਸਰਸਃ ਸਿਦ੍ਧਾਃ ਕਿਂਨਰੋਰਗਵਾਰਣਾਃ
ਤਦ ਇਹ ਧਰਤੀ, ਆਪਣੇ ਪਹਾੜਾਂ, ਪਾਣੀ, ਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਸਮੇਤ ਕੰਬਦੀ ਹੈ; ਗੰਧਰਵ, ਅਪਸਰਾ, ਸਿਧ, ਕਿੰਨਰ, ਸੱਪ, ਤੇ ਹਾਥੀ—
ਨਾਨ੍ਤਂ ਗੁਣਾਨਾਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਤਤੋ ऽਨਨ੍ਤੋ ऽਯਮ੍ ਅਵ੍ਯਯਃ ਯਸ੍ਯ ਨਾਗਵਧੂਹਸ੍ਤੈਰ੍ ਲਾਪਿਤਂ ਹਰਿਚਨ੍ਦਨਮ੍
ਉਸ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਅੰਤ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦਾ; ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਅਨੰਤ ਤੇ ਅਵਿਨਾਸੀ ਹੈ। ਨਾਗਣਾਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਲਗਾਇਆ ਹਰ ਚੰਦਨ—
ਮੁਹੁਃ ਸ਼੍ਵਾਸਾਨਿਲਾਯਸ੍ਤਂ ਯਾਤਿ ਦਿਕ੍ਪਟਵਾਸਤਾਮ੍ ਯਮ੍ ਆਰਾਧ੍ਯ ਪੁਰਾਣਰ੍षਿਰ੍ ਗਰ੍ਗੋ ਜ੍ਯੋਤੀਂषਿ ਤਤ੍ਤ੍ਵਤਃ
ਉਸ ਦੀ ਸਾਂਸ ਦੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਵਾਰ ਵਾਰ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਹਰ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿਚ ਫੈਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਪੁਰਾਣਾ ਰਿਸ਼ੀ ਗਰਗ ਨੇ ਤਾਰੇ ਸੱਚੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝੇ।
ਜ੍ਞਾਤਵਾਨ੍ ਸਕਲਂ ਚੈਵ ਨਿਮਿਤ੍ਤਪਠਿਤਂ ਫਲਮ੍ ਤੇਨੇਯਂ ਨਾਗਵਰ੍ਯੇਣ ਸ਼ਿਰਸਾ ਵਿਧृਤਾ ਮਹੀ ਬਿਭਰ੍ਤਿ ਸਕਲਾਂਲ੍ ਲੋਕਾਨ੍ ਸਦੇਵਾਸੁਰਮਾਨੁषਾਨ੍
ਉਸ ਨੇ ਨਿਮਿਤਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸਾਰੇ ਫਲ ਜਾਣ ਲਏ; ਇਸ ਨਾਗਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਿਰ ਤੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਥਾਮਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ—ਦੇਵ, ਅਸੁਰ, ਤੇ ਮਨੁੱਖ—ਨੂੰ ਥਾਂ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਤਤਸ਼੍ ਚਾਨਨ੍ਤਰਂ ਵਿਪ੍ਰਾ ਨਰਕਾ ਰੌਰਵਾਦਯਃ ਪਾਪਿਨੋ ਯੇषੁ ਪਾਤ੍ਯਨ੍ਤੇ ਤਾਞ੍ ਸ਼ृਣੁਧ੍ਵਂ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਾਃ
ਫਿਰ, ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਰੌਰਵ ਆਦਿ ਨਰਕ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਪਾਪੀ ਸੁੱਟੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਨਰਕਾਂ ਬਾਰੇ ਸੁਣੋ, ਦੋਵਾਂ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ।
ਰੌਰਵਃ ਸ਼ੌਕਰੋ ਰੋਧਸ੍ ਤਾਨੋ ਵਿਸ਼ਸਨਸ੍ ਤਥਾ ਮਹਾਜ੍ਵਾਲਸ੍ ਤਪ੍ਤਕੁਡ੍ਯੋ ਮਹਾਲੋਭੋ ਵਿਮੋਹਨਃ
ਰੌਰਵ, ਸ਼ੂਕਰ, ਰੋਧ, ਤਾਨੋ, ਵਿਸ਼ਸਨ, ਮਹਾਜਵਾਲਾ, ਤਪਤਕੁਡਿਆ, ਮਹਾਲੋਭਾ ਅਤੇ ਵਿਮੋਹਨ — ਇਹ ਨਰਕਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ।
ਰੁਧਿਰਾਨ੍ਧੋ ਵਸਾਤਪ੍ਤਃ ਕृਮੀਸ਼ਃ ਕृਮਿਭੋਜਨਃ ਅਸਿਪਤ੍ਤ੍ਰਵਨਂ ਕृष੍ਣੋ ਲਾਲਾਭਕ੍ਸ਼ਸ਼੍ ਚ ਦਾਰੁਣਃ
ਰੁਧਿਰਾਂਧ, ਵਸਾਤਪਤਾ, ਕ੍ਰਿਮੀਸ਼ਾ, ਕ੍ਰਿਮੀਭੋਜਨਾ, ਅਸੀਪੱਤਰਵਨ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਲਾਲਾਭੱਖਸ਼ ਅਤੇ ਦਾਰੁਣਾ — ਇਹ ਵੀ ਨਰਕਾਂ ਹਨ।