ਅਭੇਦ੍ਯਮ੍ ਆਹੁਰ੍ ਅਵ੍ਯਕ੍ਤਂ ਸਰ੍ਗਪ੍ਰਲਯਧਰ੍ਮਿਣਃ ਸਰ੍ਗਪ੍ਰਲਯ ਇਤ੍ਯ੍ ਉਕ੍ਤਂ ਵਿਦ੍ਯਾਵਿਦ੍ਯੇ ਚ ਵਿਂਸ਼ਕਃ
ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਨੂੰ ਅਭੇਦ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਰਚਨਾ ਤੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਦੀ ਖਾਸੀਅਤ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਰਚਨਾ ਤੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਹੀ ਕਹੇ ਗਏ ਹਨ, ਤੇ ਵਿਦਿਆ-ਅਵਿਦਿਆ ਵੀ ਵੀਹਵਾਂ ਹਨ।
ਪਰਸ੍ਪਰਸ੍ਯ ਵਿਦ੍ਯਾ ਵੈ ਤਨ੍ ਨਿਬੋਧਾਨੁਪੂਰ੍ਵਸ਼ਃ ਯਥੋਕ੍ਤਮ੍ ऋषਿਭਿਸ੍ ਤਾਤ ਸਾਂਖ੍ਯਸ੍ਯਾਤਿਨਿਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍
ਵਿਦਿਆ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਸਮਝ, ਜਿਵੇਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ, ਪਿਆਰੇ, ਸਾਂਖਿਆ ਦੀ ਹੋਰ ਵਿਆਖਿਆ ਵਜੋਂ।
ਕਰ੍ਮੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਾਂ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਵਿਦ੍ਯਾ ਬੁਦ੍ਧੀਨ੍ਦ੍ਰਿਯਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍ ਬੁਦ੍ਧੀਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਾਂ ਚ ਤਥਾ ਵਿਸ਼ੇषਾ ਇਤਿ ਨਃ ਸ਼੍ਰੁਤਮ੍
ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਵਿਚੋਂ, ਵਿਦਿਆ ਬੁੱਧੀ ਇੰਦ੍ਰੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਤੇ ਬੁੱਧੀ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖਾਸੀਅਤਾਂ ਵੀ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਵਿषਯਾਣਾਂ ਮਨਸ੍ ਤੇषਾਂ ਵਿਦ੍ਯਾਮ੍ ਆਹੁਰ੍ ਮਨੀषਿਣਃ ਮਨਸਃ ਪਞ੍ਚ ਭੂਤਾਨਿ ਵਿਦ੍ਯਾ ਇਤ੍ਯ੍ ਅਭਿਚਕ੍ਸ਼ਤੇ
ਵਿਦਵਾਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮਨ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਵਿਦਿਆ ਹੈ; ਮਨ ਦੀ ਵਿਦਿਆ ਪੰਜ ਤੱਤ ਹਨ, ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਅਹਂਕਾਰਸ੍ ਤੁ ਭੂਤਾਨਾਂ ਪਞ੍ਚਾਨਾਂ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ ਅਹਂਕਾਰਸ੍ ਤਥਾ ਵਿਦ੍ਯਾ ਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ ਵਿਦ੍ਯਾ ਨਰੇਸ਼੍ਵਰ
ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਅਹੰਕਾਰ ਹੈ—ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਅਹੰਕਾਰ ਵੀ ਵਿਦਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਬੁੱਧੀ ਵੀ ਵਿਦਿਆ ਹੈ, ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ।
ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਪ੍ਰਕृਤਿਰ੍ ਅਵ੍ਯਕ੍ਤਂ ਤਤ੍ਤ੍ਵਾਨਾਂ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰਃ ਵਿਦ੍ਯਾ ਜ੍ਞੇਯਾ ਨਰਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਵਿਧਿਸ਼੍ ਚ ਪਰਮਃ ਸ੍ਮृਤਃ
ਬੁੱਧੀ ਰਾਹੀਂ, ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਤੱਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ ਹੈ, ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਚੋਟੀ ਦੇ। ਵਿਦਿਆ ਸਮਝਣ ਯੋਗ ਹੈ, ਤੇ ਪਰਮ ਵਿਧੀ ਯਾਦ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਅਵ੍ਯਕ੍ਤਮ੍ ਅਪਰਂ ਪ੍ਰਾਹੁਰ੍ ਵਿਦ੍ਯਾ ਵੈ ਪਞ੍ਚਵਿਂਸ਼ਕਃ ਸਰ੍ਵਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਮ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਉਕ੍ਤਂ ਜ੍ਞੇਯਜ੍ਞਾਨਸ੍ਯ ਪਾਰਗਃ
ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਨੂੰ ਨੀਚਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਵਿਦਿਆ ਪਚਵੀਂ ਹੈ। ਸਭ ਕੁਝ, ਸਭ ਦਾ ਸਭ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਗਿਆਨ ਤੇ ਗਿਆਤ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਗਿਆ।
ਜ੍ਞਾਨਮ੍ ਅਵ੍ਯਕ੍ਤਮ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਉਕ੍ਤਂ ਜ੍ਞੇਯਂ ਵੈ ਪਞ੍ਚਵਿਂਸ਼ਕਮ੍ ਤਥੈਵ ਜ੍ਞਾਨਮ੍ ਅਵ੍ਯਕ੍ਤਂ ਵਿਜ੍ਞਾਤਾ ਪਞ੍ਚਵਿਂਸ਼ਕਃ
ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਗਿਆਤ ਪਚਵੀਂ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗਿਆਨ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਹੈ, ਤੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲਾ ਪਚਵੀਂ ਹੈ।
ਵਿਦ੍ਯਾਵਿਦ੍ਯੇ ਤੁ ਤਤ੍ਤ੍ਵੇਨ ਮਯੋਕ੍ਤੇ ਵੈ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ ਅਕ੍ਸ਼ਰਂ ਚ ਕ੍ਸ਼ਰਂ ਚੈਵ ਯਦ੍ ਉਕ੍ਤਂ ਤਨ੍ ਨਿਬੋਧ ਮੇ
ਹੁਣ ਮੈਂ ਵਿਦਿਆ ਤੇ ਅਵਿਦਿਆ ਬਾਰੇ ਤੱਤਵਾਰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ; ਜੋ ਅਕਸ਼ਰ ਤੇ ਕਸ਼ਰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਸੁਣ।
ਉਭਾਵ੍ ਏਤੌ ਕ੍ਸ਼ਰਾਵ੍ ਉਕ੍ਤੌ ਉਭਾਵ੍ ਏਤਾਵ੍ ਅਨਕ੍ਸ਼ਰੌ ਕਾਰਣਂ ਤੁ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਯਥਾਜ੍ਞਾਨਂ ਤੁ ਜ੍ਞਾਨਤਃ
ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਨਾਸਵੰਤ ਕਹੇ ਗਏ ਹਨ, ਤੇ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਅਨਾਸਵੰਤ ਹਨ; ਕਾਰਨ ਮੈਂ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਗਿਆਨ ਤੇ ਅਗਿਆਨ ਰਾਹੀਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਨਾਦਿਨਿਧਨਾਵ੍ ਏਤੌ ਉਭਾਵ੍ ਏਵੇਸ਼੍ਵਰੌ ਮਤੌ ਤਤ੍ਤ੍ਵਸਂਜ੍ਞਾਵ੍ ਉਭਾਵ੍ ਏਵ ਪ੍ਰੋਚ੍ਯੇਤੇ ਜ੍ਞਾਨਚਿਨ੍ਤਕੈਃ
ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਤੇ ਅੰਤ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਇਸ਼ਵਰ ਹਨ; ਗਿਆਨ ਵਿਚ ਚਿੰਤਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਲੋਂ ਦੋਵੇਂ ਨੂੰ ਤੱਤ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸਰ੍ਗਪ੍ਰਲਯਧਰ੍ਮਿਤ੍ਵਾਦ੍ ਅਵ੍ਯਕ੍ਤਂ ਪ੍ਰਾਹੁਰ੍ ਅਵ੍ਯਯਮ੍ ਤਦ੍ ਏਤਦ੍ ਗੁਣਸਰ੍ਗਾਯ ਵਿਕੁਰ੍ਵਾਣਂ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ
ਰਚਨਾ ਤੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਦੀ ਖਾਸੀਅਤ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਨੂੰ ਅਵਿਨਾਸੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਲਈ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਬਦਲਦਾ ਹੈ।
ਗੁਣਾਨਾਂ ਮਹਦਾਦੀਨਾਮ੍ ਉਤ੍ਪਦ੍ਯਤਿ ਪਰਸ੍ਪਰਮ੍ ਅਧਿष੍ਠਾਨਂ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਮ੍ ਆਹੁਰ੍ ਏਤਦ੍ ਵੈ ਪਞ੍ਚਵਿਂਸ਼ਕਮ੍
ਗੁਣਾਂ, ਮਹੱਤ ਆਦਿ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ, ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਹੀ ਆਧਾਰ, ਖੇਤਰ ਤੇ ਪਚਵੀਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਦ੍ ਅਨ੍ਤਰ੍ਗੁਣਜਾਲਂ ਤੁ ਤਦ੍ ਵ੍ਯਕ੍ਤਾਤ੍ਮਨਿ ਸਂਕ੍ਸ਼ਿਪੇਤ੍ ਤਦ੍ ਅਹਂ ਤਦ੍ ਗੁਣੈਸ੍ ਤੈਸ੍ ਤੁ ਪਞ੍ਚਵਿਂਸ਼ੇ ਵਿਲੀਯਤੇ
ਜੋ ਅੰਦਰਲੇ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਜਾਲ ਹੈ, ਉਹ ਪ੍ਰਗਟ ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਸਮਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ, ਉਹਨਾਂ ਗੁਣਾਂ ਸਮੇਤ, ਪਚਵੀਂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਗੁਣਾ ਗੁਣੇषੁ ਲੀਯਨ੍ਤੇ ਤਦ੍ ਏਕਾ ਪ੍ਰਕृਤਿਰ੍ ਭਵੇਤ੍ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਜ੍ਞੋ ऽਪਿ ਤਦਾ ਤਾਵਤ੍ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਜ੍ਞਃ ਸਂਪ੍ਰਣੀਯਤੇ
ਗੁਣ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਫਿਰ ਸਿਰਫ਼ ਮੂਲ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਖੇਤਰ ਦੇ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਲੈ ਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਦਾਕ੍ਸ਼ਰਂ ਪ੍ਰਕृਤਿਰ੍ ਯਂ ਗਚ੍ਛਤੇ ਗੁਣਸਂਜ੍ਞਿਤਾ ਨਿਰ੍ਗੁਣਤ੍ਵਂ ਚ ਵੈ ਦੇਹੇ ਗੁਣੇषੁ ਪਰਿਵਰ੍ਤਨਾਤ੍
ਜਦ ਮੂਲ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਟੱਲ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਬਦਲਣ ਕਰਕੇ ਨਿਸ਼ਕਾਮਤਾ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਏਵਮ੍ ਏਵ ਚ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਜ੍ਞਃ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਜ੍ਞਾਨਪਰਿਕ੍ਸ਼ਯਾਤ੍ ਪ੍ਰਕृਤ੍ਯਾ ਨਿਰ੍ਗੁਣਸ੍ ਤ੍ਵ੍ ਏष ਇਤ੍ਯ੍ ਏਵਮ੍ ਅਨੁਸ਼ੁਸ਼੍ਰੁਮ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਖੇਤਰ ਦੇ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ, ਜਦ ਖੇਤਰ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮੁਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਅਸੀਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ।
ਕ੍ਸ਼ਰੋ ਭਵਤ੍ਯ੍ ਏष ਯਦਾ ਗੁਣਵਤੀ ਗੁਣੇष੍ਵ੍ ਅਥ ਪ੍ਰਕृਤਿਂ ਤ੍ਵ੍ ਅਥ ਜਾਨਾਤਿ ਨਿਰ੍ਗੁਣਤ੍ਵਂ ਤਥਾਤ੍ਮਨਃ
ਇਹ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਣ ਤੇ ਨਾਸਵੰਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਜਦ ਉਹ ਮੂਲ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਨਿਸ਼ਕਾਮਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਤਥਾ ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧੋ ਭਵਤਿ ਪ੍ਰਕृਤੇਃ ਪਰਿਵਰ੍ਜਨਾਤ੍ ਅਨ੍ਯੋ ऽਹਮ੍ ਅਨ੍ਯੇਯਮ੍ ਇਤਿ ਯਦਾ ਬੁਧ੍ਯਤਿ ਬੁਦ੍ਧਿਮਾਨ੍
ਮੂਲ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜਦ ਬੁਧੀਮਾਨ ਸਮਝ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਕਿ 'ਮੈਂ ਵੱਖਰਾ ਹਾਂ, ਇਹ ਵੱਖਰਾ ਹੈ',
ਤਦੈषੋ ऽਵ੍ਯਥਤਾਮ੍ ਏਤਿ ਨ ਚ ਮਿਸ਼੍ਰਤ੍ਵਮ੍ ਆਵ੍ਰਜੇਤ੍ ਪ੍ਰਕृਤ੍ਯਾ ਚੈष ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਮਿਸ਼੍ਰੋ ऽਨ੍ਯੋ ऽਨ੍ਯਸ੍ਯ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ
ਤਦ ਉਹ ਅਡੋਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਮਿਲਾਪ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ। ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਰਾਜਨ, ਇਹ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ।
ਯਦਾ ਤੁ ਗੁਣਜਾਲਂ ਤਤ੍ ਪ੍ਰਾਕृਤਂ ਵਿਜੁਗੁਪ੍ਸਤੇ ਪਸ਼੍ਯਤੇ ਚ ਪਰਂ ਪਸ਼੍ਯਂਸ੍ ਤਦਾ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ ਨੁ ਸਂਸृਜੇਤ੍
ਪਰ ਜਦ ਉਹ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਜਾਲ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਰਵੋਚ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕੀ ਉਹ ਫਿਰ ਵੀ ਜੁੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਕਿਂ ਮਯਾ ਕृਤਮ੍ ਏਤਾਵਦ੍ ਯੋ ऽਹਂ ਕਾਲਨਿਮਜ੍ਜਨਃ ਯਥਾ ਮਤ੍ਸ੍ਯੋ ਹ੍ਯ੍ ਅਭਿਜ੍ਞਾਨਾਦ੍ ਅਨੁਵਰ੍ਤਿਤਵਾਞ੍ ਜਲਮ੍
ਮੈਂ ਕੀ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ ਹਾਂ? ਜਿਵੇਂ ਮੱਛੀ ਆਪਣੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਜਾਂਦੀ ਹੈ,
ਅਹਮ੍ ਏਵ ਹਿ ਸਂਮੋਹਾਦ੍ ਅਨ੍ਯਮ੍ ਅਨ੍ਯਂ ਜਨਾਜ੍ ਜਨਮ੍ ਮਤ੍ਸ੍ਯੋ ਯਥੋਦਕਜ੍ਞਾਨਾਦ੍ ਅਨੁਵਰ੍ਤਿਤਵਾਨ੍ ਇਹ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੈਂ ਭਟਕਾਵੇ ਕਰਕੇ, ਇਕ ਤੋਂ ਦੂਜੇ, ਜਨਮ ਤੋਂ ਜਨਮ, ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲਿਆ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਮੱਛੀ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਇੱਥੇ ਪਿੱਛੇ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਮਤ੍ਸ੍ਯੋ ऽਨ੍ਯਤ੍ਵਮ੍ ਅਥਾਜ੍ਞਾਨਾਦ੍ ਉਦਕਾਨ੍ ਨਾਭਿਮਨ੍ਯਤੇ ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਤਦ੍ ਅਵਜ੍ਞਾਨਾਦ੍ ਅਨ੍ਯਂ ਚੈਵ ਨ ਵੇਦ੍ਮ੍ਯ੍ ਅਹਮ੍
ਮੱਛੀ ਅਗਿਆਨ ਕਰਕੇ ਹੋਰ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੀ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਗਿਆਨ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਂ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ।
ਮਮਾਸ੍ਤੁ ਧਿਕ੍ ਕੁਬੁਦ੍ਧਸ੍ਯ ਯੋ ऽਹਂ ਮਗ੍ਨ ਇਮਂ ਪੁਨਃ ਅਨੁਵਰ੍ਤਿਤਵਾਨ੍ ਮੋਹਾਦ੍ ਅਨ੍ਯਮ੍ ਅਨ੍ਯਂ ਜਨਾਜ੍ ਜਨਮ੍
ਮੈਨੂੰ ਸ਼ਰਮ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਗਲਤ ਸੋਚ ਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ, ਜੋ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ, ਫਿਰ ਭਟਕਾਵੇ ਕਰਕੇ, ਇਕ ਤੋਂ ਦੂਜੇ, ਜਨਮ ਤੋਂ ਜਨਮ, ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲਿਆ।
ਅਯਮ੍ ਅਨੁਭਵੇਦ੍ ਬਨ੍ਧੁਰ੍ ਅਨੇਨ ਸਹ ਮੇ ਕ੍ਸ਼ਯਮ੍ ਸਾਮ੍ਯਮ੍ ਏਕਤ੍ਵਤਾਂ ਯਾਤੋ ਯਾਦृਸ਼ਸ੍ ਤਾਦृਸ਼ਸ੍ ਤ੍ਵ੍ ਅਹਮ੍
ਇਹ ਸਾਥੀ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਨਾਸ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਸਮਾਨਤਾ ਤੇ ਇਕਤਾ ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਮੈਂ ਵੀ ਹਾਂ।
ਤੁਲ੍ਯਤਾਮ੍ ਇਹ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸਦृਸ਼ੋ ऽਹਮ੍ ਅਨੇਨ ਵੈ ਅਯਂ ਹਿ ਵਿਮਲੋ ਵ੍ਯਕ੍ਤਮ੍ ਅਹਮ੍ ਈਦृਸ਼ਕਸ੍ ਤਦਾ
ਇੱਥੇ ਮੈਂ ਬਰਾਬਰੀ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਉਸ ਵਾਂਗ ਹੀ ਹਾਂ। ਉਹ ਸਾਫ਼ ਹੈ, ਮੈਂ ਵੀ ਐਸਾ ਹੀ ਹਾਂ।
ਯੋ ऽਹਮ੍ ਅਜ੍ਞਾਨਸਂਮੋਹਾਦ੍ ਅਜ੍ਞਯਾ ਸਂਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਵਾਨ੍ ਸਂਸਰ੍ਗਾਦ੍ ਅਤਿਸਂਸਰ੍ਗਾਤ੍ ਸ੍ਥਿਤਃ ਕਾਲਮ੍ ਇਮਂ ਤ੍ਵ੍ ਅਹਮ੍
ਮੈਂ ਅਗਿਆਨ ਤੇ ਭਟਕਾਵੇ ਕਰਕੇ ਅਗਿਆਨਤਾ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ; ਮਿਲਾਪ ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਮਿਲਾਪ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਇਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਸਮੇਂ ਲਈ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿਆ।
ਸੋ ऽਹਮ੍ ਏਵਂ ਵਸ਼ੀਭੂਤਃ ਕਾਲਮ੍ ਏਤਂ ਨ ਬੁਦ੍ਧਵਾਨ੍ ਉਤ੍ਤਮਾਧਮਮਧ੍ਯਾਨਾਂ ਤਾਮ੍ ਅਹਂ ਕਥਮ੍ ਆਵਸੇ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੋ ਕੇ, ਮੈਂ ਸਮੇਂ ਦੇ ਬੀਤਣ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸਮਝਿਆ। ਉੱਚ, ਨੀਚ ਤੇ ਮੱਧਮ ਹਾਲਤਾਂ ਤੋਂ ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਬਚ ਸਕਦਾ ਹਾਂ?
ਸਮਾਨਮਾਯਯਾ ਚੇਹ ਸਹਵਾਸਮ੍ ਅਹਂ ਕਥਮ੍ ਗਚ੍ਛਾਮ੍ਯ੍ ਅਬੁਦ੍ਧਭਾਵਤ੍ਵਾਦ੍ ਇਹੇਦਾਨੀਂ ਸ੍ਥਿਰੋ ਭਵ
ਇੱਥੇ ਸਮਾਨ ਭਟਕਾਵੇ ਨਾਲ, ਅਗਿਆਨਤਾ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਸਾਥ-ਵਾਸ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ? ਹੁਣ, ਇੱਥੇ ਅਡੋਲ ਹੋ ਜਾ।