ਅਸਤ੍ਤ੍ਵਂ ਸਤ੍ਤ੍ਵਮ੍ ਆਤ੍ਮਾਨਮ੍ ਅਮृਤਂ ਮृਤਮ੍ ਆਤ੍ਮਨਃ ਅਮृਤ੍ਯੁਂ ਮृਤ੍ਯੁਮ੍ ਆਤ੍ਮਾਨਮ੍ ਅਚਰਂ ਚਰਮ੍ ਆਤ੍ਮਨਃ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਸਤਿਤਵ ਰਹਿਤ ਜਾਂ ਅਸਤਿਤਵ ਵਾਲਾ, ਅਮਰ ਜਾਂ ਮਰਣ ਵਾਲਾ, ਮੌਤ ਰਹਿਤ ਜਾਂ ਮੌਤ ਵਾਲਾ, ਅਡੋਲ ਜਾਂ ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਸਮਝਦਾ ਹੈ।
ਅਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਂ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਮ੍ ਆਤ੍ਮਾਨਮ੍ ਅਸਙ੍ਗਂ ਸਙ੍ਗਮ੍ ਆਤ੍ਮਨਃ ਅਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਤਤ੍ਤ੍ਵਮ੍ ਆਤ੍ਮਾਨਮ੍ ਅਭਵਂ ਭਵਮ੍ ਆਤ੍ਮਨਃ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਖੇਤਰ ਰਹਿਤ ਜਾਂ ਖੇਤਰ ਵਾਲਾ, ਅਸੰਗ ਜਾਂ ਸੰਗੀ, ਅਸਲ ਜਾਂ ਅਸਲ ਰਹਿਤ, ਅਭਾਵ ਜਾਂ ਭਾਵ ਵਾਲਾ ਸਮਝਦਾ ਹੈ।
ਅਕ੍ਸ਼ਰਂ ਕ੍ਸ਼ਰਮ੍ ਆਤ੍ਮਾਨਮ੍ ਅਬੁਦ੍ਧਤ੍ਵਾਦ੍ ਧਿ ਮਨ੍ਯਤੇ ਏਵਮ੍ ਅਪ੍ਰਤਿਬੁਦ੍ਧਤ੍ਵਾਦ੍ ਅਬੁਦ੍ਧਜਨਸੇਵਨਾਤ੍
ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਕਸ਼ਰ ਜਾਂ ਕਸ਼ਰ, ਅਗਿਆਨ ਕਰਕੇ ਸਮਝਦਾ ਹੈ। ਇੰਝ, ਅਜਾਗਰੂਕਤਾ ਤੇ ਮੂਰਖਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਕਰਕੇ।
ਸਰ੍ਗਕੋਟਿਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਪਤਨਾਨ੍ਤਾਨਿ ਗਚ੍ਛਤਿ ਜਨ੍ਮਾਨ੍ਤਰਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਮਰਣਾਨ੍ਤਾਨਿ ਗਚ੍ਛਤਿ
ਉਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਚੱਕਰਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਣ ਵਾਲਾ, ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਜਨਮਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਤ ਵਾਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਿਰ੍ਯਗ੍ਯੋਨਿਮਨੁष੍ਯਤ੍ਵੇ ਦੇਵਲੋਕੇ ਤਥੈਵ ਚ ਚਨ੍ਦ੍ਰਮਾ ਇਵ ਕੋਸ਼ਾਨਾਂ ਪੁਨਸ੍ ਤਤ੍ਰ ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ
ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀ ਜਾਤੀ, ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ, ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੀਆਂ ਕਲਾਵਾਂ ਵਾਂਗ, ਉਹ ਉਥੇ ਮੁੜ-ਮੁੜ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਾਰੀ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਨੀਯਤੇ ऽਪ੍ਰਤਿਬੁਦ੍ਧਤ੍ਵਾਦ੍ ਏਵਮ੍ ਏਵ ਕੁਬੁਦ੍ਧਿਮਾਨ੍ ਕਲਾ ਪਞ੍ਚਦਸ਼ੀ ਯੋਨਿਸ੍ ਤਦ੍ ਧਾਮ ਇਤਿ ਪਠ੍ਯਤੇ
ਅਜਾਗਰੂਕਤਾ ਕਰਕੇ, ਮੰਦੇ ਬੁਧੀ ਵਾਲਾ ਇੰਝ ਹੀ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੰਦਰਵੀਂ ਕਲਾ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਾ ਸਥਾਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਧਾਮ ਹੈ।
ਨਿਤ੍ਯਮ੍ ਏਵ ਵਿਜਾਨੀਹਿ ਸੋਮਂ ਵੈ षੋਡਸ਼ਾਂਸ਼ਕੈਃ ਕਲਯਾ ਜਾਯਤੇ ऽਜਸ੍ਰਂ ਪੁਨਃ ਪੁਨਰ੍ ਅਬੁਦ੍ਧਿਮਾਨ੍
ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਹ ਸਮਝੋ ਕਿ ਸੋਮ ਚੰਦ ਦੀ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਕਲਾਵਾਂ ਤੋਂ ਬਣਦਾ ਹੈ; ਅਜਾਣ ਮਨੁੱਖ ਮੁੜ ਮੁੜ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਧੀਮਾਂਸ਼੍ ਚਾਯਂ ਨ ਭਵਤਿ ਨृਪ ਏਵਂ ਹਿ ਜਾਯਤੇ षੋਡਸ਼ੀ ਤੁ ਕਲਾ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਾ ਸ ਸੋਮ ਉਪਧਾਰ੍ਯਤਾਮ੍
ਪਰ ਇਹ ਮਨੁੱਖ ਬੁਧੀਮਾਨ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਰਾਜਨ; ਸੋਲ੍ਹਾਂਵੀਂ ਕਲਾ ਬਹੁਤ ਸੁਖਮ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੋਮ ਮੰਨੋ।
ਨ ਤੂਪਯੁਜ੍ਯਤੇ ਦੇਵੈਰ੍ ਦੇਵਾਨ੍ ਅਪਿ ਯੁਨਕ੍ਤਿ ਸਃ ਮਮਤ੍ਵਂ ਕ੍ਸ਼ਪਯਿਤ੍ਵਾ ਤੁ ਜਾਯਤੇ ਨृਪਸਤ੍ਤਮ ਪ੍ਰਕृਤੇਸ੍ ਤ੍ਰਿਗੁਣਾਯਾਸ੍ ਤੁ ਸ ਏਵ ਤ੍ਰਿਗੁਣੋ ਭਵੇਤ੍
ਇਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਵਰਤੀ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ, ਪਰ ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਦੀ ਹੈ; ਮਮਤਾ ਮਿਟਾ ਕੇ, ਰਾਜਨ, ਇਹ ਜਨਮ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਤੋਂ, ਇਹ ਤਿੰਨ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।
ਅਕ੍ਸ਼ਰਕ੍ਸ਼ਰਯੋਰ੍ ਏष ਦ੍ਵਯੋਃ ਸਂਬਨ੍ਧ ਇष੍ਯਤੇ ਸ੍ਤ੍ਰੀਪੁਂਸਯੋਰ੍ ਵਾ ਸਂਬਨ੍ਧਃ ਸ ਵੈ ਪੁਰੁष ਉਚ੍ਯਤੇ
ਅਕਸ਼ਰ ਅਤੇ ਕਸ਼ਰ ਦੇ ਦੋਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਬੰਧ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜਾਂ ਮਹਿਲਾ-ਪੁਰਖ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਨੂੰ, ਇਹੀ ਮਨੁੱਖ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ऋਤੇ ਤੁ ਪੁਰੁषਂ ਨੇਹ ਸ੍ਤ੍ਰੀ ਗਰ੍ਭਾਨ੍ ਧਾਰਯਤ੍ਯ੍ ਉਤ ऋਤੇ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਂ ਨ ਪੁਰੁषੋ ਰੂਪਂ ਨਿਰ੍ਵਰ੍ਤਤੇ ਤਥਾ
ਇਥੇ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਬਿਨਾ, ਔਰਤ ਗਰਭ ਨਹੀਂ ਧਾਰ ਸਕਦੀ; ਅਤੇ ਔਰਤ ਦੇ ਬਿਨਾ, ਪੁਰਖ ਰੂਪ ਨਹੀਂ ਬਣ ਸਕਦਾ।
ਅਨ੍ਯੋਨ੍ਯਸ੍ਯਾਭਿਸਂਬਨ੍ਧਾਦ੍ ਅਨ੍ਯੋਨ੍ਯਗੁਣਸਂਸ਼੍ਰਯਾਤ੍ ਰੂਪਂ ਨਿਰ੍ਵਰ੍ਤਯੇਦ੍ ਏਤਦ੍ ਏਵਂ ਸਰ੍ਵਾਸੁ ਯੋਨਿषੁ
ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਸੰਬੰਧ ਅਤੇ ਗੁਣਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੋਣ ਨਾਲ, ਰੂਪ ਬਣਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਸਭ ਜਾਤੀਆਂ ਵਿਚ ਐਸਾ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਰਤ੍ਯਰ੍ਥਮ੍ ਅਤਿਸਂਯੋਗਾਦ੍ ਅਨ੍ਯੋਨ੍ਯਗੁਣਸਂਸ਼੍ਰਯਾਤ੍ ऋਤੌ ਨਿਰ੍ਵਰ੍ਤਤੇ ਰੂਪਂ ਤਦ੍ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਨਿਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍
ਸੁਖ ਲਈ ਮਿਲਾਪ ਅਤੇ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਗੁਣਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੋਣ ਨਾਲ, ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਰੂਪ ਬਣਦਾ ਹੈ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਦਾਹਰਨ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਯੇ ਗੁਣਾਃ ਪੁਰੁषਸ੍ਯੇਹ ਯੇ ਚ ਮਾਤੁਰ੍ ਗੁਣਾਸ੍ ਤਥਾ ਅਸ੍ਥਿ ਸ੍ਨਾਯੁ ਚ ਮਜ੍ਜਾ ਚ ਜਾਨੀਮਃ ਪਿਤृਤੋ ਦ੍ਵਿਜ
ਇਥੇ ਪੁਰਖ ਦੇ ਗੁਣ ਅਤੇ ਮਾਂ ਦੇ ਗੁਣ—ਹੱਡੀ, ਨਸ ਅਤੇ ਮੱਜਾ—ਅਸੀਂ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਆਉਂਦੇ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ, ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ।
ਤ੍ਵਙ੍ਮਾਂਸਸ਼ੋਣਿਤਂ ਚੇਤਿ ਮਾਤृਜਾਨ੍ਯ੍ ਅਨੁਸ਼ੁਸ਼੍ਰੁਮ ਏਵਮ੍ ਏਤਦ੍ ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਵੇਦਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰੇषੁ ਪਠ੍ਯਤੇ
ਚਮੜੀ, ਮਾਸ ਅਤੇ ਲਹੂ, ਅਸੀਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ, ਮਾਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਇਹੀ ਹੈ, ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਜਿਵੇਂ ਵੇਦ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿਚ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਮਾਣਂ ਯਚ੍ ਚ ਵੇਦੋਕ੍ਤਂ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਯਚ੍ ਚ ਪਠ੍ਯਤੇ ਵੇਦਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਪ੍ਰਮਾਣਂ ਚ ਪ੍ਰਮਾਣਂ ਤਤ੍ ਸਨਾਤਨਮ੍
ਵੇਦਾਂ ਵਿਚ ਜੋ ਪ੍ਰਮਾਣ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿਚ ਜੋ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵੇਦ-ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣ ਹੀ ਸਦਾ ਲਈ ਪ੍ਰਮਾਣ ਹੈ।
ਏਵਮ੍ ਏਵਾਭਿਸਂਬਨ੍ਧੌ ਨਿਤ੍ਯਂ ਪ੍ਰਕृਤਿਪੂਰੁषੌ ਯਚ੍ ਚਾਪਿ ਭਗਵਂਸ੍ ਤਸ੍ਮਾਨ੍ ਮੋਕ੍ਸ਼ਧਰ੍ਮੋ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਅਤੇ ਪੁਰਖ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਹਮੇਸ਼ਾ ਐਸਾ ਹੀ ਹੈ; ਅਤੇ, ਭਾਗਵਾਨ, ਇਸ ਲਈ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਧਰਮ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਅਥਵਾਨਨ੍ਤਰਕृਤਂ ਕਿਂਚਿਦ੍ ਏਵ ਨਿਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍ ਤਨ੍ ਮਮਾਚਕ੍ਸ਼੍ਵ ਤਤ੍ਤ੍ਵੇਨ ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ੋ ਹ੍ਯ੍ ਅਸਿ ਸਰ੍ਵਦਾ
ਜੇ ਅੰਦਰੋਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਉਦਾਹਰਨ ਬਣੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਸੱਚ-ਸੱਚ ਦੱਸੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਿੱਧਾ ਵੇਖਦੇ ਹੋ।
ਮੋਕ੍ਸ਼ਕਾਮਾ ਵਯਂ ਚਾਪਿ ਕਾਙ੍ਕ੍ਸ਼ਾਮੋ ਯਦ੍ ਅਨਾਮਯਮ੍ ਅਜੇਯਮ੍ ਅਜਰਂ ਨਿਤ੍ਯਮ੍ ਅਤੀਨ੍ਦ੍ਰਿਯਮ੍ ਅਨੀਸ਼੍ਵਰਮ੍
ਅਸੀਂ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਉਹ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਜੋ ਰੋਗ ਰਹਿਤ, ਅਜੈ, ਅਜਰ, ਸਦਾ ਲਈ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਦੇ ਵਸ਼ ਨਹੀਂ।
ਯਦ੍ ਏਤਦ੍ ਉਕ੍ਤਂ ਭਵਤਾ ਵੇਦਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਨਿਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍ ਏਵਮ੍ ਏਤਦ੍ ਯਥਾ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਤਤ੍ਤ੍ਵਗ੍ਰਾਹੀ ਯਥਾ ਭਵਾਨ੍
ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਵੇਦ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਉਦਾਹਰਨ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਉਹੀ ਸੱਚ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਤੁਸੀਂ ਤੱਤ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਹੋ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਹੋ।
ਧਾਰ੍ਯਤੇ ਹਿ ਤ੍ਵਯਾ ਗ੍ਰਨ੍ਥ ਉਭਯੋਰ੍ ਵੇਦਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਯੋਃ ਨ ਚ ਗ੍ਰਨ੍ਥਸ੍ਯ ਤਤ੍ਤ੍ਵਜ੍ਞੋ ਯਥਾਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਨਰੇਸ਼੍ਵਰ
ਤੁਸੀਂ ਦੋਵਾਂ—ਵੇਦ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰ—ਦੇ ਗ੍ਰੰਥ ਨੂੰ ਰੱਖਦੇ ਹੋ; ਪਰ ਗ੍ਰੰਥ ਦਾ ਤੱਤ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਰਾਜਾ ਵਰਗਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਯੋ ਹਿ ਵੇਦੇ ਚ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰੇ ਚ ਗ੍ਰਨ੍ਥਧਾਰਣਤਤ੍ਪਰਃ ਨ ਚ ਗ੍ਰਨ੍ਥਾਰ੍ਥਤਤ੍ਤ੍ਵਜ੍ਞਸ੍ ਤਸ੍ਯ ਤਦ੍ਧਾਰਣਂ ਵृਥਾ
ਜੋ ਵੇਦ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਗ੍ਰੰਥ ਨੂੰ ਰੱਖਣ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਗ੍ਰੰਥ ਦਾ ਅਸਲ ਅਰਥ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਉਸ ਦਾ ਰੱਖਣਾ ਵਿਅਰਥ ਹੈ।
ਭਾਰਂ ਸ ਵਹਤੇ ਤਸ੍ਯ ਗ੍ਰਨ੍ਥਸ੍ਯਾਰ੍ਥਂ ਨ ਵੇਤ੍ਤਿ ਯਃ ਯਸ੍ ਤੁ ਗ੍ਰਨ੍ਥਾਰ੍ਥਤਤ੍ਤ੍ਵਜ੍ਞੋ ਨਾਸ੍ਯ ਗ੍ਰਨ੍ਥਾਗਮੋ ਵृਥਾ
ਉਹ ਗ੍ਰੰਥ ਦਾ ਭਾਰ ਢੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਰ ਅਰਥ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ; ਪਰ ਜੋ ਗ੍ਰੰਥ ਦਾ ਅਸਲ ਅਰਥ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਗ੍ਰੰਥ ਪੜ੍ਹਨਾ ਵਿਅਰਥ ਨਹੀਂ।
ਗ੍ਰਨ੍ਥਸ੍ਯਾਰ੍ਥਂ ਸ ਪृष੍ਟਸ੍ ਤੁ ਮਾਦृਸ਼ੋ ਵਕ੍ਤੁਮ੍ ਅਰ੍ਹਤਿ ਯਥਾਤਤ੍ਤ੍ਵਾਭਿਗਮਨਾਦ੍ ਅਰ੍ਥਂ ਤਸ੍ਯ ਸ ਵਿਨ੍ਦਤਿ
ਜਿਸ ਨੂੰ ਗ੍ਰੰਥ ਦਾ ਅਰਥ ਪੁੱਛਿਆ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਵਾਂਗ ਦੱਸਣ ਯੋਗ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਤੱਤ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉਹ ਅਰਥ ਲੱਭ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਨ ਯਃ ਸਮੁਤ੍ਸੁਕਃ ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ ਗ੍ਰਨ੍ਥਾਰ੍ਥਂ ਸ੍ਥੂਲਬੁਦ੍ਧਿਮਾਨ੍ ਸ ਕਥਂ ਮਨ੍ਦਵਿਜ੍ਞਾਨੋ ਗ੍ਰਨ੍ਥਂ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਤਿ ਨਿਰ੍ਣਯਾਤ੍
ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਗ੍ਰੰਥ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਦੀ ਲਾਲਚ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਸੋਚ ਸਧਾਰਨ ਤੇ ਗੁੰਮ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਮੰਦੇ ਸਮਝ ਵਾਲਾ ਕਿਵੇਂ ਗ੍ਰੰਥ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਪੱਕੀ ਸਮਝ ਨਾਲ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਅਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਗ੍ਰਨ੍ਥਤਤ੍ਤ੍ਵਾਨਿ ਵਾਦਂ ਯਃ ਕੁਰੁਤੇ ਨਰਃ ਲੋਭਾਦ੍ ਵਾਪ੍ਯ੍ ਅਥਵਾ ਦਮ੍ਭਾਤ੍ ਸ ਪਾਪੀ ਨਰਕਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਗ੍ਰੰਥ ਦੇ ਅਸਲ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਜਾਣ ਕੇ, ਲਾਲਚ ਜਾਂ ਦਿਖਾਵੇ ਕਰਕੇ ਵਾਦ-ਵਿਵਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਪੀ ਨਰਕ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨਿਰ੍ਣਯਂ ਚਾਪਿ ਚ੍ਛਿਦ੍ਰਾਤ੍ਮਾ ਨ ਤਦ੍ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਤਿ ਤਤ੍ਤ੍ਵਤਃ ਸੋ ऽਪੀਹਾਸ੍ਯਾਰ੍ਥਤਤ੍ਤ੍ਵਜ੍ਞੋ ਯਸ੍ਮਾਨ੍ ਨੈਵਾਤ੍ਮਵਾਨ੍ ਅਪਿ
ਜਿਸ ਦੀ ਵਿਚਾਰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੈ, ਉਹ ਗੱਲ ਦਾ ਸੱਚ ਨਹੀਂ ਦੱਸ ਸਕਦਾ; ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਥੇ ਅਸਲ ਅਰਥ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉਹ ਅਸਲ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਤ੍ਵਂ ਸ਼ृਣੁ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਯਥੈਤਦ੍ ਅਨੁਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਯਥਾ ਤਤ੍ਤ੍ਵੇਨ ਸਾਂਖ੍ਯੇषੁ ਯੋਗੇषੁ ਚ ਮਹਾਤ੍ਮਸੁ
ਇਸ ਲਈ, ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਤੂੰ ਸੁਣ, ਜਿਵੇਂ ਇੱਥੇ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਵਿਚ ਸਾਂਖਿਆ ਤੇ ਯੋਗ ਵਿਚ ਅਸਲ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਹੈ।
ਯਦ੍ ਏਵ ਯੋਗਾਃ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਸਾਂਖ੍ਯਂ ਤਦ੍ ਅਨੁਗਮ੍ਯਤੇ ਏਕਂ ਸਾਂਖ੍ਯਂ ਚ ਯੋਗਂ ਚ ਯਃ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਸ ਬੁਦ੍ਧਿਮਾਨ੍
ਜੋ ਕੁਝ ਯੋਗੀ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਉਹੀ ਸਾਂਖਿਆ ਵਿਚ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਾਂਖਿਆ ਤੇ ਯੋਗ ਨੂੰ ਇੱਕ ਹੀ ਸਮਝਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਬੁਧੀਮਾਨ ਹੈ।
ਤ੍ਵਙ੍ ਮਾਂਸਂ ਰੁਧਿਰਂ ਮੇਦਃ ਪਿਤ੍ਤਂ ਮਜ੍ਜਾਸ੍ਥਿ ਸ੍ਨਾਯੁ ਚ ਏਤਦ੍ ਐਨ੍ਦ੍ਰਿਯਕਂ ਤਾਤ ਯਦ੍ ਭਵਾਨ੍ ਇਤ੍ਥਮ੍ ਆਤ੍ਥ ਮਾਮ੍
ਚਮੜੀ, ਮਾਸ, ਖੂਨ, ਚਰਬੀ, ਪਿੱਤ, ਮੱਦ, ਹੱਡੀ ਤੇ ਨਸਾਂ—ਇਹ ਸਾਰੇ, ਪਿਆਰੇ, ਉਹ ਸਰੀਰਕ ਅੰਗ ਹਨ ਜੋ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸੇ ਹਨ।