ਵੈਤਰਣ੍ਯਾਂ ਚ ਯਦ੍ ਦੁਃਖਂ ਪਤਿਤਾਨਾਂ ਯਮਕ੍ਸ਼ਯੇ ਯੋਨਿषੁ ਚ ਵਿਚਿਤ੍ਰਾਸੁ ਸਂਚਾਰਾਨ੍ ਅਸ਼ੁਭਾਂਸ੍ ਤਥਾ
ਵੈਤਰਣੀ ਵਿਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਦੁੱਖ, ਜੋ ਯਮ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਡਿੱਗੇ ਹਨ, ਤੇ ਅਜੀਬ ਜਣਨਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡ-ਵੰਡ ਕੇ ਫਿਰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਅਸ਼ੁਭ ਯਾਤਰਾ।
ਜਠਰੇ ਚਾਸ਼ੁਭੇ ਵਾਸਂ ਸ਼ੋਣਿਤੋਦਕਭਾਜਨੇ ਸ਼੍ਲੇष੍ਮਮੂਤ੍ਰਪੁਰੀषੇ ਚ ਤੀਵ੍ਰਗਨ੍ਧਸਮਨ੍ਵਿਤੇ
ਅਸ਼ੁਭ ਪੇਟ ਵਿਚ ਵੱਸਣਾ, ਲਹੂ-ਪਾਣੀ ਦੇ ਪਾਤਰੇ ਵਿਚ, ਤੇ ਲੇਸ, ਮੂਤਰ, ਮਲ ਵਿਚ, ਜੋ ਤੇਜ਼ ਗੰਦੇਪਣ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਸ਼ੁਕ੍ਰਸ਼ੋਣਿਤਸਂਘਾਤੇ ਮਜ੍ਜਾਸ੍ਨਾਯੁਪਰਿਗ੍ਰਹੇ ਸ਼ਿਰਾਸ਼ਤਸਮਾਕੀਰ੍ਣੇ ਨਵਦ੍ਵਾਰੇ ਪੁਰੇ ऽਥ ਵੈ
ਸ਼ੁਕਰ-ਲਹੂ ਦੇ ਢੇਰ ਵਿਚ, ਹੱਡੀਆਂ ਤੇ ਨਸਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਸੈਂਕੜੇ ਰਗਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਨੌਂ ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ।
ਵਿਜ੍ਞਾਯ ਹਿਤਮ੍ ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਯੋਗਾਂਸ਼੍ ਚ ਵਿਵਿਧਾਨ੍ ਦ੍ਵਿਜਾਃ ਤਾਮਸਾਨਾਂ ਚ ਜਨ੍ਤੂਨਾਂ ਰਮਣੀਯਾਨृਤਾਤ੍ਮਨਾਮ੍
ਆਤਮਾ ਦੀ ਭਲਾਈ ਨੂੰ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਯੋਗਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਹੇ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਵਾਲੇ, ਹਨੇਰੇ ਵਾਲੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਮੋਹਕ ਪਰ ਝੂਠੀ ਕੁਦਰਤ ਨੂੰ ਵੀ ਸਮਝੋ।
ਸਾਤ੍ਤ੍ਵਿਕਾਨਾਂ ਚ ਜਨ੍ਤੂਨਾਂ ਕੁਤ੍ਸਿਤਂ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮਾਃ ਗਰ੍ਹਿਤਂ ਮਹਤਾਮ੍ ਅਰ੍ਥੇ ਸਾਂਖ੍ਯਾਨਾਂ ਵਿਦਿਤਾਤ੍ਮਨਾਮ੍
ਪਵਿਤ੍ਰ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਨਿਮਨਤਾ, ਹੇ ਵਧੀਆ ਮੁਨੀਓ, ਤੇ ਵੱਡਿਆਂ ਦੀ ਨਿੰਦਿਆ, ਸੰਖਿਆ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿਚ, ਜੋ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।
ਉਪਪ੍ਲਵਾਂਸ੍ ਤਥਾ ਘੋਰਾਞ੍ ਸ਼ਸ਼ਿਨਸ੍ ਤੇਜਸਸ੍ ਤਥਾ ਤਾਰਾਣਾਂ ਪਤਨਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਾਣਾਂ ਚ ਪਰ੍ਯਯਮ੍
ਡਰਾਉਣੇ ਉਪਦ੍ਰਵ, ਚੰਦ ਦੀ ਤਾਕਤ ਦਾ ਘਟਣਾ, ਤਾਰਿਆਂ ਦਾ ਡਿੱਗਣਾ, ਤੇ ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਦੀ ਬਦਲਾਵੀ ਨੂੰ ਵੀ ਵੇਖੋ।
ਦ੍ਵਂਦ੍ਵਾਨਾਂ ਵਿਪ੍ਰਯੋਗਂ ਚ ਵਿਜ੍ਞਾਯ ਕृਪਣਂ ਦ੍ਵਿਜਾਃ ਅਨ੍ਯੋਨ੍ਯਭਕ੍ਸ਼ਣਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਭੂਤਾਨਾਮ੍ ਅਪਿ ਚਾਸ਼ੁਭਮ੍
ਜੋੜਿਆਂ ਦੀ ਵਿੱਛੋੜੀ ਅਤੇ ਦੁਖ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ, ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਖਾਣਾ ਅਤੇ ਮਾੜਾ ਹਾਲ ਵੇਖ ਕੇ,
ਬਾਲ੍ਯੇ ਮੋਹਂ ਚ ਵਿਜ੍ਞਾਯ ਪਕ੍ਸ਼ਦੇਹਸ੍ਯ ਚਾਸ਼ੁਭਮ੍ ਰਾਗਂ ਮੋਹਂ ਚ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ਸਤ੍ਤ੍ਵਂ ਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤਮ੍
ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਭਟਕਾਵਾ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਮਾੜੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ, ਲਗਾਵਟ ਤੇ ਭਟਕਾਵਾ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਕਦੇ-ਕਦੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਵੀ ਹੋਣੀ ਵੇਖੀ,
ਸਹਸ੍ਰੇषੁ ਨਰਃ ਕਸ਼੍ਚਿਨ੍ ਮੋਕ੍ਸ਼ਬੁਦ੍ਧਿਂ ਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤਃ ਦੁਰ੍ਲਭਤ੍ਵਂ ਚ ਮੋਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਵਿਜ੍ਞਾਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤਿਪੂਰ੍ਵਕਮ੍
ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਇਕ ਮਨੁੱਖ ਹੀ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਸੋਚ ਰੱਖਦਾ ਹੈ; ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਕਮੀ ਅਤੇ ਗਿਆਨ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਤੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਵੀ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਬਹੁਮਾਨਮ੍ ਅਲਬ੍ਧੇषੁ ਲਬ੍ਧੇ ਮਧ੍ਯਸ੍ਥਤਾਂ ਪੁਨਃ ਵਿषਯਾਣਾਂ ਚ ਦੌਰਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਵਿਜ੍ਞਾਯ ਚ ਪੁਨਰ੍ ਦ੍ਵਿਜਾਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਜ਼ਤ ਨਾ ਹੋਣੀ, ਮਿਲ ਜਾਣ 'ਤੇ ਬੇਪਰਵਾਹੀ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਮਾੜੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ,
ਗਤਾਸੂਨਾਂ ਚ ਸਤ੍ਤ੍ਵਾਨਾਂ ਦੇਹਾਨ੍ ਭਿਤ੍ਤ੍ਵਾ ਤਥਾ ਸ਼ੁਭਾਨ੍ ਵਾਸਂ ਕੁਲੇषੁ ਜਨ੍ਤੂਨਾਂ ਮਰਣਾਯ ਧृਤਾਤ੍ਮਨਾਮ੍
ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਮੁੱਕ ਗਈ, ਚਾਹੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਣ ਜਾਂ ਨਾ ਹੋਣ, ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰਹਾਇਸ਼ ਅਤੇ ਆਤਮ-ਸੰਯਮ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਵੇਖ ਕੇ,
ਸਾਤ੍ਤ੍ਵਿਕਾਨਾਂ ਚ ਜਨ੍ਤੂਨਾਂ ਦੁਃਖਂ ਵਿਜ੍ਞਾਯ ਭੋ ਦ੍ਵਿਜਾਃ ਬ੍ਰਹ੍ਮਘ੍ਨਾਨਾਂ ਗਤਿਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਪਤਿਤਾਨਾਂ ਸੁਦਾਰੁਣਾਮ੍
ਪਵਿੱਤਰ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਦੁਖ ਸਮਝ ਕੇ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਹਤਿਆਰੇਆਂ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਹਾਲਤ, ਜੋ ਗਿਰੇ ਹੋਏ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਕ ਡਰਾਉਣੀ ਹੈ, ਜਾਣ ਕੇ,
ਸੁਰਾਪਾਨੇ ਚ ਸਕ੍ਤਾਨਾਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਂ ਦੁਰਾਤ੍ਮਨਾਮ੍ ਗੁਰੁਦਾਰਪ੍ਰਸਕ੍ਤਾਨਾਂ ਗਤਿਂ ਵਿਜ੍ਞਾਯ ਚਾਸ਼ੁਭਾਮ੍
ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ, ਮਾੜੀ ਸੋਚ ਵਾਲੇ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਲਗਾਵਟ ਰੱਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਮਾੜੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ,
ਜਨਨੀषੁ ਚ ਵਰ੍ਤਨ੍ਤੇ ਯੇਨ ਸਮ੍ਯਗ੍ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਾਃ ਸਦੇਵਕੇषੁ ਲੋਕੇषੁ ਯੇਨ ਵਰ੍ਤਨ੍ਤਿ ਮਾਨਵਾਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕਰਕੇ ਜੀਵ ਮਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ, ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਗੁਜ਼ਾਰਦੇ ਹਨ,
ਤੇਨ ਜ੍ਞਾਨੇਨ ਵਿਜ੍ਞਾਯ ਗਤਿਂ ਚਾਸ਼ੁਭਕਰ੍ਮਣਾਮ੍ ਤਿਰ੍ਯਗ੍ਯੋਨਿਗਤਾਨਾਂ ਚ ਵਿਜ੍ਞਾਯ ਚ ਗਤੀਃ ਪृਥਕ੍
ਉਸ ਗਿਆਨ ਨਾਲ, ਮਾੜੇ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਸਮਝ ਕੇ, ਅਤੇ ਪਸ਼ੂ ਜਾਤੀ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਾਲਤ ਜਾਣ ਕੇ,
ਵੇਦਵਾਦਾਂਸ੍ ਤਥਾ ਚਿਤ੍ਰਾਨ੍ ऋਤੂਨਾਂ ਪਰ੍ਯਯਾਂਸ੍ ਤਥਾ ਕ੍ਸ਼ਯਂ ਸਂਵਤ੍ਸਰਾਣਾਂ ਚ ਮਾਸਾਨਾਂ ਚ ਕ੍ਸ਼ਯਂ ਤਥਾ
ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਤ, ਮੌਸਮਾਂ ਦੇ ਚੱਕਰ, ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਘਟਾਈ, ਅਤੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਘਟਾਈ ਵੀ ਵੇਖ ਕੇ,
ਪਕ੍ਸ਼ਕ੍ਸ਼ਯਂ ਤਥਾ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਦਿਵਸਾਨਾਂ ਚ ਸਂਕ੍ਸ਼ਯਮ੍ ਕ੍ਸ਼ਯਂ ਵृਦ੍ਧਿਂ ਚ ਚਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਤਸ੍ ਤਥਾ
ਪੱਖਾਂ ਦੀ ਘਟਾਈ, ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਘਟਾਈ, ਅਤੇ ਚੰਦ ਦੀ ਘਟਾਈ ਤੇ ਵਾਧਾ ਸਿੱਧਾ ਵੇਖ ਕੇ,
ਵृਦ੍ਧਿਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸਮੁਦ੍ਰਾਣਾਂ ਕ੍ਸ਼ਯਂ ਤੇषਾਂ ਤਥਾ ਪੁਨਃ ਕ੍ਸ਼ਯਂ ਧਨਾਨਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਚ ਪੁਨਰ੍ ਵृਦ੍ਧਿਂ ਤਥੈਵ ਚ
ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਦਾ ਵਾਧਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਘਟਾਈ, ਧਨ ਦੀ ਘਟਾਈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਵਾਧਾ ਵੀ ਵੇਖ ਕੇ,
ਸਂਯੋਗਾਨਾਂ ਤਥਾ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਯੁਗਾਨਾਂ ਚ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ ਦੇਹਵੈਕ੍ਲਵ੍ਯਤਾਂ ਚੈਵ ਸਮ੍ਯਗ੍ ਵਿਜ੍ਞਾਯ ਤਤ੍ਤ੍ਵਤਃ
ਜੋੜਿਆਂ ਨੂੰ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਜੋੜ, ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝ ਕੇ,
ਆਤ੍ਮਦੋषਾਂਸ਼੍ ਚ ਵਿਜ੍ਞਾਯ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਆਤ੍ਮਨਿ ਸਂਸ੍ਥਿਤਾਨ੍ ਸ੍ਵਦੇਹਾਦ੍ ਉਤ੍ਥਿਤਾਨ੍ ਗਨ੍ਧਾਂਸ੍ ਤਥਾ ਵਿਜ੍ਞਾਯ ਚਾਸ਼ੁਭਾਨ੍
ਆਤਮ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਸਾਰੇ ਦੋਸ਼, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਉਠਦੇ ਮਾੜੇ ਸੁਗੰਧ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ,
ਕਾਨ੍ ਉਤ੍ਪਾਤਭਵਾਨ੍ ਦੋषਾਨ੍ ਪਸ਼੍ਯਸਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਤ੍ਤਮ ਏਤਂ ਨਃ ਸਂਸ਼ਯਂ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਂ ਵਕ੍ਤੁਮ੍ ਅਰ੍ਹਸ੍ਯ੍ ਅਸ਼ੇषਤਃ
ਕਿਹੜੇ ਦੋਸ਼, ਜੋ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ? ਸਾਡਾ ਇਹ ਸਾਰਾ ਸੰਦੇਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਪਞ੍ਚ ਦੋषਾਨ੍ ਦ੍ਵਿਜਾ ਦੇਹੇ ਪ੍ਰਵਦਨ੍ਤਿ ਮਨੀषਿਣਃ ਮਾਰ੍ਗਜ੍ਞਾਃ ਕਾਪਿਲਾਃ ਸਾਂਖ੍ਯਾਃ ਸ਼ृਣੁਧ੍ਵਂ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮਾਃ
ਜੋ ਰਸਤਾ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਕਪਿਲ ਅਤੇ ਸਾਂਖਿਆ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨ, ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੁਨੀ, ਉਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਦੋਸ਼ ਦੱਸਦੇ ਹਨ; ਸੁਣੋ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ।
ਕਾਮਕ੍ਰੋਧੌ ਭਯਂ ਨਿਦ੍ਰਾ ਪਞ੍ਚਮਃ ਸ਼੍ਵਾਸ ਉਚ੍ਯਤੇ ਏਤੇ ਦੋषਾਃ ਸ਼ਰੀਰੇषੁ ਦृਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ ਸਰ੍ਵਦੇਹਿਨਾਮ੍
ਇੱਛਾ ਤੇ ਗੁੱਸਾ, ਡਰ, ਨੀਂਦ, ਅਤੇ ਪੰਜਵਾਂ ਸਾਸ—ਇਹ ਦੋਸ਼ ਸਾਰੇ ਸਰੀਰਧਾਰੀ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੇਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਛਿਨ੍ਦਨ੍ਤਿ ਕ੍ਸ਼ਮਯਾ ਕ੍ਰੋਧਂ ਕਾਮਂ ਸਂਕਲ੍ਪਵਰ੍ਜਨਾਤ੍ ਸਤ੍ਤ੍ਵਸਂਸੇਵਨਾਨ੍ ਨਿਦ੍ਰਾਮ੍ ਅਪ੍ਰਮਾਦਾਦ੍ ਭਯਂ ਤਥਾ
ਗੁੱਸਾ ਮਾਫੀ ਨਾਲ, ਇੱਛਾ ਮਨ ਦੀ ਇਰਾਦਾ ਛੱਡਣ ਨਾਲ, ਨੀਂਦ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਡਰ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਦੂਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਛਿਨ੍ਦਨ੍ਤਿ ਪਞ੍ਚਮਂ ਸ਼੍ਵਾਸਮ੍ ਅਲ੍ਪਾਹਾਰਤਯਾ ਦ੍ਵਿਜਾਃ ਗੁਣਾਨ੍ ਗੁਣਸ਼ਤੈਰ੍ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਦੋषਾਨ੍ ਦੋषਸ਼ਤੈਰ੍ ਅਪਿ
ਦੋਵਾਂ ਵਾਰ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਥੋੜ੍ਹਾ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਰੱਖ ਕੇ ਪੰਜਵਾਂ ਸਾਹ ਰੋਕ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਸੈਂਕੜੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਸਮਝਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸੈਂਕੜੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਪਛਾਣਦੇ ਹਨ।
ਹੇਤੂਨ੍ ਹੇਤੁਸ਼ਤੈਸ਼੍ ਚਿਤ੍ਰੈਸ਼੍ ਚਿਤ੍ਰਾਨ੍ ਵਿਜ੍ਞਾਯ ਤਤ੍ਤ੍ਵਤਃ ਅਪਾਂ ਫੇਨੋਪਮਂ ਲੋਕਂ ਵਿष੍ਣੋਰ੍ ਮਾਯਾਸ਼ਤੈਃ ਕृਤਮ੍
ਸੈਂਕੜੇ ਨੁਕਤੇਦਾਰ ਕਾਰਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ, ਸੱਚੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਾਰਨਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦੇ ਝਾਗ ਵਾਂਗ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀਆਂ ਸੈਂਕੜੇ ਮਾਇਆਵਾਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੈ।
ਚਿਤ੍ਰਭਿਤ੍ਤਿਪ੍ਰਤੀਕਾਸ਼ਂ ਨਲਸਾਰਮ੍ ਅਨਰ੍ਥਕਮ੍ ਤਮਃਸਂਭ੍ਰਮਿਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵਰ੍षਬੁਦ੍ਬੁਦਸਂਨਿਭਮ੍
ਉਹ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਚਿਤਰਾਈ ਹੋਈ ਕੰਧ ਵਾਂਗ, ਨਲ ਦੀ ਸਾਰ ਵਾਲਾ, ਬੇਕਾਰ, ਹਨੇਰੇ ਵਿਚ ਭਟਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਮੀਂਹ ਦੇ ਬੁਬੁਲੇ ਵਾਂਗ ਵੇਖਦੇ ਹਨ।
ਨਾਸ਼ਪ੍ਰਾਯਂ ਸੁਖਾਧਾਨਂ ਨਾਸ਼ੋਤ੍ਤਰਮਹਾਭਯਮ੍ ਰਜਸ੍ ਤਮਸਿ ਸਂਮਗ੍ਨਂ ਪਙ੍ਕੇ ਦ੍ਵਿਪਮ੍ ਇਵਾਵਸ਼ਮ੍
ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਸੁਖਾਂ ਦਾ ਖਜਾਨਾ ਹੈ, ਪਰ ਨਾਸ ਹੋਣ ਵਾਲਾ। ਨਾਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੱਡਾ ਡਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਰਜ ਤੇ ਤਮ ਵਿਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਹਾਥੀ ਚੀਕੜ ਵਿਚ ਫਸਿਆ ਹੋਇਆ।
ਸਾਂਖ੍ਯਾ ਵਿਪ੍ਰਾ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞਾਸ੍ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ੍ਨੇਹਂ ਪ੍ਰਜਾਕृਤਮ੍ ਜ੍ਞਾਨਜ੍ਞੇਯੇਨ ਸਾਂਖ੍ਯੇਨ ਵ੍ਯਾਪਿਨਾ ਮਹਤਾ ਦ੍ਵਿਜਾਃ
ਸਾਂਖਿਆ ਦੇ ਮਹਾਨ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ, ਦੋਵਾਂ ਵਾਰ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਆਪਣੀ ਸੰਤਾਨ ਨਾਲ ਬਣੀ ਮਮਤਾ ਛੱਡ ਕੇ, ਸਾਂਖਿਆ ਦੇ ਵੱਡੇ ਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ।
ਰਾਜਸਾਨ੍ ਅਸ਼ੁਭਾਨ੍ ਗਨ੍ਧਾਂਸ੍ ਤਾਮਸਾਂਸ਼੍ ਚ ਤਥਾਵਿਧਾਨ੍ ਪੁਣ੍ਯਾਂਸ਼੍ ਚ ਸਾਤ੍ਤ੍ਵਿਕਾਨ੍ ਗਨ੍ਧਾਨ੍ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਜਾਨ੍ ਦੇਹਸਂਸ਼੍ਰਿਤਾਨ੍
ਉਹ ਰਜਸ ਵਾਲੇ ਗੰਦੇ ਸੁਗੰਧ, ਤੇ ਤਮਸ ਵਾਲੇ ਸੁਗੰਧ, ਅਤੇ ਸਤਵ ਵਾਲੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸੁਗੰਧ, ਜੋ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਸਪਰਸ਼ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।