ਸਾਂਖ੍ਯਾਃ ਸਾਂਖ੍ਯਂ ਪ੍ਰਸ਼ਂਸਨ੍ਤਿ ਯੋਗਾਨ੍ ਯੋਗਵਿਦੁਤ੍ਤਮਾਃ ਵਦਨ੍ਤਿ ਕਾਰਣੈਃ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠੈਃ ਸ੍ਵਪਕ੍ਸ਼ੋਦ੍ਭਵਨਾਯ ਵੈ
ਸਾਂਖ ਦੇ ਪੱਖੀ ਸਾਂਖ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਯੋਗ ਦੇ ਵਧੀਆ ਜਾਣੂ ਯੋਗ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਹਰ ਕੋਈ ਆਪਣਾ ਪੱਖ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵਧੀਆ ਕਾਰਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਅਨੀਸ਼੍ਵਰਃ ਕਥਂ ਮੁਚ੍ਯੇਦ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਏਵਂ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮਾਃ ਵਦਨ੍ਤਿ ਕਾਰਣੈਃ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਂ ਯੋਗਂ ਸਮ੍ਯਙ੍ ਮਨੀषਿਣਃ
ਕਿਵੇਂ ਕੋਈ ਪ੍ਰਭੂ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਧੀਆ ਰਿਸ਼ੀ ਵਧੀਆ ਕਾਰਨਾਂ ਨਾਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਯੋਗ ਹੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਹੇ ਗਿਆਨਵਾਨ।
ਵਦਨ੍ਤਿ ਕਾਰਣਂ ਵੇਦਂ ਸਾਂਖ੍ਯਂ ਸਮ੍ਯਗ੍ ਦ੍ਵਿਜਾਤਯਃ ਵਿਜ੍ਞਾਯੇਹ ਗਤੀਃ ਸਰ੍ਵਾ ਵਿਰਕ੍ਤੋ ਵਿषਯੇषੁ ਯਃ
ਦੋਹਾਂ ਵਾਰ ਜਨਮੇ ਸਹੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਾਂਖ ਵੇਦ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ; ਇਹ ਇੱਥੇ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਰਸਤਾ ਹੈ ਜੋ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਵਿਰਕਤ ਹਨ।
ਊਰ੍ਧ੍ਵਂ ਸ ਦੇਹਾਤ੍ ਸੁਵ੍ਯਕ੍ਤਂ ਵਿਮੁਚ੍ਯੇਦ੍ ਇਤਿ ਨਾਨ੍ਯਥਾ ਏਤਦ੍ ਆਹੁਰ੍ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞਾਃ ਸਾਂਖ੍ਯਂ ਵੈ ਮੋਕ੍ਸ਼ਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍
ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਰੀਰ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਪਰਲੇ ਪਾਸੇ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਹੀਂ। ਵੱਡੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਾਂਖ ਹੀ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਹੈ।
ਸ੍ਵਪਕ੍ਸ਼ੇ ਕਾਰਣਂ ਗ੍ਰਾਹ੍ਯਂ ਸਮਰ੍ਥਂ ਵਚਨਂ ਹਿਤਮ੍ ਸ਼ਿष੍ਟਾਨਾਂ ਹਿ ਮਤਂ ਗ੍ਰਾਹ੍ਯਂ ਭਵਦ੍ਭਿਃ ਸ਼ਿष੍ਟਸਂਮਤੈਃ
ਆਪਣੇ ਪੱਖ ਨੂੰ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤਰਕ ਤੇ ਚੰਗਾ ਬੋਲ ਮੰਨੋ। ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਾਏ, ਜੋ ਚੰਗਿਆਂ ਨੇ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕੀਤੀ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਮੰਨਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਂ ਹੇਤਵੋ ਯੋਗਾਃ ਸਾਂਖ੍ਯਾਃ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਵਿਨਿਸ਼੍ਚਯਾਃ ਉਭੇ ਚੈਤੇ ਮਤੇ ਤਤ੍ਤ੍ਵੇ ਸਮਵੇਤੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਾਃ
ਯੋਗ ਤਰਕ ਤੇ ਅਨੁਭਵ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ; ਸਾਂਖ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਨਿਸ਼ਚਾ ਤੇ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਰਾਏ, ਹੇ ਵਧੀਆ ਦੋਹਾਂ ਵਾਰ ਜਨਮੇ, ਸੱਚ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਉਭੇ ਚੈਤੇ ਮਤੇ ਜ੍ਞਾਤੇ ਮੁਨੀਨ੍ਦ੍ਰਾਃ ਸ਼ਿष੍ਟਸਂਮਤੇ ਅਨੁष੍ਠਿਤੇ ਯਥਾਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਂ ਨਯੇਤਾਂ ਪਰਮਾਂ ਗਤਿਮ੍
ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਰਾਹ, ਜਦੋਂ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਲੋਂ ਸਮਝੇ ਅਤੇ ਅਮਲ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਲੋਂ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਰੇ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਮੰਜਿਲ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤੁਲ੍ਯਂ ਸ਼ੌਚਂ ਤਯੋਰ੍ ਯੁਕ੍ਤਂ ਦਯਾ ਭੂਤੇषੁ ਚਾਨਘਾਃ ਵ੍ਰਤਾਨਾਂ ਧਾਰਣਂ ਤੁਲ੍ਯਂ ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਤ੍ਵ੍ ਅਸਮਂ ਤਯੋਃ
ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਰਾਹ ਇਕੋ ਜਿਹੀ ਪਵਿਤਰਤਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਦਇਆ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ, ਤੇ ਵਚਨ ਪੂਰੇ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਮਿਲਦੀ ਜੁਲਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਕੋ ਨਹੀਂ।
ਯਦਿ ਤੁਲ੍ਯਂ ਵ੍ਰਤਂ ਸ਼ੌਚਂ ਦਯਾ ਚਾਤ੍ਰ ਮਹਾਮੁਨੇ ਤੁਲ੍ਯਂ ਤਦ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਕਸ੍ਮਾਤ੍ ਤਨ੍ ਨੋ ਬ੍ਰੂਹਿ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮ
ਜੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਚਨ, ਪਵਿਤਰਤਾ ਤੇ ਦਇਆ ਇਕੋ ਜਿਹੀ ਹੈ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਇਕੋ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ? ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਸਮਝਾ ਦੇ, ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ।
ਰਾਗਂ ਮੋਹਂ ਤਥਾ ਸ੍ਨੇਹਂ ਕਾਮਂ ਕ੍ਰੋਧਂ ਚ ਕੇਵਲਮ੍ ਯੋਗਾਸ੍ਥਿਰੋਦਿਤਾਨ੍ ਦੋषਾਨ੍ ਪਞ੍ਚੈਤਾਨ੍ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਵਨ੍ਤਿ ਤਾਨ੍
ਮੋਹ, ਭਟਕਾਵਾ, ਲਗਾਵ, ਇੱਛਾ ਤੇ ਗੁੱਸਾ — ਇਹ ਪੰਜ ਕਮਜ਼ੋਰੀਆਂ ਸਿਰਫ਼ ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਅਸਥਿਰਤਾ ਕਰਕੇ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਯਥਾ ਵਾਨਿਮਿषਾਃ ਸ੍ਥੂਲਂ ਜਾਲਂ ਛਿਤ੍ਤ੍ਵਾ ਪੁਨਰ੍ ਜਲਮ੍ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਵਨ੍ਤਿ ਤਥਾ ਯੋਗਾਤ੍ ਤਤ੍ ਪਦਂ ਵੀਤਕਲ੍ਮषਾਃ
ਜਿਵੇਂ ਪੰਛੀ ਮੋਟਾ ਜਾਲ ਤੋੜ ਕੇ ਫਿਰ ਹੋਰ ਜਾਲ ਨੂੰ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯੋਗ ਨਾਲ ਪਵਿਤਰ ਹੋਏ ਲੋਕ ਉਸ ਮੰਜਿਲ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸਭ ਗੰਦਗੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ।
ਤਥੈਵ ਵਾਗੁਰਾਂ ਛਿਤ੍ਤ੍ਵਾ ਬਲਵਨ੍ਤੋ ਯਥਾ ਮृਗਾਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਯੁਰ੍ ਵਿਮਲਂ ਮਾਰ੍ਗਂ ਵਿਮੁਕ੍ਤਾਃ ਸਰ੍ਵਬਨ੍ਧਨੈਃ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਤਾਕਤਵਰ ਹਿਰਣ ਜਾਲ ਤੋੜ ਕੇ ਸਾਫ ਰਾਹ ਤੇ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਬੰਧਨਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਲੋਭਜਾਨਿ ਤਥਾ ਵਿਪ੍ਰਾ ਬਨ੍ਧਨਾਨਿ ਬਲਾਨ੍ਵਿਤਃ ਛਿਤ੍ਤ੍ਵਾ ਯੋਗਾਤ੍ ਪਰਂ ਮਾਰ੍ਗਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਵਿਮਲਂ ਸ਼ੁਭਮ੍
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਜੋ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਹ ਯੋਗ ਰਾਹੀਂ ਲੋਭ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਬੰਧਨ ਤੋੜ ਕੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ, ਪਵਿਤਰ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਰਾਹ ਤੇ ਚਲ ਪੈਂਦੇ ਹਨ।
ਅਚਲਾਸ੍ ਤ੍ਵ੍ ਆਵਿਲਾ ਵਿਪ੍ਰਾ ਵਾਗੁਰਾਸੁ ਤਥਾਪਰੇ ਵਿਨਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਨ ਸਂਦੇਹਸ੍ ਤਦ੍ਵਦ੍ ਯੋਗਬਲਾਦ੍ ऋਤੇ
ਪਰ ਹੋਰ ਲੋਕ, ਜੋ ਅਡੋਲ ਤੇ ਭਟਕੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਹ ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ — ਯੋਗ ਦੀ ਤਾਕਤ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਇਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਬਲਹੀਨਾਸ਼੍ ਚ ਵਿਪ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰਾ ਯਥਾ ਜਾਲਂ ਗਤਾ ਦ੍ਵਿਜਾਃ ਬਨ੍ਧਂ ਨ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਨਘਾ ਯੋਗਾਸ੍ ਤੇ ਤੁ ਸੁਦੁਰ੍ਲਭਾਃ
ਤੇ ਜੋ ਤਾਕਤ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਨ, ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਉਹ ਪੰਛੀਆਂ ਵਾਂਗ ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਫਸ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਬਚ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ; ਐਸੇ ਯੋਗ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਿਰਲੇ ਹਨ।
ਯਥਾ ਚ ਸ਼ਕੁਨਾਃ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਜਾਲਮ੍ ਅਰਿਂਦਮਾਃ ਤਤ੍ਰਾਸ਼ਕ੍ਤਾ ਵਿਪਦ੍ਯਨ੍ਤੇ ਮੁਚ੍ਯਨ੍ਤੇ ਤੁ ਬਲਾਨ੍ਵਿਤਾਃ
ਜਿਵੇਂ ਪੰਛੀ, ਹੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ, ਜਦੋਂ ਪਤਲਾ ਜਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਕਤ ਨਾ ਹੋਣ ਤੇ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਬਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਕਰ੍ਮਜੈਰ੍ ਬਨ੍ਧਨੈਰ੍ ਬਦ੍ਧਾਸ੍ ਤਦ੍ਵਦ੍ ਯੋਗਪਰਾ ਦ੍ਵਿਜਾਃ ਅਬਲਾ ਨ ਵਿਮੁਚ੍ਯਨ੍ਤੇ ਮੁਚ੍ਯਨ੍ਤੇ ਚ ਬਲਾਨ੍ਵਿਤਾਃ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮੇ, ਜੋ ਯੋਗ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹਨ, ਕਰਮ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਬੰਧਨਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਣ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੇ, ਪਰ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਬਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅਲ੍ਪਕਸ਼੍ ਚ ਯਥਾ ਵਿਪ੍ਰਾ ਵਹ੍ਨਿਃ ਸ਼ਾਮ੍ਯਤਿ ਦੁਰ੍ਬਲਃ ਆਕ੍ਰਾਨ੍ਤ ਇਨ੍ਧਨੈਃ ਸ੍ਥੂਲੈਸ੍ ਤਦ੍ਵਦ੍ ਯੋਗਬਲਃ ਸ੍ਮृਤਃ
ਜਿਵੇਂ ਛੋਟਾ ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਅੱਗ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਮੋਟੇ ਲੱਕੜਾਂ ਨਾਲ ਠੰਢਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯੋਗ ਦੀ ਤਾਕਤ ਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸ ਏਵ ਚ ਤਦਾ ਵਿਪ੍ਰਾ ਵਹ੍ਨਿਰ੍ ਜਾਤਬਲਃ ਪੁਨਃ ਸਮੀਰਣਗਤਃ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਾਂ ਦਹੇਤ੍ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਂ ਮਹੀਮ੍ ਇਮਾਮ੍
ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਅੱਗ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਮੁੜ ਤਾਕਤਵਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਹਵਾ ਨਾਲ ਭੜਕਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸਾੜ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਤਤ੍ਤ੍ਵਜ੍ਞਾਨਬਲੋ ਯੋਗੀ ਦੀਪ੍ਤਤੇਜਾ ਮਹਾਬਲਃ ਅਨ੍ਤਕਾਲ ਇਵਾਦਿਤ੍ਯਃ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਂ ਸਂਸ਼ੋषਯੇਜ੍ ਜਗਤ੍
ਜੋ ਯੋਗੀ ਸੱਚ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਤਾਕਤਵਰ ਹੈ, ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਮਹਾਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਨਾਸ਼ ਦੇ ਸਮੇਂ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਸੁੱਕਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਦੁਰ੍ਬਲਸ਼੍ ਚ ਯਥਾ ਵਿਪ੍ਰਾਃ ਸ੍ਰੋਤਸਾ ਹ੍ਰਿਯਤੇ ਨਰਃ ਬਲਹੀਨਸ੍ ਤਥਾ ਯੋਗੀ ਵਿषਯੈਰ੍ ਹ੍ਰਿਯਤੇ ਚ ਸਃ
ਜਿਵੇਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਮਨੁੱਖ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਧਾਰ ਨਾਲ ਵਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਾਕਤ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਯੋਗੀ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਵਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਦ੍ ਏਵ ਤੁ ਯਥਾ ਸ੍ਰੋਤੋ ਵਿष੍ਕਮ੍ਭਯਤਿ ਵਾਰਣਃ ਤਦ੍ਵਦ੍ ਯੋਗਬਲਂ ਲਬ੍ਧ੍ਵਾ ਨ ਭਵੇਦ੍ ਵਿषਯੈਰ੍ ਹृਤਃ
ਪਰ ਜਿਵੇਂ ਹਾਥੀ ਧਾਰ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਯੋਗ ਦੀ ਤਾਕਤ ਮਿਲਣ ਤੇ, ਮਨੁੱਖ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਵਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਵਿਸ਼ਨ੍ਤਿ ਵਾ ਵਸ਼ਾਦ੍ ਵਾਥ ਯੋਗਾਦ੍ ਯੋਗਬਲਾਨ੍ਵਿਤਾਃ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀਨ੍ ਮਨੂਨ੍ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਮਹਾਭੂਤਾਨਿ ਚੇਸ਼੍ਵਰਾਃ
ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਜਾਂ ਯੋਗ ਰਾਹੀਂ, ਜੋ ਯੋਗ ਦੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਹ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀਆਂ, ਸਾਰੇ ਮਨੂਆਂ ਤੇ ਵੱਡੇ ਤੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਸਰਤਾਜ।
ਨ ਯਮੋ ਨਾਨ੍ਤਕਃ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧੋ ਨ ਮृਤ੍ਯੁਰ੍ ਭੀਮਵਿਕ੍ਰਮਃ ਵਿਸ਼ਨ੍ਤੇ ਤਦ੍ ਦ੍ਵਿਜਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਯੋਗਸ੍ਯਾਮਿਤਤੇਜਸਃ
ਨ ਯਮ, ਨ ਕ੍ਰੋਧੀ ਮੌਤ, ਨ ਡਰਾਉਣੀ ਮੌਤ — ਕੋਈ ਵੀ ਉਥੇ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮੇ; ਯੋਗ ਦੀ ਅਸੀਮ ਚਮਕ ਸਭ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਆਤ੍ਮਨਾਂ ਚ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਬਹੂਨਿ ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮਾਃ ਯੋਗਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ ਬਲਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਤੈਸ਼੍ ਚ ਸਰ੍ਵੈਰ੍ ਮਹੀਂ ਚਰੇਤ੍
ਹੇ ਦੋਹਾਂ ਵਾਰ ਜਨਮੇਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਤਾਕਤ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਆਤਮਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਨਾਲ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਯਾਦ੍ ਵਿषਯਾਨ੍ ਕਸ਼੍ਚਿਤ੍ ਪੁਨਸ਼੍ ਚੋਗ੍ਰਂ ਤਪਸ਼੍ ਚਰੇਤ੍ ਸਂਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਯੇਚ੍ ਚ ਪੁਨਰ੍ ਵਿਪ੍ਰਾਃ ਸੂਰ੍ਯਸ੍ ਤੇਜੋਗੁਣਾਨ੍ ਇਵ
ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਫਿਰ ਦੁਬਾਰਾ ਕਠੋਰ ਤਪ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਫਿਰ ਸਿਮਟਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਆਪਣੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਖਿੱਚ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਬਲਸ੍ਥਸ੍ਯ ਹਿ ਯੋਗਸ੍ਯ ਬਲਾਰ੍ਥਂ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮਾਃ ਵਿਮੋਕ੍ਸ਼ਪ੍ਰਭਵਂ ਵਿष੍ਣੁਮ੍ ਉਪਪਨ੍ਨਮ੍ ਅਸਂਸ਼ਯਮ੍
ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਯੋਗ ਦੀ ਤਾਕਤ ਤਾਕਤ ਲਈ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਅਤੇ ਇਸ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਨਿਸ਼ਚਤ ਹੀ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਸਰੋਤ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਬਲਾਨਿ ਯੋਗਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਨਿ ਮਯੈਤਾਨਿ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਾਃ ਨਿਦਰ੍ਸ਼ਨਾਰ੍ਥਂ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਾਣਿ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਚ ਪੁਨਰ੍ ਦ੍ਵਿਜਾਃ
ਹੇ ਦੋਹਾਂ ਵਾਰ ਜਨਮੇਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਮੈਂ ਯੋਗ ਵਿਚ ਦੱਸੀਆਂ ਤਾਕਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਮਝਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ; ਹੁਣ, ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸੁਖਮ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਫਿਰ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਆਤ੍ਮਨਸ਼੍ ਚ ਸਮਾਧਾਨੇ ਧਾਰਣਾਂ ਪ੍ਰਤਿ ਵਾ ਦ੍ਵਿਜਾਃ ਨਿਦਰ੍ਸ਼ਨਾਨਿ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਾਣਿ ਸ਼ृਣੁਧ੍ਵਂ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮਾਃ
ਹੇ ਦੋਹਾਂ ਵਾਰ ਜਨਮੇਓ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਆਤਮਾ ਦੀ ਸਮਾਧੀ ਜਾਂ ਧਾਰਨਾ ਬਾਰੇ ਸੁਖਮ ਉਦਾਹਰਨਾਂ ਸੁਣੋ।
ਅਪ੍ਰਮਤ੍ਤੋ ਯਥਾ ਧਨ੍ਵੀ ਲਕ੍ਸ਼੍ਯਂ ਹਨ੍ਤਿ ਸਮਾਹਿਤਃ ਯੁਕ੍ਤਃ ਸਮ੍ਯਕ੍ ਤਥਾ ਯੋਗੀ ਮੋਕ੍ਸ਼ਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤ੍ਯ੍ ਅਸਂਸ਼ਯਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਧਨੁਧਾਰੀ ਮਨੁੱਖ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ, ਨਿਸ਼ਾਨੇ 'ਤੇ ਸਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੀਰ ਮਾਰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਯੋਗੀ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਗਨ ਨਾਲ, ਨਿਸ਼ਚਤ ਹੀ ਮੁਕਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।