ਯਥਾਸ਼੍ਮਨਾ ਹਿਰਣ੍ਯਸ੍ਯ ਸਂਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤੌ ਤਥੈਵ ਤੌ ਮਸ਼ਕੋਦੁਮ੍ਬਰੌ ਵਾਪਿ ਸਂਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤੌ ਯਥਾ ਸਹ
ਜਿਵੇਂ ਸੋਨਾ ਪੱਥਰ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੁੰਦਾ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਦੋਵੇਂ; ਜਾਂ ਜਿਵੇਂ ਮੱਖੀ ਤੇ ਅੰਬੜ ਦਾ ਦਰੱਖਤ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਇषਿਕਾ ਵਾ ਯਥਾ ਮੁਞ੍ਜੇ ਪृਥਕ੍ ਚ ਸਹ ਚੈਵ ਹ ਤਥੈਵ ਸਹਿਤਾਵ੍ ਏਤੌ ਅਨ੍ਯੋਨ੍ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤੌ
ਜਿਵੇਂ ਇਸ਼ਿਕਾ ਮੂੰਜੇ ਘਾਹ ਨਾਲ ਵੱਖਰੇ ਵੀ ਹਨ ਤੇ ਇਕੱਠੇ ਵੀ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਵਿੱਚ ਮਿਲੇ ਤੇ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਸृਜਤੇ ਤੁ ਗੁਣਾਨ੍ ਸਤ੍ਤ੍ਵਂ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਜ੍ਞਸ੍ ਤ੍ਵ੍ ਅਧਿਤਿष੍ਠਤਿ ਗੁਣਾਨ੍ ਵਿਕ੍ਰਿਯਤਃ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਉਦਾਸੀਨਵਦ੍ ਈਸ਼੍ਵਰਃ
ਸਤਵ ਗੁਣ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਖੇਤਰ ਦੇ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਆਉਂਦਾ, ਪ੍ਰਭੂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬੇਪਰਵਾਹ ਰਹਿੰਦਾ।
ਸ੍ਵਭਾਵਯੁਕ੍ਤਂ ਤਤ੍ ਸਰ੍ਵਂ ਯਦ੍ ਇਮਾਨ੍ ਸृਜਤੇ ਗੁਣਾਨ੍ ਊਰ੍ਣਨਾਭਿਰ੍ ਯਥਾ ਸੂਤ੍ਰਂ ਸृਜਤੇ ਤਦ੍ ਗੁਣਾਂਸ੍ ਤਥਾ
ਜੋ ਕੁਝ ਆਪਣੀ ਸੁਭਾਵ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਇਹ ਗੁਣ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਮਕੜੀ ਆਪਣਾ ਧਾਗਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਗੁਣ ਬਣਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਾ ਨ ਨਿਵਰ੍ਤਨ੍ਤੇ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਿਰ੍ ਨੋਪਲਭ੍ਯਤੇ ਏਵਮ੍ ਏਕੇ ਵ੍ਯਵਸ੍ਯਨ੍ਤਿ ਨਿਵृਤ੍ਤਿਮ੍ ਇਤਿ ਚਾਪਰੇ
ਜੋ ਗਤੀ ਹੋ ਚੁੱਕੀ, ਉਹ ਮੁੜਦੀ ਨਹੀਂ; ਗਤੀ ਦਾ ਮੁਕਾਵਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਕੁਝ ਲੋਕ ਗਤੀ ਨੂੰ ਅੰਤ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਹੋਰ ਨਿਵ੍ਰਿਤੀ ਨੂੰ।
ਉਭਯਂ ਸਂਪ੍ਰਧਾਰ੍ਯੈਤਦ੍ ਅਧ੍ਯਵਸ੍ਯੇਦ੍ ਯਥਾਮਤਿ ਅਨੇਨੈਵ ਵਿਧਾਨੇਨ ਭਵੇਦ੍ ਵੈ ਸਂਸ਼ਯੋ ਮਹਾਨ੍
ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਸੋਚ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀ ਸਮਝ ਅਨੁਸਾਰ ਫੈਸਲਾ ਕਰੇ; ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਸੰਦੇਹ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਅਨਾਦਿਨਿਧਨੋ ਹ੍ਯ੍ ਆਤ੍ਮਾ ਤਂ ਬੁਦ੍ਧ੍ਵਾ ਵਿਹਰੇਨ੍ ਨਰਃ ਅਕ੍ਰੁਧ੍ਯਨ੍ਨ੍ ਅਪ੍ਰਹृष੍ਯਂਸ਼੍ ਚ ਨਿਤ੍ਯਂ ਵਿਗਤਮਤ੍ਸਰਃ
ਆਤਮਾ ਨਾ ਆਰੰਭ ਹੈ ਨਾ ਅੰਤ; ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੀਵੇ, ਨਾ ਗੁੱਸਾ ਕਰੇ, ਨਾ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ੀ ਕਰੇ, ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਈਰਖਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਰਹੇ।
ਇਤ੍ਯ੍ ਏਵਂ ਹृਦਯੇ ਸਰ੍ਵੋ ਬੁਦ੍ਧਿਚਿਨ੍ਤਾਮਯਂ ਦृਢਮ੍ ਅਨਿਤ੍ਯਂ ਸੁਖਮ੍ ਆਸੀਨਮ੍ ਅਸ਼ੋਚ੍ਯਂ ਛਿਨ੍ਨਸਂਸ਼ਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਪੱਕਾ ਹੋ ਕੇ, ਸਭ ਕੁਝ ਬੁਧਿ ਤੇ ਸੋਚ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੈ; ਅਸਥਾਈ ਸੁਖ ਬੈਠਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਲਈ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਸੰਦੇਹ ਮੁੱਕ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।
ਤਰਯੇਤ੍ ਪ੍ਰਚ੍ਯੁਤਾਂ ਪृਥ੍ਵੀਂ ਯਥਾ ਪੂਰ੍ਣਾਂ ਨਦੀਂ ਨਰਾਃ ਅਵਗਾਹ੍ਯ ਚ ਵਿਦ੍ਵਾਂਸੋ ਵਿਪ੍ਰਾ ਲੋਲਮ੍ ਇਮਂ ਤਥਾ
ਜਿਵੇਂ ਮਨੁੱਖ ਡਿੱਗੀ ਧਰਤੀ ਜਾਂ ਭਰੀ ਨਦੀ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਿਆਨਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਇਸ ਅਸਥਿਰ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਨ ਤੁ ਤਪ੍ਯਤਿ ਵੈ ਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ ਸ੍ਥਲੇ ਚਰਤਿ ਤਤ੍ਤ੍ਵਵਿਤ੍ ਏਵਂ ਵਿਚਿਨ੍ਤ੍ਯ ਚਾਤ੍ਮਾਨਂ ਕੇਵਲਂ ਜ੍ਞਾਨਮ੍ ਆਤ੍ਮਨਃ
ਪਰ ਗਿਆਨਵਾਨ, ਜੋ ਸੱਚ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਧਰਤੀ ਤੇ ਤੁਰਦੇ ਹੋਏ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੋਚ ਕੇ, ਉਹ ਆਤਮਾ ਦਾ ਪੂਰਾ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਤਾਂ ਤੁ ਬੁਦ੍ਧ੍ਵਾ ਨਰਃ ਸਰ੍ਗਂ ਭੂਤਾਨਾਮ੍ ਆਗਤਿਂ ਗਤਿਮ੍ ਸਮਚੇष੍ਟਸ਼੍ ਚ ਵੈ ਸਮ੍ਯਗ੍ ਲਭਤੇ ਸ਼ਮਮ੍ ਉਤ੍ਤਮਮ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਜਨਮ, ਆਉਣ ਤੇ ਜਾਣ ਨੂੰ ਸਮਝ ਲੈਂਦਾ, ਤੇ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਰਮ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਏਤਦ੍ ਦ੍ਵਿਜਨ੍ਮਸਾਮਗ੍ਰ੍ਯਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਯ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ ਆਤ੍ਮਜ੍ਞਾਨਸਮਸ੍ਨੇਹਪਰ੍ਯਾਪ੍ਤਂ ਤਤ੍ਪਰਾਯਣਮ੍
ਇਹ ਦੋਵਾਂ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਸੰਕਲਪਨਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਲਈ; ਜੋ ਆਤਮਾ ਦੇ ਗਿਆਨ ਤੇ ਸਮਾਨ ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਇਹ ਕਾਫੀ ਹੈ।
ਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਬੁਦ੍ਧ੍ਵਾ ਭਵੇਦ੍ ਬੁਦ੍ਧਃ ਕਿਮ੍ ਅਨ੍ਯਦ੍ ਬੁਦ੍ਧਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ ਵਿਜ੍ਞਾਯੈਤਦ੍ ਵਿਮੁਚ੍ਯਨ੍ਤੇ ਕृਤਕृਤ੍ਯਾ ਮਨੀषਿਣਃ
ਸੱਚ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਜਾਗਰੂਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਦੀ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਗਿਆਨੀ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਮਕਸਦ ਪੂਰਾ ਕਰ ਕੇ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਨ ਭਵਤਿ ਵਿਦੁषਾਂ ਮਹਦ੍ ਭਯਂ ਯਦ੍ ਅਵਿਦੁषਾਂ ਸੁਮਹਦ੍ ਭਯਂ ਪਰਤ੍ਰ ਨਹਿ ਗਤਿਰ੍ ਅਧਿਕਾਸ੍ਤਿ ਕਸ੍ਯਚਿਦ੍ ਭਵਤਿ ਹਿ ਯਾ ਵਿਦੁषਃ ਸਨਾਤਨੀ
ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਡਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਪਰ ਅਗਿਆਨੀਆਂ ਲਈ ਡਰ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੋਈ ਹੋਰ ਰਸਤਾ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਰਸਤਾ ਸਦਾ ਲਈ ਹੈ।
ਲੋਕੇ ਮਾਤਰਮ੍ ਅਸੂਯਤੇ ਨਰਸ੍ ਤਤ੍ਰ ਦੇਵਮ੍ ਅਨਿਰੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਸ਼ੋਚਤੇ ਤਤ੍ਰ ਚੇਤ੍ ਕੁਸ਼ਲੋ ਨ ਸ਼ੋਚਤੇ ਯੇ ਵਿਦੁਸ੍ ਤਦ੍ ਉਭਯਂ ਕृਤਾਕृਤਮ੍
ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨਾਲ ਈਰਖਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਇੱਥੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਨਾ ਵੇਖ ਕੇ ਦੁਖੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੇ ਉਹ ਚਤੁਰ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਦੁਖੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਜੋ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਦੋਹਾਂ ਕੰਮ ਪੂਰੇ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਯਤ੍ ਕਰੋਤ੍ਯ੍ ਅਨਭਿਸਂਧਿਪੂਰ੍ਵਕਂ ਤਚ੍ ਚ ਨਿਨ੍ਦਯਤਿ ਯਤ੍ ਪੁਰਾ ਕृਤਮ੍ ਯਤ੍ ਪ੍ਰਿਯਂ ਤਦ੍ ਉਭਯਂ ਨ ਵਾਪ੍ਰਿਯਂ ਤਸ੍ਯ ਤਜ੍ ਜਨਯਤੀਹ ਕੁਰ੍ਵਤਃ
ਜੋ ਕੰਮ ਮਨੁੱਖ ਬਿਨਾ ਇਰਾਦੇ ਦੇ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋ ਚੁੱਕਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ। ਜੋ ਚੰਗਾ ਜਾਂ ਮਾੜਾ ਲੱਗੇ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਕਰਣ ਵਾਲੇ ਲਈ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ।
ਯਸ੍ਮਾਦ੍ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ ਪਰੋ ਧਰ੍ਮੋ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਨੇਹ ਕਸ਼੍ਚਨ ਯੋ ਵਿਸ਼ਿष੍ਟਸ਼੍ ਚ ਭੂਤੇਭ੍ਯਸ੍ ਤਦ੍ ਭਵਾਨ੍ ਪ੍ਰਬ੍ਰਵੀਤੁ ਨਃ
ਇੱਥੇ ਧਰਮ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੋਈ ਹੋਰ ਧਰਮ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵਧੀਆ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਆਦਰਨੀਯ, ਤੁਸੀਂ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਦੱਸੋ।
ਧਰ੍ਮਂ ਚ ਸਂਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਪੁਰਾਣਮ੍ ऋषਿਭਿਃ ਸ੍ਤੁਤਮ੍ ਵਿਸ਼ਿष੍ਟਂ ਸਰ੍ਵਧਰ੍ਮੇਭ੍ਯਃ ਸ਼ृਣੁਧ੍ਵਂ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮਾਃ
ਮੈਂ ਉਹ ਪੁਰਾਣਾ ਧਰਮ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜੋ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਸਿਰਫ਼ਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ। ਹੇ ਵਧੀਆ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਤੁਸੀਂ ਸੁਣੋ।
ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਿ ਪ੍ਰਮਾਥੀਨਿ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਸਂਯਮ੍ਯ ਤਤ੍ਤ੍ਵਤਃ ਸਰ੍ਵਤਃ ਪ੍ਰਸृਤਾਨੀਹ ਪਿਤਾ ਬਾਲਾਨ੍ ਇਵਾਤ੍ਮਜਾਨ੍
ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਬਹੁਤ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਰੋਕ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਪਿਤਾ ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਦਾ ਹੈ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਵਿਚ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਹਰ ਪਾਸੇ ਫੈਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਮਨਸਸ਼੍ ਚੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਾਂ ਚਾਪ੍ਯ੍ ਐਕਾਗ੍ਰ੍ਯਂ ਪਰਮਂ ਤਪਃ ਵਿਜ੍ਞੇਯਃ ਸਰ੍ਵਧਰ੍ਮੇਭ੍ਯਃ ਸ ਧਰ੍ਮਃ ਪਰ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਮਨ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਦੀ ਇਕਾਗਰਤਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਤਪ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਮਝੋ; ਇਹੀ ਧਰਮ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ।
ਤਾਨਿ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਸਂਧਾਯ ਮਨਃषष੍ਠਾਨਿ ਮੇਧਯਾ ਆਤ੍ਮਤृਪ੍ਤਃ ਸ ਏਵਾਸੀਦ੍ ਬਹੁਚਿਨ੍ਤ੍ਯਮ੍ ਅਚਿਨ੍ਤਯਨ੍
ਮਨ ਤੇ ਪੰਜ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਵੱਡੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਸੋਚਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਗੋਚਰੇਭ੍ਯੋ ਨਿਵृਤ੍ਤਾਨਿ ਯਦਾ ਸ੍ਥਾਸ੍ਯਨ੍ਤਿ ਵੇਸ਼੍ਮਨਿ ਤਦਾ ਚੈਵਾਤ੍ਮਨਾਤ੍ਮਾਨਂ ਪਰਂ ਦ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯਥ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਮ੍
ਜਦੋਂ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰਾਂ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਲਿਆ ਕੇ ਘਰ ਵਿਚ ਰੱਖ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੁਆਰਾ, ਪਰਮ ਤੇ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਆਤਮਾ ਵੇਖ ਲਵੋਗੇ।
ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਾਨਂ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਂ ਵਿਧੂਮਮ੍ ਇਵ ਪਾਵਕਮ੍ ਪ੍ਰਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਯੇ ਮਨੀषਿਣਃ
ਜੋ ਵੱਡੇ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ, ਗਿਆਨੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹਨ, ਉਹ ਸਰਵ-ਆਤਮਾ, ਵੱਡਾ ਆਤਮਾ, ਧੂੰਏ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਵੇਖਦੇ ਹਨ।
ਯਥਾ ਪੁष੍ਪਫਲੋਪੇਤੋ ਬਹੁਸ਼ਾਖੋ ਮਹਾਦ੍ਰੁਮਃ ਆਤ੍ਮਨੋ ਨਾਭਿਜਾਨੀਤੇ ਕ੍ਵ ਮੇ ਪੁष੍ਪਂ ਕ੍ਵ ਮੇ ਫਲਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਰੁੱਖ, ਜਿਸ ਤੇ ਬਹੁਤ ਫੁੱਲ ਤੇ ਫਲ ਹਨ, ਤੇ ਬਹੁਤ ਸ਼ਾਖਾਂ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ—ਕਿੱਥੇ ਮੇਰੇ ਫੁੱਲ ਹਨ, ਕਿੱਥੇ ਮੇਰੇ ਫਲ ਹਨ—
ਏਵਮ੍ ਆਤ੍ਮਾ ਨ ਜਾਨੀਤੇ ਕ੍ਵ ਗਮਿष੍ਯੇ ਕੁਤੋ ऽਨ੍ਵ੍ ਅਹਮ੍ ਅਨ੍ਯੋ ਹ੍ਯ੍ ਅਸ੍ਯਾਨ੍ਤਰਾਤ੍ਮਾਸ੍ਤਿ ਯਃ ਸਰ੍ਵਮ੍ ਅਨੁਪਸ਼੍ਯਤਿ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਤਮਾ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ: 'ਮੈਂ ਕਿੱਥੇ ਜਾਵਾਂਗਾ? ਮੈਂ ਕਿੱਥੋਂ ਆਇਆ ਹਾਂ?' ਇਸ ਆਤਮਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਹੋਰ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਵੇਖਦਾ ਹੈ।
ਜ੍ਞਾਨਦੀਪੇਨ ਦੀਪ੍ਤੇਨ ਪਸ਼੍ਯਤ੍ਯ੍ ਆਤ੍ਮਾਨਮ੍ ਆਤ੍ਮਨਾ ਦृष੍ਟ੍ਵਾਤ੍ਮਾਨਂ ਤਥਾ ਯੂਯਂ ਵਿਰਾਗਾ ਭਵਤ ਦ੍ਵਿਜਾਃ
ਗਿਆਨ ਦੀ ਚਾਨਣ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੁਆਰਾ ਵੇਖਦਾ ਹੈ। ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੇਖ ਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਵੀ, ਹੇ ਦੁਬਾਰਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ, ਵਿਅਸਨ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾਓ।
ਵਿਮੁਕ੍ਤਾਃ ਸਰ੍ਵਪਾਪੇਭ੍ਯੋ ਮੁਕ੍ਤਤ੍ਵਚ ਇਵੋਰਗਾਃ ਪਰਾਂ ਬੁਦ੍ਧਿਮ੍ ਅਵਾਪ੍ਯੇਹਾਪ੍ਯ੍ ਅਚਿਨ੍ਤਾ ਵਿਗਤਜ੍ਵਰਾਃ
ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਸੱਪ ਆਪਣੀ ਖਾਲ ਤਿਆਗਦੇ ਹਨ, ਇੱਥੇ ਹੀ ਉੱਚੀ ਸਮਝ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਚਿੰਤਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਤੇ ਦੁਖ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹੋ।
ਸਰ੍ਵਤਃਸ੍ਰੋਤਸਂ ਘੋਰਾਂ ਨਦੀਂ ਲੋਕਪ੍ਰਵਾਹਿਣੀਮ੍ ਪਞ੍ਚੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਗ੍ਰਾਹਵਤੀਂ ਮਨਃਸਂਕਲ੍ਪਰੋਧਸਮ੍
ਇਹ ਡਰਾਉਣੀ ਦਰਿਆ, ਜੋ ਹਰ ਪਾਸੇ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਮਗਰਮੱਛ ਹਨ, ਤੇ ਮਨ ਦੇ ਸੰਕਲਪ ਦੀ ਬਾਂਧ ਹੈ—
ਲੋਭਮੋਹਤृਣਚ੍ਛਨ੍ਨਾਂ ਕਾਮਕ੍ਰੋਧਸਰੀਸृਪਾਮ੍ ਸਤ੍ਯਤੀਰ੍ਥਾਨृਤਕ੍ਸ਼ੋਭਾਂ ਕ੍ਰੋਧਪਙ੍ਕਾਂ ਸਰਿਦ੍ਵਰਾਮ੍
ਲੋਭ ਤੇ ਮੋਹ ਦੀ ਘਾਹ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ, ਕਾਮ ਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਦੇ ਸੱਪਾਂ ਨਾਲ, ਸਚਾਈ ਉਸ ਦਾ ਪਾਰ ਹੈ ਤੇ ਝੂਠ ਉਸ ਦੀ ਲਹਿਰ, ਕ੍ਰੋਧ ਉਸ ਦੀ ਚੀਕੜ ਹੈ, ਇਹ ਦਰਿਆ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ।
ਅਵ੍ਯਕ੍ਤਪ੍ਰਭਵਾਂ ਸ਼ੀਘ੍ਰਾਂ ਕਾਮਕ੍ਰੋਧਸਮਾਕੁਲਾਮ੍ ਪ੍ਰਤਰਧ੍ਵਂ ਨਦੀਂ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਦੁਸ੍ਤਰਾਮ੍ ਅਕृਤਾਤ੍ਮਭਿਃ
ਅਪ੍ਰਗਟ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ, ਤੇਜ਼, ਕਾਮ ਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਉਲਝੀ ਹੋਈ—ਇਸ ਦਰਿਆ ਨੂੰ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਪਾਰ ਕਰੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਕਾਬੂ ਕਰਦੇ, ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਪਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ।