ਨ ਤਦ੍ ਊਰ੍ਧ੍ਵਂ ਨ ਤਿਰ੍ਯਕ੍ ਚ ਨਾਧੋ ਨ ਚ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ ਨ ਮਧ੍ਯੇ ਪ੍ਰਤਿਗृਹ੍ਣੀਤੇ ਨੈਵ ਕਿਂਚਿਨ੍ ਨ ਕਸ਼੍ਚਨ
ਉਹ ਨਾ ਉੱਤੇ ਹੈ, ਨਾ ਪਾਰ, ਨਾ ਹੇਠਾਂ, ਨਾ ਵਾਰ-ਵਾਰ; ਉਹ ਵਿਚਕਾਰ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ, ਨਾ ਕੁਝ, ਨਾ ਕੋਈ।
ਸਰ੍ਵੇ ਤਤ੍ਸ੍ਥਾ ਇਮੇ ਲੋਕਾ ਬਾਹ੍ਯਮ੍ ਏषਾਂ ਨ ਕਿਂਚਨ ਯਦ੍ਯ੍ ਅਪ੍ਯ੍ ਅਗ੍ਰੇ ਸਮਾਗਚ੍ਛੇਦ੍ ਯਥਾ ਬਾਣੋ ਗੁਣਚ੍ਯੁਤਃ
ਇਹ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਉਸ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ; ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ। ਜੇ ਉਹ ਅੱਗੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਵੀ ਉਹ ਤੀਰ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਧਾਗੇ ਤੋਂ ਛੁੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨੈਵਾਨ੍ਤਂ ਕਾਰਣਸ੍ਯੇਯਾਦ੍ ਯਦ੍ਯ੍ ਅਪਿ ਸ੍ਯਾਨ੍ ਮਨੋਜਵਃ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਤਰਂ ਨਾਸ੍ਤਿ ਨਾਸ੍ਤਿ ਸ੍ਥੂਲਤਰਂ ਤਥਾ
ਚਾਹੇ ਮਨ ਕਿੰਨਾ ਵੀ ਤੇਜ਼ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਕਾਰਣ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ; ਇਸ ਲਈ, ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੁਕਸ਼ਮ ਜਾਂ ਵੱਧ ਭਾਰੀ ਕੁਝ ਨਹੀਂ।
ਸਰ੍ਵਤਃਪਾਣਿਪਾਦਂ ਤਤ੍ ਸਰ੍ਵਤੋਕ੍ਸ਼ਿਸ਼ਿਰੋਮੁਖਮ੍ ਸਰ੍ਵਤਃਸ਼੍ਰੁਤਿਮਲ੍ ਲੋਕੇ ਸਰ੍ਵਮ੍ ਆਵृਤ੍ਯ ਤਿष੍ਠਤਿ
ਉਹ ਹਰ ਪਾਸੇ ਹੱਥ-ਪੈਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਚਿਹਰਾ, ਸਿਰ ਤੇ ਮੂੰਹ ਹਨ; ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਹਰ ਪਾਸੇ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਸਭ ਕੁਝ ਘੇਰ ਕੇ ਖੜਾ ਹੈ।
ਤਦ੍ ਏਵਾਣੋਰ੍ ਅਣੁਤਰਂ ਤਨ੍ ਮਹਦ੍ਭ੍ਯੋ ਮਹਤ੍ਤਰਮ੍ ਤਦ੍ ਅਨ੍ਤਃ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਂ ਧ੍ਰੁਵਂ ਤਿष੍ਠਨ੍ ਨ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ
ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੁਕਸ਼ਮ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਹਾਨ ਹੈ; ਉਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਪੱਕਾ ਹੈ, ਪਰ ਦਿਸਦਾ ਨਹੀਂ।
ਅਕ੍ਸ਼ਰਂ ਚ ਕ੍ਸ਼ਰਂ ਚੈਵ ਦ੍ਵੇਧਾ ਭਾਵੋ ऽਯਮ੍ ਆਤ੍ਮਨਃ ਕ੍ਸ਼ਰਃ ਸਰ੍ਵੇषੁ ਭੂਤੇषੁ ਦਿਵ੍ਯਂ ਤ੍ਵ੍ ਅਮृਤਮ੍ ਅਕ੍ਸ਼ਰਮ੍
ਅਟੱਲ ਤੇ ਨਾਸਵੰਤ — ਇਹ ਆਤਮਾ ਦੀ ਦੋਹਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਹੈ; ਨਾਸਵੰਤ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਪਰ ਅਟੱਲ, ਦਿਵ੍ਯ ਤੇ ਅਮਰ ਹੈ।
ਨਵਦ੍ਵਾਰਂ ਪੁਰਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਹਂਸੋ ਹਿ ਨਿਯਤੋ ਵਸ਼ੀ ਈਦृਸ਼ਃ ਸਰ੍ਵਭੂਤਸ੍ਯ ਸ੍ਥਾਵਰਸ੍ਯ ਚਰਸ੍ਯ ਚ
ਨੌ ਦਰਵਾਜਿਆਂ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਬਣਾਕੇ, ਹੰਸ ਸਦਾ ਸੰਯਮਤ ਤੇ ਆਪਣੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ, ਚਲਦੇ ਤੇ ਰੁਕਦੇ, ਵਿੱਚ ਐਸਾ ਹੀ ਹੈ।
ਹਾਨੇਨਾਭਿਵਿਕਲ੍ਪਾਨਾਂ ਨਰਾਣਾਂ ਸਂਚਯੇਨ ਚ ਸ਼ਰੀਰਾਣਾਮ੍ ਅਜਸ੍ਯਾਹੁਰ੍ ਹਂਸਤ੍ਵਂ ਪਾਰਦਰ੍ਸ਼ਿਨਃ
ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਿੰਨਤਾਵਾਂ, ਸਰੀਰਾਂ ਦੇ ਘਟਣ-ਵੱਧਣ ਰਾਹੀਂ, ਜੋ ਸਾਫ-ਦੇਖਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਹ ਹੰਸ-ਸਵਭਾਵ ਨੂੰ ਅਜਨਮਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਹਂਸੋਕ੍ਤਂ ਚ ਕ੍ਸ਼ਰਂ ਚੈਵ ਕੂਟਸ੍ਥਂ ਯਤ੍ ਤਦ੍ ਅਕ੍ਸ਼ਰਮ੍ ਤਦ੍ ਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ ਅਕ੍ਸ਼ਰਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਜਹਾਤਿ ਪ੍ਰਾਣਜਨ੍ਮਨੀ
ਹੰਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਾਸਵੰਤ ਤੇ ਜੋ ਅਟੱਲ ਹੈ, ਉਹ ਕੂਟਸਥ ਹੈ; ਗਿਆਨ ਵਾਲਾ ਅਟੱਲ ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ, ਪ੍ਰਾਣ ਤੇ ਜਨਮ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਭਵਤਾਂ ਪृਚ੍ਛਤਾਂ ਵਿਪ੍ਰਾ ਯਥਾਵਦ੍ ਇਹ ਤਤ੍ਤ੍ਵਤਃ ਸਾਂਖ੍ਯਂ ਜ੍ਞਾਨੇਨ ਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਯਦ੍ ਏਤਤ੍ ਕੀਰ੍ਤਿਤਂ ਮਯਾ
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਤੁਸੀਂ ਜਿਵੇਂ ਇੱਥੇ ਪੁੱਛਿਆ, ਮੈਂ ਸਾਂਖਿਆ ਦੇ ਤੱਤ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਸਚਾਈ ਅਨੁਸਾਰ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਯੋਗਕृਤ੍ਯਂ ਤੁ ਭੋ ਵਿਪ੍ਰਾਃ ਕੀਰ੍ਤਯਿष੍ਯਾਮ੍ਯ੍ ਅਤਃ ਪਰਮ੍ ਏਕਤ੍ਵਂ ਬੁਦ੍ਧਿਮਨਸੋਰ੍ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਾਂ ਚ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ
ਹੁਣ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਮੈਂ ਯੋਗ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦੱਸਾਂਗਾ: ਬੁੱਧੀ, ਮਨ ਤੇ ਸਾਰੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਦੀ ਇਕਤਾ।
ਆਤ੍ਮਨੋ ਵ੍ਯਾਪਿਨੋ ਜ੍ਞਾਨਂ ਜ੍ਞਾਨਮ੍ ਏਤਦ੍ ਅਨੁਤ੍ਤਮਮ੍ ਤਦ੍ ਏਤਦ੍ ਉਪਸ਼ਾਨ੍ਤੇਨ ਦਾਨ੍ਤੇਨਾਧ੍ਯਾਤ੍ਮਸ਼ੀਲਿਨਾ
ਆਤਮਾ ਦਾ ਇਹ ਸਰਵ-ਵਿਆਪਕ ਉੱਚਤਮ ਗਿਆਨ, ਉਹੀ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸ਼ਾਂਤ, ਸੰਯਮਤ ਤੇ ਅੰਦਰਲੇ ਆਤਮ-ਭਾਵ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਆਤ੍ਮਾਰਾਮੇਣ ਬੁਦ੍ਧੇਨ ਬੋਦ੍ਧਵ੍ਯਂ ਸ਼ੁਚਿਕਰ੍ਮਣਾ ਯੋਗਦੋषਾਨ੍ ਸਮੁਚ੍ਛਿਦ੍ਯ ਪਞ੍ਚ ਯਾਨ੍ ਕਵਯੋ ਵਿਦੁਃ
ਜਿਸ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਰਮਣ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਕਰਮ ਪਵਿੱਤਰ ਹਨ, ਜੋ ਯੋਗ ਦੇ ਪੰਜ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟ ਕੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਸਮਝ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਕਾਮਂ ਕ੍ਰੋਧਂ ਚ ਲੋਭਂ ਚ ਭਯਂ ਸ੍ਵਪ੍ਨਂ ਚ ਪਞ੍ਚਮਮ੍ ਕ੍ਰੋਧਂ ਸ਼ਮੇਨ ਜਯਤਿ ਕਾਮਂ ਸਂਕਲ੍ਪਵਰ੍ਜਨਾਤ੍
ਇੱਛਾ, ਗੁੱਸਾ, ਲੋਭ, ਡਰ ਤੇ ਸੁਪਨਾ — ਇਹ ਪੰਜ ਹਨ; ਗੁੱਸਾ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਜਿੱਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਛਾ ਸੰਕਲਪ ਛੱਡਣ ਨਾਲ।
ਸਤ੍ਤ੍ਵਸਂਸੇਵਨਾਦ੍ ਧੀਰੋ ਨਿਦ੍ਰਾਮ੍ ਉਚ੍ਛੇਤ੍ਤੁਮ੍ ਅਰ੍ਹਤਿ ਧृਤ੍ਯਾ ਸ਼ਿਸ਼੍ਨੋਦਰਂ ਰਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ ਪਾਣਿਪਾਦਂ ਚ ਚਕ੍ਸ਼ੁषਾ
ਸੱਤਵ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਕੇ, ਨਿਸ਼ਚਲ ਮਨ ਵਾਲਾ ਨੀਂਦ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਧਿਰਜ ਨਾਲ, ਲਿੰਗ ਤੇ ਪੇਟ, ਹੱਥ, ਪੈਰ ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਚਕ੍ਸ਼ੁਃ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਂ ਚ ਮਨਸਾ ਮਨੋ ਵਾਚਂ ਚ ਕਰ੍ਮਣਾ ਅਪ੍ਰਮਾਦਾਦ੍ ਭਯਂ ਜਹ੍ਯਾਦ੍ ਦਮ੍ਭਂ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞੋਪਸੇਵਨਾਤ੍
ਅੱਖਾਂ ਤੇ ਕੰਨ ਨੂੰ ਮਨ ਨਾਲ, ਮਨ ਤੇ ਬੋਲ ਨੂੰ ਕਰਮ ਨਾਲ ਸੰਯਮਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਚੌਕਸੀ ਨਾਲ ਡਰ ਛੱਡੋ, ਤੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਨਾਲ ਅਹੰਕਾਰ।
ਏਵਮ੍ ਏਤਾਨ੍ ਯੋਗਦੋषਾਞ੍ ਜਯੇਨ੍ ਨਿਤ੍ਯਮ੍ ਅਤਨ੍ਦ੍ਰਿਤਃ ਅਗ੍ਨੀਂਸ਼੍ ਚ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਂਸ਼੍ ਚਾਥ ਦੇਵਤਾਃ ਪ੍ਰਣਮੇਤ੍ ਸਦਾ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਚੁਸਤ ਰਹਿ ਕੇ, ਯੋਗ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਜਿੱਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅੱਗ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਵਰ੍ਜਯੇਦ੍ ਉਦ੍ਧਤਾਂ ਵਾਚਂ ਹਿਂਸਾਯੁਕ੍ਤਾਂ ਮਨੋਨੁਗਾਮ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਤੇਜੋਮਯਂ ਸ਼ੁਕ੍ਰਂ ਯਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਮ੍ ਇਦਂ ਜਗਤ੍
ਉੱਚੀ ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਭਰੀ ਬੋਲੀਆਂ, ਹਿੰਸਾ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਅਤੇ ਮਨ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬਾਤਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਬ੍ਰਹਮ ਅਤੇ ਚਮਕ ਦੇ ਸਰੂਪ ਤੋਂ ਉਪਜਿਆ ਹੈ।
ਏਤਸ੍ਯ ਭੂਤਭੂਤਸ੍ਯ ਦृष੍ਟਂ ਸ੍ਥਾਵਰਜਙ੍ਗਮਮ੍ ਧ੍ਯਾਨਮ੍ ਅਧ੍ਯਯਨਂ ਦਾਨਂ ਸਤ੍ਯਂ ਹ੍ਰੀਰ੍ ਆਰ੍ਜਵਂ ਕ੍ਸ਼ਮਾ
ਇਸ ਜੀਵ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਮੂਲ ਹੈ, ਦੇਖੀ ਜਾਦੀ ਚੀਜ਼ਾਂ—ਚਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਤੇ ਅਡੋਲ—ਧਿਆਨ, ਪਾਠ, ਦਾਨ, ਸਚਾਈ, ਲਜਾ, ਸਿੱਧਾ ਪਣ ਅਤੇ ਮਾਫੀ ਉਸਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ੌਚਂ ਚੈਵਾਤ੍ਮਨਃ ਸ਼ੁਦ੍ਧਿਰ੍ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਾਂ ਚ ਨਿਗ੍ਰਹਃ ਏਤੈਰ੍ ਵਿਵਰ੍ਧਤੇ ਤੇਜਃ ਪਾਪ੍ਮਾਨਂ ਚਾਪਕਰ੍षਤਿ
ਸਫਾਈ, ਆਪ ਦੀ ਪਵਿਤਰਤਾ ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਦੀ ਰੋਕ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕ ਵਧਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪਾਪ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਮਃ ਸਰ੍ਵੇषੁ ਭੂਤੇषੁ ਲਭ੍ਯਾਲਭ੍ਯੇਨ ਵਰ੍ਤਯਨ੍ ਧੂਤਪਾਪ੍ਮਾ ਤੁ ਤੇਜਸ੍ਵੀ ਲਘ੍ਵਾਹਾਰੋ ਜਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ
ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਬਰਾਬਰੀ ਰੱਖ ਕੇ, ਲਾਭ-ਹਾਨੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਹੀ ਰਵਾਇਤ ਰੱਖ ਕੇ, ਪਾਪ ਤੋਂ ਸੁਤੰਤਰ, ਚਮਕਦਾਰ, ਘੱਟ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਢਿੱਠ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਾਮਕ੍ਰੋਧੌ ਵਸ਼ੇ ਕृਤ੍ਵਾ ਨਿषੇਵੇਦ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਪਦਮ੍ ਮਨਸਸ਼੍ ਚੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਾਂ ਚ ਕृਤ੍ਵੈਕਾਗ੍ਰ੍ਯਂ ਸਮਾਹਿਤਃ
ਇੱਛਾ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਕਰ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਮਨ ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਇਕਾਗ੍ਰ ਕਰਕੇ।
ਪੂਰ੍ਵਰਾਤ੍ਰੇ ਪਰਾਰ੍ਧੇ ਚ ਧਾਰਯੇਨ੍ ਮਨ ਆਤ੍ਮਨਃ ਜਨ੍ਤੋਃ ਪਞ੍ਚੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਯਦ੍ਯ੍ ਏਕਂ ਕ੍ਲਿਨ੍ਨਮ੍ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਮ੍
ਰਾਤ ਦੇ ਆਖਰੀ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਮਨ ਨੂੰ ਟਿਕਾ ਕੇ ਰੱਖੋ; ਜੇ ਪੰਜ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਇੱਕ ਵੀ ਡੋਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,
ਤਤੋ ऽਸ੍ਯ ਸ੍ਰਵਤਿ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾ ਗਿਰੇਃ ਪਾਦਾਦ੍ ਇਵੋਦਕਮ੍ ਮਨਸਃ ਪੂਰ੍ਵਮ੍ ਆਦਦ੍ਯਾਤ੍ ਕੂਰ੍ਮਾਣਾਮ੍ ਇਵ ਮਤ੍ਸ੍ਯਹਾ
ਤਾਂ ਗਿਆਨ ਉਸ ਤੋਂ ਪਹਾੜ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ ਪਾਣੀ ਵਾਂਗ ਰਿਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਹਿਲਾਂ ਮਨ ਨੂੰ ਰੋਕੋ, ਜਿਵੇਂ ਮੱਛੀ ਫੜਨ ਵਾਲਾ ਕਛੂਆਂ ਨੂੰ ਫੜਦਾ ਹੈ।
ਤਤਃ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਂ ਤਤਸ਼੍ ਚਕ੍ਸ਼ੁਰ੍ ਜਿਹ੍ਵਾ ਘ੍ਰਾਣਂ ਚ ਯੋਗਵਿਤ੍ ਤਤ ਏਤਾਨਿ ਸਂਯਮ੍ਯ ਮਨਸਿ ਸ੍ਥਾਪਯੇਦ੍ ਯਦਿ
ਫਿਰ, ਜੋ ਯੋਗ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਕੰਨ, ਫਿਰ ਅੱਖ, ਜੀਭ ਅਤੇ ਨੱਕ ਨੂੰ ਰੋਕੇ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾ ਦੇਵੇ।
ਤਥੈਵਾਪੋਹ੍ਯ ਸਂਕਲ੍ਪਾਨ੍ ਮਨੋ ਹ੍ਯ੍ ਆਤ੍ਮਨਿ ਧਾਰਯੇਤ੍ ਪਞ੍ਚੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਿ ਮਨਸਿ ਹृਦਿ ਸਂਸ੍ਥਾਪਯੇਦ੍ ਯਦਿ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਰਾਦਿਆਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ, ਮਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਟਿਕਾ ਲਵੇ; ਜੇ ਪੰਜ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਮਨ ਵਿੱਚ, ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾ ਲਵੇ,
ਯਦੈਤਾਨ੍ਯ੍ ਅਵਤਿष੍ਠਨ੍ਤੇ ਮਨਃषष੍ਠਾਨਿ ਚਾਤ੍ਮਨਿ ਪ੍ਰਸੀਦਨ੍ਤਿ ਚ ਸਂਸ੍ਥਾਯਾਂ ਤਦਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤੇ
ਜਦੋਂ ਇਹ ਛੇ—ਮਨ ਅਤੇ ਪੰਜ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ—ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਟਿਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿਧੂਮ ਇਵ ਦੀਪ੍ਤਾਰ੍ਚਿਰ੍ ਆਦਿਤ੍ਯ ਇਵ ਦੀਪ੍ਤਿਮਾਨ੍ ਵੈਦ੍ਯੁਤੋ ऽਗ੍ਨਿਰ੍ ਇਵਾਕਾਸ਼ੇ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਆਤ੍ਮਾਨਮ੍ ਆਤ੍ਮਨਿ
ਜਿਵੇਂ ਧੂੰਏ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਲਪਕਦੀ ਲੋ, ਚਮਕਦਾ ਸੂਰਜ, ਜਾਂ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਬਿਜਲੀ, ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਆਪ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਂ ਤਤ੍ਰ ਤੁ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਵ੍ਯਾਪਕਤ੍ਵਾਚ੍ ਚ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਤਂ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਯੇ ਮਨੀषਿਣਃ
ਉਥੇ ਅਤੇ ਹਰ ਥਾਂ, ਉਹ ਸਭ ਵਿਆਪਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ; ਵੱਡੇ ਮਨ ਵਾਲੇ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਉਹਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ।
ਧृਤਿਮਨ੍ਤੋ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞਾਃ ਸਰ੍ਵਭੂਤਹਿਤੇ ਰਤਾਃ ਏਵਂ ਪਰਿਮਿਤਂ ਕਾਲਮ੍ ਆਚਰਨ੍ ਸਂਸ਼ਿਤਵ੍ਰਤਃ
ਧੀਰਜ ਵਾਲੇ, ਵੱਡੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਨਿਯਤ ਸਮੇਂ ਲਈ, ਪੱਕੇ ਵ੍ਰਤ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।