ਤਤੋ ऽਨ੍ਧਯੁਗ੍ਮਂ ਬਧਿਰਾ ਚ ਕਨ੍ਯਾ ਦੁਃਖਾਨ੍ਵਿਤਾਸੌ ਸਮੁਪਾਜਗਾਮ ਤੇ ਵੈ ਰੁਦਨ੍ਤਂ ਪਿਤਰਂ ਚ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਦੁਃਖਾਨ੍ਵਿਤਾ ਵੈ ਰੁਰੁਦੁਰ੍ ਭृਸ਼ਾਰ੍ਤਾਃ
ਫਿਰ ਉਹ ਦੋ ਅੰਨ੍ਹੇ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਬੇਹਰੀ ਕੁੜੀ, ਜੋ ਦੁਖੀ ਸੀ, ਆ ਗਏ। ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਰੋਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਵੀ ਵੱਡੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਏ।
ਤਤਃ ਸ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਨਦੀਤਟਸ੍ਥਾਨ੍ ਦ੍ਵਿਜਾਨ੍ ਭਵਦ੍ਭਿਰ੍ ਯਦਿ ਯੋषਿਦ੍ ਏਕਾ ਦृष੍ਟਾ ਤੁ ਤੋਯਾਰ੍ਥਮ੍ ਉਪਾਦ੍ਰਵਨ੍ਤੀ ਆਖ੍ਯਾਤ ਤੇ ਪ੍ਰੋਚੁਰ੍ ਇਮਾਂ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟਾ
ਉਸ ਨੇ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਖੜੇ ਦੋਵੇਂ ਜਾਤੀ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਕੋਈ ਔਰਤ ਵੇਖੀ ਜੋ ਪਾਣੀ ਲਈ ਇੱਥੇ ਆਈ ਹੋਵੇ? ਦੱਸੋ ਜੀ।' ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਉਹ ਇੱਥੇ ਅੰਦਰ ਗਈ ਸੀ।'
ਨਦੀਂ ਨ ਭੂਯਸ੍ ਤੁ ਸਮੁਤ੍ਤਤਾਰ ਏਤਾਵਦ੍ ਏਵੇਹ ਸਮੀਹਿਤਂ ਨਃ ਸ ਤਦ੍ਵਚੋ ਘੋਰਤਰਂ ਨਿਸ਼ਮ੍ਯ ਰੁਰੋਦ ਸ਼ੋਕਾਸ਼੍ਰੁਪਰਿਪ੍ਲੁਤਾਕ੍ਸ਼ਃ
ਉਹ ਮੁੜ ਨਦੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਆਈ; ਸਾਨੂੰ ਇੰਨਾ ਹੀ ਪਤਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਸ਼ੋਕ ਦੇ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈਆਂ।
ਤਂ ਵੈ ਰੁਦਨ੍ਤਂ ਸਸੁਤਂ ਸਕਨ੍ਯਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾਹਮ੍ ਆਰ੍ਤਃ ਸੁਤਰਾਂ ਬਭੂਵ ਆਰ੍ਤਿਸ਼੍ ਚ ਮੇ ऽਭੂਦ੍ ਅਥ ਸਂਸ੍ਮृਤਿਸ਼੍ ਚ ਚਾਣ੍ਡਾਲਯੋषਾਹਮ੍ ਇਤਿ ਕ੍ਸ਼ਿਤੀਸ਼
ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੇ ਕੁੜੀ ਨਾਲ ਰੋਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਵੀ ਦੁਖ ਆ ਗਿਆ, ਤੇ ਫਿਰ ਮੈਨੂੰ ਯਾਦ ਆਇਆ, 'ਮੈਂ ਚੰਡਾਲਣ ਹਾਂ, ਰਾਜਾ ਜੀ।'
ਤਤੋ ऽਬ੍ਰਵਂ ਤਂ ਨृਪਤੇ ਮਤਙ੍ਗਂ ਕਿਮਰ੍ਥਮ੍ ਆਰ੍ਤੇਨ ਹਿ ਰੁਦ੍ਯਤੇ ਤ੍ਵਯਾ ਤਸ੍ਯਾ ਨ ਲਾਭੋ ਭਵਿਤਾਤਿਮੌਰ੍ਖ੍ਯਾਦ੍ ਆਕ੍ਰਨ੍ਦਿਤੇਨੇਹ ਵृਥਾ ਹਿ ਕਿਂ ਤੇ
ਫਿਰ ਮੈਂ ਮਤੰਗ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਰਾਜਾ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਕਿਉਂ ਰੋਂਦੇ ਹੋ? ਉਹ ਮੁੜ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇਗੀ; ਬੇਵਕੂਫੀ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਰੋਣ ਦਾ ਕੋਈ ਫਾਇਦਾ ਨਹੀਂ।'
ਸ ਮਾਮ੍ ਉਵਾਚਾਤ੍ਮਜਯੁਗ੍ਮਮ੍ ਅਨ੍ਧਂ ਕਨ੍ਯਾ ਚੈਕਾ ਬਧਿਰੇਯਂ ਤਥੈਵ ਕਥਂ ਦ੍ਵਿਜਾਤੇ ਅਧੁਨਾਰ੍ਤਮ੍ ਏਤਮ੍ ਆਸ਼੍ਵਾਸਯਿष੍ਯੇ ऽਪ੍ਯ੍ ਅਥ ਪੋषਯਿष੍ਯੇ
ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਮੇਰੇ ਦੋ ਅੰਨ੍ਹੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ ਤੇ ਇੱਕ ਬੇਹਰੀ ਕੁੜੀ। ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦੁਖ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਧੀਰਜ ਦੇਵਾਂ, ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਪਾਲਣ ਕਰਾਂ?'
ਇਤ੍ਯ੍ ਏਵਮ੍ ਉਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ ਸੁਤੈਸ਼੍ ਚ ਸਾਰ੍ਧਂ ਫੂਤ੍ਕृਤ੍ਯ ਫੂਤ੍ਕृਤ੍ਯ ਚ ਰੋਦਿਤਿ ਸ੍ਮ ਯਥਾ ਯਥਾ ਰੋਦਿਤਿ ਸ ਸ਼੍ਵਪਾਕਸ੍ ਤਥਾ ਤਥਾ ਮੇ ਹ੍ਯ੍ ਅਭਵਤ੍ ਕृਤਾਪਿ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਜਿਵੇਂ ਚੰਡਾਲ ਰੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਿਵੇਂ ਮੈਂ ਵੀ, ਪਿਆਰੇ, ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਈ।
ਤਤੋ ऽਹਮ੍ ਆਰ੍ਤਂ ਤੁ ਨਿਵਾਰ੍ਯ ਤਂ ਵੈ ਸ੍ਵਵਂਸ਼ਵृਤ੍ਤਾਨ੍ਤਮ੍ ਅਥਾਚਚਕ੍ਸ਼ੇ ਤਤਃ ਸ ਦੁਃਖਾਤ੍ ਸਹ ਪੁਤ੍ਰਕੈਃ ਸਂਵਿਵੇਸ਼ ਕੋਕਾਮੁਖਮ੍ ਆਰ੍ਤਰੂਪਃ
ਫਿਰ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਦੁਖੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਰੋਕ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਕੋਕਾ ਦਰਿਆ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਵੜ ਗਿਆ।
ਪ੍ਰਵਿष੍ਟਮਾਤ੍ਰੇ ਸਲਿਲੇ ਮਤਙ੍ਗਸ੍ ਤੀਰ੍ਥਪ੍ਰਭਾਵਾਚ੍ ਚ ਵਿਮੁਕ੍ਤਪਾਪਃ ਵਿਮਾਨਮ੍ ਆਰੁਹ੍ਯ ਸ਼ਸ਼ਿਪ੍ਰਕਾਸ਼ਂ ਯਯੌ ਦਿਵਂ ਤਾਤ ਮਮੋਪਪਸ਼੍ਯਤਃ
ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਮਤੰਗ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵੜਿਆ, ਤੀਰਥ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਉਹ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਚਾਂਦ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾ ਵਿਮਾਨ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਉਹ ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਸਵਰਗ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਪਿਆਰੇ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟੇ ਸਲਿਲੇ ਮृਤੇ ਚ ਮਮਾਰ੍ਤਿਰ੍ ਆਸੀਦ੍ ਅਤਿਮੋਹਕਰ੍ਤ੍ਰੀ ਤਤੋ ऽਤਿਪੁਣ੍ਯੇ ਨृਪਵਰ੍ਯ ਕੋਕਾ ਜਲੇ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟਸ੍ ਤ੍ਰਿਦਿਵਂ ਗਤਸ਼੍ ਚ
ਜਦ ਉਹ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵੜਿਆ ਤੇ ਮਰ ਗਿਆ, ਮੇਰਾ ਦੁਖ ਬਹੁਤ ਵਧ ਗਿਆ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆਈ। ਫਿਰ, ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਕੋਕਾ ਵੀ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵੜ ਕੇ ਸਵਰਗ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਭੂਯੋ ऽਭਵਂ ਵੈਸ਼੍ਯਕੁਲੇ ਵ੍ਯਥਾਰ੍ਤੋ ਜਾਤਿਸ੍ਮਰਸ੍ ਤੀਰ੍ਥਵਰਪ੍ਰਸਾਦਾਤ੍ ਤਤੋ ऽਤਿਨਿਰ੍ਵਿਣ੍ਣਮਨਾ ਗਤੋ ऽਹਂ ਕੋਕਾਮੁਖਂ ਸਂਯਤਵਾਕ੍ਯਚਿਤ੍ਤਃ
ਮੈਂ ਮੁੜ ਵਪਾਰੀ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲਿਆ, ਦੁਖੀ ਸੀ ਤੇ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਯਾਦ ਆ ਰਹੇ ਸਨ, ਤੀਰਥ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ। ਫਿਰ, ਬਹੁਤ ਥੱਕੇ ਮਨ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਕੋਕਾ ਦਰਿਆ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੇ ਗਿਆ, ਆਪਣੀ ਬੋਲੀ ਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ।
ਵ੍ਰਤਂ ਸਮਾਸ੍ਥਾਯ ਕਲੇਵਰਂ ਸ੍ਵਂ ਸਂਸ਼ੋषਯਿਤ੍ਵਾ ਦਿਵਮ੍ ਆਰੁਰੋਹ ਤਸ੍ਮਾਚ੍ ਚ੍ਯੁਤਸ੍ ਤ੍ਵਦ੍ਭਵਨੇ ਚ ਜਾਤੋ ਜਾਤਿਸ੍ਮਰਸ੍ ਤਾਤ ਹਰਿਪ੍ਰਸਾਦਾਤ੍
ਵਰਤ ਲਾ ਕੇ, ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਸੁਕਾ ਕੇ, ਮੈਂ ਸਵਰਗ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ। ਉਥੋਂ ਡਿੱਗ ਕੇ, ਤੇਰੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲਿਆ, ਪਿਆਰੇ, ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਯਾਦ ਆ ਰਹੇ ਸਨ, ਹਰੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ।
ਸੋ ऽਹਂ ਸਮਾਰਾਧ੍ਯ ਮੁਰਾਰਿਦੇਵਂ ਕੋਕਾਮੁਖੇ ਤ੍ਯਕ੍ਤਸ਼ੁਭਾਸ਼ੁਭੇਚ੍ਛਃ ਇਤ੍ਯ੍ ਏਵਮ੍ ਉਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪਿਤਰਂ ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਗਤ੍ਵਾ ਚ ਕੋਕਾਮੁਖਮ੍ ਅਗ੍ਰਤੀਰ੍ਥਮ੍
ਉਹ ਮੁਰਾ ਦੇ ਵੈਰੀ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਕੇ, ਕੋਕਾਮੁਖ 'ਤੇ, ਚੰਗੇ-ਮੰਦੇ ਦੀ ਇੱਛਾ ਛੱਡ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਕੋਕਾਮੁਖ ਦੇ ਅਗਲੇ ਤੀਰਥ 'ਤੇ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਇਤ੍ਥਂ ਸ ਕਾਮਦਮਨਃ ਸਹਪੁਤ੍ਰਪੌਤ੍ਰਃ ਕੋਕਾਮੁਖੇ ਤੀਰ੍ਥਵਰੇ ਸੁਪੁਣ੍ਯੇ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤਨੁਂ ਦੋषਮਯੀਂ ਤਤਸ੍ ਤੁ ਗਤੋ ਦਿਵਂ ਸੂਰ੍ਯਸਮੈਰ੍ ਵਿਮਾਨੈਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਪਣੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਰਕੇ, ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੇ ਪੌਤਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਕੋਕਾਮੁਖ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਉੱਤਮ ਤੀਰਥ 'ਤੇ, ਉਹ ਆਪਣਾ ਦੋਸ਼ਾਂ ਭਰਿਆ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਸੂਰਜ ਵਰਗੀਆਂ ਦਿਵਿਆ ਰਥਾਂ 'ਚ ਬੈਠ ਕੇ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਏਵਂ ਮਯੋਕ੍ਤਾ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰਸ੍ਯ ਮਾਯਾ ਸੁਰਾਣਾਮ੍ ਅਪਿ ਦੁਰ੍ਵਿਚਿਨ੍ਤ੍ਯਾ ਸ੍ਵਪ੍ਨੇਨ੍ਦ੍ਰਜਾਲਪ੍ਰਤਿਮਾ ਮੁਰਾਰੇਰ੍ ਯਯਾ ਜਗਨ੍ ਮੋਹਮ੍ ਉਪੈਤਿ ਵਿਪ੍ਰਾਃ
ਮੈਂ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਉਹ ਮਾਇਆ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ, ਜੋ ਸੁਪਨੇ ਜਾਂ ਜਾਦੂ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਭਟਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ।
ਅਸ੍ਮਾਭਿਸ੍ ਤੁ ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਵ੍ਯਾਸ ਯਤ੍ ਤ੍ਵਯਾ ਸਮੁਦਾਹृਤਮ੍ ਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਭਾਵਾਸ਼੍ਰਿਤਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਮਾਯਾ ਵਿष੍ਣੋਸ਼੍ ਚ ਦੁਰ੍ਵਿਦਾ
ਹੇ ਵਿਆਸ, ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਦੱਸਿਆ, ਉਹ ਅਸੀਂ ਸੁਣ ਲਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਅਤੇ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਔਖੀ ਮਾਇਆ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੋਤੁਮ੍ ਇਚ੍ਛਾਮਹੇ ਤ੍ਵਤ੍ਤੋ ਯਥਾਵਦ੍ ਉਪਸਂਹृਤਿਮ੍ ਮਹਾਪ੍ਰਲਯਸਂਜ੍ਞਾਂ ਚ ਕਲ੍ਪਾਨ੍ਤੇ ਚ ਮਹਾਮੁਨੇ
ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਕਲਪ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਵਿਘਟਨ ਤੇ ਮਹਾ ਪ੍ਰਲੈ ਕਿਵੇਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਂ ਭੋ ਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾ ਯਥਾਵਦ੍ ਅਨੁਸਂਹृਤਿਃ ਕਲ੍ਪਾਨ੍ਤੇ ਪ੍ਰਾਕृਤੇ ਚੈਵ ਪ੍ਰਲਯੇ ਜਾਯਤੇ ਯਥਾ
ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਸੁਣੋ ਕਿ ਕਲਪ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਪ੍ਰਲੈ ਵਿੱਚ ਵਿਘਟਨ ਕਿਵੇਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਅਹੋਰਾਤ੍ਰਂ ਪਿਤॄਣਾਂ ਤੁ ਮਾਸੋ ऽਬ੍ਦਂ ਤ੍ਰਿਦਿਵੌਕਸਾਮ੍ ਚਤੁਰ੍ਯੁਗਸਹਸ੍ਰੇ ਤੁ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ऽਹਰ੍ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਾਃ
ਪਿਤਰਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਹੈ; ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੈ; ਤੇ ਹੇ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਇੱਕ ਦਿਨ ਚਾਰ ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰ ਗੁਣ ਹੈ।
ਕृਤਂ ਤ੍ਰੇਤਾ ਦ੍ਵਾਪਰਂ ਚ ਕਲਿਸ਼੍ ਚੇਤਿ ਚਤੁਰ੍ਯੁਗਮ੍ ਦੈਵੈਰ੍ ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰੈਸ੍ ਤੁ ਤਦ੍ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਭਿਰ੍ ਉਚ੍ਯਤੇ
ਕ੍ਰਿਤ, ਤ੍ਰੇਤਾ, ਦੁਆਪਰ ਤੇ ਕਲਿ—ਇਹ ਚਾਰ ਯੁਗ ਹਨ; ਹਰ ਇੱਕ ਨੂੰ ਬਾਰਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਾਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਚਤੁਰ੍ਯੁਗਾਣ੍ਯ੍ ਅਸ਼ੇषਾਣਿ ਸਦृਸ਼ਾਨਿ ਸ੍ਵਰੂਪਤਃ ਆਦ੍ਯਂ ਕृਤਯੁਗਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਮੁਨਯੋ ऽਨ੍ਤ੍ਯਂ ਤਥਾ ਕਲਿਮ੍
ਸਾਰੇ ਚਾਰ ਯੁਗ ਆਪਣੇ ਸਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਹਨ; ਪਹਿਲਾ ਯੁਗ ਕ੍ਰਿਤ ਹੈ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਹੈ, ਤੇ ਆਖਰੀ ਕਲਿ ਹੈ।
ਆਦ੍ਯੇ ਕृਤਯੁਗੇ ਸਰ੍ਗੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਯਤਃ ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਚੋਪਸਂਹਾਰਸ੍ ਤਥਾਨ੍ਤੇ ऽਪਿ ਕਲੌ ਯੁਗੇ
ਪਹਿਲੇ ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਤੇ ਆਖਰੀ ਕਲਿ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਵਿਘਟਨ ਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਲੇਃ ਸ੍ਵਰੂਪਂ ਭਗਵਨ੍ ਵਿਸ੍ਤਰਾਦ੍ ਵਕ੍ਤੁਮ੍ ਅਰ੍ਹਸਿ ਧਰ੍ਮਸ਼੍ ਚਤੁष੍ਪਾਦ੍ ਭਗਵਾਨ੍ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਵੈਕਲ੍ਯਮ੍ ऋਚ੍ਛਤਿ
ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਤੁਸੀਂ ਕਲਿ ਦਾ ਸਰੂਪ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਚਤੁਰਪਦ ਧਰਮ ਨੂੰ ਘਾਟ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।
ਕਲਿਸ੍ਵਰੂਪਂ ਭੋ ਵਿਪ੍ਰਾ ਯਤ੍ ਪृਚ੍ਛਧ੍ਵਂ ਮਮਾਨਘਾਃ ਨਿਬੋਧਧ੍ਵਂ ਸਮਾਸੇਨ ਵਰ੍ਤਤੇ ਯਨ੍ ਮਹਤ੍ਤਰਮ੍
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਕਲਿ ਦਾ ਸਰੂਪ ਪੁੱਛਦੇ ਹੋ; ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਸੁਣੋ ਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਕੀ ਹੈ।
ਵਰ੍ਣਾਸ਼੍ਰਮਾਚਾਰਵਤੀ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਿਰ੍ ਨ ਕਲੌ ਨृਣਾਮ੍ ਨ ਸਾਮ-ऋਗ੍ਯਜੁਰ੍ਵੇਦਵਿਨਿष੍ਪਾਦਨਹੈਤੁਕੀ
ਕਲਿ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਵਰਨ ਤੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਦੇ ਆਚਰਨ ਅਨੁਸਾਰ ਨਹੀਂ ਚਲਦੇ; ਤੇ ਸਾਮ, ਰਿਗ ਤੇ ਯਜੁਰ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਠੀਕ ਰੀਤ ਨਾਲ ਰਚਨਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਵਿਵਾਹਾ ਨ ਕਲੌ ਧਰ੍ਮਾ ਨ ਸ਼ਿष੍ਯਾ ਗੁਰੁਸਂਸ੍ਥਿਤਾਃ ਨ ਪੁਤ੍ਰਾ ਧਾਰ੍ਮਿਕਾਸ਼੍ ਚੈਵ ਨ ਚ ਵਹ੍ਨਿਕ੍ਰਿਯਾਕ੍ਰਮਃ
ਕਲਿ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਗੁਰੂ ਕੋਲ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ, ਪੁੱਤਰ ਧਾਰਮਿਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਤੇ ਅੱਗ ਦੀ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।
ਯਤ੍ਰ ਤਤ੍ਰ ਕੁਲੇ ਜਾਤੋ ਬਲੀ ਸਰ੍ਵੇਸ਼੍ਵਰਃ ਕਲੌ ਸਰ੍ਵੇਭ੍ਯ ਏਵ ਵਰ੍ਣੇਭ੍ਯੋ ਨਰਃ ਕਨ੍ਯੋਪਜੀਵਨਃ
ਕਲਿ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਵੀ ਕਿਸੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਤੇ ਤਾਕਤਵਰ ਹੁੰਦਾ, ਉਹ ਸਭ ਦਾ ਮਾਲਕ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਤੇ ਹਰ ਵਰਨ ਤੋਂ ਲੋਕ ਕੁੜੀਆਂ ਦੇ ਜਰੀਏ ਜੀਵਨ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਯੇਨ ਤੇਨੈਵ ਯੋਗੇਨ ਦ੍ਵਿਜਾਤਿਰ੍ ਦੀਕ੍ਸ਼ਿਤਃ ਕਲੌ ਯੈਵ ਸੈਵ ਚ ਵਿਪ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰਾਃ ਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਕ੍ਰਿਯਾ ਕਲੌ
ਕਲਿ ਵਿੱਚ, ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਜੋ ਕਿਸੇ ਵੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਦীক্ষਾ ਲੈਂਦਾ, ਉਹੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਤੇ ਹੇ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਕਲਿ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਇਸ਼ਚਿਤ ਦੇ ਕਰਮ ਜਿਵੇਂ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸਰ੍ਵਮ੍ ਏਵ ਕਲੌ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਂ ਯਸ੍ਯ ਯਦ੍ ਵਚਨਂ ਦ੍ਵਿਜਾਃ ਦੇਵਤਾਸ਼੍ ਚ ਕਲੌ ਸਰ੍ਵਾਃ ਸਰ੍ਵਃ ਸਰ੍ਵਸ੍ਯ ਚਾਸ਼੍ਰਮਃ
ਕਲਿ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਜਿਸ ਦਾ ਜੋ ਕਹਿਣਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਸ਼ਾਸਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਕਲਿ ਵਿੱਚ ਸਭ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਹਨ, ਤੇ ਹਰ ਆਸ਼੍ਰਮ ਹਰ ਕਿਸੇ ਲਈ ਹੈ।
ਉਪਵਾਸਸ੍ ਤਥਾਯਾਸੋ ਵਿਤ੍ਤੋਤ੍ਸਰ੍ਗਸ੍ ਤਥਾ ਕਲੌ ਧਰ੍ਮੋ ਯਥਾਭਿਰੁਚਿਤੈਰ੍ ਅਨੁष੍ਠਾਨੈਰ੍ ਅਨੁष੍ਠਿਤਃ
ਕਲਿ ਵਿੱਚ ਉਪਵਾਸ, ਮਿਹਨਤ ਤੇ ਦੌਲਤ ਛੱਡਣ ਦੀ ਰੀਤ ਹੈ; ਧਰਮ ਮਨਪਸੰਦ ਕਰਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।