ਤਦਾ ਸੁਸ਼ੀਲਾ ਪ੍ਰਵਿਵੇਸ਼ ਵੇਗਾਦ੍ ਧਾ ਪੁਤ੍ਰ ਹਾ ਪੁਤ੍ਰ ਇਤਿ ਬ੍ਰੁਵਾਣਾ ਤਦਾ ਪੁਨਃ ਸਾ ਮੁਨਿਰ੍ ਨਾਰਦੋ ऽਭੂਤ੍ ਸ ਚਾਪਿ ਵਹ੍ਨਿਃ ਸ੍ਫਟਿਕਾਮਲਾਭਃ
ਤਦ ਸੁਸ਼ੀਲਾ 'ਹਾਏ ਪੁੱਤਰ! ਹਾਏ ਪੁੱਤਰ!' ਕਹਿੰਦੀ ਹੋਈ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅੱਗ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਈ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨਾਰਦ ਆ ਗਿਆ, ਤੇ ਅੱਗ ਸਫ਼ੈਦ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਵਾਂਗ ਹੋ ਗਈ।
ਕਸ੍ ਤੇ ਤੁ ਪੁਤ੍ਰੋ ਵਦ ਮੇ ਮਹਰ੍षੇ ਮृਤਂ ਚ ਕਂ ਸ਼ੋਚਸਿ ਨष੍ਟਬੁਦ੍ਧਿਃ ਵ੍ਰੀਡਾਨ੍ਵਿਤੋ ऽਭੂਦ੍ ਅਥ ਨਾਰਦੋ ऽਸੌ ਤਤੋ ऽਹਮ੍ ਏਨਂ ਪੁਨਰ੍ ਏਵ ਚਾਹ
ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਦੱਸੋ ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਕੌਣ ਹੈ? ਤੂੰ ਕਿਸ ਲਈ ਦੁਖੀ ਹੈਂ, ਤੇਰੀ ਬੁੱਧੀ ਖੋ ਗਈ ਹੈ? ਨਾਰਦ ਨੂੰ ਸ਼ਰਮ ਆਈ, ਤੇ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਫਿਰ ਪੁੱਛਿਆ।
ਇਤੀਦृਸ਼ਾ ਨਾਰਦ ਕष੍ਟਰੂਪਾ ਮਾਯਾ ਮਦੀਯਾ ਕਮਲਾਸਨਾਦ੍ਯੈਃ ਸ਼ਕ੍ਯਾ ਨ ਵੇਤ੍ਤੁਂ ਸਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰਰੁਦ੍ਰੈਃ ਕਥਂ ਭਵਾਨ੍ ਵੇਤ੍ਸ੍ਯਤਿ ਦੁਰ੍ਵਿਭਾਵ੍ਯਾਮ੍
ਨਾਰਦ, ਮੇਰੀ ਮਾਇਆ ਇੰਨੀ ਔਖੀ ਤੇ ਅਜੋਬੀ ਹੈ ਕਿ ਕਮਲ-ਅਸਨ ਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤੇ, ਇੰਦਰ ਤੇ ਰੁਦਰ ਵੀ, ਇਸ ਨੂੰ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਤੂੰ ਕਿਵੇਂ ਇਸ ਨੂੰ ਜਾਣ ਸਕੇਂਗਾ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਔਖੀ ਹੈ?
ਸ ਵਾਕ੍ਯਮ੍ ਆਕਰ੍ਣ੍ਯ ਮਹਾਮਹਰ੍षਿਰ੍ ਉਵਾਚ ਭਕ੍ਤਿਂ ਮਮ ਦੇਹਿ ਵਿष੍ਣੋ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ऽਥ ਕਾਲੇ ਸ੍ਮਰਣਂ ਤਥੈਵ ਸਦਾ ਚ ਸਂਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍ ਈਸ਼ ਤੇ ऽਸ੍ਤੁ
ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਹੇ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਮੈਨੂੰ ਭਗਤੀ ਦੇ। ਮੌਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਆਵੇ, ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੇਰਾ ਦਰਸ਼ਨ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ।'
ਯਤ੍ਰਾਹਮ੍ ਆਰ੍ਤਸ਼੍ ਚਿਤਿਮ੍ ਅਦ੍ਯ ਰੂਢਸ੍ ਤਤ੍ ਤੀਰ੍ਥਮ੍ ਅਸ੍ਤ੍ਵ੍ ਅਚ੍ਯੁਤਪਾਪਹਨ੍ਤ੍ਰਾ ਅਧਿष੍ਠਿਤਂ ਕੇਸ਼ਵ ਨਿਤ੍ਯਮ੍ ਏਵ ਤ੍ਵਯਾ ਸਹਾਸਂ ਕਮਲੋਦ੍ਭਵੇਨ
ਜਿੱਥੇ ਅੱਜ ਮੈਂ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਚਿਤਾ ਤੇ ਚੜ੍ਹਿਆ ਹਾਂ, ਉਹ ਥਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੇਰੇ, ਹੇ ਕੇਸ਼ਵ, ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਤੇ ਕਮਲ-ਉਤਪੰਨ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਥੇ ਵਾਸ ਹੋਵੇ।
ਤਤੋ ਮਯੋਕ੍ਤੋ ਦ੍ਵਿਜ ਨਾਰਦੋ ऽਸੌ ਤੀਰ੍ਥਂ ਸਿਤੋਦੇ ਹਿ ਚਿਤਿਸ੍ ਤਵਾਸ੍ਤੁ ਸ੍ਥਾਸ੍ਯਾਮ੍ਯ੍ ਅਹਂ ਚਾਤ੍ਰ ਸਦੈਵ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਃ ਸ੍ਥਾਸ੍ਯਤਿ ਚੋਤ੍ਤਰੇਣ
ਫਿਰ ਮੈਂ ਨਾਰਦ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: 'ਇਹ ਥਾਂ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਿਤੋਦਾ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਤੇਰਾ ਤੀਰਥ ਹੋਵੇ। ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰਹਾਂਗਾ, ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਵੀ ਵਾਸ ਕਰਣਗੇ।'
ਯਦਾ ਵਿਰਞ੍ਚੇਰ੍ ਵਦਨਂ ਤ੍ਰਿਨੇਤ੍ਰਃ ਸ ਚ੍ਛੇਤ੍ਸ੍ਯਤੇਯਂ ਚ ਮਮੋਗ੍ਰਵਾਚਮ੍ ਤਦਾ ਕਪਾਲਸ੍ਯ ਤੁ ਮੋਚਨਾਯ ਸਮੇष੍ਯਤੇ ਤੀਰ੍ਥਮ੍ ਇਦਂ ਤ੍ਵਦੀਯਮ੍
ਜਦੋਂ ਤ੍ਰਿਨੇਤ੍ਰ ਰੁਦਰ ਵਿਰੰਚੀ ਦਾ ਸਿਰ ਵੱਖ ਕਰੇਗਾ, ਤੇ ਮੇਰੀ ਤੇਜ਼ ਬਾਤ ਪੂਰੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਤਦ ਕਪਾਲ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਲਈ, ਇਹੀ ਤੇਰਾ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਵੇਗਾ।
ਸ੍ਨਾਤਸ੍ਯ ਤੀਰ੍ਥੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾਨ੍ਤਕਸ੍ਯ ਪਤਿष੍ਯਤੇ ਭੂਮਿਤਲੇ ਕਪਾਲਮ੍ ਤਤਸ੍ ਤੁ ਤੀਰ੍ਥੇਤਿ ਕਪਾਲਮੋਚਨਂ ਖ੍ਯਾਤਂ ਪृਥਿਵ੍ਯਾਂ ਚ ਭਵਿष੍ਯਤੇ ਤਤ੍
ਜਦ ਕੋਈ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾਂਤਕ ਦੇ ਤੀਰਥ ਵਿਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰੇਗਾ, ਕਪਾਲ ਧਰਤੀ ਤੇ ਡਿੱਗ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਲਈ, ਇਹ ਥਾਂ ਕਪਾਲ-ਮੋਚਨ ਨਾਂ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਧਰਤੀ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਵੇਗੀ।
ਤਦਾ ਪ੍ਰਭृਤ੍ਯ੍ ਅਮ੍ਬੁਦਵਾਹਨੋ ऽਸੌ ਨ ਮੋਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ ਤੀਰ੍ਥਵਰਂ ਸੁਪੁਣ੍ਯਮ੍ ਨ ਚੈਵ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਦ੍ਵਿਜ ਸਂਪ੍ਰਚਕ੍ਸ਼ਤੇ ਤਤ੍ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਮ੍ ਉਗ੍ਰਂ ਤ੍ਵ੍ ਅਥ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਧ੍ਯਾ
ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਜਲ-ਧਾਰੀ ਇੱਥੇ ਇਹ ਵਧੀਆ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਛੱਡੇਗਾ ਨਹੀਂ। ਤੇ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕੋਈ ਵੀ ਇਸ ਥਾਂ ਨੂੰ ਭਿਆਨਕ ਨਹੀਂ ਆਖੇਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਬ੍ਰਹਮ-ਹੱਤਿਆ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਖੇਤਰ ਹੈ।
ਯਦਾ ਨ ਮੋਕ੍ਸ਼ਤ੍ਯ੍ ਅਮਰਾਰਿਹਨ੍ਤਾ ਤਤ੍ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਮੁਖ੍ਯਂ ਮਹਦ੍ ਆਪ੍ਤਪੁਣ੍ਯਮ੍ ਤਦਾ ਵਿਮੁਕ੍ਤੇਤਿ ਸੁਰੈ ਰਹਸ੍ਯਂ ਤੀਰ੍ਥਂ ਸ੍ਤੁਤਂ ਪੁਣ੍ਯਦਮ੍ ਅਵ੍ਯਯਾਖ੍ਯਮ੍
ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵੈਰੀ ਦਾ ਹੱਤਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮੁਕਤ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ, ਵੱਡੀ ਕਮਾਈ ਵਾਲਾ, 'ਵਿਮੁਕਤ' ਨਾਂ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਗੁਪਤ, ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਤੇ ਅਟੱਲ ਤੀਰਥ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।
ਕृਤ੍ਵਾ ਤੁ ਪਾਪਾਨਿ ਨਰੋ ਮਹਾਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟਃ ਸ਼ੁਚਿਰ੍ ਅਪ੍ਰਮਾਦੀ ਯਦਾ ਤੁ ਮਾਂ ਚਿਨ੍ਤਯਤੇ ਸ ਸ਼ੁਦ੍ਧਃ ਪ੍ਰਯਾਤਿ ਮੋਕ੍ਸ਼ਂ ਭਗਵਤ੍ਪ੍ਰਸਾਦਾਤ੍
ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਵੱਡੇ ਪਾਪ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਇੱਥੇ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸਾਵਧਾਨ ਹੋ ਕੇ ਆਵੇ, ਤੇ ਮੇਰੀ ਯਾਦ ਕਰੇ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਭੂਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਰੁਦ੍ਰਪਿਸ਼ਾਚਸਂਜ੍ਞੋ ਯੋਨ੍ਯਨ੍ਤਰੇ ਦੁਃਖਮ੍ ਉਪਾਸ਼੍ਨੁਤੇ ऽਸੌ ਵਿਮੁਕ੍ਤਪਾਪੋ ਬਹੁਵਰ੍षਪੂਗੈਰ੍ ਉਤ੍ਪਤ੍ਤਿਮ੍ ਆਯਾਸ੍ਯਤਿ ਵਿਪ੍ਰਗੇਹੇ
ਜੇ ਇੱਥੇ ਰੁਦਰ-ਪਿਸਾਚਾ ਵਾਂਗ ਹੋ ਕੇ, ਹੋਰ ਜਨਮ ਵਿਚ ਦੁਖ ਭੋਗੇ, ਤਾਂ ਵੀ, ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਪਾਪ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਘਰ ਜਨਮ ਲਏਗਾ।
ਸ਼ੁਚਿਰ੍ ਯਤਾਤ੍ਮਾਸ੍ਯ ਤਤੋ ऽਨ੍ਤਕਾਲੇ ਰੁਦ੍ਰੋ ਹਿਤਂ ਤਾਰਕਮ੍ ਅਸ੍ਯ ਕੀਰ੍ਤਯੇਤ੍ ਇਤ੍ਯ੍ ਏਵਮ੍ ਉਕ੍ਤ੍ਵਾ ਦ੍ਵਿਜਵਰ੍ਯ ਨਾਰਦਂ ਗਤੋ ऽਸ੍ਮਿ ਦੁਗ੍ਧਾਰ੍ਣਵਮ੍ ਆਤ੍ਮਗੇਹਮ੍
ਜੇ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸਯੰਮ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਅੰਤ ਸਮੇਂ ਰੁਦਰ ਉਸ ਲਈ ਤਾਰਕ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਨ ਕਰੇਗਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨਾਰਦ ਨੂੰ ਆਖ ਕੇ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਦੁਧ-ਸਾਗਰ ਵਾਲੇ ਘਰ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਸ ਚਾਪਿ ਵਿਪ੍ਰਸ੍ ਤ੍ਰਿਦਿਵਂ ਚਚਾਰ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਰਾਜੇਨ ਸਮਰ੍ਚ੍ਯਮਾਨਃ ਏਤਤ੍ ਤਵੋਕ੍ਤਂ ਨਨੁ ਬੋਧਨਾਯ ਮਾਯਾ ਮਦੀਯਾ ਨਹਿ ਸ਼ਕ੍ਯਤੇ ਸਾ
ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਵੱਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਗਿਆ। ਇਹ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸਮਝਾਉਣ ਲਈ ਦੱਸਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਮੇਰੀ ਮਾਇਆ ਨੂੰ ਕੋਈ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।
ਜ੍ਞਾਤੁਂ ਭਵਾਨ੍ ਇਚ੍ਛਤਿ ਚੇਤ੍ ਤਤੋ ऽਦ੍ਯ ਏਵਂ ਵਿਸ਼ਸ੍ਵਾਪ੍ਸੁ ਚ ਵੇਤ੍ਸਿ ਯੇਨ ਏਵਂ ਦ੍ਵਿਜਾਤਿਰ੍ ਹਰਿਣਾ ਪ੍ਰਬੋਧਿਤੋ ਭਾਵ੍ਯਰ੍ਥਯੋਗਾਨ੍ ਨਿਮਮਜ੍ਜ ਤੋਯੇ
ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਅੱਜ ਹੀ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵੜੋ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਮਝ ਆ ਜਾਵੇਗੀ ਕਿ ਹਰੀ ਨੇ ਉਸ ਦੋਵੇਂ ਜਾਤੀ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਜਗਾਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਕਾਰਣਾਂ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁਬੋ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਕੋਕਾਮੁਖੇ ਤਾਤ ਤਤੋ ਹਿ ਕਨ੍ਯਾ ਚਾਣ੍ਡਾਲਵੇਸ਼੍ਮਨ੍ਯ੍ ਅਭਵਦ੍ ਦ੍ਵਿਜਃ ਸਃ ਰੂਪਾਨ੍ਵਿਤਾ ਸ਼ੀਲਗੁਣੋਪਪਨ੍ਨਾ ਅਵਾਪ ਸਾ ਯੌਵਨਮ੍ ਆਸਸਾਦ
ਪਿਆਰੇ, ਕੋਕਾ ਦਰਿਆ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੇ, ਚੰਡਾਲ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੁੜੀ ਜਨਮੀ। ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਜਾਤੀ ਵਾਲਾ ਸੁੰਦਰਤਾ ਅਤੇ ਚੰਗੇ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਜਵਾਨੀ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਈ।
ਚਾਣ੍ਡਾਲਪੁਤ੍ਰੇਣ ਸੁਬਾਹੁਨਾਪਿ ਵਿਵਾਹਿਤਾ ਰੂਪਵਿਵਰ੍ਜਿਤੇਨ ਪਤਿਰ੍ ਨ ਤਸ੍ਯਾ ਹਿ ਮਤੋ ਬਭੂਵ ਸਾ ਤਸ੍ਯ ਚੈਵਾਭਿਮਤਾ ਬਭੂਵ
ਉਹ ਕੁੜੀ ਚੰਡਾਲ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ ਵਿਆਹੀ ਗਈ, ਜੋ ਕਿ ਤਾਕਤਵਾਨ ਤਾਂ ਸੀ ਪਰ ਸੁੰਦਰ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪਤੀ ਉਸ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਆ ਗਈ।
ਪੁਤ੍ਰਦ੍ਵਯਂ ਨੇਤ੍ਰਹੀਨਂ ਬਭੂਵ ਕਨ੍ਯਾ ਚ ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ ਬਧਿਰਾ ਤਥਾਨ੍ਯਾ ਪਤਿਰ੍ ਦਰਿਦ੍ਰਸ੍ ਤ੍ਵ੍ ਅਥ ਸਾਪਿ ਮੁਗ੍ਧਾ ਨਦੀਗਤਾ ਰੋਦਿਤਿ ਤਤ੍ਰ ਨਿਤ੍ਯਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਦੋ ਅੰਨ੍ਹੇ ਪੁੱਤਰ ਜਣੇ, ਫਿਰ ਇੱਕ ਬੇਹਰੀ ਕੁੜੀ ਹੋਈ। ਪਤੀ ਗਰੀਬ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਮਾਸੂਮ ਨਦੀ ਤੇ ਗਈ ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰੋਈ।
ਗਤਾ ਕਦਾਚਿਤ੍ ਕਲਸ਼ਂ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਸਾਨ੍ਤਰ੍ ਜਲਂ ਸ੍ਨਾਤੁਮ੍ ਅਥ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟਾ ਯਾਵਦ੍ ਦ੍ਵਿਜੋ ऽਸੌ ਪੁਨਰ੍ ਏਵ ਤਾਵਜ੍ ਜਾਤਃ ਕ੍ਰਿਯਾਯੋਗਰਤਃ ਸੁਸ਼ੀਲਃ
ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਉਹ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਘੜਾ ਲੈ ਕੇ ਨ੍ਹਾਉਣ ਗਈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਜਾਤੀ ਵਾਲਾ ਮੁੜ ਜਨਮ ਲੈ ਚੁਕਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਤੇ ਚੰਗਾ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲਾ ਸੀ।
ਤਸ੍ਯਾਃ ਸ ਭਰ੍ਤਾਥ ਚਿਰਂਗਤੇਤਿ ਦ੍ਰष੍ਟੁਂ ਜਗਾਮਾਥ ਨਦੀਂ ਸੁਪੁਣ੍ਯਾਮ੍ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਕੁਮ੍ਭਂ ਨ ਚ ਤਾਂ ਤਟਸ੍ਥਾਂ ਤਤੋ ऽਤਿਦੁਃਖਾਤ੍ ਪ੍ਰਰੁਰੋਦ ਨਾਦਯਨ੍
ਉਸ ਦਾ ਪਤੀ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲਈ ਪਵਿੱਤਰ ਨਦੀ ਤੇ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਘੜਾ ਤਾਂ ਵੇਖਿਆ, ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਕੰਢੇ ਤੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ। ਵੱਡੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਉਹ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਤਤੋ ऽਨ੍ਧਯੁਗ੍ਮਂ ਬਧਿਰਾ ਚ ਕਨ੍ਯਾ ਦੁਃਖਾਨ੍ਵਿਤਾਸੌ ਸਮੁਪਾਜਗਾਮ ਤੇ ਵੈ ਰੁਦਨ੍ਤਂ ਪਿਤਰਂ ਚ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਦੁਃਖਾਨ੍ਵਿਤਾ ਵੈ ਰੁਰੁਦੁਰ੍ ਭृਸ਼ਾਰ੍ਤਾਃ
ਫਿਰ ਉਹ ਦੋ ਅੰਨ੍ਹੇ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਬੇਹਰੀ ਕੁੜੀ, ਜੋ ਦੁਖੀ ਸੀ, ਆ ਗਏ। ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਰੋਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਵੀ ਵੱਡੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਏ।
ਤਤਃ ਸ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਨਦੀਤਟਸ੍ਥਾਨ੍ ਦ੍ਵਿਜਾਨ੍ ਭਵਦ੍ਭਿਰ੍ ਯਦਿ ਯੋषਿਦ੍ ਏਕਾ ਦृष੍ਟਾ ਤੁ ਤੋਯਾਰ੍ਥਮ੍ ਉਪਾਦ੍ਰਵਨ੍ਤੀ ਆਖ੍ਯਾਤ ਤੇ ਪ੍ਰੋਚੁਰ੍ ਇਮਾਂ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟਾ
ਉਸ ਨੇ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਖੜੇ ਦੋਵੇਂ ਜਾਤੀ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਕੋਈ ਔਰਤ ਵੇਖੀ ਜੋ ਪਾਣੀ ਲਈ ਇੱਥੇ ਆਈ ਹੋਵੇ? ਦੱਸੋ ਜੀ।' ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਉਹ ਇੱਥੇ ਅੰਦਰ ਗਈ ਸੀ।'
ਨਦੀਂ ਨ ਭੂਯਸ੍ ਤੁ ਸਮੁਤ੍ਤਤਾਰ ਏਤਾਵਦ੍ ਏਵੇਹ ਸਮੀਹਿਤਂ ਨਃ ਸ ਤਦ੍ਵਚੋ ਘੋਰਤਰਂ ਨਿਸ਼ਮ੍ਯ ਰੁਰੋਦ ਸ਼ੋਕਾਸ਼੍ਰੁਪਰਿਪ੍ਲੁਤਾਕ੍ਸ਼ਃ
ਉਹ ਮੁੜ ਨਦੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਆਈ; ਸਾਨੂੰ ਇੰਨਾ ਹੀ ਪਤਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਸ਼ੋਕ ਦੇ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈਆਂ।
ਤਂ ਵੈ ਰੁਦਨ੍ਤਂ ਸਸੁਤਂ ਸਕਨ੍ਯਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾਹਮ੍ ਆਰ੍ਤਃ ਸੁਤਰਾਂ ਬਭੂਵ ਆਰ੍ਤਿਸ਼੍ ਚ ਮੇ ऽਭੂਦ੍ ਅਥ ਸਂਸ੍ਮृਤਿਸ਼੍ ਚ ਚਾਣ੍ਡਾਲਯੋषਾਹਮ੍ ਇਤਿ ਕ੍ਸ਼ਿਤੀਸ਼
ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੇ ਕੁੜੀ ਨਾਲ ਰੋਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਵੀ ਦੁਖ ਆ ਗਿਆ, ਤੇ ਫਿਰ ਮੈਨੂੰ ਯਾਦ ਆਇਆ, 'ਮੈਂ ਚੰਡਾਲਣ ਹਾਂ, ਰਾਜਾ ਜੀ।'
ਤਤੋ ऽਬ੍ਰਵਂ ਤਂ ਨृਪਤੇ ਮਤਙ੍ਗਂ ਕਿਮਰ੍ਥਮ੍ ਆਰ੍ਤੇਨ ਹਿ ਰੁਦ੍ਯਤੇ ਤ੍ਵਯਾ ਤਸ੍ਯਾ ਨ ਲਾਭੋ ਭਵਿਤਾਤਿਮੌਰ੍ਖ੍ਯਾਦ੍ ਆਕ੍ਰਨ੍ਦਿਤੇਨੇਹ ਵृਥਾ ਹਿ ਕਿਂ ਤੇ
ਫਿਰ ਮੈਂ ਮਤੰਗ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਰਾਜਾ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਕਿਉਂ ਰੋਂਦੇ ਹੋ? ਉਹ ਮੁੜ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇਗੀ; ਬੇਵਕੂਫੀ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਰੋਣ ਦਾ ਕੋਈ ਫਾਇਦਾ ਨਹੀਂ।'
ਸ ਮਾਮ੍ ਉਵਾਚਾਤ੍ਮਜਯੁਗ੍ਮਮ੍ ਅਨ੍ਧਂ ਕਨ੍ਯਾ ਚੈਕਾ ਬਧਿਰੇਯਂ ਤਥੈਵ ਕਥਂ ਦ੍ਵਿਜਾਤੇ ਅਧੁਨਾਰ੍ਤਮ੍ ਏਤਮ੍ ਆਸ਼੍ਵਾਸਯਿष੍ਯੇ ऽਪ੍ਯ੍ ਅਥ ਪੋषਯਿष੍ਯੇ
ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਮੇਰੇ ਦੋ ਅੰਨ੍ਹੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ ਤੇ ਇੱਕ ਬੇਹਰੀ ਕੁੜੀ। ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਦੁਖ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਧੀਰਜ ਦੇਵਾਂ, ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਪਾਲਣ ਕਰਾਂ?'
ਇਤ੍ਯ੍ ਏਵਮ੍ ਉਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ ਸੁਤੈਸ਼੍ ਚ ਸਾਰ੍ਧਂ ਫੂਤ੍ਕृਤ੍ਯ ਫੂਤ੍ਕृਤ੍ਯ ਚ ਰੋਦਿਤਿ ਸ੍ਮ ਯਥਾ ਯਥਾ ਰੋਦਿਤਿ ਸ ਸ਼੍ਵਪਾਕਸ੍ ਤਥਾ ਤਥਾ ਮੇ ਹ੍ਯ੍ ਅਭਵਤ੍ ਕृਤਾਪਿ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਜਿਵੇਂ ਚੰਡਾਲ ਰੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਿਵੇਂ ਮੈਂ ਵੀ, ਪਿਆਰੇ, ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਈ।
ਤਤੋ ऽਹਮ੍ ਆਰ੍ਤਂ ਤੁ ਨਿਵਾਰ੍ਯ ਤਂ ਵੈ ਸ੍ਵਵਂਸ਼ਵृਤ੍ਤਾਨ੍ਤਮ੍ ਅਥਾਚਚਕ੍ਸ਼ੇ ਤਤਃ ਸ ਦੁਃਖਾਤ੍ ਸਹ ਪੁਤ੍ਰਕੈਃ ਸਂਵਿਵੇਸ਼ ਕੋਕਾਮੁਖਮ੍ ਆਰ੍ਤਰੂਪਃ
ਫਿਰ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਦੁਖੀ ਹੋਣ ਤੋਂ ਰੋਕ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਕੋਕਾ ਦਰਿਆ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਵੜ ਗਿਆ।
ਪ੍ਰਵਿष੍ਟਮਾਤ੍ਰੇ ਸਲਿਲੇ ਮਤਙ੍ਗਸ੍ ਤੀਰ੍ਥਪ੍ਰਭਾਵਾਚ੍ ਚ ਵਿਮੁਕ੍ਤਪਾਪਃ ਵਿਮਾਨਮ੍ ਆਰੁਹ੍ਯ ਸ਼ਸ਼ਿਪ੍ਰਕਾਸ਼ਂ ਯਯੌ ਦਿਵਂ ਤਾਤ ਮਮੋਪਪਸ਼੍ਯਤਃ
ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਮਤੰਗ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵੜਿਆ, ਤੀਰਥ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਉਹ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਚਾਂਦ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾ ਵਿਮਾਨ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਉਹ ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਸਵਰਗ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਪਿਆਰੇ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟੇ ਸਲਿਲੇ ਮृਤੇ ਚ ਮਮਾਰ੍ਤਿਰ੍ ਆਸੀਦ੍ ਅਤਿਮੋਹਕਰ੍ਤ੍ਰੀ ਤਤੋ ऽਤਿਪੁਣ੍ਯੇ ਨृਪਵਰ੍ਯ ਕੋਕਾ ਜਲੇ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟਸ੍ ਤ੍ਰਿਦਿਵਂ ਗਤਸ਼੍ ਚ
ਜਦ ਉਹ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵੜਿਆ ਤੇ ਮਰ ਗਿਆ, ਮੇਰਾ ਦੁਖ ਬਹੁਤ ਵਧ ਗਿਆ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆਈ। ਫਿਰ, ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਕੋਕਾ ਵੀ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵੜ ਕੇ ਸਵਰਗ ਚਲਾ ਗਿਆ।