ਮਯਾ ਜਨ੍ਮਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਜਰਾਮृਤ੍ਯੁਸ਼ਤਾਨਿ ਚ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਨਿ ਦਾਰਸਂਯੋਗਵਿਯੋਗਾਨਿ ਚ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ
ਮੈਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਜਨਮ, ਸੈਂਕੜੇ ਵਾਰੀ ਬੁਢਾਪਾ ਤੇ ਮੌਤ, ਅਤੇ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਤੇ ਵਿੱਛੋੜੇ ਹਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਭੋਗੇ ਹਨ।
ਤृਣਗੁਲ੍ਮਲਤਾਵਲ੍ਲੀਸਰੀਸृਪਮृਗਦ੍ਵਿਜਾਃ ਪਸ਼ੁਸ੍ਤ੍ਰੀਪੁਰੁषਾਦ੍ਯਾਨਿ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਨਿ ਸ਼ਤਸ਼ੋ ਮਯਾ
ਘਾਹ, ਬੂਟੇ, ਲਤਾਵਾਂ, ਬੇਲਾਂ, ਰੇਂਗਣ ਵਾਲੇ ਜੰਤੂ, ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ, ਪੰਛੀ, ਪਸ਼ੂ, ਔਰਤਾਂ, ਮਰਦ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਰੂਪ ਮੈਂ ਸੈਂਕੜੇ ਵਾਰੀ ਪਾਏ ਹਨ।
ਗਣਕਿਂਨਰਗਨ੍ਧਰ੍ਵਵਿਦ੍ਯਾਧਰਮਹੋਰਗਾਃ ਯਕ੍ਸ਼ਗੁਹ੍ਯਕਰਕ੍ਸ਼ਾਂਸਿ ਦਾਨਵਾਪ੍ਸਰਸਃ ਸੁਰਾਃ
ਕਿੰਨਰ, ਗੰਧਰਵ, ਵਿਦਿਆਧਰ, ਵੱਡੇ ਸੱਪ, ਯਕਸ਼, ਗੁਪਤ ਜੰਤੂ, ਰਾਖਸ਼, ਦਾਨਵ, ਅਪਸਰਾ ਅਤੇ ਦੇਵਤਾ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਵੀ ਮੈਂ ਪਾਏ ਹਨ।
ਨਦੀਸ਼੍ਵਰਸਹਸ੍ਰਂ ਚ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਤਾਤ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ ਸृष੍ਟਸ੍ ਤੁ ਬਹੁਸ਼ਃ ਸृष੍ਟੌ ਸਂਹਾਰੇ ਚਾਪਿ ਸਂਹृਤਃ
ਪਿਤਾ ਜੀ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਨਦੀ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵੀ ਮੈਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਪਾਏ ਹਨ। ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਾਰੀ ਬਣਿਆ, ਤੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਾਰੀ ਮਿਟਿਆ।
ਦਾਰਸਂਯੋਗਯੁਕ੍ਤਸ੍ਯ ਤਾਤੇਦृਙ੍ ਮੇ ਵਿਡਮ੍ਬਨਾ ਇਤਸ੍ ਤृਤੀਯੇ ਯਦ੍ ਵृਤ੍ਤਂ ਮਮ ਜਨ੍ਮਨਿ ਤਚ੍ ਛृਣੁ ਕਥਯਾਮਿ ਸਮਾਸੇਨ ਤੀਰ੍ਥਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਸਂਭਵਮ੍
ਜੋ ਵਿਆਹ ਹੋਇਆ, ਪਿਤਾ ਜੀ, ਉਹ ਮੇਰੀ ਮਜ਼ਾਕ ਬਣੀ। ਹੁਣ, ਮੇਰੇ ਤੀਜੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਜੋ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਤੁਸੀਂ ਸੁਣੋ; ਮੈਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ, ਤੀਰਥ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਜਨਮ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।
ਅਤੀਤ੍ਯ ਜਨ੍ਮਾਨਿ ਬਹੂਨਿ ਤਾਤ ਨृਦੇਵਗਨ੍ਧਰ੍ਵਮਹੋਰਗਾਣਾਮ੍ ਵਿਦ੍ਯਾਧਰਾਣਾਂ ਖਗਕਿਂਨਰਾਣਾਂ ਜਾਤੋ ਹਿ ਵਂਸ਼ੇ ਸੁਤਪਾ ਮਹਰ੍षਿਃ
ਕਈ ਜਨਮਾਂ ਤੋਂ ਲੰਘ ਕੇ, ਪਿਤਾ ਜੀ, ਮਨੁੱਖ, ਦੇਵਤਾ, ਗੰਧਰਵ, ਵੱਡੇ ਸੱਪ, ਵਿਦਿਆਧਰ, ਪੰਛੀ ਤੇ ਕਿੰਨਰਾਂ ਵਿਚ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ, ਮੈਂ ਸੁਤਪਾ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ।
ਤਤੋ ਮਹਾਭੂਦ੍ ਅਚਲਾ ਹਿ ਭਕ੍ਤਿਰ੍ ਜਨਾਰ੍ਦਨੇ ਲੋਕਪਤੌ ਮਧੁਘ੍ਨੇ ਵ੍ਰਤੋਪਵਾਸੈਰ੍ ਵਿਵਿਧੈਸ਼੍ ਚ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਸਂਤੋषਿਤਸ਼੍ ਚਕ੍ਰਗਦਾਸ੍ਤ੍ਰਧਾਰੀ
ਫਿਰ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਜਨਾਰਦਨ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਮਧੂ ਦੇ ਵਧੇ, ਲਈ ਅਟੱਲ ਭਗਤੀ ਜਾਗੀ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਰਤ ਤੇ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਮੈਂ ਚਕਰਾ ਤੇ ਗਦਾ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ।
ਤੁष੍ਟੋ ऽਭ੍ਯਗਾਤ੍ ਪਕ੍ਸ਼ਿਪਤਿਂ ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਵਿष੍ਣੁਃ ਸਮਾਰੁਹ੍ਯ ਵਰਪ੍ਰਦੋ ਮੇ ਪ੍ਰਾਹੋਚ੍ਚਸ਼ਬ੍ਦਂ ਵ੍ਰਿਯਤਾਂ ਦ੍ਵਿਜਾਤੇ ਵਰੋ ਹਿ ਯਂ ਵਾਞ੍ਛਸਿ ਤਂ ਪ੍ਰਦਾਸ੍ਯੇ
ਉਹ ਮਹਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਜੋ ਦਾਤਾ ਹੈ, ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਉੱਤੇ ਆ ਕੇ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ: 'ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ, ਜੋ ਤੂੰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਉਹ ਵਰ ਮੰਗ; ਮੈਂ ਦੇਵਾਂਗਾ।'
ਤਤੋ ऽਹਮ੍ ਊਚੇ ਹਰਿਮ੍ ਈਸ਼ਿਤਾਰਂ ਤੁष੍ਟੋ ऽਸਿ ਚੇਤ੍ ਕੇਸ਼ਵ ਤਦ੍ ਵृਣੋਮਿ ਯਾ ਸਾ ਤ੍ਵਦੀਯਾ ਪਰਮਾ ਹਿ ਮਾਯਾ ਤਾਂ ਵੇਤ੍ਤੁਮ੍ ਇਚ੍ਛਾਮਿ ਜਨਾਰ੍ਦਨੋ ऽਹਮ੍
ਫਿਰ ਮੈਂ ਹਰੀ, ਸਰਵ-ਸ਼ਕਤੀਵਾਨ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: 'ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ, ਕੇਸ਼ਵ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਇਹੀ ਵਰ ਮੰਗਦਾ ਹਾਂ—ਤੁਾਡੀ ਸਰਵੋਤਮ ਮਾਇਆ। ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਜਨਾਰਦਨ।'
ਅਥਾਬ੍ਰਵੀਨ੍ ਮੇ ਮਧੁਕੈਟਭਾਰਿਃ ਕਿਂ ਤੇ ਤਯਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਮਾਯਯਾ ਵੈ ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਕਾਮਾਨਿ ਦਦਾਨਿ ਤੁਭ੍ਯਂ ਪੁਤ੍ਰਾਣਿ ਮੁਖ੍ਯਾਨਿ ਨਿਰਾਮਯਤ੍ਵਮ੍
ਫਿਰ ਮਧੂ ਤੇ ਕੈਟਭ ਦੇ ਵਧੇ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ: 'ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਉਸ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਤੂੰ ਕੀ ਕਰੇਂਗਾ? ਮਾਇਆ ਰਾਹੀਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਧਰਮ, ਧਨ, ਸੁਖ, ਚੋਟੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਰੋਗ-ਮੁਕਤੀ ਦੇਵਾਂਗਾ।'
ਤਤੋ ਮੁਰਾਰਿਂ ਪੁਨਰ੍ ਉਕ੍ਤਵਾਨ੍ ਅਹਂ ਭੂਯੋ ऽਰ੍ਥਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਜਿਗੀषਿਤੈਵ ਯਤ੍ ਮਾਯਾ ਤਵੇਮਾਮ੍ ਇਹ ਵੇਤ੍ਤੁਮ੍ ਇਚ੍ਛੇ ਮਮਾਦ੍ਯ ਤਾਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯ ਪੁष੍ਕਰਾਕ੍ਸ਼
ਫਿਰ ਮੈਂ ਮੁਰਾਰੀ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਕਿਹਾ: 'ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਤੇਰੀ ਮਾਇਆ ਨੂੰ ਜਾਣਨਾ ਹੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਧਨ ਤੇ ਧਰਮ ਲਈ ਤਰਸਦੀ ਹੈ। ਅੱਜ ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਦਿਖਾ, ਕਮਲ-ਨੈਣ।'
ਪੂਰ੍ਵਂ ਸੁਰਰ੍षਿਰ੍ ਦ੍ਵਿਜ ਨਾਰਦਾਖ੍ਯੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਤ੍ਮਜੋ ऽਭੂਨ੍ ਮਮ ਭਕ੍ਤਿਯੁਕ੍ਤਃ ਤੇਨਾਪਿ ਪੂਰ੍ਵਂ ਭਵਤਾ ਯਥੈਵ ਸਂਤੋषਿਤੋ ਭਕ੍ਤਿਮਤਾ ਹਿ ਤਦ੍ਵਤ੍
ਪਹਿਲਾਂ, ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ, ਨਾਰਦ ਨਾਮ ਦਾ ਦੇਵ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਭਗਤੀ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਵੀ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ, ਭਗਤੀ ਰਾਹੀਂ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ।
ਵਰਂ ਚ ਦਤ੍ਤਂ ਗਤਵਾਨ੍ ਅਹਂ ਚ ਸ ਚਾਪਿ ਵਵ੍ਰੇ ਵਰਮ੍ ਏਤਦ੍ ਏਵ ਨਿਵਾਰਿਤੋ ਮਾਮ੍ ਅਤਿਮੂਢਭਾਵਾਦ੍ ਭਵਾਨ੍ ਯਥੈਵਂ ਵृਤਵਾਨ੍ ਵਰਂ ਚ
ਵਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਉਹ ਚਲਾ ਗਿਆ; ਉਸ ਨੇ ਵੀ ਇਹੀ ਵਰ ਮੰਗਿਆ। ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਮੂੜ੍ਹਤਾ ਕਰਕੇ ਰੋਕਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਵਰ ਮੰਗਿਆ, ਤੇ ਵਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਤਤੋ ਮਯੋਕ੍ਤੋ ऽਮ੍ਭਸਿ ਨਾਰਦ ਤ੍ਵਂ ਮਾਯਾਂ ਹਿ ਮੇ ਵੇਤ੍ਸ੍ਯਸਿ ਸਂਨਿਮਗ੍ਨਃ ਤਤੋ ਨਿਮਗ੍ਨੋ ऽਮ੍ਭਸਿ ਨਾਰਦੋ ऽਸੌ ਕਨ੍ਯਾ ਬਭੌ ਕਾਸ਼ਿਪਤੇਃ ਸੁਸ਼ੀਲਾ
ਫਿਰ ਮੈਂ ਕਿਹਾ: 'ਨਾਰਦ, ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਮਾਇਆ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਕੇ ਜਾਣੇਗਾ।' ਫਿਰ ਨਾਰਦ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਕੇ, ਕਾਸ਼ੀ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਸੋਹਣੀ ਕੁੜੀ ਵਾਂਗ ਨਜ਼ਰ ਆਇਆ।
ਤਾਂ ਯੌਵਨਾਢ੍ਯਾਮ੍ ਅਥ ਚਾਰੁਧਰ੍ਮਿਣੇ ਵਿਦਰ੍ਭਰਾਜ੍ਞਸ੍ ਤਨਯਾਯ ਵੈ ਦਦੌ ਸ੍ਵਧਰ੍ਮਣੇ ਸੋ ऽਪਿ ਤਯਾ ਸਮੇਤਃ ਸਿषੇਵ ਕਾਮਾਨ੍ ਅਤੁਲਾਨ੍ ਮਹਰ੍षਿਃ
ਉਹ ਨੌਜਵਾਨ ਤੇ ਚੰਗੀ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੀ ਕੁੜੀ, ਵਿਦਰਭ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ, ਜੋ ਆਪਣਾ ਧਰਮ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਸੀ, ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਉਹ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਉਸ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਅਤੁੱਲ ਸੁਖ ਭੋਗਣ ਲੱਗਾ।
ਸ੍ਵਰ੍ਗੇ ਗਤੇ ऽਸੌ ਪਿਤਰਿ ਪ੍ਰਤਾਪਵਾਨ੍ ਰਾਜ੍ਯਂ ਕ੍ਰਮਾਯਾਤਮ੍ ਅਵਾਪ੍ਯ ਹृष੍ਟਃ ਵਿਦਰ੍ਭਰਾष੍ਟ੍ਰਂ ਪਰਿਪਾਲਯਾਨਃ ਪੁਤ੍ਰੈਃ ਸਪੌਤ੍ਰੈਰ੍ ਬਹੁਭਿਰ੍ ਵृਤੋ ऽਭੂਤ੍
ਜਦ ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਸਵਰਗ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਉਹ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਰਾਜਾ ਨੇ ਰਾਜ ਮਿਲਿਆ ਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ। ਵਿਦਰਭ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬੇਟਿਆਂ ਤੇ ਪੌਤਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਲਾਇਆ।
ਅਥਾਭਵਦ੍ ਭੂਮਿਪਤੇਃ ਸੁਧਰ੍ਮਣਃ ਕਾਸ਼ੀਸ਼੍ਵਰੇਣਾਥ ਸਮਂ ਸੁਯੁਦ੍ਧਮ੍ ਤਤ੍ਰ ਕ੍ਸ਼ਯਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਸਪੁਤ੍ਰਪੌਤ੍ਰਂ ਵਿਦਰ੍ਭਰਾਟ੍ ਕਾਸ਼ਿਪਤਿਸ਼੍ ਚ ਯੁਦ੍ਧੇ
ਫਿਰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜੇ ਅਤੇ ਕਾਸੀ ਦੇ ਰਾਜੇ ਵਿਚ ਇਕ ਵੱਡਾ ਤੇ ਧਰਮਕ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਵਿਦਰਭ ਦੇ ਰਾਜੇ ਅਤੇ ਕਾਸੀ ਦੇ ਰਾਜੇ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੇ ਪੌਤਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਸਭ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ।
ਤਤਃ ਸੁਸ਼ੀਲਾ ਪਿਤਰਂ ਸਪੁਤ੍ਰਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਪਤਿਂ ਚਾਪਿ ਸਪੁਤ੍ਰਪੌਤ੍ਰਮ੍ ਪੁਰਾਦ੍ ਵਿਨਿਃਸृਤ੍ਯ ਰਣਾਵਨਿਂ ਗਤਾ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸੁਸ਼ੀਲਾ ਕਦਨਂ ਮਹਾਨ੍ਤਮ੍
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸੁਸ਼ੀਲਾ ਨੇ ਜਾਣ ਲਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਤੇ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਅਤੇ ਪਤੀ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੇ ਪੌਤਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਸਭ ਮਰ ਗਏ ਹਨ। ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਆਈ, ਤੇ ਵੱਡੀ ਹਾਨੀ ਦੇਖ ਕੇ ਸੁਸ਼ੀਲਾ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਈ।
ਭਰ੍ਤੁਰ੍ ਬਲੇ ਤਤ੍ਰ ਪਿਤੁਰ੍ ਬਲੇ ਚ ਦੁਃਖਾਨ੍ਵਿਤਾ ਸਾ ਸੁਚਿਰਂ ਵਿਲਪ੍ਯ ਜਗਾਮ ਸਾ ਮਾਤਰਮ੍ ਆਰ੍ਤਰੂਪਾ ਭ੍ਰਾਤॄਨ੍ ਸੁਤਾਨ੍ ਭ੍ਰਾਤृਸੁਤਾਨ੍ ਸਪੌਤ੍ਰਾਨ੍
ਪਤੀ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਫੌਜ ਵਿਚ, ਸੁਸ਼ੀਲਾ ਗਹਿਰੀ ਪੀੜਾ ਵਿਚ ਸੀ। ਉਹ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਰੋਈ, ਤੇ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ, ਭਰਾ, ਪੁੱਤਰ, ਭਤੀਜੇ ਅਤੇ ਪੌਤਿਆਂ ਕੋਲ ਗਈ।
ਭਰ੍ਤਾਰਮ੍ ਏषਾ ਪਿਤਰਂ ਚ ਗृਹ੍ਯ ਮਹਾਸ਼੍ਮਸ਼ਾਨੇ ਚ ਮਹਾਚਿਤਿਂ ਸਾ ਕृਤ੍ਵਾ ਹੁਤਾਸ਼ਂ ਪ੍ਰਦਦੌ ਸ੍ਵਯਂ ਚ ਯਦਾ ਸਮਿਦ੍ਧੋ ਹੁਤਭੁਗ੍ ਬਭੂਵ
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਤੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵੱਡੇ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ ਘਾਟ ਵਿਚ ਵੱਡੀ ਚਿਤਾ ਬਣਾਈ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕੀਤਾ। ਜਦ ਅੱਗ ਜਲਦੀ, ਉਹ ਆਪ ਵੀ ਚਿਤਾ ਵਿਚ ਚੜ੍ਹ ਗਈ।
ਤਦਾ ਸੁਸ਼ੀਲਾ ਪ੍ਰਵਿਵੇਸ਼ ਵੇਗਾਦ੍ ਧਾ ਪੁਤ੍ਰ ਹਾ ਪੁਤ੍ਰ ਇਤਿ ਬ੍ਰੁਵਾਣਾ ਤਦਾ ਪੁਨਃ ਸਾ ਮੁਨਿਰ੍ ਨਾਰਦੋ ऽਭੂਤ੍ ਸ ਚਾਪਿ ਵਹ੍ਨਿਃ ਸ੍ਫਟਿਕਾਮਲਾਭਃ
ਤਦ ਸੁਸ਼ੀਲਾ 'ਹਾਏ ਪੁੱਤਰ! ਹਾਏ ਪੁੱਤਰ!' ਕਹਿੰਦੀ ਹੋਈ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅੱਗ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਈ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨਾਰਦ ਆ ਗਿਆ, ਤੇ ਅੱਗ ਸਫ਼ੈਦ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਵਾਂਗ ਹੋ ਗਈ।
ਕਸ੍ ਤੇ ਤੁ ਪੁਤ੍ਰੋ ਵਦ ਮੇ ਮਹਰ੍षੇ ਮृਤਂ ਚ ਕਂ ਸ਼ੋਚਸਿ ਨष੍ਟਬੁਦ੍ਧਿਃ ਵ੍ਰੀਡਾਨ੍ਵਿਤੋ ऽਭੂਦ੍ ਅਥ ਨਾਰਦੋ ऽਸੌ ਤਤੋ ऽਹਮ੍ ਏਨਂ ਪੁਨਰ੍ ਏਵ ਚਾਹ
ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਦੱਸੋ ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਕੌਣ ਹੈ? ਤੂੰ ਕਿਸ ਲਈ ਦੁਖੀ ਹੈਂ, ਤੇਰੀ ਬੁੱਧੀ ਖੋ ਗਈ ਹੈ? ਨਾਰਦ ਨੂੰ ਸ਼ਰਮ ਆਈ, ਤੇ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਫਿਰ ਪੁੱਛਿਆ।
ਇਤੀਦृਸ਼ਾ ਨਾਰਦ ਕष੍ਟਰੂਪਾ ਮਾਯਾ ਮਦੀਯਾ ਕਮਲਾਸਨਾਦ੍ਯੈਃ ਸ਼ਕ੍ਯਾ ਨ ਵੇਤ੍ਤੁਂ ਸਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰਰੁਦ੍ਰੈਃ ਕਥਂ ਭਵਾਨ੍ ਵੇਤ੍ਸ੍ਯਤਿ ਦੁਰ੍ਵਿਭਾਵ੍ਯਾਮ੍
ਨਾਰਦ, ਮੇਰੀ ਮਾਇਆ ਇੰਨੀ ਔਖੀ ਤੇ ਅਜੋਬੀ ਹੈ ਕਿ ਕਮਲ-ਅਸਨ ਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤੇ, ਇੰਦਰ ਤੇ ਰੁਦਰ ਵੀ, ਇਸ ਨੂੰ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਤੂੰ ਕਿਵੇਂ ਇਸ ਨੂੰ ਜਾਣ ਸਕੇਂਗਾ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਔਖੀ ਹੈ?
ਸ ਵਾਕ੍ਯਮ੍ ਆਕਰ੍ਣ੍ਯ ਮਹਾਮਹਰ੍षਿਰ੍ ਉਵਾਚ ਭਕ੍ਤਿਂ ਮਮ ਦੇਹਿ ਵਿष੍ਣੋ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ऽਥ ਕਾਲੇ ਸ੍ਮਰਣਂ ਤਥੈਵ ਸਦਾ ਚ ਸਂਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍ ਈਸ਼ ਤੇ ऽਸ੍ਤੁ
ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਹੇ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਮੈਨੂੰ ਭਗਤੀ ਦੇ। ਮੌਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਆਵੇ, ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੇਰਾ ਦਰਸ਼ਨ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ।'
ਯਤ੍ਰਾਹਮ੍ ਆਰ੍ਤਸ਼੍ ਚਿਤਿਮ੍ ਅਦ੍ਯ ਰੂਢਸ੍ ਤਤ੍ ਤੀਰ੍ਥਮ੍ ਅਸ੍ਤ੍ਵ੍ ਅਚ੍ਯੁਤਪਾਪਹਨ੍ਤ੍ਰਾ ਅਧਿष੍ਠਿਤਂ ਕੇਸ਼ਵ ਨਿਤ੍ਯਮ੍ ਏਵ ਤ੍ਵਯਾ ਸਹਾਸਂ ਕਮਲੋਦ੍ਭਵੇਨ
ਜਿੱਥੇ ਅੱਜ ਮੈਂ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਚਿਤਾ ਤੇ ਚੜ੍ਹਿਆ ਹਾਂ, ਉਹ ਥਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੇਰੇ, ਹੇ ਕੇਸ਼ਵ, ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਤੇ ਕਮਲ-ਉਤਪੰਨ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਥੇ ਵਾਸ ਹੋਵੇ।
ਤਤੋ ਮਯੋਕ੍ਤੋ ਦ੍ਵਿਜ ਨਾਰਦੋ ऽਸੌ ਤੀਰ੍ਥਂ ਸਿਤੋਦੇ ਹਿ ਚਿਤਿਸ੍ ਤਵਾਸ੍ਤੁ ਸ੍ਥਾਸ੍ਯਾਮ੍ਯ੍ ਅਹਂ ਚਾਤ੍ਰ ਸਦੈਵ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਃ ਸ੍ਥਾਸ੍ਯਤਿ ਚੋਤ੍ਤਰੇਣ
ਫਿਰ ਮੈਂ ਨਾਰਦ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: 'ਇਹ ਥਾਂ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਿਤੋਦਾ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਤੇਰਾ ਤੀਰਥ ਹੋਵੇ। ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰਹਾਂਗਾ, ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਵੀ ਵਾਸ ਕਰਣਗੇ।'
ਯਦਾ ਵਿਰਞ੍ਚੇਰ੍ ਵਦਨਂ ਤ੍ਰਿਨੇਤ੍ਰਃ ਸ ਚ੍ਛੇਤ੍ਸ੍ਯਤੇਯਂ ਚ ਮਮੋਗ੍ਰਵਾਚਮ੍ ਤਦਾ ਕਪਾਲਸ੍ਯ ਤੁ ਮੋਚਨਾਯ ਸਮੇष੍ਯਤੇ ਤੀਰ੍ਥਮ੍ ਇਦਂ ਤ੍ਵਦੀਯਮ੍
ਜਦੋਂ ਤ੍ਰਿਨੇਤ੍ਰ ਰੁਦਰ ਵਿਰੰਚੀ ਦਾ ਸਿਰ ਵੱਖ ਕਰੇਗਾ, ਤੇ ਮੇਰੀ ਤੇਜ਼ ਬਾਤ ਪੂਰੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਤਦ ਕਪਾਲ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਲਈ, ਇਹੀ ਤੇਰਾ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਵੇਗਾ।
ਸ੍ਨਾਤਸ੍ਯ ਤੀਰ੍ਥੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾਨ੍ਤਕਸ੍ਯ ਪਤਿष੍ਯਤੇ ਭੂਮਿਤਲੇ ਕਪਾਲਮ੍ ਤਤਸ੍ ਤੁ ਤੀਰ੍ਥੇਤਿ ਕਪਾਲਮੋਚਨਂ ਖ੍ਯਾਤਂ ਪृਥਿਵ੍ਯਾਂ ਚ ਭਵਿष੍ਯਤੇ ਤਤ੍
ਜਦ ਕੋਈ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾਂਤਕ ਦੇ ਤੀਰਥ ਵਿਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰੇਗਾ, ਕਪਾਲ ਧਰਤੀ ਤੇ ਡਿੱਗ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਲਈ, ਇਹ ਥਾਂ ਕਪਾਲ-ਮੋਚਨ ਨਾਂ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਧਰਤੀ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਵੇਗੀ।
ਤਦਾ ਪ੍ਰਭृਤ੍ਯ੍ ਅਮ੍ਬੁਦਵਾਹਨੋ ऽਸੌ ਨ ਮੋਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ ਤੀਰ੍ਥਵਰਂ ਸੁਪੁਣ੍ਯਮ੍ ਨ ਚੈਵ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਦ੍ਵਿਜ ਸਂਪ੍ਰਚਕ੍ਸ਼ਤੇ ਤਤ੍ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਮ੍ ਉਗ੍ਰਂ ਤ੍ਵ੍ ਅਥ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਧ੍ਯਾ
ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਜਲ-ਧਾਰੀ ਇੱਥੇ ਇਹ ਵਧੀਆ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਛੱਡੇਗਾ ਨਹੀਂ। ਤੇ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕੋਈ ਵੀ ਇਸ ਥਾਂ ਨੂੰ ਭਿਆਨਕ ਨਹੀਂ ਆਖੇਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਬ੍ਰਹਮ-ਹੱਤਿਆ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਖੇਤਰ ਹੈ।
ਯਦਾ ਨ ਮੋਕ੍ਸ਼ਤ੍ਯ੍ ਅਮਰਾਰਿਹਨ੍ਤਾ ਤਤ੍ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਮੁਖ੍ਯਂ ਮਹਦ੍ ਆਪ੍ਤਪੁਣ੍ਯਮ੍ ਤਦਾ ਵਿਮੁਕ੍ਤੇਤਿ ਸੁਰੈ ਰਹਸ੍ਯਂ ਤੀਰ੍ਥਂ ਸ੍ਤੁਤਂ ਪੁਣ੍ਯਦਮ੍ ਅਵ੍ਯਯਾਖ੍ਯਮ੍
ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵੈਰੀ ਦਾ ਹੱਤਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮੁਕਤ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ, ਵੱਡੀ ਕਮਾਈ ਵਾਲਾ, 'ਵਿਮੁਕਤ' ਨਾਂ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਗੁਪਤ, ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਤੇ ਅਟੱਲ ਤੀਰਥ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।