ਅਲਾਭੇ ਨ ਵਿषਾਦੀ ਸ੍ਯਾਲ੍ ਲਾਭੇ ਨੈਵ ਚ ਹਰ੍षਯੇਤ੍ ਪ੍ਰਾਣਯਾਤ੍ਰਿਕਮਾਤ੍ਰਃ ਸ੍ਯਾਨ੍ ਮਾਤ੍ਰਾਸਙ੍ਗਾਦ੍ ਵਿਨਿਰ੍ਗਤਃ
ਜੇ ਭਿਖਿਆ ਨਾ ਮਿਲੇ, ਤਾਂ ਉਦਾਸ ਨਾ ਹੋਵੇ; ਜੇ ਮਿਲ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾ ਕਰੇ। ਉਹ ਜੀਵਨ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਜਿੰਨਾ ਮਿਲੇ, ਉਸ ਨਾਲ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਰਹੇ ਤੇ ਮਾਪ ਨਾਲ ਲੱਗਾਵ ਨਾ ਰੱਖੇ।
ਅਤਿਪੂਜਿਤਲਾਭਾਂਸ੍ ਤੁ ਜੁਗੁਪ੍ਸਂ ਚੈਵ ਸਰ੍ਵਤਃ ਅਤਿਪੂਜਿਤਲਾਭੈਸ੍ ਤੁ ਯਤਿਰ੍ ਮੁਕ੍ਤੋ ऽਪਿ ਬਧ੍ਯਤੇ
ਜੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਤੇ ਵਧੇਰੇ ਆਦਰ ਜਾਂ ਲਾਭ ਮਿਲੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਹਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਬਚੇ; ਕਿਉਂਕਿ ਵਧੇਰੇ ਆਦਰ-ਲਾਭ ਨਾਲ ਸੰਨਿਆਸੀ ਵੀ ਬੰਨ੍ਹ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਾਮਃ ਕ੍ਰੋਧਸ੍ ਤਥਾ ਦਰ੍ਪੋ ਲੋਭਮੋਹਾਦਯਸ਼੍ ਚ ਯੇ ਤਾਂਸ੍ ਤੁ ਦੋषਾਨ੍ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਪਰਿਵ੍ਰਾਣ੍ ਨਿਰ੍ਮਮੋ ਭਵੇਤ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇੱਛਾ, ਗੁੱਸਾ, ਅਹੰਕਾਰ, ਲਾਲਚ, ਭੁਲਾਵਾ ਤੇ ਹੋਰ ਐਸੇ ਵਿਕਾਰ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੰਨਿਆਸੀ ਮਮਤਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਭਯਂ ਸਰ੍ਵਸਤ੍ਤ੍ਵੇਭ੍ਯੋ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਯਸ਼੍ ਚਰਤੇ ਮਹੀਮ੍ ਤਸ੍ਯ ਦੇਹਾਦ੍ ਵਿਮੁਕ੍ਤਸ੍ਯ ਭਯਂ ਨੋਤ੍ਪਦ੍ਯਤੇ ਕ੍ਵਚਿਤ੍
ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਨਿਡਰਤਾ ਦੇ ਕੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਚਲਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ, ਜਦ ਉਹ ਦੇਹ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਦੇ ਵੀ ਡਰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ।
ਕृਤ੍ਵਾਗ੍ਨਿਹੋਤ੍ਰਂ ਸ੍ਵਸ਼ਰੀਰਸਂਸ੍ਥਂ ਸ਼ਾਰੀਰਮ੍ ਅਗ੍ਨਿਂ ਸ੍ਵਮੁਖੇ ਜੁਹੋਤਿ ਵਿਪ੍ਰਸ੍ ਤੁ ਭਿਕ੍ਸ਼ੋਪਗਤੈਰ੍ ਹਵਿਰ੍ਭਿਸ਼੍ ਚਿਤਾਗ੍ਨਿਨਾ ਸ ਵ੍ਰਜਤਿ ਸ੍ਮ ਲੋਕਾਨ੍
ਜਦ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਹੀ ਯਜਨ-ਸਥਾਨ ਬਣਾਕੇ, ਭਿਖਾ ਤੋਂ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਭੋਜਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ ਰਾਹੀਂ ਸਰੀਰ-ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਅਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਚਿਤਾ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਮੋਕ੍ਸ਼ਾਸ਼੍ਰਮਂ ਯਸ਼੍ ਚਰਤੇ ਯਥੋਕ੍ਤਂ ਸ਼ੁਚਿਸ਼੍ ਚ ਸਂਕਲ੍ਪਿਤਬੁਦ੍ਧਿਯੁਕ੍ਤਃ ਅਨਿਨ੍ਧਨਂ ਜ੍ਯੋਤਿਰ੍ ਇਵ ਪ੍ਰਸ਼ਾਨ੍ਤਂ ਸ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਂ ਵ੍ਰਜਤਿ ਦ੍ਵਿਜਾਤਿਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਉੱਤਰਣ ਦੇ ਅਸ਼ਰਮ ਵਿਚ, ਜਿਵੇਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਤੇ ਨਿਸਚਿਤ ਮਨ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੁਜਾਤੀ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਬਿਨਾ ਈਂਧਨ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤ ਜੋਤ।
ਸਰ੍ਵਜ੍ਞਸ੍ ਤ੍ਵਂ ਮਹਾਭਾਗ ਸਰ੍ਵਭੂਤਹਿਤੇ ਰਤਃ ਭੂਤਂ ਭਵ੍ਯਂ ਭਵਿष੍ਯਂ ਚ ਨ ਤੇ ऽਸ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਵਿਦਿਤਂ ਮੁਨੇ
ਤੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਹੈਂ, ਵੱਡੀ ਕਿਸਮਤ ਵਾਲਾ ਹੈਂ, ਤੇ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਹੈਂ; ਪਿਛਲਾ, ਮੌਜੂਦਾ ਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲਾ — ਕੁਝ ਵੀ ਤੇਰੇ ਲਈ ਅਣਜਾਣ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਮੁਨੀ।
ਕਰ੍ਮਣਾ ਕੇਨ ਵਰ੍ਣਾਨਾਮ੍ ਅਧਮਾ ਜਾਯਤੇ ਗਤਿਃ ਉਤ੍ਤਮਾ ਚ ਭਵੇਤ੍ ਕੇਨ ਬ੍ਰੂਹਿ ਤੇषਾਂ ਮਹਾਮਤੇ
ਕਿਹੜੇ ਕਰਮ ਨਾਲ ਜਾਤੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਨੀਵੀਂ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਕਿਹੜੇ ਕਰਮ ਨਾਲ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ? ਇਹ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਬੁਧੀਮਾਨ।
ਸ਼ੂਦ੍ਰਸ੍ ਤੁ ਕਰ੍ਮਣਾ ਕੇਨ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਤ੍ਵਂ ਚ ਗਚ੍ਛਤਿ ਸ਼੍ਰੋਤੁਮ੍ ਇਚ੍ਛਾਮਹੇ ਕੇਨ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਃ ਸ਼ੂਦ੍ਰਤਾਮ੍ ਇਯਾਤ੍
ਕਿਹੜੇ ਕਰਮ ਨਾਲ ਸ਼ੂਦਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਅਸੀਂ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਕਿਹੜੇ ਕਰਮ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸ਼ੂਦਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਿਮਵਚ੍ਛਿਖਰੇ ਰਮ੍ਯੇ ਨਾਨਾਧਾਤੁਵਿਭੂषਿਤੇ ਨਾਨਾਦ੍ਰੁਮਲਤਾਕੀਰ੍ਣੇ ਨਾਨਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯਸਮਨ੍ਵਿਤੇ
ਹਿਮਾਚਲ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਚੋਟੀ 'ਤੇ, ਜਿੱਥੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਾਤਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੁੱਖ ਤੇ ਬੇਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਕਈ ਅਜੋਬਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ,
ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਥਿਤਂ ਮਹਾਦੇਵਂ ਤ੍ਰਿਪੁਰਘ੍ਨਂ ਤ੍ਰਿਲੋਚਨਮ੍ ਸ਼ੈਲਰਾਜਸੁਤਾ ਦੇਵੀ ਪ੍ਰਣਿਪਤ੍ਯ ਸੁਰੇਸ਼੍ਵਰਮ੍
ਉਥੇ ਵੱਡਾ ਦੇਵਤਾ, ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਖੜਾ ਸੀ; ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਧੀ, ਦੇਵੀ ਨੇ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ।
ਇਮਂ ਪ੍ਰਸ਼੍ਨਂ ਪੁਰਾ ਵਿਪ੍ਰਾ ਅਪृਚ੍ਛਚ੍ ਚਾਰੁਲੋਚਨਾ ਤਦ੍ ਅਹਂ ਸਂਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸ਼ृਣੁਧ੍ਵਂ ਮਮ ਸਤ੍ਤਮਾਃ
ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਸੁੰਦਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ ਨੇ ਇਹ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਇਹ ਸਮਝਾ ਰਹੀ ਹਾਂ — ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ, ਹੇ ਸਰਵੋਤਮ ਜੀਵੋ।
ਭਗਵਨ੍ ਭਗਨੇਤ੍ਰਘ੍ਨ ਪੂष੍ਣੋ ਦਨ੍ਤਵਿਨਾਸ਼ਨ ਦਕ੍ਸ਼ਕ੍ਰਤੁਹਰ ਤ੍ਰ੍ਯਕ੍ਸ਼ ਸਂਸ਼ਯੋ ਮੇ ਮਹਾਨ੍ ਅਯਮ੍
ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਭਗਾ ਦੀ ਅੱਖ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਪੂਸ਼ਣ ਦੇ ਦੰਦ ਤੋੜਣ ਵਾਲੇ, ਦਕਸ਼ ਦੇ ਯਜਨ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਸੰਦੇਹ ਹੈ।
ਚਾਤੁਰ੍ਵਰ੍ਣ੍ਯਂ ਭਗਵਤਾ ਪੂਰ੍ਵਂ ਸृष੍ਟਂ ਸ੍ਵਯਂਭੁਵਾ ਕੇਨ ਕਰ੍ਮਵਿਪਾਕੇਨ ਵੈਸ਼੍ਯੋ ਗਚ੍ਛਤਿ ਸ਼ੂਦ੍ਰਤਾਮ੍
ਚਾਰ ਜਾਤੀਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਪਹਿਲਾਂ ਸਵੈ-ਭੂ ਦੇਵਤਾ ਨੇ ਬਣਾਇਆ ਸੀ; ਕਿਹੜੇ ਕਰਮ ਦੇ ਫਲ ਨਾਲ ਵੈਸ਼ਯ ਸ਼ੂਦਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਵੈਸ਼੍ਯੋ ਵਾ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਃ ਕੇਨ ਦ੍ਵਿਜੋ ਵਾ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯੋ ਭਵੇਤ੍ ਪ੍ਰਤਿਲੋਮੇ ਕਥਂ ਦੇਵ ਸ਼ਕ੍ਯੋ ਧਰ੍ਮੋ ਨਿਵਰ੍ਤਿਤੁਮ੍
ਕਿਹੜੇ ਕਰਮ ਨਾਲ ਵੈਸ਼ਯ ਜਾਂ ਕਸ਼ਤਰੀ, ਜਾਂ ਦੁਜਾਤੀ ਕਸ਼ਤਰੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਜਦ ਉਲਟ ਕ੍ਰਮ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਦੇਵਤਾ, ਧਰਮ ਕਿਵੇਂ ਉਲਟ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਕੇਨ ਵਾ ਕਰ੍ਮਣਾ ਵਿਪ੍ਰਃ ਸ਼ੂਦ੍ਰਯੋਨੌ ਪ੍ਰਜਾਯਤੇ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਃ ਸ਼ੂਦ੍ਰਤਾਮ੍ ਏਤਿ ਕੇਨ ਵਾ ਕਰ੍ਮਣਾ ਵਿਭੋ
ਕਿਹੜੇ ਕਰਮ ਨਾਲ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸ਼ੂਦਰ ਦੇ ਘਰ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ? ਕਸ਼ਤਰੀ ਕਿਹੜੇ ਕਰਮ ਨਾਲ ਸ਼ੂਦਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਮਹਾਨ?
ਏਤਂ ਮੇ ਸਂਸ਼ਯਂ ਦੇਵ ਵਦ ਭੂਤਪਤੇ ऽਨਘ ਤ੍ਰਯੋ ਵਰ੍ਣਾਃ ਪ੍ਰਕृਤ੍ਯੇਹ ਕਥਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ੍ਯਮ੍ ਆਪ੍ਨੁਯੁਃ
ਮੇਰਾ ਇਹ ਸੰਦੇਹ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ: ਇੱਥੇ ਤਿੰਨ ਜਾਤੀਆਂ ਕਿਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ?
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ੍ਯਂ ਦੇਵਿ ਦੁष੍ਪ੍ਰਾਪਂ ਨਿਸਰ੍ਗਾਦ੍ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਃ ਸ਼ੁਭੇ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯੋ ਵੈਸ਼੍ਯਸ਼ੂਦ੍ਰੌ ਵਾ ਨਿਸਰ੍ਗਾਦ੍ ਇਤਿ ਮੇ ਮਤਿਃ
ਹੇ ਸੁਭਾਗਾ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਤਾ ਮਿਲਣੀ ਬਹੁਤ ਔਖੀ ਹੈ; ਕੁਦਰਤ ਅਨੁਸਾਰ ਕੋਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਸ਼ਤਰੀ, ਵੈਸ਼ਯ ਜਾਂ ਸ਼ੂਦਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ — ਇਹ ਮੇਰਾ ਮਤ ਹੈ।
ਕਰ੍ਮਣਾ ਦੁष੍ਕृਤੇਨੇਹ ਸ੍ਥਾਨਾਦ੍ ਭ੍ਰਸ਼੍ਯਤਿ ਸ ਦ੍ਵਿਜਃ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਂ ਵਰ੍ਣਮ੍ ਅਨੁਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ ਆਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਯਤੇ ਪੁਨਃ
ਇੱਥੇ ਮੰਦੇ ਕਰਮ ਨਾਲ, ਦੁਜਾਤੀ ਆਪਣੇ ਸਥਾਨ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਜਾਤੀ ਮਿਲਣ 'ਤੇ ਵੀ, ਉਹ ਮੁੜ ਨਿਕਾਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਥਿਤੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਧਰ੍ਮੇਣ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ੍ਯਮ੍ ਉਪਜੀਵਤਿ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯੋ ਵਾਥ ਵੈਸ਼੍ਯੋ ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਭੂਯਂ ਸ ਗਚ੍ਛਤਿ
ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਧਰਮ 'ਤੇ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵਾਂਗ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਕਸ਼ਤਰੀ ਜਾਂ ਵੈਸ਼ਯ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਤਾ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਸ਼੍ ਚ ਵਿਪ੍ਰਤ੍ਵਮ੍ ਉਤ੍ਸृਜ੍ਯ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਧਰ੍ਮਾਨ੍ ਨਿषੇਵਤੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ੍ਯਾਤ੍ ਸ ਪਰਿਭ੍ਰष੍ਟਃ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਯੋਨੌ ਪ੍ਰਜਾਯਤੇ
ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੋਣ ਦਾ ਦਰਜਾ ਛੱਡ ਕੇ, ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਵਾਲਾ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀਅਤ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕਸ਼ਤਰੀ ਘਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਵੈਸ਼੍ਯਕਰ੍ਮ ਚ ਯੋ ਵਿਪ੍ਰੋ ਲੋਭਮੋਹਵ੍ਯਪਾਸ਼੍ਰਯਃ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ੍ਯਂ ਦੁਰ੍ਲਭਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਕਰੋਤ੍ਯ੍ ਅਲ੍ਪਮਤਿਃ ਸਦਾ
ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਲਾਲਚ ਤੇ ਭੁਲੇਖੇ ਕਰਕੇ ਵੈਸ਼ਿਆਂ ਵਾਲਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀਅਤ ਦੀ ਵੱਡੀ ਪਦਵੀ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੂਰਖਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸ ਦ੍ਵਿਜੋ ਵੈਸ਼੍ਯਤਾਮ੍ ਏਤਿ ਵੈਸ਼੍ਯੋ ਵਾ ਸ਼ੂਦ੍ਰਤਾਮ੍ ਇਯਾਤ੍ ਸ੍ਵਧਰ੍ਮਾਤ੍ ਪ੍ਰਚ੍ਯੁਤੋ ਵਿਪ੍ਰਸ੍ ਤਤਃ ਸ਼ੂਦ੍ਰਤ੍ਵਮ੍ ਆਪ੍ਨੁਯਾਤ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਦੂਜਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਵੈਸ਼ਿਆ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਵੈਸ਼ਿਆ ਸ਼ੂਦਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਜੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਪਣਾ ਧਰਮ ਛੱਡ ਦੇਵੇ, ਉਹ ਵੀ ਸ਼ੂਦਰ ਦੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰਾਸੌ ਨਿਰਯਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਵਰ੍ਣਭ੍ਰष੍ਟੋ ਬਹਿष੍ਕृਤਃ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਾਤ੍ ਪਰਿਭ੍ਰष੍ਟਃ ਸ਼ੂਦ੍ਰਯੋਨੌ ਪ੍ਰਜਾਯਤੇ
ਉਹ ਇਥੇ ਡਿੱਗ ਕੇ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੀ ਜਾਤੀ ਛੱਡਣ ਕਰਕੇ ਬਾਹਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਬ੍ਰਹਮ ਲੋਕ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਕੇ, ਉਹ ਸ਼ੂਦਰ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯੋ ਵਾ ਮਹਾਭਾਗੇ ਵੈਸ਼੍ਯੋ ਵਾ ਧਰ੍ਮਚਾਰਿਣਿ ਸ੍ਵਾਨਿ ਕਰ੍ਮਾਣ੍ਯ੍ ਅਪਾਕृਤ੍ਯ ਸ਼ੂਦ੍ਰਕਰ੍ਮ ਨਿषੇਵਤੇ
ਜੇ ਕੋਈ ਕਸ਼ਤਰੀ, ਹੇ ਮਹਾਨ, ਜਾਂ ਵੈਸ਼ਿਆ, ਆਪਣਾ ਕਰਮ ਛੱਡ ਕੇ, ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਵਾਲਾ ਕੰਮ ਕਰੇ—
ਸ੍ਵਸ੍ਥਾਨਾਤ੍ ਸ ਪਰਿਭ੍ਰष੍ਟੋ ਵਰ੍ਣਸਂਕਰਤਾਂ ਗਤਃ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਃ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯੋ ਵੈਸ਼੍ਯਃ ਸ਼ੂਦ੍ਰਤ੍ਵਂ ਯਾਤਿ ਤਾਦृਸ਼ਃ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਥਾਨ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਕੇ, ਜਾਤੀ ਮਿਲਾਪ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਐਸਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਸ਼ਤਰੀ ਜਾਂ ਵੈਸ਼ਿਆ, ਸ਼ੂਦਰ ਦੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਯਸ੍ ਤੁ ਸ਼ੂਦ੍ਰਃ ਸ੍ਵਧਰ੍ਮੇਣ ਜ੍ਞਾਨਵਿਜ੍ਞਾਨਵਾਞ੍ ਸ਼ੁਚਿਃ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞੋ ਧਰ੍ਮਨਿਰਤਃ ਸ ਧਰ੍ਮਫਲਮ੍ ਅਸ਼੍ਨੁਤੇ
ਪਰ ਜੇ ਕੋਈ ਸ਼ੂਦਰ ਆਪਣਾ ਧਰਮ ਨਿਭਾ ਕੇ ਗਿਆਨ ਤੇ ਸਮਝ ਵਾਲਾ, ਪਵਿੱਤਰ, ਧਰਮ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹੇ, ਉਹ ਧਰਮ ਦਾ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਇਦਂ ਚੈਵਾਪਰਂ ਦੇਵਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਸਮੁਦਾਹृਤਮ੍ ਅਧ੍ਯਾਤ੍ਮਂ ਨੈष੍ਠਿਕੀ ਸਿਦ੍ਧਿਰ੍ ਧਰ੍ਮਕਾਮੈਰ੍ ਨਿषੇਵ੍ਯਤੇ
ਇਹ ਵੀ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ: ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਆਤਮਕ ਸਿੱਧੀ ਉਹ ਲੋਕ ਹਾਸਲ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਧਰਮ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।
ਉਗ੍ਰਾਨ੍ਨਂ ਗਰ੍ਹਿਤਂ ਦੇਵਿ ਗਣਾਨ੍ਨਂ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਸੂਤਕਮ੍ ਘੁष੍ਟਾਨ੍ਨਂ ਨੈਵ ਭੋਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਸ਼ੂਦ੍ਰਾਨ੍ਨਂ ਨੈਵ ਵਾ ਕ੍ਵਚਿਤ੍
ਹੇ ਦੇਵੀ, ਜੋ ਖਾਣਾ ਕਰੜਾ, ਨਿੰਦਿਆ ਹੋਇਆ, ਜਾਂ ਸਾਂਝਾ, ਜਾਂ ਸ਼ਰਾਦ੍ਹ ਜਾਂ ਜਨਮ ਸਮੇਂ ਦਾ, ਜਾਂ ਜੋ ਅਸ਼ੁੱਧ ਘੋਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਸ਼ੂਦਰ ਦਾ ਖਾਣਾ—ਇਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਸ਼ੂਦ੍ਰਾਨ੍ਨਂ ਗਰ੍ਹਿਤਂ ਦੇਵਿ ਸਦਾ ਦੇਵੈਰ੍ ਮਹਾਤ੍ਮਭਿਃ ਪਿਤਾਮਹਮੁਖੋਤ੍ਸृष੍ਟਂ ਪ੍ਰਮਾਣਮ੍ ਇਤਿ ਮੇ ਮਤਿਃ
ਹੇ ਦੇਵੀ, ਸ਼ੂਦਰ ਦਾ ਖਾਣਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਵਲੋਂ ਨਿੰਦਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਇਹ ਪਿਤਾ-ਪੁਰਖਿਆਂ ਵਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਨਿਯਮ ਹੈ, ਮੇਰੀ ਸੋਚ ਹੈ।