ਸ਼ਾਠ੍ਯੇਨਾਪਿ ਨਰਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਯੇ ਸ੍ਮਰਨ੍ਤਿ ਜਨਾਰ੍ਦਨਮ੍ ਤੇ ऽਪਿ ਯਾਨ੍ਤਿ ਤਨੁਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਵਿष੍ਣੁਲੋਕਮ੍ ਅਨਾਮਯਮ੍
ਜੋ ਲੋਕ ਚਲਾਕੀ ਨਾਲ ਵੀ ਹਰ ਵੇਲੇ ਜਨਾਰਦਨ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਕੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਨਿਰਮਲ ਲੋਕ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅਤ੍ਯਨ੍ਤਕ੍ਰੋਧਸਕ੍ਤੋ ऽਪਿ ਕਦਾਚਿਤ੍ ਕੀਰ੍ਤਯੇਦ੍ ਧਰਿਮ੍ ਸੋ ऽਪਿ ਦੋषਕ੍ਸ਼ਯਾਨ੍ ਮੁਕ੍ਤਿਂ ਲਭੇਚ੍ ਚੇਦਿਪਤਿਰ੍ ਯਥਾ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਕਦੇ ਕਦੇ ਹਰਿ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਜਦੋਂ ਉਸਦੇ ਵਿਕਾਰ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਸਰਤਾਜ।
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵੈਵਂ ਯਮਮਾਰ੍ਗਂ ਤੇ ਨਰਕੇषੁ ਚ ਯਾਤਨਾਮ੍ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛੁਸ਼੍ ਚ ਪੁਨਰ੍ ਵ੍ਯਾਸਂ ਸਂਸ਼ਯਂ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮਾਃ
ਜਦੋਂ ਯਮ ਦੇ ਰਸਤੇ ਅਤੇ ਨਰਕ ਦੀਆਂ ਸਜ਼ਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਸੁਣਿਆ, ਤਾਂ ਵਧੀਆ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸੰਦੇਹ ਫਿਰ ਵਿਆਸ ਜੀ ਤੋਂ ਪੁੱਛਿਆ।
ਭਗਵਨ੍ ਸਰ੍ਵਧਰ੍ਮਜ੍ਞ ਸਰ੍ਵਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਵਿਸ਼ਾਰਦ ਮਰ੍ਤ੍ਯਸ੍ਯ ਕਃ ਸਹਾਯੋ ਵੈ ਪਿਤਾ ਮਾਤਾ ਸੁਤੋ ਗੁਰੁਃ
ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹੋ, ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਮਾਹਿਰ ਹੋ, ਮਰਣ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਸੱਚਾ ਸਾਥੀ ਕੌਣ ਹੈ—ਪਿਤਾ, ਮਾਤਾ, ਪੁੱਤਰ ਜਾਂ ਗੁਰੂ?
ਜ੍ਞਾਤਿਸਂਬਨ੍ਧਿਵਰ੍ਗਸ਼੍ ਚ ਮਿਤ੍ਰਵਰ੍ਗਸ੍ ਤਥੈਵ ਚ ਗृਹਂ ਸ਼ਰੀਰਮ੍ ਉਤ੍ਸृਜ੍ਯ ਕਾष੍ਠਲੋष੍ਟਸਮਂ ਜਨਾਃ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਅਮੁਤ੍ਰ ਲੋਕੇ ਵੈ ਕਸ਼੍ ਚ ਤਾਨ੍ ਅਨੁਗਚ੍ਛਤਿ
ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਮਿਤਰਾਂ ਦੀ ਟੋਲੀ, ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਘਰ ਤੇ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਲੱਕੜ ਜਾਂ ਮਿੱਟੀ ਵਾਂਗ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੌਣ ਉਸਨੂੰ ਅਗਲੇ ਲੋਕ ਵਿਚ ਸਾਥ ਦਿੰਦਾ ਹੈ?
ਏਕਃ ਪ੍ਰਸੂਯਤੇ ਵਿਪ੍ਰਾ ਏਕ ਏਵ ਹਿ ਨਸ਼੍ਯਤਿ ਏਕਸ੍ ਤਰਤਿ ਦੁਰ੍ਗਾਣਿ ਗਚ੍ਛਤ੍ਯ੍ ਏਕਸ੍ ਤੁ ਦੁਰ੍ਗਤਿਮ੍
ਇਨਸਾਨ ਇਕੱਲਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਤੇ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਪਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਬੁਰੇ ਹਾਲਾਂ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਸਹਾਯਃ ਪਿਤਾ ਮਾਤਾ ਤਥਾ ਭ੍ਰਾਤਾ ਸੁਤੋ ਗੁਰੁਃ ਜ੍ਞਾਤਿਸਂਬਨ੍ਧਿਵਰ੍ਗਸ਼੍ ਚ ਮਿਤ੍ਰਵਰ੍ਗਸ੍ ਤਥੈਵ ਚ
ਪਿਤਾ, ਮਾਤਾ, ਭਰਾ, ਪੁੱਤਰ, ਗੁਰੂ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੀ ਟੋਲੀ ਤੇ ਮਿਤਰਾਂ ਦੀ ਟੋਲੀ—ਇਹ ਸਭ ਇਕੱਲੇ ਹਨ, ਕੋਈ ਸਾਥ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ।
ਮृਤਂ ਸ਼ਰੀਰਮ੍ ਉਤ੍ਸृਜ੍ਯ ਕਾष੍ਠਲੋष੍ਟਸਮਂ ਜਨਾਃ ਮੁਹੂਰ੍ਤਮ੍ ਇਵ ਰੋਦਿਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਯਾਨ੍ਤਿ ਪਰਾਙ੍ਮੁਖਾਃ
ਮਨੁੱਖ ਮਰੇ ਹੋਏ ਸਰੀਰ ਨੂੰ, ਜੋ ਲੱਕੜ ਜਾਂ ਮਿੱਟੀ ਵਾਂਗ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਰੋ ਕੇ, ਫਿਰ ਪਿੱਛੇ ਮੂੰਹ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਤੈਸ੍ ਤਚ੍ ਛਰੀਰਮ੍ ਉਤ੍ਸृष੍ਟਂ ਧਰ੍ਮ ਏਕੋ ऽਨੁਗਚ੍ਛਤਿ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ ਧਰ੍ਮਃ ਸਹਾਯਸ਼੍ ਚ ਸੇਵਿਤਵ੍ਯਃ ਸਦਾ ਨृਭਿਃ
ਉਹ ਸਰੀਰ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕੇਵਲ ਧਰਮ ਹੀ ਸਾਥ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਧਰਮ ਨੂੰ ਹੀ ਸਾਥੀ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਣੀ ਧਰ੍ਮਸਮਾਯੁਕ੍ਤੋ ਗਚ੍ਛੇਤ੍ ਸ੍ਵਰ੍ਗਗਤਿਂ ਪਰਾਮ੍ ਤਥੈਵਾਧਰ੍ਮਸਂਯੁਕ੍ਤੋ ਨਰਕਂ ਚੋਪਪਦ੍ਯਤੇ
ਜੋ ਜੀਵ ਧਰਮ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉੱਚਾ ਸੁਰਗ ਦਾ ਰਸਤਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਤੇ ਜੇ ਅਧਰਮ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਨਰਕ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਪਾਪਾਗਤੈਰ੍ ਅਰ੍ਥੈਰ੍ ਨਾਨੁਰਜ੍ਯੇਤ ਪਣ੍ਡਿਤਃ ਧਰ੍ਮ ਏਕੋ ਮਨੁष੍ਯਾਣਾਂ ਸਹਾਯਃ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਃ
ਇਸ ਲਈ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਪਾਪ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਦੌਲਤ ਨਾਲ ਲਗਾਵ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਸੱਚਾ ਸਾਥੀ ਕੇਵਲ ਧਰਮ ਹੀ ਹੈ।
ਲੋਭਾਨ੍ ਮੋਹਾਦ੍ ਅਨੁਕ੍ਰੋਸ਼ਾਦ੍ ਭਯਾਦ੍ ਵਾਥ ਬਹੁਸ਼੍ਰੁਤਃ ਨਰਃ ਕਰੋਤ੍ਯ੍ ਅਕਾਰ੍ਯਾਣਿ ਪਰਾਰ੍ਥੇ ਲੋਭਮੋਹਿਤਃ
ਲੋਭ, ਭੁਲੇਖੇ, ਦਇਆ ਜਾਂ ਡਰ ਕਰਕੇ, ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਪੜ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਮਨੁੱਖ ਪਰਾਏ ਲਈ ਲੋਭ ਤੇ ਭੁਲੇਖੇ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਗਲਤ ਕੰਮ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਧਰ੍ਮਸ਼੍ ਚਾਰ੍ਥਸ਼੍ ਚ ਕਾਮਸ਼੍ ਚ ਤ੍ਰਿਤਯਂ ਜੀਵਤਃ ਫਲਮ੍ ਏਤਤ੍ ਤ੍ਰਯਮ੍ ਅਵਾਪ੍ਤਵ੍ਯਮ੍ ਅਧਰ੍ਮਪਰਿਵਰ੍ਜਿਤਮ੍
ਧਰਮ, ਧਨ ਤੇ ਇੱਛਾ—ਇਹ ਤਿੰਨ ਜੀਵਨ ਦੇ ਫਲ ਹਨ; ਇਹ ਤਿੰਨ ਅਧਰਮ ਤੋਂ ਬਚ ਕੇ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਭਗਵਤੋ ਵਾਕ੍ਯਂ ਧਰ੍ਮਯੁਕ੍ਤਂ ਪਰਂ ਹਿਤਮ੍ ਸ਼ਰੀਰਨਿਚਯਂ ਜ੍ਞਾਤੁਂ ਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ ਨੋ ऽਤ੍ਰ ਪ੍ਰਜਾਯਤੇ
ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਧਰਮ ਨਾਲ ਭਰੇ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਭਲੇ ਬਚਨ ਸੁਣੇ ਹਨ, ਪਰ ਸਰੀਰਾਂ ਦੀ ਸਚਾਈ ਜਾਣਨ ਲਈ ਮਨ ਨਹੀਂ ਉਠਦਾ।
ਮृਤਂ ਸ਼ਰੀਰਂ ਹਿ ਨृਣਾਂ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਮ੍ ਅਵ੍ਯਕ੍ਤਤਾਂ ਗਤਮ੍ ਅਚਕ੍ਸ਼ੁਰ੍ਵਿषਯਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਕਥਂ ਧਰ੍ਮੋ ऽਨੁਗਚ੍ਛਤਿ
ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਮਰਾ ਹੋਇਆ ਸਰੀਰ, ਜੋ ਸੁਖਮ ਤੇ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਧਰਮ ਕਿਵੇਂ ਸਾਥ ਦਿੰਦਾ ਹੈ?
ਪृਥਿਵੀ ਵਾਯੁਰ੍ ਆਕਾਸ਼ਮ੍ ਆਪੋ ਜ੍ਯੋਤਿਰ੍ ਮਨੋਨ੍ਤਰਮ੍ ਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ ਆਤ੍ਮਾ ਚ ਸਹਿਤਾ ਧਰ੍ਮਂ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਨਿਤ੍ਯਦਾ
ਧਰਤੀ, ਹਵਾ, ਆਕਾਸ਼, ਪਾਣੀ, ਅੱਗ, ਅੰਦਰਲਾ ਮਨ, ਬੁੱਧੀ ਤੇ ਆਤਮਾ—ਇਹ ਸਭ ਮਿਲ ਕੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਧਰਮ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਾਣਿਨਾਮ੍ ਇਹ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਸਾਕ੍ਸ਼ਿਭੂਤਾ ਦਿਵਾਨਿਸ਼ਮ੍ ਏਤੈਸ਼੍ ਚ ਸਹ ਧਰ੍ਮੋ ਹਿ ਤਂ ਜੀਵਮ੍ ਅਨੁਗਚ੍ਛਤਿ
ਇਥੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਲਈ, ਇਹ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਗਵਾਹ ਹਨ; ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਧਰਮ ਵੀ ਉਸ ਜੀਵ ਦਾ ਸਾਥ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਤ੍ਵਗ੍ ਅਸ੍ਥਿ ਮਾਂਸਂ ਸ਼ੁਕ੍ਰਂ ਚ ਸ਼ੋਣਿਤਂ ਚ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਾਃ ਸ਼ਰੀਰਂ ਵਰ੍ਜਯਨ੍ਤ੍ਯ੍ ਏਤੇ ਜੀਵਿਤੇਨ ਵਿਵਰ੍ਜਿਤਮ੍
ਚਮੜੀ, ਹੱਡੀ, ਮਾਸ, ਵੀਰਜ ਤੇ ਲਹੂ, ਹੇ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਇਹ ਜੀਵਨ ਖਤਮ ਹੋਣ ਤੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਤਤੋ ਧਰ੍ਮਸਮਾਯੁਕ੍ਤਃ ਸ ਜੀਵਃ ਸੁਖਮ੍ ਏਧਤੇ ਇਹਲੋਕੇ ਪਰੇ ਚੈਵ ਕਿਂ ਭੂਯਃ ਕਥਯਾਮਿ ਵਃ
ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਜੀਵ ਧਰਮ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਸ ਲੋਕ ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਫਲਦਾ-ਫੂਲਦਾ ਹੈ; ਹੋਰ ਕੀ ਦੱਸਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ?
ਤਦ੍ ਦਰ੍ਸ਼ਿਤਂ ਭਗਵਤਾ ਯਥਾ ਧਰ੍ਮੋ ऽਨੁਗਚ੍ਛਤਿ ਏਤਤ੍ ਤੁ ਜ੍ਞਾਤੁਮ੍ ਇਚ੍ਛਾਮਃ ਕਥਂ ਰੇਤਃ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ
ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਇਹ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਧਰਮ ਕਿਵੇਂ ਪਿੱਛੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਬੀਜ ਕਿਵੇਂ ਚਲਦਾ ਹੈ?
ਅਨ੍ਨਮ੍ ਅਸ਼੍ਨਨ੍ਤਿ ਯੇ ਦੇਵਾਃ ਸ਼ਰੀਰਸ੍ਥਾ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਾਃ ਪृਥਿਵੀ ਵਾਯੁਰ੍ ਆਕਾਸ਼ਮ੍ ਆਪੋ ਜ੍ਯੋਤਿਰ੍ ਮਨਸ੍ ਤਥਾ
ਜੋ ਦੇਵਤਾ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਉੱਚ ਕੋਟੀ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਉਹ ਖਾਣਾ ਖਾਂਦੇ ਹਨ: ਧਰਤੀ, ਹਵਾ, ਆਕਾਸ਼, ਪਾਣੀ, ਅੱਗ ਅਤੇ ਮਨ ਵੀ।
ਤਤਸ੍ ਤृਪ੍ਤੇषੁ ਭੋ ਵਿਪ੍ਰਾਸ੍ ਤੇषੁ ਭੂਤੇषੁ ਪਞ੍ਚਸੁ ਮਨਃषष੍ਠੇषੁ ਸ਼ੁਦ੍ਧਾਤ੍ਮਾ ਰੇਤਃ ਸਂਪਦ੍ਯਤੇ ਮਹਤ੍
ਜਦੋਂ ਇਹ ਪੰਜ ਤੱਤ ਅਤੇ ਛੇਵਾਂ ਮਨ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਤਦ ਪਵਿੱਤਰ ਆਤਮਾ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਬੀਜ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਤਤੋ ਗਰ੍ਭਃ ਸਂਭਵਤਿ ਸ਼੍ਲੇष੍ਮਾ ਸ੍ਤ੍ਰੀਪੁਂਸਯੋਰ੍ ਦ੍ਵਿਜਾਃ ਏਤਦ੍ ਵਃ ਸਰ੍ਵਮ੍ ਆਖ੍ਯਾਤਂ ਕਿਂ ਭੂਯਃ ਸ਼੍ਰੋਤੁਮ੍ ਇਚ੍ਛਥ
ਫਿਰ, ਮਰਦ ਤੇ ਔਰਤ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਰਸ ਤੋਂ ਗਰਭ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ; ਇਹ ਸਭ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ—ਹੁਣ ਹੋਰ ਕੀ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ?
ਆਖ੍ਯਾਤਂ ਨੋ ਭਗਵਤਾ ਗਰ੍ਭਃ ਸਂਜਾਯਤੇ ਯਥਾ ਯਥਾ ਜਾਤਸ੍ ਤੁ ਪੁਰੁषਃ ਪ੍ਰਪਦ੍ਯਤੇ ਤਦ੍ ਉਚ੍ਯਤਾਮ੍
ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਗਰਭ ਕਿਵੇਂ ਬਣਦਾ ਹੈ; ਹੁਣ ਦੱਸੋ, ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ?
ਆਸਨ੍ਨਮਾਤ੍ਰਪੁਰੁषਸ੍ ਤੈਰ੍ ਭੂਤੈਰ੍ ਅਭਿਭੂਯਤੇ ਵਿਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤਸ੍ ਤੁ ਤੈਰ੍ ਭੂਤੈਃ ਪੁਨਰ੍ ਯਾਤ੍ਯ੍ ਅਪਰਾਂ ਗਤਿਮ੍
ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਉਹਨਾਂ ਤੱਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਘੇਰ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਜਦ ਉਹ ਤੱਤਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹੋਰ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ ਚ ਭੂਤਸਮਾਯੁਕ੍ਤਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਜੀਵਮ੍ ਏਵ ਹਿ ਤਤੋ ऽਸ੍ਯ ਕਰ੍ਮ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਸ਼ੁਭਂ ਵਾ ਯਦਿ ਵਾਸ਼ੁਭਮ੍ ਦੇਵਤਾਃ ਪਞ੍ਚਭੂਤਸ੍ਥਾਃ ਕਿਂ ਭੂਯਃ ਸ਼੍ਰੋਤੁਮ੍ ਇਚ੍ਛਥ
ਜਦ ਉਹ ਤੱਤਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜੀਵਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਦੇਵਤਾ ਉਸ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਚੰਗੇ ਜਾਂ ਮੰਦੇ—ਹੁਣ ਹੋਰ ਕੀ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ?
ਤ੍ਵਗ੍ ਅਸ੍ਥਿ ਮਾਂਸਮ੍ ਉਤ੍ਸृਜ੍ਯ ਤੈਸ੍ ਤੁ ਭੂਤੈਰ੍ ਵਿਵਰ੍ਜਿਤਃ ਜੀਵਃ ਸ ਭਗਵਨ੍ ਕ੍ਵਸ੍ਥਃ ਸੁਖਦੁਃਖੇ ਸਮਸ਼੍ਨੁਤੇ
ਚਮੜੀ, ਹੱਡੀ ਤੇ ਮਾਸ ਛੱਡ ਕੇ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਤੱਤਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਕੇ, ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਉਹ ਜੀਵ ਕਿੱਥੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸੁਖ-ਦੁੱਖ ਕਿਵੇਂ ਭੋਗਦਾ ਹੈ?
ਜੀਵਃ ਕਰ੍ਮਸਮਾਯੁਕ੍ਤਃ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਰੇਤਃਸਮਾਗਤਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਪੁष੍ਪਂ ਸਮਾਸਾਦ੍ਯ ਤਤਃ ਕਾਲੇਨ ਭੋ ਦ੍ਵਿਜਾਃ
ਜੀਵ, ਕਰਮ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਹੋਇਆ, ਜਲਦੀ ਹੀ ਬੀਜ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਫੁੱਲ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ—
ਯਮਸ੍ਯ ਪੁਰੁषੈਃ ਕ੍ਲੇਸ਼ੋ ਯਮਸ੍ਯ ਪੁਰੁषੈਰ੍ ਵਧਃ ਦੁਃਖਂ ਸਂਸਾਰਚਕ੍ਰਂ ਚ ਨਰਃ ਕ੍ਲੇਸ਼ਂ ਚ ਵਿਨ੍ਦਤਿ
ਯਮ ਦੇ ਨੌਕਰਾਂ ਵਲੋਂ ਪੀੜਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਯਮ ਦੇ ਨੌਕਰਾਂ ਵਲੋਂ ਨਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਮਨੁੱਖ ਦੁੱਖ, ਜਨਮ-ਮਰਨ ਦਾ ਚੱਕਰ ਤੇ ਪੀੜਾ ਭੋਗਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਲੋਕੇ ਸ ਤੁ ਪ੍ਰਾਣੀ ਜਨ੍ਮਪ੍ਰਭृਤਿ ਭੋ ਦ੍ਵਿਜਾਃ ਸੁਕृਤਂ ਕਰ੍ਮ ਵੈ ਭੁਙ੍ਕ੍ਤੇ ਧਰ੍ਮਸ੍ਯ ਫਲਮ੍ ਆਸ਼੍ਰਿਤਃ
ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਜਨਮ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ, ਜੀਵ ਚੰਗੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਧਰਮ ਦਾ ਫਲ ਭੋਗਦਾ ਹੈ।