ਕਰ੍ਮਣਾਮ੍ ਆਨੁਪੂਰ੍ਵ੍ਯਾ ਚ ਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਭਾਵਾਸ਼੍ ਚ ਯੇ ਵਿਭੋ ਯਾ ਵਾਸ੍ਯ ਪ੍ਰਕृਤਿਰ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਂਸ੍ ਤਾਸ਼੍ ਚਾਖ੍ਯਾਤੁਂ ਤ੍ਵਮ੍ ਅਰ੍ਹਸਿ
ਬ੍ਰਹਮਣ, ਤੂੰ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਲੜੀ, ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸਵਭਾਵ ਬਾਰੇ ਦੱਸਣ ਯੋਗ ਹੈ।
ਪ੍ਰਸ਼੍ਨਭਾਰੋ ਮਹਾਨ੍ ਏष ਭਵਦ੍ਭਿਃ ਸਮੁਦਾਹृਤਃ ਯਥਾਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਤੁ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਂ ਵੈष੍ਣਵਂ ਯਸ਼ਃ
ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਤੁਸੀਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ।
ਵਿष੍ਣੋਃ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼੍ਰਵਣੇ ਦਿष੍ਟ੍ਯਾ ਵੋ ਮਤਿਰ੍ ਉਤ੍ਥਿਤਾ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ ਵਿष੍ਣੋਃ ਸਮਸ੍ਤਾ ਵੈ ਸ਼ृਣੁਧ੍ਵਂ ਯਾਃ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਯਃ
ਤੁਹਾਡਾ ਮਨ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਬਾਰੇ ਸੁਣਨ ਲਈ ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ ਉਠਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਲੀਲਾਵਾਂ ਸੁਣੋ।
ਸਹਸ੍ਰਾਸ੍ਯਂ ਸਹਸ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਂ ਸਹਸ੍ਰਚਰਣਂ ਚ ਯਮ੍ ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਿਰਸਂ ਦੇਵਂ ਸਹਸ੍ਰਕਰਮ੍ ਅਵ੍ਯਯਮ੍
ਜਿਸ ਅਟੱਲ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰ ਚਿਹਰੇ, ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ, ਹਜ਼ਾਰ ਪੈਰ, ਹਜ਼ਾਰ ਸਿਰ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਹੱਥ ਹਨ।
ਸਹਸ੍ਰਜਿਹ੍ਵਂ ਭਾਸ੍ਵਨ੍ਤਂ ਸਹਸ੍ਰਮੁਕੁਟਂ ਪ੍ਰਭੁਮ੍ ਸਹਸ੍ਰਦਂ ਸਹਸ੍ਰਾਦਿਂ ਸਹਸ੍ਰਭੁਜਮ੍ ਅਵ੍ਯਯਮ੍
ਉਹ ਚਮਕਦਾਰ ਪ੍ਰਭੂ ਹਜ਼ਾਰ ਜੀਭਾਂ, ਹਜ਼ਾਰ ਮਕੁਟ, ਹਜ਼ਾਰ ਦਾਨ, ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ੁਰੂਆਤਾਂ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਜੋ ਅਟੱਲ ਹੈ।
ਹਵਨਂ ਸਵਨਂ ਚੈਵ ਹੋਤਾਰਂ ਹਵ੍ਯਮ੍ ਏਵ ਚ ਪਾਤ੍ਰਾਣਿ ਚ ਪਵਿਤ੍ਰਾਣਿ ਵੇਦਿਂ ਦੀਕ੍ਸ਼ਾਂ ਸਮਿਤ੍ ਸ੍ਰੁਵਮ੍
ਉਹ ਹੀ ਹਵਨ, ਸਵਨ, ਹੋਤ੍ਰ, ਹਵਿਆ, ਪਾਤਰ, ਪਵਿੱਤਰ ਵਸਤੂਆਂ, ਵੇਦੀ, ਦীক্ষਾ, ਸਮਿਤ ਤੇ ਸ੍ਰੁਵ ਹੈ।
ਸ੍ਰੁਕ੍ਸੋਮਸੂਰ੍ਯਮੁਸ਼ਲਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਸ਼ਣੀਂ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਯਨਮ੍ ਅਧ੍ਵਰ੍ਯੁਂ ਸਾਮਗਂ ਵਿਪ੍ਰਂ ਸਦਸ੍ਯਂ ਸਦਨਂ ਸਦਃ
ਉਹ ਹੀ ਸ੍ਰੁਕ, ਸੋਮਾ, ਸੂਰਜ, ਉਸ਼ਲ, ਪ੍ਰੋਕਸ਼ਣੀ, ਦੱਖਣੀ ਮਾਰਗ, ਅਧਵਰਯੁ, ਸਾਮਗਾ, ਵਿਪ੍ਰ, ਸਦੱਸ, ਸਦਨ ਤੇ ਸਭਾ ਹੈ।
ਯੂਪਂ ਚਕ੍ਰਂ ਧ੍ਰੁਵਾਂ ਦਰ੍ਵੀਂ ਚਰੂਂਸ਼੍ ਚੋਲੂਖਲਾਨਿ ਚ ਪ੍ਰਾਗ੍ਵਂਸ਼ਂ ਯਜ੍ਞਭੂਮਿਂ ਚ ਹੋਤਾਰਂ ਚ ਪਰਂ ਚ ਯਤ੍
ਉਹ ਯੂਪ, ਚੱਕਰ, ਧ੍ਰੁਵ, ਦਰਵੀ, ਚਰੂ, ਓਲੂਖਲ, ਪ੍ਰਾਗਵੰਸ਼, ਯਜਨ ਭੂਮੀ, ਮੁੱਖ ਹੋਤ੍ਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈ।
ਹ੍ਰਸ੍ਵਾਣ੍ਯ੍ ਅਤਿਪ੍ਰਮਾਣਾਨਿ ਸ੍ਥਾਵਰਾਣਿ ਚਰਾਣਿ ਚ ਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਾਨਿ ਵਾਰ੍ਘ੍ਯਂ ਚ ਸ੍ਥਣ੍ਡਿਲਾਨਿ ਕੁਸ਼ਾਸ੍ ਤਥਾ
ਉਹ ਛੋਟੀਆਂ ਤੇ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ, ਅਡੋਲ ਤੇ ਚਲਦੀਆਂ, ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ, ਅਰਘ, ਸਥੰਡਿਲ ਤੇ ਕੁਸ਼ ਵੀ ਹੈ।
ਮਨ੍ਤ੍ਰਯਜ੍ਞਵਹਂ ਵਹ੍ਨਿਂ ਭਾਗਂ ਭਾਗਵਹਂ ਚ ਯਤ੍ ਅਗ੍ਰਾਸਿਨਂ ਸੋਮਭੁਜਂ ਹੁਤਾਰ੍ਚਿषਮ੍ ਉਦਾਯੁਧਮ੍
ਉਹ ਮੰਤਰ-ਯਜਨ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਅੱਗ, ਭਾਗ, ਭਾਗ ਲੈਣ ਵਾਲਾ, ਪਹਿਲਾਂ ਖਾਣ ਵਾਲਾ, ਸੋਮਾ ਪੀਣ ਵਾਲਾ, ਹਵਨ ਦੀ ਲੌ, ਤੇ ਉੱਠੀ ਹੋਈ ਹਥਿਆਰ ਹੈ।
ਆਹੁਰ੍ ਵੇਦਵਿਦੋ ਵਿਪ੍ਰਾ ਯਂ ਯਜ੍ਞੇ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਂ ਪ੍ਰਭੁਮ੍ ਤਸ੍ਯ ਵਿष੍ਣੋਃ ਸੁਰੇਸ਼ਸ੍ਯ ਸ਼੍ਰੀਵਤ੍ਸਾਙ੍ਕਸ੍ਯ ਧੀਮਤਃ
ਵੈਦਾਂ ਦੇ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਯਜਨ ਵਿਚ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਾਲਾ ਤੇ ਬੁਧੀਮਾਨ ਦੱਸਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਭਾਵਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਸਮਤੀਤਾਨ੍ਯ੍ ਅਨੇਕਸ਼ਃ ਭੂਯਸ਼੍ ਚੈਵ ਭਵਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਹ੍ਯ੍ ਏਵਮ੍ ਆਹ ਪਿਤਾਮਹਃ
ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣ ਪਹਿਲਾਂ ਕਈ ਵਾਰੀ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਤੇ ਅਜੇ ਹੋਰ ਵੀ ਹੋਣਗੇ; ਇਹ ਪਿਤਾਮਹ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ।
ਯਤ੍ ਪृਚ੍ਛਧ੍ਵਂ ਮਹਾਭਾਗਾ ਦਿਵ੍ਯਾਂ ਪੁਣ੍ਯਾਮ੍ ਇਮਾਂ ਕਥਾਮ੍ ਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਭਾਵਾਸ਼੍ਰਿਤਾਂ ਵਿष੍ਣੋਃ ਸਰ੍ਵਪਾਪਹਰਾਂ ਸ਼ਿਵਾਮ੍
ਹੇ ਸੁਭਾਗੇ, ਤੁਸੀਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ, ਪਵਿੱਤਰ, ਦਿਵਿਆ ਤੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇਹ ਕਥਾ ਪੁੱਛੀ ਹੈ।
ਸ਼ृਣੁਧ੍ਵਂ ਤਾਂ ਮਹਾਭਾਗਾਸ੍ ਤਦ੍ਗਤੇਨਾਨ੍ਤਰਾਤ੍ਮਨਾ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮ੍ਯ੍ ਆਨੁਪੂਰ੍ਵ੍ਯੇਣ ਯਤ੍ ਪृਚ੍ਛਧ੍ਵਂ ਮਮਾਨਘਾਃ
ਹੇ ਸੁਭਾਗੇ, ਤੁਸੀਂ ਆਪਣਾ ਮਨ ਉਸ ਵਿਚ ਲਗਾ ਕੇ ਇਹ ਕਥਾ ਸੁਣੋ; ਮੈਂ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਪੁੱਛਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਲੜੀਵਾਰ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਹੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤੋ।
ਵਾਸੁਦੇਵਸ੍ਯ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਚਰਿਤਂ ਚ ਮਹਾਮਤੇਃ ਹਿਤਾਰ੍ਥਂ ਸੁਰਮਰ੍ਤ੍ਯਾਨਾਂ ਲੋਕਾਨਾਂ ਪ੍ਰਭਵਾਯ ਚ
ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਤੇ ਕਰਤਬ, ਜੋ ਬੁਧੀਮਾਨ ਹੈ, ਦੇਵਾਂ ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਵਧੀਕ ਲਈ ਹਨ।
ਬਹੁਸ਼ਃ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਤ੍ਮਾ ਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਭਵਤਿ ਵੀਰ੍ਯਵਾਨ੍ ਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਭਾਵਾਂਸ਼੍ ਚ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਪੁਣ੍ਯਾਨ੍ ਦਿਵ੍ਯਾਨ੍ ਗੁਣਾਨ੍ਵਿਤਾਨ੍
ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਆਤਮਾ, ਜੋ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੈ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਮੈਂ ਉਸ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ, ਦਿਵਿਆ ਤੇ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਸੁਪ੍ਤੋ ਯੁਗਸਹਸ੍ਰਂ ਯਃ ਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਭਵਤਿ ਕਾਰ੍ਯਤਃ ਪੂਰ੍ਣੇ ਯੁਗਸਹਸ੍ਰੇ ऽਥ ਦੇਵਦੇਵੋ ਜਗਤ੍ਪਤਿਃ
ਜੋ ਹਜ਼ਾਰ ਯੁਗਾਂ ਦੀ ਨੀਂਦ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕੰਮ ਲਈ ਉਠਦਾ ਹੈ—ਜਦੋਂ ਹਜ਼ਾਰ ਯੁਗ ਪੂਰੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਚ ਕਪਿਲਸ਼੍ ਚੈਵ ਤ੍ਰ੍ਯਮ੍ਬਕਸ੍ ਤ੍ਰਿਦਸ਼ਾਸ੍ ਤਥਾ ਦੇਵਾਃ ਸਪ੍ਤਰ੍षਯਸ਼੍ ਚੈਵ ਨਾਗਾਸ਼੍ ਚਾਪ੍ਸਰਸਸ੍ ਤਥਾ
ਬ੍ਰਹਮਾ, ਕਪਿਲਾ, ਤ੍ਰਯੰਬਕ, ਤੀਹ ਦੇਵਤੇ, ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਨਾਗ ਅਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਵੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸਨਤ੍ਕੁਮਾਰਸ਼੍ ਚ ਮਹਾਨੁਭਾਵੋ ਮਨੁਰ੍ ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਭਗਵਾਨ੍ ਪ੍ਰਜਾਕਰਃ ਪੁਰਾਣਦੇਵੋ ऽਥ ਪੁਰਾਣਿ ਚਕ੍ਰੇ ਪ੍ਰਦੀਪ੍ਤਵੈਸ਼੍ਵਾਨਰਤੁਲ੍ਯਤੇਜਾਃ
ਸਨਤਕੁਮਾਰ, ਵੱਡੀ ਆਤਮਾ, ਮਨੂ, ਮਹਾਨ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਪੁਰਾਣਾ ਦੇਵਤਾ—ਜੋ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਯੋ ऽਸੌ ਚਾਰ੍ਣਵਮਧ੍ਯਸ੍ਥੋ ਨष੍ਟੇ ਸ੍ਥਾਵਰਜਙ੍ਗਮੇ ਨष੍ਟੇ ਦੇਵਾਸੁਰਨਰੇ ਪ੍ਰਨष੍ਟੋਰਗਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇ
ਜੋ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਸਾਰੇ ਚਲਦੇ ਤੇ ਠਹਿਰੇ ਹੋਏ ਜੀਵ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਦੇਵ, ਅਸੁਰ, ਮਨੁੱਖ, ਨਾਗ ਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸ ਮਿਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—
ਯੋਦ੍ਧੁਕਾਮੌ ਦੁਰਾਧਰ੍षੌ ਤਾਵ੍ ਉਭੌ ਮਧੁਕੈਟਭੌ ਹਤੌ ਭਗਵਤਾ ਤੇਨ ਤਯੋਰ੍ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾਮਿਤਂ ਵਰਮ੍
ਮਧੂ ਤੇ ਕੈਟਭ, ਜੋ ਜੰਗ ਲਈ ਤਿਆਰ ਤੇ ਬੜੇ ਭਿਆਨਕ ਸਨ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਭੂ ਵੱਲੋਂ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਪਰ ਪਹਿਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਵਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਪੁਰਾ ਕਮਲਨਾਭਸ੍ਯ ਸ੍ਵਪਤਃ ਸਾਗਰਾਮ੍ਭਸਿ ਪੁष੍ਕਰੇ ਤਤ੍ਰ ਸਂਭੂਤਾ ਦੇਵਾਃ ਸਰ੍षਿਗਣਾਸ੍ ਤਥਾ
ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ, ਜਦੋਂ ਕਮਲ-ਨਾਭੀ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪਾਣੀ 'ਤੇ ਸੁੱਤਾ ਸੀ, ਉਸ ਕਮਲ ਤੋਂ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ।
ਏष ਪੌष੍ਕਰਕੋ ਨਾਮ ਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਭਾਵੋ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ਪੁਰਾਣਂ ਕਥ੍ਯਤੇ ਯਤ੍ਰ ਦੇਵਸ਼੍ਰੁਤਿਸਮਾਹਿਤਮ੍
ਇਹ ਪਉਸ਼ਕਰਕਾ ਨਾਮ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਵੱਡੀ ਆਤਮਾ ਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੁਰਾਣਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੇਵ-ਵਿਦਿਆ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ।
ਵਾਰਾਹਸ੍ ਤੁ ਸ਼੍ਰੁਤਿਮੁਖਃ ਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਭਾਵੋ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ਯਤ੍ਰ ਵਿष੍ਣੁਃ ਸੁਰਸ਼੍ਰੇष੍ਠੋ ਵਾਰਾਹਂ ਰੂਪਮ੍ ਆਸ੍ਥਿਤਃ
ਵਾਰਾਹਾ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਆਤਮਾ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਣੂ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦੇਵਤਾ, ਵਾਰਾਹਾ ਰੂਪ ਧਾਰਣ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਵੇਦਪਾਦੋ ਯੂਪਦਂष੍ਟ੍ਰਃ ਕ੍ਰਤੁਦਨ੍ਤਸ਼੍ ਚਿਤੀਮੁਖਃ ਅਗ੍ਨਿਜਿਹ੍ਵੋ ਦਰ੍ਭਰੋਮਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸ਼ੀਰ੍षੋ ਮਹਾਤਪਾਃ
ਉਸ ਦੇ ਪੈਰ ਵੇਦ ਹਨ, ਦੰਦ ਯੂਪ (ਯਜਨ-ਪੋਸਟ) ਹਨ, ਦੰਦ ਕ੍ਰਤੂ (ਯਜਨ) ਹਨ, ਮੂੰਹ ਚਿਤੀ (ਯਜਨ-ਵੇਦੀ) ਹੈ, ਜੀਭ ਅੱਗ ਹੈ, ਵਾਲ ਦਰਭਾ (ਪਵਿੱਤਰ ਘਾਸ) ਹਨ, ਸਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਹੈ, ਤੇ ਵੱਡੀ ਤਪਸ਼ ਹੈ।
ਅਹੋਰਾਤ੍ਰੇਕ੍ਸ਼ਣੋ ਦਿਵ੍ਯੋ ਵੇਦਾਙ੍ਗਃ ਸ਼੍ਰੁਤਿਭੂषਣਃ ਆਜ੍ਯਨਾਸਃ ਸ੍ਰੁਵਤੁਣ੍ਡਃ ਸਾਮਘੋषਸ੍ਵਰੋ ਮਹਾਨ੍
ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦਿਨ ਤੇ ਰਾਤ ਹਨ, ਉਹ ਦਿਵਿਆ ਹੈ, ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਨੱਕ ਘੀ ਹੈ, ਟੁੰਡਾ (ਸੂਂਡ) ਸ੍ਰੂਵਾ (ਚਮਚ) ਹੈ, ਤੇ ਵੱਡਾ ਸਾਮ-ਗਾਨ ਦਾ ਸੁਰ ਹੈ।
ਸਤ੍ਯਧਰ੍ਮਮਯਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ ਕ੍ਰਮਵਿਕ੍ਰਮਸਤ੍ਕृਤਃ ਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਨਖੋ ਘੋਰਃ ਪਸ਼ੁਜਾਨੁਰ੍ ਮੁਖਾਕृਤਿਃ
ਉਹ ਸੱਚ ਤੇ ਧਰਮ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ, ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ, ਕਦਮ-ਕਦਮ 'ਤੇ ਸਨਮਾਨਿਤ, ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿਤ (ਪਸ਼ਚਾਤਾਪ) ਉਸਦੇ ਨਖ ਹਨ, ਭਿਆਨਕ, ਤੇ ਪਸ਼ੂ ਦੇ ਜਬੜੇ ਵਾਂਗ ਆਕਾਰ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਉਦ੍ਗਤਾਨ੍ਤ੍ਰੋ ਹੋਮਲਿਙ੍ਗੋ ਬੀਜੌषਧਿਮਹਾਫਲਃ ਵਾਦ੍ਯਨ੍ਤਰਾਤ੍ਮਾ ਮਨ੍ਤ੍ਰਸ੍ਫਿਗ੍ ਵਿਕृਤਃ ਸੋਮਸ਼ੋਣਿਤਃ
ਉਸ ਦੀਆਂ ਆਂਤਾਂ ਉਪਰ ਵੱਲ ਚੜ੍ਹੀਆਂ ਹਨ, ਯਜਨ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ, ਬੀਜ ਤੇ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਫਲ ਹੈ, ਵਾਦ-ਯੰਤਰਾਂ ਦੀ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਮੰਤਰ ਉਸਦੇ ਹਿਪ ਹਨ, ਵਿਲੱਖਣ, ਤੇ ਸੋਮਾ ਤੇ ਲਹੂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੈ।
ਵੇਦਿਸ੍ਕਨ੍ਧੋ ਹਵਿਰ੍ਗਨ੍ਧੋ ਹਵ੍ਯਕਵ੍ਯਾਤਿਵੇਗਵਾਨ੍ ਪ੍ਰਾਗ੍ਵਂਸ਼ਕਾਯੋ ਦ੍ਯੁਤਿਮਾਨ੍ ਨਾਨਾਦੀਕ੍ਸ਼ਾਭਿਰ੍ ਅਨ੍ਵਿਤਃ
ਉਸਦੇ ਕੰਧ ਵੇਦੀ ਹਨ, ਹਵਨ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਹੈ, ਹਵਿ ਤੇ ਕਵਿ (ਦੇਵ-ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਭੇਟ) ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਹੈ, ਪੂਰਬੀ ਵੰਸ਼ਕਾ (ਯਜਨ-ਸਥਾਨ) ਉਸਦਾ ਸਰੀਰ ਹੈ, ਚਮਕਦਾਰ, ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦীক্ষਾਵਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ।
ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਹृਦਯੋ ਯੋਗੀ ਮਹਾਸਤ੍ਤ੍ਰਮਯੋ ਮਹਾਨ੍ ਉਪਾਕਰ੍ਮਾष੍ਟਰੁਚਕਃ ਪ੍ਰਵਰ੍ਗਾਵਰ੍ਤਭੂषਣਃ
ਉਸਦਾ ਦੱਖਣ ਹਿਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਯੋਗੀ ਹੈ, ਵੱਡੇ ਯਜਨ-ਸੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ, ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਅੱਠ-ਰੂਚਕ ਚਮਚ ਤੇ ਪ੍ਰਵਰਗਿਆ ਭਾਂਡਾ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ।